Harç istisna ve muafiyetleri hem 492 sayılı Harçlar Kanununda hem de yatırım, finansman, kentsel dönüşüm ve teşviklere ilişkin özel kanunlarda düzenlenebilir.
Muaf kişi
Bazı kişi ve kurumlar belirli harçlardan muaftır. Muafiyetin bütün işlemleri mi yoksa yalnız sayılan işlemleri mi kapsadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
İstisna işlem
Kişi genel olarak harca tabi olsa bile belirli işlem istisna olabilir. Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki işlemler veya özel finansman türleri buna örnek olabilir.
Şartlar
İstisnalar çoğu kez belge, süre, kullanım amacı ve başvuru şartına bağlıdır. Şartlar yerine getirilmeden yalnız işlemin ekonomik amacı gerekçe gösterilerek istisna uygulanamaz.
Dar yorum
Vergi ve harç istisnaları kıyas yoluyla genişletilemez; açık kanuni dayanak aranır.
İhlal
İstisna şartının sonradan kaybedilmesi, daha önce alınmayan harcın gecikme ve ceza sonuçlarıyla aranmasına yol açabilir.
Uygulama notu
İstisna belgesinin tarihinin işlem tarihini kapsayıp kapsamadığı ve işlem türünün gerçekten istisna metninde sayılıp sayılmadığı özellikle kontrol edilmelidir.