|
ÖZET: Başvuran vekili, Harran Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’nden alacaklarını tahsil edemediğini ve idarenin ödeme yapmadığını belirterek, mağduriyetinin giderilmesi ve gerekli tahkikatın başlatılmasını talep etmiştir. Başvuru, 3 Ocak 2020 tarihinde yapılmış olup, idare tarafından verilen yanıtta, başvurunun konusuyla ilgili daha önceki yazışmaların ekli olduğu ifade edilmiştir. İdare, temliknameye dayanan alacakların işleme alınmadığını, mükerrer fatura ve cari kartlarda yer almayan belgeler nedeniyle herhangi bir hak ve alacak bulunmadığını belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruya ilişkin inceleme yaparak, Harran Üniversitesi’nin alacakların ödenmesi konusunda gerekli adımları atması gerektiği sonucuna varmıştır. İlgili mevzuat çerçevesinde, alacaklıların belirli süreler içinde başvuruda bulunması gerektiği ve bu süreçte hukuki güvenliğin sağlanması gerektiği vurgulanmıştır. Başvurunun kabulü ile birlikte, Harran Üniversitesi Rektörlüğü’ne tavsiye kararı verilmiş ve alacakların en kısa sürede ödenmesi gerektiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın alacaklarının ödenmesi hususunda Harran Üniversitesi’ne tavsiyede bulunulmuş ve bu kararın uygulanması için ilgili idarenin 30 gün içinde bildirimde bulunması zorunlu kılınmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/58921-S.20.63967
BAŞVURU NO : 2020/181
KARAR TARİHİ : 24/06/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
HARRAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran vekilinin, alacağının idare tarafından ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 03/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran vekili Avukat , (önceki ve bu başvuru dilekçesinde), borçlu Harran Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü Saymanlığından olan icra dosyası alacağını tahsil edemediğini, idarenin tarafına ödeme yapmadığını iddia edip borçlu Harran Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü ve Saymanlık yetkilileri hakkında gerekli tahkikatın başlatılmasını, mağduriyetin giderilmesini ve tarafına ödeme yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Harran Üniversitesi
Rektörlüğü Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’nden alınan cevabi yazıda;
“ İlgi : 07/04/2020 tarih ve S. sayılı yazınız.
İlgi yazıda bahsi geçen konu ile ilgili daha önce tarafınıza yapmış olduğumuz yazışma yazımız ekinde sunulmuştur.
Bilgilerinize arz ederim.”, şeklinde ifade edilmiştir.
3. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Harran Üniversitesi
Rektörlüğü Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’nden iletilen yazının ekindeki
Kurumumuza hitaben yazılan yazıda;
“İlgi: Bila tarih ve sayılı yazınız.
İlgi yazıda bahsi geçen Tıp Tıbbi Ekip. İmi. İth. İhr. Ltd. Şti ile ilgili yazışmalar yazımız ekinde sunulmuştur.
Bilgilerinize arz ederim.”, şeklinde ifade edilmiştir.
4. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Harran Üniversitesi
Rektörlüğü Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’nden iletilen yazının ekindeki Döner
Sermaye İşletme Müdürlüğü’nün Personel Daire Başkanlığı’na yazdığı yazıda;
“İlgi : 13/11/2017 tarih ve sayılı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının yazısı.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ilgi yazısı ekinde bulunan Şanlıurfa Cumhuriyet
Başsavcılığının 09/10/2017 tarih, Sor. No: , K No: görevsizlik kararı ve dayanağı evrak Üniversitemiz Hukuk Müşavirliği tarafından incelendi.
Üniversitemiz Hukuk Müşavirliği konu hakkındaki ekli yazısında;
“Medel Ltd. Şti. nin Gaziantep 8. Noterliğinde düzenlenen 24/04/2017 tarih ve sayılı temliknameye dayanarak, Ltd. Şti. den olan alacağına karşılık temlik aldığı alacağını
Ankara 23. İcra Müdürlüğü’nün esas numaralı icra dosyası üzerinden takibe koyduğu ve takibin kesinleştiği, ancak Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünce Ankara 23. İcra
Müdürlüğüne gönderilen 05/06/2017 tarih ve sayılı yazıda temliknamede mükerrer fatura ve cari kartlarda olmayan faturaların temliknameye konulmuş olması nedeniyle 05/05/2016 tarihli yazıda (Şanlıurfa Valiliği İl Defterdarlığı Harran Üniversitesi Döner Sermaye
Saymanlık Müdürlüğünün 05/05/2016 tarih ve sayılı yazısı) temliknamenin işleme alınmadığı ve teyit edilmediği gerekçesiyle Ltd. Şti. firmasının üniversitemizden herhangi bir hak ve alacağının bulunmadığının bildirildiği anlaşılmaktadır.” şeklinde görüş bildirmektedir.
Ayrıca Üniversitemiz Döner Sermaye Saymanlık Müdürlüğünden konu ile ilgili görüş istenmiş, Döner Sermaye Saymanlık Müdürlüğünce, Tıp Tıbbi Ekip, İmalat İth. İhl. Ltd. Şti. ne devredilen Tıbbi Ekipmanlar Ltd. Şti. nin temliknamede belirtilen fatura dökümlerinde yer alan alacağın mükerrer kaydedildiği, ayrıca bazı alacaklarında ilgili firmanın cari kartında görülmediğinden temliknamenin işleme alınmadığı belirtilmiştir. Üniversitemiz Hukuk
Müşavirliği ve Döner Sermaye Saymanlık Müdürlüğünden alınan yazılı görüşlerde de belirtildiği üzere Ltd. Şti. firmasının üniversitemizden herhangi bir hak ve alacağı bulunmamaktadır. Ltd. Şti. vekilinin ilgide kayıtlı şikâyet dilekçesi, görevsizlik kararı ve ekleri ilişikte sunulmakta olup, Üniversitemiz Hukuk Müşavirliğinin ilgi yazısı doğrultusunda işlem yapılması hususunda;
Gereğini bilgilerinize arz ederim.”,
5. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Harran Üniversitesi
Rektörlüğü Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’nden iletilen yazının ekindeki Döner
Sermaye Müdürlüğü’nün Döner Sermaye Saymanlık Müdürlüğü’ne yazdığı yazıda;
Tıbbi Ekipmanlar Ltd. Şti. nin, Tıp Tıbbi Ekip, İmalat İth. İhl. Ltd. Şti. lehine vermiş olduğu temlikname yazısı, yazımız ekinde sunulmuştur.
Gereğini bilgilerinize arz ederim.” şeklinde ifade edilmiştir.
6. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Harran Üniversitesi
Rektörlüğü Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’nden iletilen yazının ekindeki Döner
Sermaye Saymanlık Müdürlüğü’nün Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’ne yazdığı yazıda;
“İlgi:03/05/2020 tarih ve sayılı yazınız.
İlgi yazınız ekinde bulunan Gaziantep 8. Noterliğince düzenlenen 27/04/2016 tarih ve sayılı temlikname ile belirtilen alacaklarını Tıp Tıbbi Ekip İmalat İth. İhr. Ltd. Şti. ne devreden Tıbbi Ekipmanlar Ltd. Şti. nin temliknamede belirtilen fatura dökümlerinde yer alan fatura nolu 2.008,80 TL tutarındaki alacak mükerrer kaydedilmiş olup; ayrıca nolu 226,80 TL, nolu 2.959,20 TL, nolu 226,80 TL, nolu 4.773,60
TL, nolu 221,40 TL, nolu 5.724,00 TL ve nolu 226,80 TL tutarlarındaki alacaklar da ilgili firmanın cari kartında görülmediğinden temlikname işleme alınmamıştır.
Bilgilerinize arz ederim.”, şeklinde ifade edilmiştir.
7. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Harran Üniversitesi
Rektörlüğü Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’nden iletilen yazının ekindeki Döner
Sermaye İşletme Müdürlüğü’nün Ankara 23. İcra Dairesi’ne yazdığı yazıda;
“İlgi:18/05/2017 tarih sayılı yazınız.
Tıbbı Ekipmanlar Sağlık Hizmetleri ve İnş. San. Tic. Ltd. Şti. nin Gaziantep 8.
Noterliğince düzenlenen 27/04/2017 tarih ve sayılı temliknamede 171.741,16 TL tutarındaki toplam faturalarının Tıp Tıbbi Ekip İmi. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. devri konusu ile bize gelen temliknamede mükerrer fatura ve cari kartlarda olmayan faturaların temliknameye konulmuş olması nedeniyle 05/05/2016 tarihli yazıda temlikname işleme alınmamış ve teyit edilmemiştir. Buna istinaden Tıp Tıbbi Ekip İmi. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti.
firmasının kurumumuzdan herhangi bir hak ve alacağı bulunmamaktadır.
Bilgilerinize arz ederim.”, şeklinde ifade edilmiştir.
8. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Harran Üniversitesi
Rektörlüğü Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’nden iletilen yazının ekindeki Döner
Sermaye İşletme Müdürlüğü’nün Ankara 23. İcra Dairesi’ne yazdığı yazıda;
“İlgi:12/07/2017 tarih ve sayılı icra yazınız.
İlgi yazınızda bahsi geçen Tıp Tıbbı Ekipmanlar İml. İth. İhc. Tic. Ltd.Şti. nin bugünkü tarih itibariyle Döner Sermaye İşletme Müdürlüğümüzden herhangi bir hak ve alacağı bulunmamaktadır.
Bilgilerinize arz ederim.”, şeklinde ifade edilmiştir.
9. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Harran Üniversitesi
Rektörlüğü Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’nden iletilen yazının ekindeki Döner
Sermaye İşletme Müdürlüğü’nün Hukuk Müşavirliği’ne yazdığı yazıda;
“İlgi: 13/11/2017 tarih ve sayılı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın yazısı.
İlgi yazıda Av. ün dilekçesi ile ilgili Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığının yazısı yazımız ekinde sunulmuştur.
Gereğini bilgilerinize arz ederim.”, şeklinde ifade edilmiştir.
10. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Harran Üniversitesi
Rektörlüğü Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’nden iletilen yazının ekindeki Hukuk
Müşavirliği’nin Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’ne yazdığı yazıda;
“İlgi:06/12/2017 tarihli ve sayılı yazı.
İlgi yazı ekinde yer alan Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın 13/11/2017 tarih ve sayılı yazısı Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığının 09/10/2017 tarih ve soruşturma nolu görevsizlik kararı ve dayanağı evrak incelenmiştir.
Tıp Ekipmanları İmi. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. vekili Av. ‘un 26/09/2017 tarihli dilekçe ile Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığına şikayette bulunarak ödeme yapmayan, hatalı ödeme yaparak müvekkilini zarara uğratan ve mevzuata aykırı hareket edildiği iddiası ile Üniversite ve Saymanlık personeli hakkında kamu davası açılmasını istemiştir. Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığınca 09/10/2017 tarih ve soruşturma nolu görevsizlik kararı verilerek soruşturma evrakı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına gönderilmiştir. Bunun üzerine görevsizlik kararı ve ekindeki belgeler Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığınca işlem yapılmak üzere Harran Üniversitesine gönderilmiştir.
Evrakların incelenmesinden: Ltd.Şti. nin Gaziantep 8. Noterliğinde düzenlenen ve 24/04/2017 tarih ve sayılı temliknameye dayanarak Ltd. Şti. den olan alacağına karşılık temlik aldığı alacağını Ankara 23. İcra Müdürlüğü’nün esas numaralı icra dosyası üzerinden takibe koyduğu, icra müdürlüğünce gönderilen ödeme emrine ödeme emrini alanlar tarafından süresi içesinde itiraz edilmediği, bu nedenle takibin kesinleştiği, ancak
Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünce Ankara 23. İcra Müdürlüğüne gönderilen 05/06/2017 tarih ve sayılı yazıda temliknamede mükerrer fatura ve cari kartlarda olmayan faturaların temliknameye konulmuş olması nedeniyle 05/05/2016 tarihli yazıda (Şanlıurfa Valiliği İl
Defterdarlığı Harran Üniversitesi Döner Sermaye Saymanlık Müdürlüğünün 05/05/2016 tarih ve sayılı yazısı) temliknamenin işleme alınmadığı ve teyit edilmediği gerekçesiyle
Ltd. Şti. firmasının üniversitemizden herhangi bir hak ve alacağının bulunmadığının bildirildiği anlaşılmaktadır.
Gelinen aşama itibariyle Ltd. Şti. vekilinin şikayet dilekçesinin sayılı yasanın ilgili hükümleri gereğince sonuçlandırılması için görevsizlik kararı ve eklerinin Personel Daire
Başkanlığına gönderilmesi gerekmektedir.
Ayrıca itiraz edilmediği için kesinleşen icra takibinin durdurulması için Ltd. Şti.
firması aleyhine menfi tespit davası açılmasının uygun görülmesi halinde: temliknamenin neden işleme konulmadığının ayrıntılı bir şekilde açıklanarak (Şikayet dilekçesindeki iddialar göz önünde bulundurularak) davaya dayanak teşkil eden tüm bilgi ve belgelerin menfi tespit davası açılmak üzere Hukuk Müşavirliğine gönderilmesi gerekmektedir.
Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim.”, şeklinde ifade edilmiştir.
11. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Harran Üniversitesi
Rektörlüğü Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’nden iletilen yazının ekindeki Döner
Sermaye İşletme Müdürlüğü’nün Döner Sermaye Saymanlık Müdürlüğü’ne yazdığı yazıda;
“İlgi:06/12/2017 tarih ve sayılı Hukuk Müşavirliği’nin yazısı.
İlgi Hukuk Müşavirliği’nin yazısında belirtilen Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının 13/11/2017 tarih ve sayılı yazısında Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığının 09/10/2017 tarih ve soruşturma nolu görevsizlik kararı ve dayanağı evrağın incelendiği belirtilmiştir. Ancak itiraz edilmediği için kesinleşen icra takibinin durdurulması için
Ltd. Şti. firması aleyhine menfi tespit davası açılmasının uygun görülmesi halinde; temliknamenin neden işleme konulmadığının ayrıntılı bir şekilde açıklanarak (şikayet dilekçesindeki iddialar göz önünde bulundurularak) davaya dayanak teşkil eden tüm bilgi ve belgelerin menfi tespit davası açılmak üzere Hukuk Müşavirliğine gönderilmek üzere İVEDİ olarak tarafımıza gönderilmesi hususunda;
Gereğini bilgilerinize arz ederim.”, şeklinde ifade edilmiştir.
12. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Harran Üniversitesi
Rektörlüğü Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’nden iletilen yazının ekindeki Döner
Sermaye Saymanlık Müdürlüğü’nün Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’ne yazdığı yazıda;
“İlgi: a) 05/05/2016 tarih ve sayılı yazımız.
b) 14/12/2017 tarih ve sayılı yazınız.
İlgi (b) de kayıtlı yazınızda Tıbbi Ekipmanlar Sağlık Eliz. ve İnş. San. Tic. Ltd. Şti.
tarafından Tıp Tıbbi Ekip İmalat İth. İhr. Ltd. Şti. adına verilen temliknamenin işleme konulmama nedeni sorulmuştur.
Kayıtlarımızın tetkikinde ilgi (a) da kayıtlı yazımızda; numaralı faturanın listede mükerrer olarak yazıldığı, numaralı faturaların saymanlık kayıtlarında yer almadığı, eksiklikler nedeniyle ilgili temliknamenin işleme konulamadığı belirtilerek ilgi (a) da kayıtlı üst yazı ekinde temlikname aslının müdürlüğünüze iade edildiği görülmüştür. Sonraki süreçte ilgili temlikname ve saymanlığımız kayıtlarında olmayan faturalarla ilgili olarak; saymanlığımıza müdürlüğünüzce herhangi bir bilgi, belge, yazı gönderilmediği, tespit edilemeyen faturaların müdürlüğünüz kayıtlarında olup olmadığı, temliknamenin işleme konulup konulmayacağı ile ilgili herhangi bir yazı gönderilmediğinden ödemeler Tıbbi Ekipmanları Sağlık Eliz. ve İnş. San. Tic. Ltd. Şti.
ne yapıldığı görülmüştür.
Saymanlığımız müdürlüğünüz ve bağlı birimlerce yapılan alımlar, bu işlemlere ilişkin düzenlenen faturalar konusunda; saymanlığımıza muhasebeleştirme belgeleri teslim edilmediği sürece yapılan iş ve işlemleri bilmesine imkan bulunmamaktadır. Temliklerdeki faturaların müdürlüğünüz ve ilgili birimler adına düzenlenip düzenlenmediği, faturaların teslim edilip edilmediğinin takibi ve bilgisi müdürlüğünüz ile ilgili idarelerde mevcut bulunduğundan
Saymanlığımıza ulaşmayan ve ulaşacağına dair bilgi verilmeyen belgelerin saymanlığımızca kabulü söz konusu değildir.
Yukarda bahsi geçen nedenlerden dolayı bahsi geçen temlikname ilgi (a) da kayıtlı yazı ekinde müdürlüğünüze gönderildiği ve ondan sonraki süreçte ilgili temliknamenin idarece uygun görülüp görülmediği, temliknamenin işleme alınıp alınmadığıyla ilgili saymanlığımıza herhangi bir bilgi ulaşmadığından bahsi geçen temliknameyle ilgili herhangi bir işlem yapılmamıştır.
Bilgilerinize arz ederim.”, şeklinde ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
13. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
13.1. “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 nci maddesinde;
“Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”,
13.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
14. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine Ek (1) No.lu Protokol’ün “Mülkiyetin korunması” başlıklı 1 nci maddesinde;
“Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”,
15. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
16. 04/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Geçici 75 inci maddesinde,
“Devlete ait üniversitelerin tıp fakültelerine bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezi birimleri ile rektörlüklerine bağlı sağlık hizmeti sunan enstitüleri döner sermaye işletmelerinin 31/12/2017 tarihi itibarıyla muhasebe kayıtlarında yer alan ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ödenmemiş ilaç ve tıbbi malzeme alımlarına ilişkin borçları, ikinci fıkrada belirtilen şartların birlikte gerçekleşmesi halinde, Maliye Bakanlığı bütçesinden işletmeye verilen borç karşılığında ilgili döner sermaye muhasebe birimi tarafından defaten ödenir.
Gerçek veya tüzel kişi alacaklıların bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren kırk beş gün içerisinde;
a) Kapsama dâhil alacak tutarı yerine, vade tarihi ve alacağın türüne (ilaç, tıbbi malzeme türleri itibarıyla) göre Bakanlar Kurulunca belirlenecek olan iskonto oranlarının uygulanması sonucu hesaplanacak tutarın ödenmesini kabul ettiğine ve iskonto oranına tekabül eden tutardan feragat ettiğine,
b) Kapsama giren alacakları için açmış oldukları davalar ile icra takiplerinden feragat ettiğine,
c) Kapsama dâhil alacaklardan bu madde uyarınca ödeme yapılanlarla ilgili hak ve alacakların hiçbir şekilde ihtilaf konusu yapılmayacağına,
Dair yazılı olarak ilgili işletmeye başvurması gerekmektedir. Alacaklılar ilgili işletmedeki kapsama dâhil tüm alacakları için başvuruda bulunmak zorundadır. Başvuru sırasında alacaklılar, bu fıkranın (b) bendi kapsamındaki feragat beyanını mahkemelere veya icra müdürlüklerine sunduklarına ilişkin tevsik edici belgeleri de ibraz etmek zorundadır.
İşletmeler, başvuru süresinin sona ermesini müteakip bu madde kapsamında başvuruda bulunan gerçek ve tüzel kişi alacaklıların ve bu maddenin ikinci fıkrasının (a) bendi kapsamında hesaplanan alacak tutarlarına ilişkin bilgilerin yer aldığı listeyi on beş gün içinde
Maliye Bakanlığına bildirir. Maliye Bakanlığı, listelerde yer alan tutarları esas alarak, döner sermaye işletmesi itibarıyla gerekli kaynağı işletmeye bir ay içerisinde aktarır. İşletme tarafından hak sahibi gerçek ve tüzel kişilere, yasal olarak yapılması gereken tüm kesintiler düşüldükten sonra kalan tutar, aktarım tarihini takip eden beş işgünü içinde ödenir. Ödenecek borçlar ile ilgili olarak ayrıca temerrüt faizi, vade farkı benzeri herhangi bir ödeme yapılmaz.
Feragat suretiyle kayıtlardan çıkarılacak borç tutarları, üniversite döner sermaye işletmeleri tarafından sonuç hesaplarına aktarılır ve bu tutar üzerinden Hazine hissesi ve bilimsel araştırma projesi payı ayrıca hesaplanmaz.
İlgili döner sermaye işletmesi tarafından Maliye Bakanlığına borçlanılan tutarlar, Sosyal
Güvenlik Kurumu tarafından 2020 yılı Ocak ayından itibaren ilgili işletmeye yapılacak ödeme tutarlarından 60 ayda eşit taksitlerle faiz uygulanmaksızın kesinti yapılması suretiyle tahsil edilir. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılacak kesintiler, kesintinin yapıldığı tarihten itibaren beş işgünü içerisinde Maliye Bakanlığı Merkez Muhasebe Birimi hesaplarına aktarılır.
Bu maddenin birinci fıkrası kapsamında yapılan ödemeler sonrasında, Devlete ait üniversitelerin tıp fakültelerine bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezi birimlerinin ve rektörlüklerine bağlı sağlık hizmeti sunan enstitülerin döner sermaye işletmeleri öncelikle 1/1/2018 tarihinden sonraki mal ve hizmet alımları ile ilgili ödemelerini yaparlar. Üçer aylık dönemler itibarıyla nakit akışlarının uygun olması halinde 31/12/2017 öncesi dönemlere ait vadesi geçmiş borçlar, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir.
Mahkemelerce, feragat nedeniyle vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin tarafların üzerinde bırakılmasına karar verilir.
Başvurulara ve ödemelere ilişkin doğacak tereddütleri gidermeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.”, hükümlerine amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
17. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
18. Başvuran vekili, Harran Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü Saymanlığından olan icra dosyası alacağını tahsil edemediğini, idarenin tarafına ödeme yapmadığını iddia edip
Harran Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü ve Saymanlık yetkilileri hakkında gerekli tahkikatın başlatılmasını, mağduriyetin giderilmesini ve tarafına ödeme yapılmasını talep ettiği tespit edilmiştir.
19. Harran Üniversitesi Rektörlüğü Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’nün
Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde, Ltd.Şti.’nin temliknameye dayanarak Ltd. Şti. den olan alacağına karşılık temlik aldığı alacağını Ankara 23. İcra
Müdürlüğü’nün esas numaralı icra dosyası üzerinden takibe koyduğu, icra müdürlüğünce gönderilen ödeme emrine ödeme emrini alanlar tarafından süresi içesinde itiraz edilmediği, bu nedenle takibin kesinleştiği, temliknamede mükerrer fatura ve cari kartlarda olmayan faturaların temliknameye konulmuş olması nedeniyle temliknamenin işleme alınmadığı ve teyit edilmediği, gerekçesiyle Ltd. Şti. firmasının herhangi bir hak ve alacağının bulunmadığı, itiraz edilmediği için kesinleşen icra takibinin durdurulması için
Ltd. Şti. firması aleyhine menfi tespit davası açılacağı, ifade edilmiştir.
20. 7104 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 178 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 22 nci maddesi ile 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununa eklenen geçici 75 inci maddede; devlete ait üniversitelerin tıp fakültelerine bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezi birimleri ile rektörlüklerine bağlı sağlık hizmeti sunan enstitüleri döner sermaye işletmelerinin 31/12/2017 tarihi itibariyle muhasebe kayıtlarında yer alan ve düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle (06/04/2018)
ödenmemiş ilaç ve tıbbi malzeme alımlarına ilişkin borçlarının belirli şartlarla Maliye Bakanlığı bütçesinden aktarılacak kaynak ile ödenebilmesi öngörülmüştür. Söz konusu ödemeden yararlanmak isteyen alacaklıların, ilgili işletmedeki kapsama dahil tüm alacaklarına ilişkin olarak, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten (06/04/2018) itibaren 45 gün içerisinde, kapsama dâhil alacak tutarı yerine, vade tarihi ve alacağın türüne (ilaç, tıbbi malzeme türleri itibarıyla) göre Bakanlar Kurulunca belirlenecek olan iskonto oranlarının uygulanması sonucu hesaplanacak tutarın ödenmesini kabul ettiğine ve iskonto oranına tekabül eden tutardan feragat ettiğine, kapsama giren alacakları için açmış oldukları davalar ile icra takiplerinden feragat ettiğine, kapsama dâhil alacaklardan bu madde uyarınca ödeme yapılanlarla ilgili hak ve alacakların hiçbir şekilde ihtilaf konusu yapılmayacağına dair yazılı olarak ilgili işletmeye başvuru yapması gerekmektedir. Alacaklara uygulanacak iskonto oranı ise, 19/04/2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 2018/11611 sayılı Bakanlar Kurumu Kararı ile belirlenmiştir. Buna göre tıbbi malzemelere uygulanacak iskonto oranları, vade tarihi Aralık
2014 ve öncesi olan borçlar için %0 iken, ay bazlı artış ile vade tarihi Aralık 2017 olan borçlar
için %27 oranında indirim öngörülmüştür.
21. Anayasa’nın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden konuyla ilgili iki tanesi “hukuki güvenlik” ve “belirlilik” ilkeleri olup, bireyin devlete güven duyması, ancak hukuki güvenliğin sağlandığı bir hukuk devleti düzeninde mümkün olabilecektir.
Anayasada öngörülen temel ve hürriyetlerin kullanılması ve insan haklarının insan hayatına egemen kılması için Devlet, bireylerin hukuka olan inançlarını ve güvenlerini korumakla
yükümlüdür. Doktrinde hukuki güvenlik ilkesinin gerekleri de şu şekilde sıralanmıştır:
1- Devlet faaliyetleri, önceden öngörülebilir, tahmin edilebilir olmalıdır.
2- Devlet faaliyeti, önceden hukuk kurallarıyla düzenlenmiştir.
3- Hukuk düzeninde mümkün olduğunca hukuki istikrar sağlanmalıdır.
4- İdarenin tek yanlı işlem yapma üstünlüğüne karşı, güvece niteliğindeki kurallarla (bireylere katılma, dinleme ve savunma hakkı gibi haklar tanınarak) birey ile idare arasında denge sağlanmalıdır.
5- İdare, bireyin haklı beklentilerine uygun davranmalıdır.
6- Yasal düzenlemelerde hukuka ve devlete olan güveni zedeleyici hususlardan kaçınılmalıdır.
7- Devlet kişinin maddi ve manevi varlığını geliştirilebilmesi için hukuk güvenliğinin sağlandığı bir hukuk devleti yaratmalıdır. (Prof. Dr. Bahtiyar Akyılmaz, Prof. Dr. Murat
Sezginer, Doç. Dr. Cemil Kaya, Türk İdare Hukuku, Ankara 2009, s.130-131)
22. Bununla birlikte, İdareden alacağını tahsis edemeyen başvuran tarafından, Ek 1
Numaralı Protokol’ün 1 inci maddesi ile öngörüldüğü şekli ile mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddia edilerek AİHM nezdinde açılan 26664/no.lu Uygurer İnşaat San. Tic. Ltd.
Şti./Türkiye davasında verilen 06/10/2009 tarihli kararda;
“…AİHM, içtihadından doğan ilke uyarınca, ileri sürülebilirliği yeterince ortaya konulduğunda bir alacağın, Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca “mülk” olarak değerlendirilebileceğini hatırlatmaktadır (bkz, Stran ve Stratis Andreadis Yunan Rafineleri — Yunanistan, 9 Aralık 1994 ve Bourdov — Rusya, başvuru no: 59498/00).
İşbu davada bu durum söz konusudur.
Bilahare AİHM, özellikle bazı devletlerde paranın değer kaybetmesi göz önüne alındığında, Yüksek Sözleşmeci tarafın borcunu çok uzun sürede gecikmeli olarak ödemesinin, ileri sürülebilir bir alacağı bulunan kişinin maddi kaybının artmasına neden olduğunu ve söz konusu kişiyi belirsiz bir durumda bıraktığını belirtmektedir (bkz Akkuş – Türkiye, 9 Temmuz 1997).
AİHM, mevcut davada, Körfez İcra Müdürlüğü’nün başvuranın alacağı olduğunu kabul ettiğini ve Belediye hakkında 18.985.000.000 TL tutarında ödeme emri çıkardığını gözlemlemektedir. Cebri icra işlemi başlatılmasına rağmen, ilgili ulusal düzenleme dikkate alındığında, başvuran, söz konusu alacağını elde edememiştir. Bununla birlikte, sunulan bilgiler göz önüne alındığında, söz konusu ödeme halen yapılmamıştır. Bu itibarla, Ek 1
No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği hükmüne varmak uygun olacaktır (benzer dava bkz, Kanioğlu ve diğerleri-Türkiye, başvuru numaraları: 44766/98, 44771/98 ve 44772/98, 11 Ekim 2005).” şeklinde hüküm kurulmuştur.
23. Anayasa Mahkemesi içtihatlarında; Anayasa’nın 35 nci maddesine göre kişilerin mülkiyet haklarının ancak kanunun öngördüğü usullerle ve kamu yararı gereği sınırlandırılabileceği, Anayasa’nın 13 üncü maddesinde yer alan ölçülülük ilkesi gereği kişilerin mülkiyet haklarının sınırlandırılması hâlinde elde edilmek istenen kamu yararı ile bireyin hakları arasında adil bir denge kurulması gerektiği vurgulanmaktadır. AİHM kararlarında da benzer şekilde, mülkiyet hakkına yapılan bir müdahalenin Sözleşme’ye uygunluğu denetlenirken yapılan müdahalenin kamu yararı ya da genel yararı amaçlamasının yanı sıra toplumun genel yararı ile birey haklarının korunması arasında adil bir dengenin de gözetilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
24. Bu kapsamda başvuruda bulunan, vekili olduğu şirketin alacağının ilgili idare tarafından “borcun olmadığı, menfi tespit davası açılacağı” iddiası ile ödenmediği, tespit edilmiştir.
25. Kurumumuza benzer nitelikte “Başvuranın, tıbbi malzeme satışından doğan alacağının idare tarafından ödenmesi talebi” ile ilgili 2019/3829 numaralı başvuru hakkında 05/08/2019 tarihinde; Tavsiye Kararları verilmiştir.
26. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, yapılan takip doğrultusunda kesinleşen ve menfi tespit davasına konu edilmeyen alacağın idare tarafından en kısa zamanda ödemesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
27. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir.
Başvuranın, dilekçesine idare tarafından verilen cevapta, hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. Adı geçen idarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
28. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Şanlıurfa Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın menfi tespit davasına konu edilmeyen, kesinleşmiş alacağının en kısa sürede ödenmesi hususunda HARRAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idare tarafından
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve HARRAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi