|
ÖZET: Başvuran, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler sonrası Malatya’nın Battalgazi Mahallesi’nde hasar tespitinin yapılmadığını iddia ederek, bu konuda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na başvuruda bulunmuştur. Başvurusunda, deprem nedeniyle il dışında bulunduğunu ve hasar tespit sürecini takip edemediğini belirtmiş, ayrıca daha önce yaptığı başvuruda hasar tespitinin tamamlandığına dair bir yanıt almıştır. Başvuran, 2021-2022 yılına ait güncel uydu görüntüleri ile yeniden bir hasar tespiti yapılmasını talep etmektedir.
Bakanlık, başvurunun incelenmesi sonucunda, başvuranın belirttiği adresin eksik bilgiler içerdiğini ve yapılan incelemelerde herhangi bir hasar kaydına rastlanmadığını bildirmiştir. Ayrıca, hasar tespit sürecinin yasal çerçevede tamamlandığı ve itiraz süresinin sona erdiği belirtilmiştir. Başvuranın talebinin, 7269 sayılı Kanun gereğince yasal süreç içerisinde yapılmadığı için reddedildiği ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddine ilişkin işlemin hukuka uygun olmadığını değerlendirerek, durumu Kamu Başdenetçisine tavsiye etmiştir. Ancak, başvuranın konutunun natamam durumda olduğu ve bu nedenle hasar tespitinin yapılamayacağı sonucuna varılmıştır. Başvuranın, itiraz sürecinin dışında kalan başvuruları nedeniyle yeni bir hasar tespit işlemi tesis edilemeyeceği belirtilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7528-S.24.11768
BAŞVURU NO : 2024/2552
KARAR TARİHİ : 18.07.2024
RET KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : 6 Şubat Kahramanmaraş merkezli depremlerden sonra hasar tespit çalışmaları kapsamında konutu ile ilgili olarak hasar tespiti yapılmadığı iddiası hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16.02.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 6 Şubat Kahramanmaraş merkezli depremlerden sonra hasar tespit çalışmaları kapsamında Malatya Battalgazi Mahallesi ada/parsel / de hasar tespit işlemi yapılmadığını, deprem nedeniyle il dışında bulunması ve oluşan diğer sıkıntılar sebebiyle tarafınca hasar tespit süreci takip edilemediğini, Malatya Çevre ve Şehircilik İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne 20/07/2023 tarih kayıt nolu hasar tespit talep dilekçesine verilen cevabi yazıda İl Müdürlüğünce hasar tespit işlemlerinin tamamlandığı ve hiç bir işlem yapılamayacağının beyan edildiğini, tekrar yaptığı başvuru sonucunda ise tarafına deprem olduğu tarihte söz konusu parselde herhangi bir yapı olmadığı ifade edilerek üzerinde tarih bile olmayan bölgeye ait eski uydu görüntü fotoğraflarının kanıt olarak gösterildiğini, yapı inşaatı 2021 yılında yapılmakla beraber belediyeye ait güncel uydu görüntülerinden net bir şekilde görülebildiğini, söz konusu durum nedeniyle deprem sonucu oluşmuş zararları tespit ettiremediği için depremzedelere tanınan haklardan yararlanamadığını belirterek; mağduriyetinin giderilmesi için, acilen durumun 2021-2022 yılı güncel uydu görüntüleri ile değerlendirilerek hasar tespit işlemi yapılmasını talep etmektedir
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Konuya ilişkin olarak verilen 04/09/2023 tarihli Gönderme kararı üzerine, 17/10/2023 tarih ve
S. sayılı ile Kurumumuz kayıtlarına giren, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yapı
İşleri Genel Müdürlüğünün bila tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Başvuruda belirtilen iddialara ilişkin sistem üzerinde yapılan incelemede, ilgi başvuruda belirtilen adres bilgilerinin tam olmaması (sokak, dış kapı numarası) nedeni ile adres bilgileri ile inceleme
yapılamadığı, başvuruda belirtilen ada/parsel bilgilerinden yapılan incelemede ise herhangi bir kayda rastlanmadığı, 2.2. Bakanlık’ça (Yapı İşleri Genel Müdürlüğü), Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) kapsamında hasar tespit çalışmalarının koordine edildiği, 06/02/2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli meydana gelen deprem neticesinde de, Malatya ilinde, hasar tespit çalışmalarının koordine edildiği, kesin hasar durumlarının otuz günlük süre ile mahallinde (muhtarlıklarda) askıya çıkartıldığı, 7269 sayılı Kanun’un
“…fen kurulları tarafından düzenlenen teknik mahiyetteki hasar tespit raporlarına mahallî ilân tarihinden itibaren otuz gün içinde itiraz edilebilir.” hükmü kapsamında askı tarihinden itibaren otuz gün boyunca itiraz başvurularının alındığı, yapılan itiraz başvurularının değerlendirilerek gerekli incelemelerin yapıldığı, itiraz hasar tespit durumları askıya çıkarılmak sureti ile hasar tespit sürecinin Bakanlık’ça (Yapı İşleri Genel
Müdürlüğü) tamamlanmış olduğu, 2.3. 7269 sayılı Kanun’un 13 üncü maddesinde yer alan “Gayrimenkulleri kesin bir şekilde hasarsız olarak tespit edilenlerin veya gayrimenkullerinin hasar tespiti hiç yapılmayanların, yargı yoluna gitmeden önce, mahallî ilân tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili idareye başvurmaları zorunludur.” hükmü kapsamında hasar tespiti yapılmayan binalara ilişkin askı tarihinden itibaren otuz günlük süreç içerisinde başvurulması gerektiği, 2.4. Bu kapsamda, yasal süreç bakımından, mahallinde otuz günlük askı süreci dışında yapılan itiraz başvurularına ilişkin, yeni hasar tespit işlemi tesis edilemediği, 3. Konuya ilişkin olarak verilen 04/09/2023 tarihli Gönderme kararı üzerine, 17/10/2023 tarih ve
S. sayı ile Kurumumuz kayıtlarına giren, Malatya Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
İl Müdürlüğünün bila tarih ve sayılı yazısı ile 03/10/2023 tarih ve sayılı yazısında 3.1. Bakanlığın (afet.csb.gov.tr) hasar tespit sorgulama sisteminde Müdürlükleri personellerince yapılan incelemelerde vatandaşın başvurusunda beyan etmiş olduğu adres üzerinde Bakanlık teknik personellerince yapılan herhangi bir hasar tespitine rastlanılmadığı, 3.2. Hasar tespiti itiraz sürecinin 06/04/2023-06/05/2023 tarihleri aralığında olduğu, itiraz süreci tamamlandığından, Müdürlüklerince herhangi bir işleme yapılamadığı, 4. Malatya Valiligi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün 28/06/2024 tarih ve S.
sayı ile Kurumumuz kayıtlarına giren cevabi yazısı ekinde yer alan Teknik Rapor’da, 4.1. Hasar tespit incelemesi yapılırken İçişleri Bakanlığı (Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü)
tarafından hazırlanan MAKS (Mekansal Adres Kayıt Sistemi) verisinin bağlı olunan belediye sisteminden alındığı, bu bağlamda yapının https://afet.csb.cjov.tr/ sisteminde MAKS verisinin olmadığının görüldüğü, 4.2. Malatya ili Battalgazi ilçesi köyü ada parselde bulunan söz konusu yapı 06.06.2024 tarihinde yerinde incelendiğinde yapının natamam yapı olduğu, imalat hatalarının olduğu ve fiilen kullanılacak seviyede olmadığının fotoğraflarda da görüldüğü üzere tespit edildiği, 4.3. İçişleri Bakanlığı (Nüfus ve Vatandaşlık işleri Genel Müdürlüğü) tarafından hazırlanan MAKS (Mekansal Adres Kayıt Sistemi) üzerinden alınan yapı bilgileri kullanılarak hasar tespit işlemleri yapıldığı, https://afet.csb.cjov.tr/ sisteminde de yapının MAKS verisi olmadığı için hasar tespit işlemi yapılmadığı, yapı sahibine ‘deprem olduğu tarihte söz konusu parselde herhangi bir yapı olmadığı’ ifadesi iletilmiş olup üzerinde tarih olmayan fotoğrafların belediye MAKS veri sisteminden alındığının düşünüldüğü, ayrıca ilgili
Belediyesinden alınan E- – – sayılı yazıda söz konusu ada parselde Belediye arşiv ve kayıtlarında herhangi bir ruhsat ve yapı kullanma belgesine rastlanılmadığı hususunun belirtildiği, buna ilaveten yapının mühendislik hizmeti almadan inşa edildiğinin düşünüldüğü,
4.4. İlgili Mahalle muhtarının “Mahallemize gelen ekipler tarafından dış görünümü halen inşaat göründüğü gerekçesiyle değerlendirmeye alınmadığı” ifadesinin doğruluğunun kanıtlanamadığı, bu hususta “Genel
Hayata Etkili Afet Bölgelerindeki Natamam Binalar” Genelgesi kapsamında 8 inci maddede “Natamam binalar 7269 Sayılı Afet Kanunu kapsamında herhangi bir hak sahipliğine konu edilemez. Acil yıktırılacak binalar hariç olmak üzere bu tür binalar için hasar tespit raporu düzenlenmez.” ibaresi doğrultusunda da hasar tespit incelemesi yapılmamasında bir sakınca görülmediği, 4.5. Ayrıca vatandaş dilekçesinin itiraz süreci 06/04/2023-06/05/2023 tarihleri dışında olup itiraz süreci tamamlandığından herhangi bir hasar tespit çalışması yapılmadığı, Hususlarının belirtildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; 5.1. “Yerleşme ve seyahat hürriyeti” başlıklı 23’üncü maddesinde; “Herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir.” 5.2. “Konut hakkı” başlıklı 57’ nci maddesinde; “Devlet, şehirlerin özelliklerini ve çevre şartlarını gözeten bir planlama çerçevesinde, konut ihtiyacını karşılayacak tedbirleri alır, ayrıca toplu konut teşebbüslerini destekler.” 5.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. ”, 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 7. 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak
Yardımlara Dair Kanun’un, 7.1. 13’üncü maddesinde “Yapılacak işlemlere esas olmak üzere İmar ve İskan Bakanlığınca kurulacak fen kurulları tarafından, afetin meydana geldiği arazinin durumu ile bütün yapılar ve kamu tesisleri incelenerek, hasar tespit raporu düzenlenir.
(Değişik: 31/8/1999-KHK-574/1 md.) Gereken hallerde, yapılarda meydana gelen hasarı tespit etmek üzere
Bayındırlık ve İskan Bakanlığının isteği üzerine diğer bakanlık, kurum ve kuruluşlar, mahalli idareler, üniversiteler ve meslek odaları, konusunda deneyimli yeteri kadar inşaat mühendisi ve/veya mimarı hasar tespiti çalışmalarında derhal görevlendirmekle yükümlüdürler.
…
Yapılacak asıl işlemlere esas olmak üzere, fen kurulları tarafından düzenlenen teknik mahiyetteki hasar tespit raporlarına mahallî ilân tarihinden itibaren otuz gün içinde itiraz edilebilir ve hasar tespit raporları ancak asıl işlemlerle birlikte dava konusu edilebilir. Gayrimenkulleri kesin bir şekilde hasarsız olarak tespit edilenlerin veya gayrimenkullerinin hasar tespiti hiç yapılmayanların, yargı yoluna gitmeden önce, mahallî ilân tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili idareye başvurmaları zorunludur.” 7.2. 29’uncu maddesinde; “Yıkılan, yanan veya ağır hasara uğrayan veya uğraması muhtemel olan binalarla imar planları gereğince kamulaştırılmasında zorunluluk bulunan yerlerdeki binalarda oturan ailelere hak sahibi olmak şartıyla konut yaptırılır veya kredi verilir.”
/
7.3. Geçici 27’ nci maddesinde; “6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı fen heyetleri tarafından tespit edilmiş olan yıkık veya ağır hasarlı konut, işyeri ve ahır sahibi afetzedeler için bu Kanun hükümleri gereğince hak sahibi olmak ve borçlandırmaları yapılmak kaydıyla konut, işyeri, ahır ve her türlü altyapı ve sosyal donatıların inşası veya kredi desteği sağlanmasına ilişkin olarak 29 uncu maddenin sekizinci fıkrasında belirtilen hususlar aranmaksızın işlem yapılır. Ayrıca belirtilen işlemlerin yapılmasında aynı maddenin üçüncü fıkrasında yer alan kısıtlamalar da uygulanmaz” 8. 14/04/2014 tarihli ve 7663 sayılı Hasar Tespit Genelgesi’nin, 8.1. “Hasar tespitin tanımı ve kapsamı” başlıklı 1 inci maddesinde, “Hasar tespit, meydana gelen afetin binaya verdiği hasarın gözlemsel olarak değerlendirilip derecelendirilmesidir. / Hasar tespit çalışması,
7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair
Kanun kapsamında afet sonrasında gerçekleştirilecek olan acil yardım, hak sahipliği, kira yardımı ve yer seçimine esas teşkil eden hazırlık mahiyetinde işlemdir. Hasar tespit çalışması binaların muhtemel afetler karşısındaki davranışını, performansını ve riskini ortaya koyar nitelikte ve kapsamda değildir. / Bir binaya afetten sonra yapılan hasar tespit çalışması, sadece olmuş afetin binada meydana getirdiği hasarın tespitini içerir. Geçmiş afetlerin binada meydana getirdiği hasarlar ya da binanın bakımsızlığı ve ekonomik ömrünü tamamlamış olması gibi nedenler ile oluşan hasarlar, projelendirme ve imalat hataları bu çalışmalar sırasında dikkate alınmaz. / Hasar derecelendirmelerine esas teşkil eden tespitler fotoğraflanır.” 8.2. Söz konusu 1 inci maddenin “İtiraz hasar tespit çalışması” başlıklı (c) bendinde, “İtiraz hasar tespit çalışması, kesin hasar tespit çalışmasına yasal süresi içerisinde yazılı itiraz eden kişilerin binalarının incelendiği çalışmadır. Bu çalışmalar sonucu hazırlanan afetzede isim listeleri mahallinde ilan edilmek üzere ilgililere teslim edilir. İtiraz hasar tespit çalışması Ek-4’te yer alan formlar kullanılarak gerçekleştirilir.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın talebinin reddedilmesine ilişkin idari işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı değerlendirildiğinden, İdareye Tavsiye
Kararı verilmesi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran özetle; 6 Şubat Kahramanmaraş merkezli depremlerden sonra hasar tespit çalışmaları kapsamında Malatya Battalgazi Mahallesi ada/parsel / de hasar tespit işlemi yapılmadığını, deprem nedeniyle il dışında bulunması ve oluşan diğer sıkıntılar sebebiyle tarafınca hasar tespit süreci takip edilemediğini iddia ederek, bahsi geçen adreste bulunan konutu için hasar tespit işlemi yapılmasını talep etmektedir.
11. Başvuranın talebinin, 7269 sayılı Kanun’un 13. maddesi gereğince, gayrimenkulleri kesin bir şekilde hasarsız olarak tespit edilenlerin veya gayrimenkullerinin hasar tespiti hiç yapılmayanların, yargı yoluna gitmeden önce, mahallî ilân tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili idareye başvurmalarının zorunlu olduğu, hükmü kapsamında hasar tespiti yapılmayan binalara ilişkin askı tarihinden itibaren otuz günlük süreç içerisinde başvurulması gerekmekte olduğu, yasal süreç bakımından, mahallinde otuz günlük askı süreci dışında yapılan itiraz başvurularına ilişkin, yeni hasar tespit işlemi tesis edilemediği, 06/04/202306/05/2023 tarihleri arasında olan hasar tespiti itiraz süreci tamamlandığından, herhangi bir işlem yapılamadığı, gerekçesiyle reddedildiği görülmektedir.
/
12. 7269 sayılı “Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara
Dair Kanun” un “Afet bölgelerinde yapılacak teknik işler” başlıklı 13/a maddesinde, yapılacak işlemlere esas olmak üzere İmar ve İskan Bakanlığınca kurulacak fen kurulları tarafından, afetin meydana geldiği arazinin durumu ile bütün yapılar ve kamu tesislerinin incelenerek, hasar tespit raporu düzenleneceği; yapılacak asıl işlemlere esas olmak üzere, fen kurulları tarafından düzenlenen teknik mahiyetteki hasar tespit raporlarına mahallî ilân tarihinden itibaren otuz gün içinde itiraz edilebileceği; gayrimenkulleri kesin bir şekilde hasarsız olarak tespit edilenlerin veya gayrimenkullerinin hasar tespiti hiç yapılmayanların, yargı yoluna gitmeden önce, mahallî ilân tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili idareye başvurmaları zorunlu olduğu, hususlarının hüküm altın alındığı görülmektedir.
13. Diğer yandan, Ülke tarihinde yaşanmış en yıkıcı deprem serisi olarak kayıtlara geçen 06/02/2023 tarihli
Kahramanmaraş merkezli iki büyük deprem sonrasında, “Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi” kabul edilen yerleşim birimlerinde ortaya çıkan sorunlardan biri olan, 06/2/2023 tarihinden önce inşasına başlanmış ancak henüz tamamlanmamış İmar Kanunu 26’ncı maddesi kapsamındaki binalar ile 27’nci maddesi kapsamındaki yapı ruhsatına tabi olmayan binalar hariç diğer binalara hangi kontroller yapıldıktan sonra ilgili idarelerce bu yapıların devamına izin verileceğine ilişkin yaşanan tereddütlerin ortadan kaldırılması ve uygulamada birlikteliğin sağlanmasına yönelik olarak 19/02/2023 tarih, E– sayılı “Genel Hayata Etkili Afet Bölgelerindeki Natamam Binalar” konulu Genelge’nin
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı’nca hazırlanarak 81 İl Valiliklerine gönderildiği, daha sonra bu
Genelgenin 08.03.2023 tarih ve E- – – Sayılı Bakanlık oluru ile adı revize edildiği, 13.1. 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara
Dair Kanunun 13/a maddesinde öngörülen hasar tespit raporunun ise hasar tespitinin, meydana gelen afetin binalara verdiği hasarın gözlemsel olarak değerlendirilip derecelendirilmesi olduğu, ülke tarihinde yaşanmış en yıkıcı deprem serisi olarak kayıtlara geçen 06/02/2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli iki büyük deprem sonrasında, mevcut olan yapıların hasar tespit çalışmalarının 7269 sayılı Umumi
Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun kapsamında, gözlemsel değerlendirmelerle inşaat mühendislerince yapıldığı, 13.2. Dolayısıyla bahsi geçen Genelgenin konusunu halihazırda mevcut binaların değil, depremden önce inşası başlamış ama tamamlanmayan (natamam) binaların oluşturduğu, 7269 sayılı Kanunun 13’üncü maddesi gereğince afetin meydana geldiği arazinin durumu ile bütün yapılar ve kamu tesisleri incelenerek, hasar tespit raporu düzenlenmesinin öngörüldüğü, buna karşın ilgili Genelgeye göre acil yıktırılacak binalar hariç olmak üzere bu tür binalar (depremden önce inşası başlamış ama tamamlanmayan (natamam)
binalar) için hasar tespit raporu düzenlenmeyeceği hususunun belirtildiği, Anlaşılmaktadır.
14. Hasar tespit çalışmalarının afet sonrasında gerçekleştirilecek olan acil yardım, hak sahipliği, kira yardımı ve yer seçimine esas teşkil eden hazırlık mahiyetinde olduğu, hasar tespiti işleminin amacı ve mahiyeti göz önünde bulundurulduğunda hak sahipliğine esas teşkil etmesi yönünden gerekli olduğu, hak sahipliğinin afetzedelerin, yıkılan veya ağır hasar gören binalarla olan mülkiyet ilişkilerini ve yeniden yapılacak binalardan veya verilecek inşaat kredisinden yararlanabilme durumlarını ifade ettiği anlaşılmaktadır.
14.1. Konut yardımı yapılanlar yönünden hak sahipliğinin ise, konutun mülkiyetinin kazanılacağı yolunda meşru beklenti doğurabilmesi için kişinin hak sahipliği için aranan koşulları taşıması gerektiği, bu bağlamda, afetler sonucunda konutun yıkılması, yanması ya da oturulamayacak derecede ağır hasar görmesinin zorunlu olduğu, bunun için de öncelikle afetten önce “oturulmaya elverişli bir konutun varlığı” şartı arandığı, Danıştay kararlarına göre 7269 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesi uyarınca hak sahibi
/
olunabilmesi için afet tarihi itibarıyla bu binaların ikamet etmeye elverişli bulunması, başka bir ifadeyle inşaat hâlinde olmamasının icap ettiği, bu itibarla oturmaya elverişli olmayan ve henüz inşaat hâlinde olan konutların yıkılması, yanması ya da oturulamayacak derecede ağır hasar görmesi hâlinde 7269 sayılı Kanun kapsamında hak sahipliği doğmasının mümkün görülmediği anlaşılmaktadır (AYM, E.2014/13478,
K.2014/13478).
15. 4 nolu paragrafta belirtilen, Malatya Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün 28/06/2024 tarih ve S. sayı ile Kurumumuz kayıtlarına giren cevabi yazısı ekinde yer alan Teknik
Rapor’da, Malatya ili Battalgazi ilçesi köyü ada parselde bulunan söz konusu yapı
06.06.2024 tarihinde yerinde incelendiğinde yapının natamam yapı olduğu, imalat hatalarının olduğu ve
fiilen kullanılacak seviyede olmadığının tespit edildiği ayrıca ilgili Belediyesinden alınan E– sayılı yazıda söz konusu ada parselde Belediye arşiv ve kayıtlarında herhangi bir ruhsat ve yapı kullanma belgesine rastlanılmadığı hususunun belirtildiği, görülmektedir.
16. Yine 4 nolu paragrafta yer verilen yazı ekinde sunulan Malatya Valiligi Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği İl Müdürlüğünün 06/06/2024 tarih, E- – – sayılı ve “Afet Etüdler” konulu (Battalgazi Belediye Başkanlığına hitaben) yazısında, Malatya ili Battalgazi ilçesi köyü ada parselde 06.02.2023 tarihinde yapılaşma varsa inşaat ruhsatı, yapı kullanma belgeleri, yapının numarataj bilgileri ve uydu görüntülerinin ivedilikle gönderilmesinin istenildiği, 16.1. Battalgazi Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün bila tarih ve E- – satılı cevabi yazısında, söz konusu taşınmaza ait Belediye arşiv ve kayıtlarında herhangi bir ruhsat ve yapı kullanma belgesine rastlanmadığı, Kurumumuz “Bilgi ve Belge Talebi” konulu yazısı ile istenilen
2021 yılına ait ve 06.02.2023 tarihli uydu görüntülerine ulaşılamadığı, hususlarının belirtildiği,
16.2. Diğer yandan başvuran tarafından Kurumumuza e-posta yoluyla iletilen, Battalgazi Belediye
Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün (başvurana hitaplı ve başvuranın 24/05/2024 tarihli dilekçesinin ilgi tutulduğu) E- – – sayılı ve “Abonelik ada parsel” konulu yazısında ise; “Malatya ili Battalgazi İlçesi, Mahallesi, ada numaralı parsel üzerinde bulunan yapı için 3194 sayılı İmar Kanununun geçici 11. maddesine istinaden elektrik ve su aboneliğinin alınıp alınamayacağı hakkında bilgi verilmesi talepli dilekçeye ilişkin olarak; … İlçemiz, Mahallesi ada numaralı parsel üzerinde bulunan ve yazımız ekinde gösterilen iki bağımsız bölümden oluşan iki katlı yapının (bağ evi, tarımsal yapı, mesken); yapılan incelemeler neticesinde 31.12.2021 tarihinden önce yapıldığı tespit edilmiştir.” şeklinde ifadelere yer verildiği, anlaşılmaktadır.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirmede, (16.2 nolu paragrafta belirtilen) Battalgazi Belediye
Başkanlığı yazısında, “Battalgazi İlçesi, Mahallesi ada numaralı parsel üzerinde bulunan ve iki bağımsız bölümden oluşan iki katlı yapının (bağ evi, tarımsal yapı, mesken), yapılan incelemeler neticesinde 31.12.2021 tarihinden önce yapıldığının tespit edildiği” belirtilmekte ise de, şikâyet edilen
İdarenin cevabi yazısından Malatya ili Battalgazi ilçesi köyü ada parselde bulunan söz konusu yapı 06.06.2024 tarihinde yerinde incelendiğinde, yapının natamam yapı olduğu, imalat hatalarının olduğu ve fiilen kullanılacak seviyede olmadığının tespit edildiği hususlarının belirtildiği, ayrıca ilgili mevzuat hükümleri gereği natamam binaların 7269 Sayılı Afet Kanunu kapsamında herhangi bir hak sahipliğine konu edilemeyeceği ve ilgili Genelge uyarınca, acil yıktırılacak binalar hariç olmak üzere inşası başlamış ama tamamlanmayan (natamam) binalar için hasar tespit raporu düzenlenmeyeceğinin öngörüldüğü hususları dikkate alındığında; dosyada mevcut bilgi ve belgelerden, söz konusu taşınmaz üzerinde 06/02/2023 tarihinde başvurana ait tamamlanmış bir yapı olduğu tespit edilemediğinden, başvuranın fiilen oturulmayan ve ikamet etmeye elverişli olmayan, natamam durumda bulunan konutunun
hasar tespiti konusunda değerlendirme dışı bırakılmasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme’ ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Malatya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın Başvurana ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na, ayrıca bilgileri için Malatya
Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/