TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 16545-16545 |sayi|18745356-101.07.06-E.18745356-101.07.06-E.
BAŞVURU NO : 2017/8522 2017/ 8522
KARAR TARİHİ : 28/12/2017 |tarih|
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Türk Standardları Enstitüsü
BAŞVURUNUN KONUSU : Hastalık raporlarına istinaden yapılan kesintilerin iade edilmesi ve dayanağı olan
Yönetim Kurulu Kararının değiştirilmesi talebi .
BAŞVURU TARİHİ : 04/07/2017 4.7.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, geçirdiği bir kaza sonucu ayağındaki yaralanma ile ilgili olarak tarafına Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesince 08.05.2017 tarihinden 22.05.2017 tarihine kadar 15 gün ve 23.05.2017 tarihinden 01.06.2017 tarihine kadar 10 gün Sağlık Kurulu Raporu verildiğini Türk Standardları
Enstitüsü Personel Yönetmeliğine istinaden 10.06.2017 tarihli ikramiye ve 15.06.2017 tarihli maaş bordrosundan da görüleceği üzere ikramiye ve maaşımdan 15 günlük rapor ile ilgili kesinti yapıldığını belirterek, 09.07.1999 tarihli ve sayılı Yönetim Kurulu Kararının, 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununun kıyas alınarak yeniden düzenlenmesini ve kesintilerin tarafına iade edilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden, Türk Standardları Enstitüsü (TSE)
tarafından gönderilen 17.08.2017 tarihli cevabi yazı ve eklerinden özetle; 2.1. Başvuran ın, Anadolu Yakası Hizmet Yeri Belgelendirme Müdürü olarak “Müdür” kadrosunda görev yaptığı,
1 / 112.2. Yapılan kesintinin yasal dayanağının Yönetim Kurulunun 9.7.1999 tarihli ve sayılı toplantıda
aldığı sayılı Kararı olduğu ve kesinti yapılan maaş ve ikramiye bordrolarının yazı ekinde gönderildiği, 2.3. Enstitü personeline ödenen maaş ve ikramiye unsurlarının aşağıdaki unsurlardan oluştuğu, Gösterge ücreti (gösterge x memur maaş katsayısı)
Yan ödeme (Gösterge ücretinin %25’i) o Taban maaş (memur taban aylığı)
Ek gösterge ücreti (ek gösterge rakamı x memur maaş katsayısı)
[görev yaptığı unvana göre verilen ek gösterge (Müdür = 18000 ek
gösterge)] 2.4. Raporlu günler için kesinti yapılmasına dair TSE Personel Yönetmeliğinde bir hüküm bulunmadığı, Ancak; TSE Personel Yönetmeliğinin “Ek Gösterge” başlıklı 100 üncü maddesindeki
“Enstitüde çalışan personelden hangi unvan ve derecedeki personele ne kadar ek gösterge uygulanacağı Yönetim Kurulu kararı ile belirlenir” hükmü gereğince TSE Yönetim Kurulu tarafından 9.7.1999 tarihli karar gereğince; başvuranın sağlık kuruluşundan almış olduğu 15 günlük rapor için; 2017 yılı Haziran ayında ödenen maaşına ait maaş ek gösterge ücretinin otuz güne bölünerek, 15 güne karşılık gelen kısmının kesildiği, 2.5. Başvuran için Haziran 2017 maaşında 1.729,04 TL ( 18000 x 0,096058) ek gösterge ücreti hesaplandığı, raporlu gün kadarlık kısma ( 15 gün) karşılı gelen 864,52 TL ödenmediği, kalan tutarın ödendiği, 2.6. Ayrıca; Yönetim Kurulu Kararı doğrultusunda Haziran 2017 ayında ödenen ikramiyesinden de raporlu gün oranında kesinti yapıldığı, ikramiyeden yapılan kesintinin, maaştan ikramiye unsurlarının (gösterge, yan ödeme, ek gösterge ücreti ile taban maaş) 365’te raporlu gün oranında kesinti yapılarak ilgiliye ödenmediği, İkramiye gösterge ücreti, 2.920,16 TL, yapılan kesinti, 2.920,16/ 365×15= 120,01 TL İkramiye yan ödeme ücreti, 730,04 TL, yapılan kesinti, 730,04/ 365×15= 30,00 TL
İkramiye taban maaş, 1.503,60 TL, yapılan kesinti, 1503,60/ 365×15= 61,79 TL
Ek gösterge ücreti, 1.729,04 TL, yapılan kesinti, 1.729,04/ 365×15= 71,06 TL olmak üzere toplam 282,86 TL kesildiği, 2.7. 15/ 01/ 2012 tarihinden önce göreve başlayan personelin hastalıkları nedeni ile rapor almaları durumunda (rapor türüne bakılmaksızın) yukarıda açıklandığı şekilde maaş ek göstergesinin tamamı üzerinden otuz da raporlu gün oranınca, ikramiyelerden ise tüm ikramiye unsurlarından 365’de raporlu gün oranında olmak üzere kesinti yapıldığı, 2.8. Bu kesintilerde 657 sayılı Kanunun 152 nci maddesindeki istisnaların uygulanmadığı, 2.9. Ancak 15/ 01/ 2012 tarihinden sonra göreve başlayan personele, 666 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname gereğince maaş ödemesi yapıldığı, rapor kesintilerinin de 657 sayılı
Kanunun 152 nci maddesi “III-Ortak hükümler” bölümündeki yer verilen hükümler çerçevesinde 7 günü aşan hastalık izinlerinde ödenecek zam ve tazminatların %25 üzerinden kesinti yapıldığı, 2.10. Başvuranın maaş ek gösterge ve ikramiyesinden toplam olarak 15 gün rapor karşılığı brüt 1.147,38 TL kesinti yapıldığı, 2.11. Konu ile ilgili idare ile yapılan görüşmeden başvuranın kadrolu personel olduğu ve 2012 tarihi öncesi işe başladığı, rapor alınan günlerle ilgili hastalık izni verildiği zaman personelin maaş kesintisinin 5510 sayılı Kanun kapsamında yapıldığı ve iş göremezlik ödeneğinin Sosyal Güvenlik
2 / 11Kurumu tarafından ödendiği, başvuranın da geçici iş göremezlik ödeneğini aldığı,
2.12. Başvuran ile yapılan görüşmeden 10 günlük ikinci raporla ilgili kesintilerin henüz yapılmadığı, anlaşılmıştır .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” hükmü, “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili Hükümler” ana başlığında
“Genel Hükümler” kenar başlıklı 128 inci maddesinde; “ Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir . Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır .” hükmü, “Yönetmelikler” başlıklı 124 üncü maddesinde ;
“ Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler …”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 5. 132 sayılı Türk Standardları Enstitüsü Kuruluş Kanunu’nun 5.1. “Kuruluş ve gaye” başlıklı 1 inci maddesinde ; “ Her türlü madde ve mamulleri ile usul ve hizmet standartlarını yapmak gayesiyle “Türk Standartları Enstitüsü” kurulmuştur .Enstitü, tüzelkişiliği haiz, özel hukuk hükümlerine göre yönetilen bir Kamu Kurumu olup kısa adı ve markası
“TSE” dir .” 5.2. Yönetim Kurulu başlıklı 7 nci maddesinde; “Yönetim Kurulu, Türk Standartları Enstitüsünün yürütme organıdır …
Yönetim Kurulunun başlıca görevleri şunlardır :
a) Yönetmelik ve diğer düzenleyici işlem tasarılarını onaylamak, Enstitüde yeni birimler kurulmasına veya mevcut birimlerin birleştirilmesine ya da kaldırılmasına karar vermek, Enstitü kadrolarını belirlemek; b) Enstitü bütçesini ve çalışma programını Genel Kurula sunmak, Genel Kurulun aldığı kararları ve onayladığı çalışma programını uygulamak ; c) Genel Sekreteri, yardımcılarını ve diğer personeli atamak; d) İhtisas Kurulları başkanlarını ve üyelerini tespit etmek; e) Kanunun bu Kurula verdiği diğer görevleri yerine getirmek .” 5.3. “Personel” başlıklı 10/A maddesinde; “ Enstitünün hizmetlerinin gerektirdiği görevler için istihdam edilen personel, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır …”
Enstitü personelinin izin, disiplin, intibak işleri ile diğer hususlar yönetmelikle belirlenir .
.
3 / 11Enstitü personelinin ücretleri ile diğer malî hakları, 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14
üncü maddesi ve anılan madde uyarınca yürürlüğe konulan mevzuat hükümleri çerçevesinde, kurum içi hiyerarşi gözetilerek Yönetim Kurulunca tespit edilir .” 6. 14.07.2002 tarih ve 24815 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Standardları Enstitüsü
Personel Yönetmeliğinin , 6.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik hükümleri Türk Standardları
Enstitüsünün kadrolu personelini kapsar . Diğer personel için sözleşmesindeki hükümler ile bu
Yönetmeliğin söz konusu personel için düzenlendiği açıkça belirtilen maddeleri uygulanır .” 6.2. “Emeklilik” başlıklı 18 inci maddesinde; “ Personel, sosyal güvenlik yönünden 5510 sayılı
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında sigortalı sayılır .”
6.3. “İstihdam Şekli” başlıklı 31 inci maddesinde; “Enstitüde çalışan personel üç grupta toplanır :
a) Kadrolu personel : Enstitünün asli ve sürekli hizmetlerini ifa ile görevlendirilen ve Enstitüce ihdas edilen kadrolarda istihdam edilen personeldir .
b) Geçici personel : Geçici nitelikte olan hizmetleri yapmak üzere veya kadrolu istihdama ihtiyaç olmayan durumlarda, çalıştırılan ve kadrolu sayılmayan personeldir .
c) Sözleşmeli personel : Enstitünün yıllık programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren veya tam gün çalışmaya ihtiyaç göstermeyen geçici işlerde veya kadrolu personel yerine sözleşme ile yaptırılmasında fayda görülen işlerde istihdam edilmek üzere çalıştırılan yerli ve yabancı personeldir .” 6.4. “Hastalık İzni” başlıklı 69 uncu maddesinde; “ Enstitü personeline aylık ve özlük hakları korunarak, verilecek raporda gösterilecek lüzum üzerine, kanser, verem ve akıl hastalığı gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığı hâlinde on sekiz aya kadar, diğer hastalık hâllerinde ise on iki aya kadar izin verilir …
Hastalık izinleri süresince Sosyal Güvenlik Kurumunca ödenen geçici iş göremezlik ödeneği ilgilinin ücretinden düşülür .” 6.5. “Sosyal Güvenlik” başlıklı 85 inci maddesinde; “ TSE personelinin Sosyal Güvenlikleri ) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine, özlük işlemleri ise bu Yönetmelik hükümlerine göre yürütülür . TSE personeline ödenecek hizmet tazminatının hesaplanmasında, personelin en son aldığı aylık ücreti ile diğer ödemelerin tamamı ve ikramiyeler esas alınır .” 6.6. “Katsayı” başlıklı 97 nci maddesinde; “Kadrolu personelin aylık, ek gösterge ve diğer ödemelere esas göstergeleri ile taban aylık göstergesinin ücrete dönüştürülmesi amacıyla Yönetim
Kurulunca belirlenen aylık ve taban aylık katsayısını ifade eder . Katsayı Devlet Memurları için belirlenen dönemlerde Enstitü personeli için de belirlenir .” 6.7. “Aylık Ücret” başlıklı 98 inci maddesinde; “ Personelin bir ay çalışması karşılığı gösterge, ek gösterge, taban aylık ve yan ödeme nedeniyle tahakkuk eden miktar aylık brüt ücreti ifade eder ve
4 / 11ayrıca ünvanlı kadrolarda makam tazminatı buna ilave edilir . İlgili mevzuata göre, gerekli kesintiler
yapıldıktan sonra kalan miktar, aylık net ücreti ifade eder .
Bu ücret şu unsurlardan meydana gelir .
a) Bu Yönetmeliğin 99 uncu maddesine göre Yönetim Kurulunca tesbit edilen gösterge tablosunun, yine Yönetim Kurulunca tesbit edilecek katsayı ile çarpımı sonucu çıkan sayı .
b) Taban Aylığı : Devlet Memurları için belirlenen taban aylık göstergesinin Yönetim Kurulunca belirlenecek taban aylık katsayısı ile çarpımı sonucu çıkan sayı .
c) Yan Ödeme : Kadrolu personele, (a) bendindeki ücretin % 25’ i yan ödeme olarak ödenir…” 6.8. “Gösterge Tablosu” başlıklı 99 uncu maddesinde; “ Enstitüde kadrolu çalışanların aylık ücrete esas gösterge tablosu bu Yönetmeliğin 48 inci maddesine göre Yönetim Kurulunca tesbit edilir .” 6.9. “Ek Gösterge” başlıklı 100 üncü maddesinde; “Enstitüde çalışan personelden hangi unvan ve derecedeki personele ne kadar ek gösterge uygulanacağı Yönetim Kurulu kararı ile belirlenir .” 6.10. “İkramiye” başlıklı 104 üncü maddesinde; “ TSE’de kadrolu çalışan personele bir yıllık bütçe döneminde aylık, yan ödeme, ek gösterge ve taban aylığı dahil, sosyal yardımlar hariç olmak üzere birer aylık ücreti tutarında 10 Haziran, 10 Ağustos, 10 Ekim ve 10 Aralık tarihlerinde dört ikramiye ödenir . Ödeme tarihleri resmi tatil ile çakışırsa, ücretler tatilden önceki gün ödenir . TSE ile ilişiği kesilmiş veya atanmış olup da henüz göreve başlamamış personele ikramiye ödenmez .” 6.11. “Yer Almayan Hükümler” başlıklı 146 ncı maddesinde; Bu Yönetmelikte yazılı olmayan ve personeli ilgilendiren hususlarda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda yer alan hükümleri kıyas yolu ile uygulamaya Yönetim Kurulu yetkilidir .” 7. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun; 7.1. 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, “ Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından; hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar sigortalı sayılır .” 7.2. “Hastalık ve analık hali” başlıklı 15 inci maddesinde; “4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalının, iş kazası ve meslek hastalığı dışında kalan ve iş göremezliğine neden olan rahatsızlıklar, hastalık halidir …” 7.3. “İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortasından sağlanan haklar” başlıklı 16
ncı maddesi; “ İş kazası veya meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar şunlardır :
a) Sigortalıya, geçici iş göremezlik süresince günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi…
7.4. “Geçici iş göremezlik ödeneği” başlıklı 18 inci maddesi; “Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması şartıyla; a) İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için, b) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile 5 inci madde kapsamındaki sigortalılardan hastalık sigortasına tabi olanların hastalık sebebiyle iş göremezliğe uğraması halinde, iş
5 / 11göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi
bildirilmiş olması şartıyla geçici iş göremezliğin üçüncü gününden başlamak üzere her gün için, geçici iş göremezlik ödeneği verilir …
İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve sigortalı kadının analığı halinde verilecek geçici iş göremezlik ödeneği, yatarak tedavilerde 17 nci maddeye göre hesaplanacak günlük kazancının yarısı, ayaktan tedavilerde ise üçte ikisidir .” 8. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 8.1. Hastalık ve refakat izni başlıklı 105 inci maddes i; “Memura, aylık ve özlük hakları korunarak, verilecek raporda gösterilecek lüzum üzerine, kanser, verem ve akıl hastalığı gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığı hâlinde onsekiz aya kadar, diğer hastalık hâllerinde ise oniki aya kadar izin v erilir …” 8.2. 152 inci maddesinin “III-Ortak hükümler” bölümü; “Bu zam ve tazminatlara hak kazanmada ve bunların ödenmesinde aylıklara ilişkin hükümler uygulanır . Ancak; a) Sağlık kurulu raporu üzerine verilen hastalık izinleri, b) Kanser, verem ve akıl hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananların kullandığı hastalık izinleri, c) Hastalıkları sebebiyle resmi yataklı tedavi kurumlarında yatarak tedavi gördükleri tedavi süreleri, hariç olmak üzere bir takvim yılı içinde kullanılan hastalık izin süreleri toplamının 7 günü aşması halinde, aşan sürelere isabet eden zam ve tazminatlar % 25 eksik ödenir…” 9. 2.11.2011 tarihli ve 28103 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan 666 sayılı Kamu
Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname’nin; 9.1. 1 inci maddesinde; “ 27/ 6/ 1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye aşağıdaki ek maddeler eklenmiştir .
EK MADDE 11- “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra;
…
c) Türk Akreditasyon Kurumu Genel Sekreterliği, Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü Başkanlığı, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı, Türk Standardları Enstitüsü
Başkanlığı, kalkınma ajansları ve Mesleki Yeterlilik Kurumu kadro ve pozisyonlarına ilk defa veya yeniden atanan genel müdür, genel sekreter, genel müdür yardımcısı ve genel sekreter yardımcısı unvanlı personel ile uzman unvanlı meslek personeline, ilgili mevzuatı uyarınca ödenen her türlü maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, fazla çalışma ücreti, kâr payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer ödemeler ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelerin bir aylık toplam net tutarı; genel müdür ve genel sekreterler için bakanlık genel müdürü, genel müdür yardımcısı ve genel sekreter yardımcıları için bakanlık genel müdür yardımcısı, uzman unvanlı meslek personeli için Başbakanlık uzmanlarına mevzuatında kadrosuna bağlı olarak mali haklar ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılması öngörülen ödemelerin bir aylık toplam net tutarını geçemez… ” 9.2. 2 nci maddesinde ; “ 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir .
6 / 11“GEÇİCİ MADDE 10- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin;
a) Ek 11 inci maddesi kapsamında yer alan kurumların kadro veya pozisyonlarındaki mevcut personelin mali ve sosyal haklarına, b) Ek 12 nci maddesinde belirtilen hükümler uyarınca yapılan ödemelere, c) Geçici 16 ncı maddesi kapsamında yer alan personelin mali ve sosyal haklarına, ilişkin bu maddenin yayımı tarihinde mevcut karar, onay veya diğer mevzuatı uyarınca yapılmış bulunan belirlemelerde herhangi bir değişiklik yapılamaz ve yeni bir unsur eklenemez .” 9.3. 8 inci maddesinde; “ Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin; a) 1 inci maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ek 12 nci madde, 2 nci maddesiyle aynı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 10, geçici 20 ve geçici 21 inci maddeler, 3 üncü maddesi, 4 üncü maddesiyle 657 sayılı Kanuna eklenen geçici 39 uncu maddenin birinci ve üçüncü fıkraları, 5 inci maddesinin (ç) fıkrasının ( 1), ( 2) ve ( 3) numaralı bentleri ile (k)
fıkrası, 8 inci ve 9 uncu maddeleri yayımı, …
e) Diğer hükümleri 15/ 1/ 2012, tarihinde yürürlüğe girer .” düzenlemeleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın sağlık raporu ile ilgili ana maaşından yapılan kesintinin iadesi ve Yönetim Kurulu Kararının değiştirilmesi talebinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu dolayısıyla idareye bu hususta tavsiye kararı verilmesi gerektiği, ikramiyeden yapılan kesintinin ise hakkaniyete uygun olduğu anlaşıldığından bu yöndeki talebin reddedilmesi gerektiği yönünde hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. 1 numaralı paragrafta da ayrıntılı belirtildiği üzere başvuran, geçirdiği bir kaza sonucu tarafına verilen 15 günlük Sağlık Kurulu Raporuna istinaden ikramiye ve maaşımdan kesinti yapıldığını belirterek bunun dayanağı olan 09.07.1999 tarihli Yönetim Kurulu Kararının 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun kıyas yapılarak 152 nci maddesi Ortak Hükümler bölümüne göre yeniden düzenlenmesini, kesintilerin tarafına iade edilmesini talep etmektedir .
12. Başvuran Türk Standartları Enstitüsünde görev yapmaktadır . Türk Standartları Enstitüsü 132 sayılı Kanun ile kurulmuş, tüzel kişiliği haiz özel hukuk hükümlerine göre yönetilen Bilim Sanayi ve
Teknoloji Bakanlığının ilgili kuruluşu ve özel bütçeli bir kamu idaresidir .
13. Enstitünün yani Kurumun idari yapısı; Genel Kurul, Teknik Kurul, Yönetim Kurulu, Denetleme
Kurulu, İhtisas Kurulları, Genel Sekreter ve Hizmet Birimlerinden oluşmaktadır . İdarenin yürütme organı Yönetim Kuruludur . Personeli ise kadrolu personel, geçici personel ve sözleşmeli personel olarak olmak üzere istihdam edilmektedir . Personel 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu’nun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı
7 / 11sayılmaktadır . Ancak personel, kamu görevlisi gibi görülmekte, kendi yasaları ile özlük hakları
düzenlenmektedir dolayısıyla İş Kanununa tabi değildir .
14. Başvuran Kurumda kadrolu personel olarak , Anadolu Yakası Hizmet Yeri Belgelendirme
Müdürü unvanıyla çalışmaktadır . Başvurana, geçirdiği kaza sonucu Pendik Eğitim ve Araştırma
Hastanesince 08.05.2017 tarihinden 22.05.2017 tarihine kadar 15 gün ve 23.05.2017 tarihinden
01.06.2017 tarihine kadar 10 gün rapor verilmiştir . Hastalık Raporu, hekim tarafından kişinin
tedavisi sırasında istirahati gerekli görülmesi halinde tanzim edilen rapordur . Personele hekim tarafından tanzim edilen “Hastalık Raporu” belgesinin, bağlı bulunduğu kurum amirliğine ibrazı sonrası izne çevrilme işlemi ise hastalık iznidir . Personel Yönetmeliğinin Hastalık İzni başlıklı 69 uncu maddesinde, sağlık raporu üzerine belli bir süreye kadar verilecek izinlerde personeline aylık ve özlük haklarının korunacağı ve hastalık izinleri süresince Sosyal Güvenlik Kurumunca ödenen geçici iş göremezlik ödeneği ilgilinin ücretinden düşüleceği belirtilmiştir . 5510 sayılı Kanunun 15 inci maddesinde; 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) kapsamındaki sigortalının, iş kazası ve meslek hastalığı dışında kalan ve iş göremezliğine neden olan rahatsızlıklar, hastalık hali olarak belirtilmiştir . Kanunun 16 ncı maddesinde sigortalıya geçici iş göremezlik ödeneği verileceği 18 inci maddesinde ise kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınması şartıyla bu ödeneğin ödeneceği belirtilmiştir . Sağlık raporu ile ilgili söz konusu yasal düzenlemeler gereği gerekli işlemler yapılmıştır . Dolayısıyla bu hususta başvuranın ücretinden kesilen tutarın iş göremezlik ödeneği olarak ödendiği ve başvuranın bu yönde bir mağduriyetinin söz konusu olmadığı anlaşılmıştır .
15. İdare 9.7.1999 tarihli ve 36 sayılı Yönetim Kurulu Kararına istinaden de başvuranın rapor sonucu hastalık izinli olduğu gün sayısınca ödenecek ikramiye ve aylığın bir unsuru olan ek gösterge ücretinden kesinti yapmıştır . 2.5. ve 2.6. no.lu paragraflarda da yer verildiği üzere İdare, başvurana verilen ilk 15 günlük rapor ile ilgili olarak yapılan kesintilerin açıklamasını yapmıştır . Başvuranın
2017 yılı Haziran ayı maaşından 1.729,04 TL ( 18000 x 0,096058) ek gösterge ücreti hesaplanmış, bu
ek gösterge ücreti otuz gün sayısına bölünerek raporlu gün kadarlık kısmına( 15 gün) karşılık gelen 864,52 TL nin ödenmediği anlaşılmıştır . İdare bu uygulamayı 666 sayılı KHK gereğince 15.01.2012 tarihinden sonra göreve başlayan personeline uygulamadığını ve 657 sayılı Kanunun 152 nci maddesinde ortak hükümler bölümünde yer alan hükümler çerçevesinde kesinti yaptığını belirtmektedir .
16. Başvuran 15.01.2012 tarihinden önce göreve başlamıştır . İdare bu tarih öncesi göreve başlayan personeline 657 sayılı Kanunun 152 nci maddesinde sayılan istisnaları uygulamadığını belirtmektedir . Personel yönetmeliğine istinaden başvuranın aylığının 4 unsurdan oluştuğu bu unsurların gösterge ücreti (gösterge x memur maaş katsayısı), yan ödeme (Gösterge ücretinin
%25’i), taban maaş (memur taban aylığı), ek gösterge ücreti (ek gösterge rakamı x memur maaş katsayısı) [görev yaptığı unvana göre verilen ek gösterge (Müdür = 18000 ek gösterge)] olduğu anlaşılmaktadır . Yönetmeliğin “Aylık Ücret” başlıklı 98 inci maddesinde; “ Personelin bir ay çalışması karşılığı gösterge, ek gösterge, taban aylık ve yan ödeme nedeniyle tahakkuk eden miktar aylık brüt ücreti ifade eder ve ayrıca ünvanlı kadrolarda makam tazminatı buna ilave edilir . İlgili mevzuata göre, gerekli kesintiler yapıldıktan sonra kalan miktar, aylık net ücreti ifade eder .” hükmü, “Ek Gösterge” başlıklı 100 üncü maddesinde ise; “Enstitüde çalışan personelden hangi unvan ve derecedeki personele ne kadar ek gösterge uygulanacağı Yönetim Kurulu kararı ile belirlenir .” hükmü düzenlenmiştir . Ek gösterge bilindiği üzere aylık gibi kadroya bağlı olarak yapılan ödemedir . Söz konusu düzenleme de görüldüğü üzere İdare bütün personele değil, belli görevdeki personel için ek gösterge ücreti hesaplamakta ve maaşın ana unsurları arasında da bunu saymaktadır . Ek gösterge, ilgililere belirtilen sınıf ve görevlerde bulundukları sürece ödenir . Söz
8 / 11konusu yönetmeliğin Hastalık İzni başlıklı 69 uncu maddesinde ise, sağlık raporu üzerine belli bir
süreye kadar verilecek izinlerde personeline aylık ve özlük haklarının korunacağı belirtilmiştir . Söz konusu yasal düzenlemelerden anlaşıldığı üzere maaşın ana unsurları arasında yer alan ek gösterge ücretinin hastalık izni kullanılan dönemlerde kesilmemesi gerekmektedir . İkramiye ise asıl ücrete ek olarak bazı sebeplerle fiilen yapılan çalışmanın karşılığı olarak çalışana verilen bir ek ücrettir . Dolayısıyla fiilen çalışılmayan hastalık izni kullanılan günler için ikramiyeden kesinti yapılmasında bir hak kaybının oluşmadığı değerlendirilmektedir .
17. Ayrıca iş görmeye engel bir hastalık, geçirilen bir kaza veya önemli bir hastalığın tedavi süreci boyunca alınan hastalık raporu sonucu verilen hastalık izni süresince personelin ana maaş unsurundan biri olan ek gösterge ücretinden kesinti yapılmasının hakkaniyete uygun olmadığı da anlaşılmaktadır . Anayasanın 49 uncu maddesinde belirtildiği üzere Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür . Dolayısıyla idarenin çalışanını korumak için gerekli tedbirleri alması beklenmektedir . İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin 25 inci maddesinde de, herkesin kendisinin ve ailesinin sağlık ve refahı için beslenme, giyim, konut ve tıbbi bakım hakkı olduğu belirtilmiştir . Anlaşılacağı üzere herkes, işsizlik, hastalık, sakatlık, dulluk, yaşlılık ve kendi iradesi dışındaki koşullardan doğan geçim sıkıntısı durumunda güvenlik hakkına sahiptir .
18. Diğer taraftan bir hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde alt düzeydeki normların, dayanağını üst düzeydeki normlardan aldığı, normlar hiyerarşisinin en üstünde evrensel hukuk ilkelerinin ve Anayasanın bulunduğu, daha sonra gelen kanunların dayanağını Anayasadan, yönetmeliklerin ise dayanağını kanundan aldığı bilinmektedir . Yönetim Kurulu Kararı ile hastalık izninde personelin ana maaşından yapılan ek gösterge kesintisine dair işlemin gerek 132 sayılı Türk
Standartları Enstitüsü Kuruluş Kanununda gerekse Personel Yönetmeliğinde düzenlenmediği bu nedenle söz konusu işlemin üst hukuk normlarına yani hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu anlaşılmaktadır . Söz konusu personel için hukuka ve hakkaniyete uygun yeni bir Yönetim
Kurulu Kararı alınması gerektiği, kıyas yoluyla 657 sayılı Kanunun da dikkate alınabileceği değerlendirilmektedir . Personel Yönetmeliğine uygun olarak alınacak yeni bir karar 666 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen 15.1.2012 tarihten önce göreve başlayan personelin mali ve sosyal haklarda herhangi bir değişiklik yapılamaz, düzenlemesini de etkilemeyecektir .
Çünkü ek göstergeden yapılan kesinti uygulaması personele tanınan mali veya sosyal bir hak olarak değerlendirilemez . Zira var olan bu uygulama kişilerin hakkı olan aylığının hukuka aykırı bir biçimde kesilmesine sebebiyet vermektedir .
19. Yukarıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde ;
İdarenin hastalık raporu nedeniyle hastalık izni verilen başvuranın ikramiyesinden kesinti yapması işleminin hakkaniyete uygun olduğu değerlendirildiğinden başvuranın bu yöndeki talebinin reddedilmesi gerektiği, Ancak ana maaştan yapılan ek gösterge kesintisinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu bu nedenle başvuranın, maaşından yapılan bu kesintinin iade edilmesi ve kesinti işleminin dayanağı olan
Yönetim Kurulu Kararının değiştirilmesi yönündeki başvuranın talebine tavsiye kararı verilmesi gerektiği, kanaatine varılmaktadır .
9 / 11B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı ; ancak idarenin başvurana verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yolunu göstermediği bu nedenle iyi yönetişim ilkelerinde vurgulanan “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
21. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre;
Başvuranın hastalık raporu nedeniyle aldığı hastalık izni süresince ikramiyesinden yapılan kesintinin ödenmesi talebinin REDDİNE, Hastalık izni süresince ana maaştan yapılan ek gösterge kesintisinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı anlaşıldığından bu kesintilerin başvurana iade edilmesi ve kesinti işleminin dayanağı olan
Yönetim Kurulu Kararının ilgili mevzuat dikkate alınarak makul sürede değiştirilmesi hususlarında
TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; Türk
Standardları Enstitüsü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Bu kararın BAŞVURANA ve TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ’NE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
10 / 1111 / 11