Hastane personelinin hasta haklarına uygun davranma yükümlülüğü somut delil olmadan nasıl değerlendirilmeli (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/8310-S.22.12715

BAŞVURU NO : 2022/2015

KARAR TARİHİ : 28/06/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : KÜTAHYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, hastane personelinin kendisine olumsuz tutum ve davranış sergilediği iddiasıyla gerekenin yapılması talebi

BAŞVURU TARİHİ : 07/02/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza başvuran 07/12/2021 tarihli ilk başvurusunda özetle; 07/12/2021 tarihinde Kütahya Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesi ek binasında nörofizyoloji

/ uyku hastalıkları bölümünden EMG sonucunu almaya gittiğinde danışmada görev yapan personelin kendisine olumsuz davranışlar sergilediğini belirterek, ilgili kişi hakkında gerekenin yapılmasını talep etmiştir. Bu başvuru 22/12/2021 tarih ve sayılı Gönderme Kararı ekinde Kütahya İl Sağlık

Müdürlüğüne iletilmiştir.

2. Daha sonra başvuran tarihinde Kurumumuza yaptığı ikinci başvurusunda özetle; ilk başvurusuna Kütahya İl Sağlık Müdürlüğünün şikayetiyle hiç ilgisi olmayan bir şekilde cevap verdiğini, EMG çekiminin 06/12/2021 tarihinde saat 8.30 da olduğunu, sonucu almak için ertesi gün 07/12/2021 tarihinde gittiğinde danışmada oturan hanımefendinin görüntülü olarak (mesai saati içinde ve karşısında bir hasta var iken) biri ile görüştüğünü, uzun süre beklediğini, sonucunu almaya geldiğini söylediğinde hanımefendinin telefon görüşmesi bölündüğü için son derece rahatsız olduğunu ve kendisine bağırdığını, el kol hareketleri yaptığını, karşısında böyle öfkeli ve şiddet dolu birini gördüğü için çok şaşırdığını, hanımefendinin şahsına olan tutum – davranış ve sözlerinden son derece rahatsız olduğunu ve psikolojisinin bozulduğunu, bu konuyla ilgili şikayetine Kütahya İl Sağlık Müdürlüğü tarafından sanki kendisi oraya baskına gitmiş de onlar kendisini sakinleştirerek sonucunu güler yüzle tatlı dille vermişler gibi verilen cevabın endişe verici olduğunu belirterek, ilgililer hakkında gerekenin yapılmasını talep etmiştir.

II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

3. Başvuru konusuyla ilgili olarak Kurumumuzun 22/12/2021 tarih ve sayılı Gönderme

Kararı üzerine Kütahya İl Sağlık Müdürlüğünün başvurana hitaplı 12/01/2022 tarihli ve sayılı yazısında özetle; konuyla ilgili olarak Kütahya SBÜ Evliya Çelebi

Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimliğinden bilgi istendiği, Hastane Başhekimliği tarafından yapılan inceleme neticesinde 07/12/2021 tarihinde başvurana hastane ek hizmet binasında EMG çekiminin yapıldığı, birimin işleyişi gereği çekilen EMG sonucunun bir gün sonra verildiği, ancak başvuranın EMG sonucunu aynı gün almak istemesi üzerine ilgili birimin görevlisi tarafından bunun mümkün olmadığının anlatıldığı, belirtilen günde birimde olumsuz herhangi bir durumun yaşanmadığı, bunu yanı sıra ilgili birimde çalışan diğer kişilerden ve birim sorumlusundan alınan bilgilerin de aynı yönde olduğu ifade edilmiştir.

4. Ayrıca, Kurumumuzun 25/03/2022 tarih ve sayılı yazısıyla Kütahya İl Sağlık

Müdürlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup, adı geçen idarenin 13/04/2022 Tarih ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinden özetle; Kütahya SBÜ Evliya Çelebi

Eğitim ve Araştırma Hastanesinin EMG Nörofizyoloji Laboratuvarında EMG çekimi yapılan hastaların raporların rapor sonuçlarının çekimden bir gün sonrasında kişiye teslim edildiği, başvuranın muhatap olduğu personele yönelik hasta hakları, CİMER ya da başkaca yollarla idarelerine herhangi bir başvuru yapılmadığı, bahse konu sekreter bankosunu gösterir kamera sistemi bulunmadığı bildirilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

5. Anayasamızın 74’üncü maddesi; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

7. Hasta Hakları Yönetmeliğinin:

7.1. “Tanımlar “ başlıklı 4’üncü maddesinin (c) fıkrası; “Personel: Hizmetin, resmi veya özel sağlık kurumlarında ve kuruluşlarında veya serbest olarak sunulmasına bakılmaksızın, sağlık hizmetinin verilmesine iştirak eden bütün sağlık meslekleri mensuplarını ve sağlık meslekleri mensubu olmasa bile sağlık hizmetinin verilmesine sorumlu olarak iştirak eden kimseleri,” ifade eder.

7.2. “İlkeler” başlıklı 5’inci maddesi; “Sağlık hizmetlerinin sunulmasında aşağıdaki ilkelere uyulması

şarttır:

a) Bedeni, ruhi ve sosyal yönden tam bir iyilik hali içinde yaşama hakkının, en temel insan hakkı olduğu, hizmetin her safhasında daima göz önünde bulundurulur.

b) Herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını haiz olduğu ve hiçbir merci veya kimsenin bu hakkı ortadan kaldırmak yetkisinin olmadığı bilinerek, hastaya insanca muamelede bulunulur.

c) Sağlık hizmetinin verilmesinde, hastaların, ırk, dil, din ve mezhep, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç ve ekonomik ve sosyal durumları ile sair farklılıkları dikkate alınamaz. Sağlık hizmetleri, herkesin kolayca ulaşabileceği şekilde planlanıp düzenlenir.

d) Tıbbi zorunluluklar ve kanunlarda yazılı haller dışında, rızası olmaksızın kişinin vücut bütünlüğüne ve diğer kişilik haklarına dokunulamaz.

e) Kişi, rızası ve Bakanlığın izni olmaksızın tıbbi araştırmalara tabi tutulamaz.

f) Kanun ile müsaade edilen haller ile tıbbi zorunluluklar dışında, hastanın özel hayatının ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.” 7.3. “İnsani Değerlere Saygı Gösterilmesi ve Ziyaret” başlıklı 39’uncu maddesi; “Hasta, kişilik değerlerine uygun bir şekilde ve ortamda sağlık hizmetlerinden faydalanma hakkına sahiptir.

Sağlık hizmetlerinde görev alan bütün personel; hastalara, yakınlarına ve ziyaretçilere güler yüzlü, nazik, şefkatli ve sağlık hizmetleri ile ilgili mevzuat ve bu Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde davranmak zorundadır.

Sağlık hizmetlerinin her safhasında, hastalara, onların bedeni ve ruhi durumları dikkate alınarak, hangi işlemin neden ve nasıl yapıldığı, yapılacağı ve bekletilmeleri söz konusu ise, bekletilmenin sebepleri hususunda gerekli ve yeterli bilgi verilir.

Sağlık kurum ve kuruluşlarında, insan haysiyetine yakışır gereken her türlü hijyenik şartların sağlanması, gürültünün ve rahatsız edici diğer bütün etkenlerin bertaraf edilmesi esastır.

Gerektiğinde, bu hususlar hasta tarafından talep konusu yapılabilir.

Hasta ziyaretçilerinin kabul edilmesi, kurum veya kuruluşça belirlenen usul ve esaslara uygun olarak ve hastaların huzur ve sükunlarını bozacak fiil ve tutumlara sebebiyet vermeyecek şekilde gerçekleştirilir ve bu konuda gereken tedbirler alınır.” 7.4. “Müracaat, Şikayet ve Dava Hakkı” başlıklı 42’nci maddesi; “ Hastanın ve hasta ile ilgili bulunanların, hasta haklarının ihlali halinde, mevzuat çerçevesinde her türlü müracaat, şikayet ve dava hakları vardır.”

Hükümleri amirdir.

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ile tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran özetle: 07/12/2021 tarihinde Kütahya Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesi ek binasına EMG sonucunu almaya gittiğinde danışmada görev yapan personelin kendisine olumsuz davranışlar sergilediğini belirterek, ilgili kişi hakkında gerekenin yapılmasını talep etmiştir.

10. Kütahya İl Sağlık Müdürlüğünce de özetle; konuyla ilgili olarak Kütahya SBÜ Evliya Çelebi Eğitim ve

Araştırma Hastanesi Başhekimliği tarafından yapılan inceleme neticesinde 07/12/2021 tarihinde başvurana hastane ek hizmet binasında EMG çekiminin yapıldığı, birimin işleyişi gereği çekilen EMG sonucunun bir gün sonra verildiği, ancak başvuranın EMG sonucunu aynı gün almak istemesi üzerine ilgili birimin görevlisi tarafından bunun mümkün olmadığının anlatıldığı, başvuranın muhatap olduğu personele yönelik hasta hakları, CİMER ya da başkaca yollarla idarelerine herhangi bir başvuru yapılmadığı, bahse konu sekreter bankosunu gösterir kamera sistemi bulunmadığı belirtilmiştir.

11. Diğer taraftan, sağlık hizmetlerinde görev alan bütün personelin hastalara, yakınlarına ve ziyaretçilere güler yüzlü, nazik, şefkatli ve sağlık hizmetleri ile ilgili mevzuat ve Hasta Hakları Yönetmeliği hükümlerine uygun şekilde davranmak zorunda olduğu ve hastanın/hasta ile ilgili bulunanların hasta haklarının ihlal edildiğini düşündüklerinde ilgili mevzuat çerçevesinde her türlü müracaat, şikayet ve dava hakları bulunduğu hüküm altına alınmıştır.

/

12. Başvuru ile ilgili bilgi ve belgeler incelendiğinde; Kütahya SBÜ Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma

Hastanesi ek hizmet binasında başvuranın EMG çekiminin 06/12/2021 tarihinde yapıldığı anlaşılmakla beraber ilgili binada kamera sistemi bulunmaması, ayrıca başvuranın iddiasını destekleyecek başkaca verinin de olmaması nedeniyle başvuranın kendisine olumsuz tutum ve davranış sergilediği iddiası ve gerçekleşme tarihi somutlaştırılamamıştır.

13. Sonuç olarak; başvuranın, Kütahya SBÜ Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesinin EMG

Nörofizyoloji Laboratuvarının sekreter bankosunda görev yapan personelin kendisine olumsuz tutum ve davranış sergilediği iddiasının mevcut bilgi ve belgeler ışığında iddiadan ibaret kaldığı değerlendirdiğinden başvurunun reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar.” hükmüne yer verilmiştir.

15. Dosya kapsamından, Kütahya SBÜ Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesi ek hizmet binasında kamera sistemi bulunmadığı anlaşılmış olup, kamera sisteminin bulunmasının hem başvuranların (şikayetçilerin) hem de sağlık personelinin menfaatine olacağı değerlendirildiğinden, bahse konu binaya kamera sistemi kurulması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca gerekçeli ret kararının başvurana tebliğinden itibaren varsa dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Kütahya İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre başvurunun REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve KÜTAHYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/