TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 15483-15483 |sayi|18745356-101.07.05.99-E.18745356-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/4139 2018/ 4139
KARAR TARİHİ : 14/09/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Hatay Valiliği
BAŞVURUNUN KONUSU : Hatay Vali Yardımcısı ile ilgili idari işlem yapılması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 04/04/2018 4.4.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza AID Uluslararası Doktorlar Derneği adına başvuru yapan dernek başkanı
, Acil Tıbbi Yardım, Kalıcı ve Koruyucu Sağlık Hizmetleri, Psikososyal Destek
Hizmetleri alanlarında Suriye’de çalışmalar yaptıklarını, bu kapsamda sınır geçişleri ile ilgili resmi makamlara başvuru yaptıklarını, konuyla ilgili Hatay Vali Yardımcısı ile görüştüklerini, vermiş oldukları dilekçeye 30 gün içerisinde cevap verilmediğini, üstelik Hatay Vali
Yardımcısı ’nun taleplerini keyfi ve nezaketsiz bir tutum sergileyerek makul, geçerli, ciddi ve somut gerekçeler olmadan ret etiğini, tarafsız olarak görev yapması gerekirken kişisel inanç ve düşüncelerini yansıtarak karar verdiğini belirterek, Hatay Vali Yardımcısı ile ilgili adli ve idari işlem yapılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya konu iddia hakkında 17/ 05/ 2018 tarihli ve E. sayılı bilgi ve belge talep
yazımıza istinaden Hatay Valiliğinin 08/ 06/ 2018 tarihli ve E. sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) STK’lar aracığıyla yardım faaliyetlerinde bulunmak üzere Cilvegözü Mülki İdare Amirliğine
.
1 / 6müracaat ederek, Suriye’ye giriş-çıkış yapmak isteyen Türk, Suriye ve üçüncü ülke vatandaşlarına
ülke güvenliği ve şahısların can güvenliğini düşünülerek Güvenlik Birimlerince “Cilvegözü Kara
Hudut Kapısını Kullanan Sivil Toplum Kuruluşlarının Uyacakları Esaslara Dair Yönerge” hükümlerine göre güvenlik soruşturması yapıldığı ve yapılan araştırma sonucuna göre gerekli iznin verildiği, iş yoğunluğu nedeniyle zaman zaman izin talepli dilekçelerde 30 günlük cevap süresinin aşılabildiği, netice olarak AID Doktorlar Derneğinin 31/ 10/ 2017 tarihli dilekçesinin 01/ 11/ 2017 tarihinde Cilvegözü Mülki İdare Amirliği kayıtlarına girdiği ve 13/ 12/ 2017 tarihinde de Cilvegözü
Mülki İdare Amirliği tarafından yazılı olarak söz konusu dilekçeye cevap verildiği,
2.2) Her ne kadar 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunun “Dilekçenin
incelenmesi ve sonucunun bildirilmesi” başlıklı 7 inci maddesinde “Türk vatandaşlarının ve
Türkiye’de ikamet eden yabancıların kendileri ve kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri konusunda yetkili makamlara yaptıkları başvuruların sonucu veya yapılmakta olan işlemin safahatı hakkında dilekçe sahiplerine en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak cevap verilir . İşlem safahatının duyurulması halinde alınan sonuç ayrıca bildirilir .” denilmekte ise de, son dönemde Suriye’de yaşanan olumsuzluklar ve sınır kapısından Suriye’ye gönderilen insani yardım malzemelerini taşıyan tırların sınır kapısında oluşturduğu yoğunluk nedeniyle yaşanan Cilvegözü Mülki İdare Amirliğinin iş yoğunluğu birlikte değerlendirildiğinde yazışmaların süresi içinde yapılmasında aksaklıklar yaşandığı, bu tür gecikmeler yaşandığında dilekçe sahiplerinin bilgilendirme amacıyla telefonla arandığı ve başvurularının aşamasından veya sonucundan bilgi verildiği, müracaat sahibinin de bu amaçla aranarak kendilerine araştırmalarının devam ettiği, Suriye Görev Gücü Kapsamında yardımların ve çalışmaların Kızılay organizasyonunda yapmalarının uygun olacağı bilgisi verilerek hem başvurularının aşamasından ve hem de ikinci alternatif yapabilecekleri işlemle ilgili bilgilendirildikleri,
2.3) 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun Bilgi ve Belgeye Erişim Süreleri başlıklı 11 inci
maddesinde “kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi on beş iş günü içinde sağlarlar . Ancak istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka bir birimden sağlanması; başvuru ile ilgili içeriğinin birden fazla kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye erişim otuz iş günü içinde sağlanır .” denildiği, 0l/ 11/ 2017 tarihinde
Cilvegözü Mülki İdare Amirliği kayıtlarına giren başvuru ile ilgili 30 iş gününün 12/ 12/ 2017 tarihinde dolduğu, 13/ 12/ 2017 tarihinde de Cilvegözü Mülki İdare Amirliği tarafından yazılı olarak dilekçelerine cevap verildiği,
2.4) 30 Nisan 2011 yılından bu yana Suriye’de yaşanan iç karışıklık ve kaos ortamı nedeniyle Hatay
iline Suriye’den büyük bir göç akını olduğu, Hatay ilinin farklı din, mezhep ve etnik kökene sahip insanların birlik, beraberlik ve hoşgörü içerisinde yaşadığı hassas ve nazik bir il olduğu, zaman zaman art niyetli kişi ve yapıların mevcut barış ve huzur iklimini bozmak için çalışmalar yaptığı, sınırdan ülkemize giriş çıkış yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, dernek, vakıf gibi sivil toplum örgütleri ile ilgili detaylı güvenlik soruşturması yapılmasının kaçınılmaz olduğu, bu nedenle
“Dilekçelerine kanuni süre olan 30 gün içinde cevap vermeyerek kanuni haklarını gasp ettiği” şeklindeki iddianın sübuta ermediği,
2.5) Başvuranın 31 Ekim 2017 tarihinde randevu alarak Vali Yardımcısı
ile yapmış olduğu ilk görüşme sonrası bir süre bekledikten sonra geri dönüş olmayınca TBMM
2 / 6içişleri Komisyonu Sayın Bey’e ulaşarak desteklerini istedikleri ve
Bey’in Vali Yardımcısı ’ndan kendilerine 24 Kasım 2017 tarihinde randevu aldığı, bunun üzerine Yönetim Kurulu Üyesi Ecz . ’ün
Reyhanlı’ya Vali Yardımcısı ile görüşme yapmak üzere geldiği, her iki görüşmenin Vali Yardımcısı ’nun değil AID Uluslararası Doktorlar
Derneğinin talebi üzerine gerçekleştiğinin Uluslararası Doktorlar Derneği Başkanı Dr .
’in kendi ifadesinden anlaşıldığı, bu nedenle kendilerini İstanbul’dan Reyhanlı’ya kadar çağırarak sözlü olarak idari ve ahlaki olarak sorunlu bir davranışla taciz ettiği şeklindeki iddianın sübuta ermediği, İfade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
4) 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında , “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
5) 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunun “Dilekçenin incelenmesi ve
sonucunun bildirilmesi” başlıklı 7 inci maddesinde, “Türk vatandaşlarının ve Türkiye’de ikamet eden yabancıların kendileri ve kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri konusunda yetkili makamlara yaptıkları başvuruların sonucu veya yapılmakta olan işlemin safahatı hakkında dilekçe sahiplerine en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak cevap verilir . İşlem safahatının duyurulması halinde alınan sonuç ayrıca bildirilir .”
6) 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun “Bilgi veya belgeye erişim süreleri” başlıklı 11
inci maddesinde, “Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi onbeş iş günü içinde sağlarlar . Ancak istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka bir birimden sağlanması; başvuru ile ilgili olarak bir başka kurum ve kuruluşun görüşünün alınmasının gerekmesi veya başvuru içeriğinin birden fazla kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye erişim otuz iş günü içinde sağlanır . Bu durumda, sürenin uzatılması ve bunun gerekçesi başvuru sahibine yazılı olarak ve onbeş iş günlük sürenin bitiminden önce bildirilir .”
7) 29/ 03/ 2016 tarihli Cilvezözü Kara Hudut Kapısını Kullanan Sivil Toplum Kuruluşlarının
Uyacakları Esaslara Dair Yönergenin;
7.1) “Sivil tolum kuruluşları” başlıklı 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında, “Türkiye’de kurulmuş
3 / 6sivil toplum kuruluşlarından istenecek belgeler; a) Kamuya yararlı dernekler statüsünde olduğuna
dair belge, b) Kamuya yararlı vakıf veya dernek statüsü olmayan sivil toplum kuruluşları için kamuya yararlı statüsü bulunan bir dernek veya vakıftan alacakları muvafakat belgesi,”
7.2) 6 ıncı maddesinde, “Türk ve yabancı sivil toplum kuruluşlarının personeli hakkında yapılacak
güvenlik soruşturması, İl Emniyet Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Şube
Müdürlüğü, Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü ve Gümrük Muhafaza Kaçakçılık İstihbarat
Müdürlüğü ve gerektiğinde diğer kamu kuruluşları arşivi üzerinden yapılır .”
7.3) 8 inci maddesinde, “Türk vatandaşları ve üçüncü ülke vatandaşlarının yardım görevlisi olarak
Suriye’ye çıkışları, Hatay Valiliğinin iznine tabidir . Acil hallerde Mülki İdare Amiri de gerekli izni verebilir . Yardım görevlilerinin çalışacakları bölge, yapacakları işler ve süresi Mülki İdare
Amirliğine bir beyanname ile bildirilir .”
Hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Kurumumuza AID Uluslararası Doktorlar Derneği adına başvuru yapan dernek başkanı
, Acil Tıbbi Yardım, Kalıcı ve Koruyucu Sağlık Hizmetleri, Psikososyal Destek
Hizmetleri alanlarında Suriye’de çalışmalar yaptıklarını, bu kapsamda sınır geçişleri ile ilgili resmi makamlara başvuru yaptıklarını, konuyla ilgili Hatay Vali Yardımcısı ile görüştüklerini, vermiş oldukları dilekçeye 30 gün içerisinde cevap verilmediğini, üstelik Hatay Vali
Yardımcısı ’nun taleplerini keyfi ve nezaketsiz bir tutum sergileyerek makul, geçerli, ciddi ve somut gerekçeler olmadan ret etiğini, tarafsız olarak görev yapması gerekirken kişisel inanç ve düşüncelerini yansıtarak karar verdiğini belirterek, Hatay Vali Yardımcısı ile ilgili adli ve idari işlem yapılmasını talep etmektedir .
10) Somut olayda AID Uluslararası Doktorlar Derneğinin 30/ 10/ 2017 tarihli ve 2017/ sayılı
dilekçe ile Suriyeli savaş mağduru ihtiyaç sahiplerine çeşitli sağlık hizmeti sunmak amacıyla 7 kişilik gönüllü çalışan listesinde yer alan kişiler için Suriye’ye giriş çıkış izini talep ettiği, Suriye’ye giriş çıkış yapacak dernek çalışanı ve gönüllüleri hakkında 29/ 03/ 2016 tarihli Cilvezözü Kara Hudut
Kapısını Kullanan Sivil Toplum Kuruluşlarının Uyacakları Esaslara Dair Yönergenin 6 ıncı maddesi çerçevesinde güvenlik soruşturması yapıldığı, bu nedenle 31/ 10/ 2017 tarihli ve sayılı yazı ile
7 kişilik listenin Güvenlik birimlerine gönderildiği, Güvenlik birimlerince yapılan tahkikat
sonuçlarının 02- 24/ 11/ 2017 tarihleri arasında Cilvegözü Mülki İdare Amirliğine bildirildiği, 13/ 12/ 2017 tarihinde de yazılı olarak Derneğin Suriye’ye giriş çıkış izini talepli dilekçecisine cevap verildiği görülmektedir .
11) 30 Nisan 2011 yılından bu yana Suriye’de yaşanan iç karışıklık ve kaos ortamı nedeniyle Hatay
4 / 6iline Suriye’den büyük bir göç akını olduğu, ülke güvenliği ve vatandaşların can ve mal güvenliğini
sağlamak adına sınırdan ülkemize giriş çıkış yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, dernek, vakıf gibi sivil toplum örgütleri ile ilgili detaylı güvenlik soruşturması yapılmasının yerinde bir uygulama olduğu, İdarenin Güvenlik birimlerinden sınırdan geçmek isteyen kişilerle ilgili güvenlik soruşturması yapılmasını istemesi ve detaylı ve titiz bir inceleme yapması gerekmesi nedeniyle süresinde dilekçelere cevap vermede bazı aksaklıklar yaşayabilmesinin olası olduğu, söz konusu olayda da Derneğin başvurusuna gecikmeli olarak cevap verilebildiği, başvuru sahibi AID
Uluslararası Doktorlar Derneğinin talebi üzerine Vali Yardımcısı ’nun
Dernek yetkilisi ile görüşme yaptığı ve görüşmede nezaketsiz tutum sergileyerek Derneğe karşı ayrımcı bir bakış açısıyla yaklaşıldığına dair bir tespit yapılamadığı, Cilvegözü Mülki İdare
Amirliğince sınırdan geçmek isteyen Sivil Toplum Kuruluşlarından kamuya yararlı dernek veya vakıf olduğunu gösterir belge, bu belgenin/statünün olmaması halinde ise sınır ötesi yardımlarını kamuya yararlı bir dernek veya vakıf aracılığı ile (Türk Kızılayı, İHH, Deniz Feneri vb.)
yürüttüklerini gösterir belge istendiği, söz konusu Derneğin de yardımlarını bu çerçeve de yapması gerektiği hususunda gerekli bilgilendirmenin telefonla ve yazılı olarak ilgili derneğe iletildiği anlaşılmaktadır . Bu nedenle oldukça hassas bir bölgede Cilvegözü Mülki İdare Amiri olarak görev yapan Hatay Vali Yardımcısı ’nun tutum, davranış ve işlemlerinde soruşturma açılmasını gerektirecek bir husus tespit edilemediğinden İdarenin soruşturma açılması talebini reddetmesi işleminde hukuka aykırılık bulunamadığı sonucuna varılmıştır .
12) Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları,
ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ülke güvenliği ve vatandaşların can ve mal güvenliğini sağlamak adına sınırdan ülkemize giriş çıkış yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, dernek, vakıf gibi sivil toplum örgütleri ile ilgili detaylı güvenlik soruşturması yapıldığı, AID Uluslararası Doktorlar Derneğinin talebi üzerine Vali Yardımcısı
’nun Dernek yetkilisi ile görüşme yaptığı ve görüşmede nezaketsiz tutum sergileyerek Derneğe karşı ayrımcı bir bakış açısıyla yaklaşıldığına dair bir tespit yapılamadığı, sivil toplum kuruluşlarından istenilen belgelerin daha önceden belirlendiği, bu çerçevede başvuruya konu edilen Derneğe gerekli bilgilendirmelerin önce telefonla akabinde süresinde olmamakla birlikte yazılı olarak iletildiği, İdarenin Güvenlik birimlerinden sınırdan geçmek isteyen kişilerle ilgili güvenlik soruşturması yapılmasını istemesi ve detaylı ve titiz bir inceleme yapması gerekmesi nedeniyle süresinde dilekçelere cevap vermede bazı aksaklıklar yaşayabilmesinin olası olduğu, bu nedenle Cilvegözü Mülki İdare Amiri olarak görev yapan Hatay Vali Yardımcısı
’nun kasıtlı olarak Derneğin dilekçesine süresinde cevap vermediği hususunda bir değerlendirme yapmanın mümkün olmadığı anlaşıldığından Hatay Vali Yardımcısı
’nun tutum, davranış ve işlemlerinde soruşturma açılmasını gerektirecek bir husus bulunamadığı ve bu nedenle İdarenin soruşturma açılması talebini reddetmesi işleminde hukuka aykırılık bulunamadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, başvurusu
5 / 6kapsamında idarenin başvuranla ilgili işlemleriyle ilgili bilgi ve belgelerin, süresi içinde ve gerekçeli
olarak Kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve
“kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun hareket ettiği; ancak başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması ve başvuranın dilekçesine süresinde cevap verilmemesi sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi”, “makul sürede karar verme” ilkelerine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle dilekçe sahiplerine 3071 sayılı Kanunda belirtilen şekilde en geç otuz gün içinde cevap vererek bu ilkelere de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Hatay İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın Hatay Vali Yardımcısı hakkında soruşturma yapılarak işlem yapılması talebinin REDDİNE, Bu kararın BAŞVURANA ve HATAY VALİLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi