|
ÖZET: Başvuran, Samsun Defterdarlığı’na ait bir taşınmazın ihalesinin iptali ve ihale bedelinin 98.000 TL olarak kabul edilmesi talebinde bulunmuştur. İhaleye katılmaması için kendisinden 25.000 TL talep edildiğini, bu nedenle bedelin sürekli artırıldığını ve nihayetinde 130.500 TL ile ihalenin sonuçlandığını iddia etmektedir. Ayrıca, diğer Hazine taşınmazlarının ihale yapılmadan daha düşük bedellerle satıldığını belirterek mağduriyet yaşadığını ifade etmektedir.
Samsun Valiliği, başvuruya ilişkin yaptığı açıklamada, Hazine taşınmazları üzerinde yapı yapılabilmesi için gerekli tahsis işlemlerinin yapılması gerektiğini vurgulamıştır. İhaleye katılmama karşılığı istenen meblağla ilgili herhangi bir şikâyet yapılmadığı, ihale sürecinin güvenli bir şekilde gerçekleştirildiği belirtilmiştir. Ayrıca, taşınmazın muhammen bedelinin emsal satışlar dikkate alınarak belirlendiği ve ihalenin iptali talebinin hukuka aykırı olduğu ifade edilmiştir. Kamu Denetçisi, başvurunun reddine yönelik önerisini Kamu Başdenetçisi’ne sunmuş ve yapılan incelemelerde hukuka aykırılık tespit edilmediğini belirtmiştir. İhaleye katılmama karşılığı istenen bedel ve ihale süreciyle ilgili iddiaların somut bir dayanağı olmadığı sonucuna varılmıştır. Başvuranın talebi, ilgili mevzuatlar çerçevesinde değerlendirildiğinde reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
: 36311982-101.07.05.99-E.
SAYI
BAŞVURU NO : 2018/8406
KARAR TARİHİ
RET KARARI
BAŞVURAN
BAŞVURAN VEKİLİ/ TEMSİLCİSİ
BAŞVURUYA KONU İDARE Samsun Defterdarlığı
BAŞVURUNUN KONUSU Başvuranın, ■ ada I parsel numaralı taşınmaz için yapılan ihalenin iptal edilmesi ve ihale bedelinde indirim yapılarak 98.000
TL bedelin kabul edilmesi talebi hakkındadır.
23.6.2018
BAŞVURU TARİHİ
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikayetçi ___ Mahallesi■ adal parsel numaralı taşınmazı muhtar
senedi ile devraldığını, bugüne kadar emlak vergisi ve ecrimisil ödediğini, bazı kişilerin Hazine taşınmazı üzerine bina yaptığını, suç olduğu düşüncesiyle kendisinin ev yapmaktan imtina ettiğini, 09/05/2018 tarihinde yapılan ■ ada I parsel numaralı taşınmazın ihalesinin 98.000,00 TL ile açıldığını, haraç çetesi tarafindan ihal e girmeme karşılığında kendisinden 25.000 TL istendiğini, ey söz konusu meblağı vermediği için bedelin sürekli artırıldığını ve 130.500,00 TL ile ihalenin üzerinde kaldığını, diğer taraftan üzerinde yapı, mesken bulunan Hazine taşınmazlarının ihale yapılmadan ve ■ ada I parsel numaralı taşınmaz için belirlenen bedelin üçte biri değerine satıldığını, tarafinın mağdur edildiğini iddia ederek ihalenin iptal edilmesini ve ihale bedelinde indirim yapılarak 98.000 TL bedelin kabul edilmesini talep etmektedir.
il. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
1 / 11 2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Samsun Valiliğinden bilgi ve belge
talebinde bulunulmuştur . Samsun Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Kızılırmak Milli
Emlak Müdürlüğünün 07/ 08/ 2018 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1) Hazine taşınmazları üzerinde yapı, mesken yapılabilmesi için genel olarak taşınmaz ile ilgili
5018 sayılı Kanuna göre tahsis işlemi yapılması veya Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında
Yönetmelik gereğince taşınmaz üzerinde irtifak hakkı tesisi işleminin yapılması gerektiği, bu durumda lehine tahsis işlemi yapılan veya irtifak hakkı kurulan kurum/idare tarafından ilgili mevzuatlar çerçevesinde taşınmazlar üzerinde yapı yapılabileceği, bunun haricinde mülkiyeti
Hazineye ait taşınmazlar üzerinde yapı, mesken yapılmasının mümkün olmadığı, bununla birlikte
Hazineye ait taşınmazlardan 30/ 03/ 2014 tarihinden önce üzerinde yapılanma olanlar ile ilgili olarak
4706 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin uygulanabilmekte olduğundan, ada parsel no.lu
taşınmazın çevresinde bulunan taşınmazlardan ada parsel no.lu taşınmazlar ile ilgili,
4706 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde geçen, “ Belediye ve mücavir alan sınırları içinde olup,
Bakanlıkça tespit edilen, Hazineye ait taşınmazlardan, 30/ 3/ 2014 tarihinden önce üzerinde yapılanma olanlar; Hazine adına tescil tarihine bakılmaksızın öncelikle yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdi haleflerine satılmak ya da genel hükümlere göre değerlendirilmek üzere ilgili belediyelere bedelsiz olarak devredilir . Bu şekilde devredilen taşınmazlar, haczedilemez ve üzerinde üçüncü kişiler lehine herhangi bir sınırlı ayni hak tesis edilemez . Bu taşınmazlar belediyelerce öncelikle talepleri üzerine yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdi haleflerine, rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır . Bu suretle yapılacak satışlarda satış bedeli, en az yüzde onu peşin ödenmek üzere beş yıla kadar taksitlendirilebilir . Taksit tutarlarına kanunî faiz oranının yarısı uygulanır . Taksitle satışa esas bedel ile taksit süresi ve sayısını belirlemeye belediyeler yetkilidir .” hüküm gereğince yapı sahipleri (izinsiz yapılar) tarafından 19 Mayıs Belediye Başkanlığına yapılan talep neticesinde ilgili belediye tarafından devir talebinde bulunulmuş olup işlemlerinin devam ettiği, ayrıca ada ve parsel no.lu taşınmazların aynı Kanun kapsamında 19 Mayıs Belediye
Başkanlığına devredildiği, taşınmazların Belediye tarafından ilgili hak sahiplerine satışlarının yapılarak tahsilat işlemlerinin devam ettiği,
2.2) Üzerinde 30/ 03/ 2014 tarihinden önce yapı, mesken, bina bulunan Hazine taşınmazlarının 4706
sayılı Kanunun 5 inci maddesi kapsamında değerlendirilebildiği, bunun haricinde mülkiyeti Hazine ile hisseli taşınmazların 4706 sayılı Kanunun 4/c maddesi kapsamında satılabildiği, mülkiyeti
Hazineye ait olup üzerinde yapı, mesken bulunmayan ( 4706 sayılı Kanunun 5 inci maddesi kapsamında değerlendirilemeyecek olanlar) taşınmazların 2886 sayılı Kanunun 45 inci maddesi kapsamında Açık Teklif Usulü ile satıldığı, ayrıca 6292 sayılı Kanun kapsamında kalan Hazine taşınmazları ile ilgili anılan kanun hükümlerinin uygulandığı,
2.3) ada parsel no.lu taşınmazın muhammen bedelinin, Hazine tarafından yapılmış emsal
satışlar değerlendirilerek belirlendiği, buna ilişkin hazırlanan Tahmin Edilen Bedel Tespit
2 / 11Raporu’nda 11/ 04/ 2017 tarihli ihalede Mahallesi ada parsel no.lu taşınmazın
2 222,15 TL/m bedelle satıldığı bilgisinin emsal olarak gösterildiği, ayrıca taşınmazın muhammen
bedelinin belirlenmesine emsal olabilecek olup aynı bölgede satışları yapılan taşınmazlardan ada
2 2
parselin 222,54 TL/m ’den, ada parselin 221,78 TL/m ’den, ada parselin 222,22
2 2 2
TL/m ’den, ada parselin 222,20 TL/m ’den, ada parselin 222,75 TL/m ’den ve ada 2 parselin ise 222,92 TL/m ’den 11/ 04/ 2017 tarihinde yapılan ihalede satışlarının yapıldığı,
2.4) Yine aynı bölgede bulunan ada parsel no.lu taşınmazın 20/ 06/ 2017 tarihinde yapılan
ihalesinde 173.200,00 TL muhammen bedelle ihaleye çıkarıldığı ve 185.100,00 TL’den satışının yapıldığı, ada parsel no.lu taşınmazın aynı ihalede 101.650,00 TL muhammen bedelle ihaleye çıkarıldığı ve 141.000,00 TL’den satışının yapıldığı, 09/ 05/ 2018 tarihinde yapılan ihalede ada parsel no.lu taşınmazın 78.000,00 TL muhammen bedelle ihaleye çıkarıldığı ve 87.200,00 TL’den satışının yapıldığı, 10/ 05/ 2018 tarihinde yapılan ihalede ada parsel no.lu taşınmazın 63.500,00
TL muhammen bedelle ihaleye çıkarıldığı ve 70.000,00 TL’den satılmış olduğu, 05/ 07/ 2018 tarihinde yapılan ihalede ada parselin 72.000,00 TL muhammen bedelle ihaleye çıkarıldığı ve 91.000,00 TL’den, ada parselin 79.000,00 TL muhammen bedelle ihaleye çıkarıldığı ve 129.000,00 TL’den satılmış olduğu,
2.5) Söz konusu parselin bulunduğu Mahallesinde üzerinde mesken bulunup satışı yapılan
taşınmaz bulunmadığı, bahsedilen taşınmazların 4706 sayılı Kanunun 5 inci maddesi kapsamında ilgili Belediyeye devri yapılarak satışlarının Belediye tarafından yapılacağı,
2.6) 30/ 03/ 2014 tarihinden önce üzerinde yapı, mesken bulunan Hazine taşınmazları için 4706 sayılı
Kanunun 5 inci maddesi kapsamında ilgili yapı sahipleri tarafından Belediyeye başvuru yapılabileceği, bu kapsamda Belediye tarafından ilgili Kanun kapsamında devir talebinde bulunulduğundan ada parselin 19 Mayıs Belediyesine devredilmiş olduğu, satışının Belediye tarafından yapıldığı, satışına ilişkin Kıymet Takdir Komisyon Raporu’nun bulunduğu, sözü edilen ada ve parsel no.lu taşınmazların işlemlerinin devam etmekte olduğu ve Belediye tarafından satışlarının henüz yapılmadığı,
2.7) Şikâyetçinin ihaleye girmeme karşılığında kendisinden 25.000 TL istendiği ve söz konusu
meblağı vermediği için bedelin sürekli arttırıldığına ilişkin ihale öncesi ve esnasında İhale
Komisyonuna herhangi bir şikâyet bildiriminin yapılmadığı, ihalenin güvenli ve sağlıklı bir şekilde yapılması için 19 Mayıs İlçe Emniyet Müdürlüğüne 08/ 05/ 2018 tarih ve sayılı yazı yazıldığı, ihale sırasında ihaleye iştirak edenlerin polis tarafından üst araması yapılarak ihale odasına alındığı, taşınmazın ihalesinin 98.000,00 TL muhammen bedel ile açıldığı ve şikâyetçi tarafından 9 (dokuz) kez fiyat arttırması yapılması sonucunda 130.500,00
TL ile şikâyetçi lehine ihalenin sonuçlandığı ve söz konusu ihalenin olaysız bir şekilde gerçekleştiği,
3 / 112.8) 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun ‘İlanın Uygun Olmaması’ başlıklı 20 nci maddesinde geçen
ve anılan Kanunun “ 17 ve 18 inci maddelerdeki hükümlere uygun olmayan ilanlar geçersizdir . Bu durumda ilan yenilenmedikçe ihale yapılamaz .” hükmü gereğince ilanların mevzuata uygun yapılmadığı durumlarda ihalenin iptal edileceği hüküm altına alındığından, somut olayda ihalenin iptali ve bedelde indirim yapılmasının mümkün olmadığı,
2.9) Şikâyetçi tarafından verilen satın alma talep dilekçesine istinaden satış
işlemlerinin başlatıldığı, Samsun Defterdarlığı’nın 01/ 03/ 2018 tarih ve sayılı Olurları ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 45 inci maddesine göre Açık Teklif Usulü ile satışa çıkarılmasının uygun görülmesi sonucu söz konusu ihalenin gerçekleştirildiği, şikâyet başvurusunun dostane çözüme kavuşturulabilmesi amacıyla başkaca bir çalışmanın bulunmadığı açıklamalarına yer verilmiştir .
3) 19 Mayıs Belediye Başkanlığının 27/ 09/ 2018 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde
özetle;
3.1) Samsun İli 19 Mayıs İlçesi Mahallesi / / / nolu parsellerden sadece
/ nolu parselin kıymet takdirinin yapıldığı, ada nolu parselin metrekare emlak değerinin 15,70 TL olduğu, taşınmazın piyasa emsal alım-satım değerinin tespiti için 19 Mayıs ilçesinde faaliyette bulunan bir emlakçıdan alınan yazı ekindeki listede taşınmazın piyasa satış değeri metrekaresinin 80,00 TL olduğunun belirtildiği, Kıymet Takdir Komisyonu tarafından metrekare emlak değerinin, emlakçıdan alınan taşınmazın piyasa satış metrekare değer kriterlerini göz 2 önüne alarak taşınmazın m ’sinin 122,00 TL olarak takdir edildiği,
3.2) 4706 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin altıncı fıkrası ile, üzerinde yapı olan Hazine
taşınmazlarının rayiç bedel üzerinden yapı sahiplerine doğrudan satılacağının belirtildiği, 19 Mayıs
Belediyesinin üzerinde yapı olan taşınmazları belirlediği rayiç bedel üzerinden kullanıcılara doğrudan satışını yaptığı,
3.3) Üzerinde yapı olan taşınmazların satış için belediyelere devredilmesi ile sosyal bir problem olan
mülkiyet problemlerinin acil elden çözümlenmesinin amaçlandığı, Kıymet Takdir Komisyonu tarafından taşınmazın piyasadaki alınabilir durumunun değerlendirildiği, doğrudan satışlarda vatandaşın alım gücünün önemli olduğu, aksi takdirde doğrudan satışın bir anlamının kalmadığı, 19
Mayıs Belediyesi tarafından satışı yapılan taşınmazlar üzerinde vatandaşların 20- 40 yıllık evlerinin bulunduğu, Milli Emlak Müdürlüğünün satışını yaptığı taşınmazlar üzerinde bina bulunmadığı, 2
3.4) Milli Emlak Müdürlüğünün ihale ile satış yaptığı ve bir önceki ihalede oluşan m birim
2 fiyatlarını esas alarak bir sonraki m birim fiyatlarının oluşturulduğu, bu nedenle yapılan satışlardaki
fiyatların piyasa değerinin üzerinde oluştuğu, ihale ile oluşan satış bedellerinin emsal olarak alınamayacağı, 2886 sayılı Kanun hükümleri esas alınarak ihale ile gerçekleştirilen satış bedellerinin
4 / 116.4) “Açık teklif usulünde ihale” başlıklı 47 nci maddesinin ikinci fıkrasında, “… Yapılacak
teklifler ihaleye ait artırma ve eksiltme kağıdına yazılır ve teklif sahipleri tarafından imzalanır .”; üçüncü fıkrasında, “ İlk teklifler bu suretle tespit edildikten sonra, komisyon başkanı, posta ile yapılmış teklifler varsa okutarak bu tekliflerin de ihaleye ait artırma ve eksiltme kağıdına yazılmasını sağlar . Bundan sonra istekliler sıra ile tekliflerde bulunmaya devam ederler . İhaleden çekilen isteklilerin bu durumları ihaleye ait artırma ve eksiltme kağıdına yazılır ve imzaları alınır .
İlgilinin imzadan çekinmesi halinde durum ayrıca belirtilir .”,
6.5) “Yasak fiil ve davranışlar” başlıklı 83 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “ İhale
işlemlerinin hazırlanması, yürütülmesi ve sonuçlandırılması sırasında; a) Hile, desise, vait, tehdit, nüfuz kullanma ve çıkar sağlama suretiyle veya başka yollarla ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek,… yasaktır .”,
6.6) “İdarelerce ihalelere katılmaktan geçici yasaklama” başlıklı 84 üncü maddesinin birinci
fıkrasında, “ 83 üncü maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları anlaşılanlar, bu fiil ve davranışlar ihale safhasında vaki olmuşsa idarelerce o ihaleye iştirak ettirilmeyecekleri gibi fiil veya davranışlarının özelliğine göre ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili bakanlık tarafından, haklarında bir yıla kadar bütün ihalalere katılmaktan yasaklama kararı verilir . Kararı veren idareler, bu kararı, Resmi Gazete’de ilan ettirirler . Bu kararlar ilgililerin müteahhitlik siciline de işlenir . İhalelere katılmaktan yasaklananlar, yasaklı oldukları süre içinde diğer idarelerce yapılacak ihalelere de müteahhit veya müşteri sıfatıyla katılamazlar .”,
7) 29/ 06/ 2001 tarihli ve 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve
Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “ Bu Kanunun amacı; Hazineye ait taşınmazların daha kısa sürede ekonomiye kazandırılmasıdır… ”,
7.1) “Taksitle ödeme, satış bedelinden pay verilmesi, belediyelere devir” başlıklı 5 inci
maddesinin altıncı fıkrasında, “ Belediye ve mücavir alan sınırları içinde olup, Bakanlıkça tespit edilen, Hazineye ait taşınmazlardan, 30/ 3/ 2014 tarihinden önce üzerinde yapılanma olanlar; Hazine adına tescil tarihine bakılmaksızın öncelikle yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdi haleflerine satılmak ya da genel hükümlere göre değerlendirilmek üzere ilgili belediyelere bedelsiz olarak devredilir . Bu şekilde devredilen taşınmazlar, haczedilemez ve üzerinde üçüncü kişiler lehine herhangi bir sınırlı ayni hak tesis edilemez . Bu taşınmazlar belediyelerce öncelikle talepleri üzerine yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdi haleflerine, rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır .
Bu suretle yapılacak satışlarda satış bedeli, en az yüzde onu peşin ödenmek üzere beş yıla kadar taksitlendirilebilir . Taksit tutarlarına kanunî faiz oranının yarısı uygulanır . Taksitle satışa esas bedel ile taksit süresi ve sayısını belirlemeye belediyeler yetkilidir .”,
6 / 118) 19/ 06/ 2007 tarihli ve 26557 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Hazine Taşınmazlarının
İdaresi Hakkında Yönetmeliğin “Tahmin edilen bedel tespiti” başlıklı 12 nci maddesinin birinci fıkrasında, “ Tahmin edilen bedel, bedel tespit komisyonunca tespit edilir ve karara bağlanır .
Bedel tespit ve takdirinde, taşınmazın konumu ve özellikleri göz önünde bulundurulmak suretiyle rayiç bedel esas alınır .”; yedinci fıkrasında, “ Tahmin edilen bedel; 4/ 1/ 2002 tarihli ve 4734 sayılı
Kamu İhale Kanununa tabi olmaksızın, 6/ 12/ 2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu hükümlerine göre sermaye piyasasında değerleme faaliyetinde bulunmak üzere yetkilendirilen değerleme kuruluşları ile Bakanlık merkez denetim elemanları ve/veya Maliye Uzmanlarına tespit ettirilebilir . Bu şekilde tespit ettirilen bedel, tahmin edilen bedel olarak dikkate alınır .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından, ihale öncesi ve esnasında İhale Komisyonuna herhangi bir şikâyet
bildiriminin yapılmadığı ve ihale arttırma tutanağından şikâyetçi tarafından dokuz kez fiyat artırımı yapıldığı, tehdit suretiyle ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırıldığına dair herhangi bir bilgi ve bulguya rastlanamadığı; ayrıca üzerinde yapı, mesken bulunan Hazine taşınmazları ile bulunmayan 2
Hazine taşınmazlarının kıymet takdirinde farklı kriterlerin göz önüne alındığı, dolayısıyla farklı m değeri ve satış bedellerinin ortaya çıktığı, ancak farklı hukuksal durumların farklı kurallara tabi tutulmasının eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmayacağı değerlendirilerek İdarenin başvuruya konu işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, 09/ 05/ 2018 tarihinde yapılan
Mahallesi ada parsel numaralı taşınmazın ihalesinin 98.000,00 TL ile açıldığını, haraç çetesi tarafından ihaleye girmeme karşılığında kendisinden 25.000 TL istendiğini, söz konusu meblağı vermediği için bedelin sürekli artırıldığını ve 130.500,00 TL ile ihalenin üzerinde kaldığını, diğer taraftan üzerinde yapı, mesken bulunan Hazine taşınmazlarının ihale yapılmadan ve ada parsel numaralı taşınmaz için belirlenen bedelin üçte biri değerine satıldığını, tarafının mağdur edildiğini iddia ederek ihalenin iptal edilmesini ve ihale bedelinde indirim yapılarak 98.000 TL bedelin kabul edilmesini talep etmektedir .
11) Hazine taşınmaz mallarının yönetimini Milli Emlak Genel Müdürlüğü yürütmekte olup,
Hazinenin yönetiminde bulunan arsa ve araziler üzerinde satış, kiralama, trampa, tahsis gibi tasarruflarda bulunulmaktadır . Satış işlemleri 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve bu Kanunun 74 üncü maddesine istinaden çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik
7 / 11hükümlerine göre yürütülmektedir .
12) Kural olarak mülkiyeti Hazineye ait taşınmazlar üzerinde yapı, mesken yapılması mümkün
olmamakla birlikte, Hazine taşınmazları üzerinde yapı, mesken yapılabilmesi için taşınmaz ile ilgili
5018 sayılı Kanuna göre tahsis işlemi yapılması veya Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında
Yönetmelik gereğince taşınmaz üzerinde irtifak hakkı tesisi işleminin yapılması gerektiği, ancak bu durumda lehine tahsis işlemi yapılan veya irtifak hakkı kurulan kurum/idare tarafından ilgili mevzuatlar çerçevesinde taşınmazlar üzerinde yapı yapılabilmektedir . Anılan durum dışında mülkiyeti Hazineye ait taşınmazlar üzerine yapı, mesken yapılamamakta, aksi halde izinsiz yapılar söz konusu olmaktadır .
13) Diğer taraftan, 30/ 03/ 2014 tarihinden önce üzerinde yapılanma olan Hazine taşınmazlarıyla ilgili
olarak 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi
Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 5 inci maddesi uygulanmaktadır . Buna göre 30/ 03/ 2014 tarihinden önce üzerinde yapılanma olanlar, Hazine adına tescil tarihine bakılmaksızın öncelikle yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdi haleflerine satılmak ya da genel hükümlere göre değerlendirilmek üzere ilgili belediyelere bedelsiz olarak devredilmektedir . Dolayısıyla üzerinde yapı, mesken olan Hazine taşınmazları nın satışı durumunda anılan kanun hükmü uygulanmakta, Hazineye ait taşınmazlar ilgili belediyeye bedelsiz olarak devredildikten sonra yapı sahiplerine öncelik verilmek suretiyle belirlenen rayiç bedel üzerinden doğrudan satılmaktadır .
14) Mülkiyeti Hazineye ait olup üzerinde yapı, mesken bulunmayan taşınmazların 2886 sayılı
Devlet İhale Kanununun 45 inci maddesi kapsamında açık teklif usulü ile satıldığı anlaşılmaktadır . Somut olayda, Mahallesi ada parsel nolu Hazine taşınmazının şikâyetçi ve bir diğer üçüncü kişi tarafından verilen satın alma talep dilekçesine 2 istinaden satış işlemlerinin başlatıldığı, 426,00 m yüzölçümlü taşınmazın 98.000,00 TL muhammen bedelle açık teklif usulü ile satışa çıkarıldığı, 09/ 05/ 2018 tarihinde yapılan ihalede tarafından dokuz kez fiyat artırımı yapıldığı, nihayetinde 130.500,00 TL’den ihalenin başvuranın üzerinde kaldığı tespit edilmiştir .
15) Şikâyetçi, ihaleye girmeme karşılığında kendisinden 25.000 TL istendiğini, söz konusu meblağı
vermediği için bedelin sürekli artırıldığını ve 130.500,00 TL ile ihalenin üzerinde kaldığını, diğer taraftan üzerinde yapı, mesken bulunan Hazine taşınmazlarının ihale yapılmadan ve ada parsel numaralı taşınmaz için belirlenen bedelin üçte biri değerine satıldığını, söz konusu durumun adaletsizliğe yol açtığını iddia etmektedir . Öncelikle şikâyetçinin ihaleye girmeme karşılığından kendisinden belli bir bedel istendiği, istenilen meblağı vermediği için bedelin sürekli artırıldığı iddiasına ilişkin olarak, ihale öncesi ve esnasında İhale Komisyonuna herhangi bir şikâyet bildiriminin yapılmadığı ; ilgili idare tarafından 08/ 05/ 2018 tarihli yazı ile 19 Mayıs İlçe Emniyet
Müdürlüğünden ‘ ihalenin herhangi bir istenmeyen duruma meydan verilmeden, güven içinde
8 / 11yapılabilmesi açısından yeteri kadar emniyet görevlisinin Malmüdürlüğünde hazır bulunmak üzere
görevlendirilmesi ’ talep edildiği ve gerekli tedbirlerin alındığı; taşınmaz ihalesinin 98.000,00 TL muhammen bedelle açıldığı, ihale arttırma tutanağından şikâyetçi tarafından dokuz kez fiyat artırımı yapıldığı tespit edilmiş olup, tehdit suretiyle ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırıldığına dair herhangi bir bilgi ve bulguya rastlanamamıştır .
16) Ayrıca şikâyetçi, üzerinde yapı, mesken bulunan Hazine taşınmazlarının ihale yapılmadan ve
ada parsel numaralı taşınmaz için belirlenen bedelin üçte biri değerine satıldığını iddia etmektedir . Yukarıda da belirtildiği üzere, 30/ 03/ 2014 tarihinden önce üzerinde yapılanma olanlar, öncelikle yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdi haleflerine satılmak ya da genel hükümlere göre değerlendirilmek üzere ilgili belediyelere bedelsiz olarak devredilmektedir . Dolayısıyla üzerinde yapı, mesken olan Hazine taşınmazlarının ihale ile satışı yapılmamakta, öncelikle ilgili belediyeye devredilmekte, ardından belirlenen rayiç bedel üzerinden doğrudan satılmaktadır . Somut olayda, ada parsel no.lu taşınmazın muhammen bedelinin, Hazine tarafından yapılmış emsal satışlar değerlendirilerek belirlendiği, buna ilişkin hazırlanan Tahmin Edilen Bedel Tespit
Raporu’nda 11/ 04/ 2017 tarihli ihalede Kumcağız Mahallesi ada parsel no.lu taşınmazın 2 222,15 TL/m bedelle satıldığı bilgisinin emsal olarak gösterildiği, yapılan değerlendirme 2 sonucunda taşınmazın günün alım satım rayiçlerine göre m ’sinin 230,00 TL belirlendiği tespit edilmiştir .
17) Öte yandan ada parsel nolu taşınmazın çevresinde bulunan taşınmazlardan ada
parsel nolu taşınmazlar ile ilgili, 4706 sayılı Kanunun 5 inci maddesi gereği, yapı sahipleri tarafından 19 Mayıs Belediye Başkanlığına yapılan talep neticesinde ilgili belediye tarafından devir talebinde bulunulduğu ve işlemlerinin devam ettiği, ayrıca ada ve parsel nolu taşınmazların aynı Kanun kapsamında 19 Mayıs Belediye Başkanlığına devredildiği, taşınmazların Belediye tarafından ilgili hak sahiplerine satışlarının yapılarak tahsilat işlemlerinin devam ettiği, ada 2 parselin ( 330,13 m ) satış bedeline ilişkin Kıymet Takdir Komisyon Raporu incelendiğinde, taşınmazın 2017 yılı emlak değeri, çevrede yapılan arsa satışları, serbest emlakçıdan alınan
2 2
değer ve yapılan araştırma neticesinde taşınmazın m değerinin 122,00 TL/m belirlendiği tespit edilmiştir .
18) ada parsel no.lu taşınmazın muhammen bedelinin tespitinde Hazine tarafından yapılmış
emsal satışların dikkate alındığı, aynı bölgede şikâyete konu taşınmazdan önce satışları yapılan 2 taşınmazların m değerlerinin (Bknz . 2.3 ve 2.4 numaralı paragraflar) benzer olduğu, 2886 sayılı Kanun uyarınca yapılan söz konusu ihaleler ve sonucunda oluşan satış bedellerinin belediye için emsal niteliğinde bulunmadığı anlaşılmıştır . Ayrıca ilgili idarenin cevabi yazısından, 4706 sayılı Kanunun
5 inci maddesinin altıncı fıkrası ile (belediyeye bedelsiz devir ve rayiç bedel üzerinden doğrudan
satış) sosyal bir problem olan mülkiyet problemlerinin acil elden çözümlenmesinin amaçlandığı, doğrudan satışlarda vatandaşın alım gücünün dikkate alındığı, aksi takdirde düzenlemenin
9 / 11anlamını yitireceği değerlendirilmiştir .
19) Anayasada yer alan eşitlik ilkesi ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmektedir ve söz
konusu ilkenin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir . Nitekim aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır . Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmemektedir . Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilmektedir . Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez . (Anayasa
Mahkemesi, E .2012/ 134, K.2013/ 34, Tarih : 28/ 02/ 2013)
20) Yukarıda yer verilen hususlar dikkate alındığında, üzerinde yapı, mesken bulunan Hazine
taşınmazları ile bulunmayan Hazine taşınmazlarının kıymet takdirinde farklı kriterlerin göz 2 önüne alındığı, dolayısıyla farklı m değeri ve satış bedellerinin ortaya çıktığı, ancak farklı hukuksal durumların farklı kurallara tabi tutulmasının eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmayacağı değerlendirilmiştir .
21) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde , mülkiyeti Hazineye ait olup üzerinde
yapı, mesken bulunmayan taşınmazların ihale ile satışının yapıldığı, üzerinde yapı, mesken bulunan
Hazine taşınmazlarının ise öncelikle ilgili belediyeye bedelsiz olarak devredildikten sonra yapı sahiplerine öncelik verilmek suretiyle belirlenen rayiç bedel üzerinden doğrudan satıldığı, satıştan önce taşınmazların bedelinin takdir edildiği, kıymet takdirinde farklı kriterlerin göz önüne alındığı, dolayısıyla oluşan farklılığın eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmadığı; diğer taraftan, somut olayda şikâyetçi tarafından ada parsel no.lu taşınmaz için dokuz kez fiyat artırımı yapıldığı, tehdit suretiyle ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırıldığına dair herhangi bir bilgi ve bulguya rastlanamadığı tespit edilmiş olup, şikâyetçinin ihalenin iptali ve bedelde indirim yapılması talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
10 / 11VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup
Samsun İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SAMSUN VALİLİĞİNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi