|
ÖZET: Bu karar, başvuranın 2019/2020 eğitim yılı için burs başvurusunun reddedilmesi üzerine yapılan incelemeye dayanmaktadır. Başvuran, burs başvurusunun “ek süre” gerekçesiyle reddedildiğini, ancak kendisinin ek süre içinde olmadığını savunarak tazmin talep etmiştir. İlgili idare, başvuranın kayıt tarihinin 10/07/2017 olduğunu ve burs başvurusunun yapıldığı dönemde normal öğrenim süresinin sona erdiğini belirtmiştir. Ancak, başvuranın hazırlık sınıfında geçirdiği süre, lisansüstü eğitim süresine dâhil edilmediği için, başvuru yaptığı dönemde üçüncü yarıyılda olduğu kabul edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın burs başvurusunun değerlendirilmemesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu tespit etmiştir. İlgili idarenin, başvuranın hazırlık sınıfında geçirdiği süreyi dikkate almayarak hatalı bir değerlendirme yaptığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvuranın burs başvurusunun yeniden değerlendirilmesi gerektiği yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Karar, başvuranın hak arama özgürlüğü ve eğitim hakkı açısından önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/74921-S.20.81462
BAŞVURU NO : 2020/3120
KARAR TARİHİ : 11/09/2020
TAVSİYE KARARI
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
Öğrenim kredisi/burs talebinin reddedilmesi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 14/02/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran sayılı başvurusunda, Karadeniz Teknik Üniversitesi Tezli Yüksek
Lisans öğrencisi olduğunu, 2019/2020 eğitim yılı için burs başvurusunda bulunduğunu, başvurusunun ”Öğretim kurumunuzda ek süre de okuduğunuz tespit edildiğinden müracaatınız işlememe alınmamıştır” gerekçesi ile reddedildiğini, kendisinin ek süre içerisinde olmadığını belirterek öğrenim kredisi/burs ücreti üzerinden oluşan zararının tazmin edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sayılı ve
14.08.2020 tarihli yazısında, “Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat
Politikası Bölümü (TEZLİ) Yüksek Lisans öğrencisi ‘ın 16/10/2019 tarihinde burs/kredi almak için müracaat ettiği ancak öğrencinin öğretim kurumuna 10/07/2017 tarihinde kayıt yaptırdığı, müracaatı esnasında ders aşamasında olduğu, öğrencinin giriş yılına göre normal öğrenim süresinin sona erdiği ve bu sebeple tarafına burs/kredi tahsis edilmediği kayıtlarımızın tetkikinden anlaşılmıştır. Burs/kredi başvurularının işleme alınmaması veya reddedilmesi hususu Mevzuatımız çerçevesinde yapılmaktadır. Genel
Müdürlüğümüzce ilgili öğrenci hakkında yapılacak her hangi bir işlem bulunmamaktadır.
Şikayet konusuna ilişkin yargı organlarınca bir dava yahut verilmiş bir karar bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.
3. Karadeniz Teknik Üniversitesi Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının sayılı ve 25/06/2020 tarihli yazısında, “İktisat Anabilim Dalı İktisat Politikası tezli yüksek lisans programı 2017-
2018 güz döneminde öğrenci alımına başlamış olup henüz mezun öğrencisi bulunmamaktadır.
Programın eğitim süresi, 20/04/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin Süre Başlıklı 7 inci maddesi birinci fıkrasında yer alan “Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır.” Hükmü uyarınca azami altı yarıyıldan oluşmaktadır. Başvuran 10/07/2017 tarihinde kayıt yaptırmış ve dördüncü yarıyılda eğitimine devam etmektedir.
Başvuran 2017-2018 eğitim-öğretim yılında bir yıl İngilizce hazırlık sınıfı okumuştur. Hazırlık sınıfında geçen süre eğitim süresine dâhil değildir.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 2 inci maddesinde Türkiye
Cumhuriyetinin sosyal bir hukuk devleti olduğu, 5 inci maddesinde Devletin temel amaç ve görevlerinden birisinin kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak olduğu, ‘Kanun önünde eşitlik’ başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında, Devletin organları ve idare makamlarının bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda oldukları, ‘Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü’ başlıklı 11 inci maddesinde Anayasa hükümlerinin idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallar olduğu, ‘Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması’ başlıklı
13 üncü maddesinde temel hak ve hürriyetlerin, özlerine dokunulmaksızın yalnızca
Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği, bu sınırlamaların, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı, ‘Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi’ başlıklı 42 neci maddesinde Devletin, maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapacağı, ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinde, herkesin, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahip olduğu, Kamu Denetçiliği Kurumunun idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelediği hüküm altına alınmıştır.
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
6. 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun ‘Amaç’ başlıklı 2 nci maddesinde “…Yükseköğrenim öğrencilerine kredi veya burs vermek, öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmaktır.”, ‘Öğrenim kredisi’ başlıklı 14 üncü maddesinde;
“Yüksek (…) öğrenim gören ve bu kanuna göre yapılacak yönetmeliklerle belirtilen esas ve şartlar içinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tesbit edilen öğrencilere öğrenim kredisi verilir.”,
7. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğinin Tanımlar başlıklı 4 üncü maddesinde, “…ek süre: Öğrencinin öğretim kurumuna giriş yılı itibariyle normal öğrenim süresini aşan süreyi, … ifade eder.”,
8. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin Süre başlıklı 7 nci maddesinde, “(1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın öğrenim kredisi/burs talebinin değerlendirmeye alınması önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 10. Başvuran 2019/2020 eğitim yılında yaptığı burs başvurusunun reddedilmesi işleminden doğan zararının tazmin edilmesini talep etmektedir.
11. İlgili idare, öğrencinin öğretim kurumuna 10/07/2017 tarihinde kayıt yaptırdığı, mürcaatı esnasında ders aşamasında olduğu, öğrencinin giriş yılına göre normal öğrenim süresinin sona erdiği ve bu sebeple tarafına burs/kredi tahsis edilmediğini belirtmektedir.
12. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın 10/07/2017 tarihinde
Karadeniz Üniversitesi İktisat Anabilim Dalı İktisat Politikası tezli yüksek lisans programına kayıt olduğu, 2017-2018 eğitim-öğretim yılında hazırlık eğitimi aldığı, 2018-2019 ve 2019-
2020 eğitim ve öğretim yıllarında dönem derslerinde başarılı olduğu, burs başvurusunu
16/10/2019 tarihinde yaptığı görülmektedir.
13. Mülga Kredi Yurtlar Kurumu 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Hizmetleri
Kanunu gereğince öğrencilere burs ve kredi sağlamakta iken 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi ile Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü adı altında Gençlik ve Spor Bakanlığının hizmet birimleri içerisine alınmıştır. Mevcut düzenlemeler uyarınca öğrencilere kredi veya burs vermek ve öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmayı sağlamak Kredi ve Yurtlar
Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri arasındadır.
14. Somut olayda, KTÜ Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı’nın başvurana hitaben yazmış olduğu 19/12/2019 tarihli cevabi yazısında “İngilizce hazırlık sınıfı ve yıllık eğitim süresine dâhil edilmemektedir. Öğrenci belgesinde belirtilen öğrenim süresi bir yıl okuduğunuz İngilizce hazırlık sınıfından sonraki süredir. Kredi Yurtlar Kurumunun belirttiği gibi ek sürede bulunmanız söz konusu değildir. Aksi halde ek sürede bulunan öğrencilerden alınan katkı payının 2019-2020 güz dönemi itibariyle sizden de alınması gerekirdi. Kredi Yurtlar
Kurumunun ek süre okuduğunuz gerekçesiyle başvurunuzu işleme almamasının sebebi öğrenci belgesinde öğrenim süresinin 2 yıl olarak belirtilmesinden değil, öğrenim sürenizin hazırlık sınıfında geçen süreden sonra 2 yıl olarak gerekirken kendi sistemlerindeki hatadan dolayı kayıt tarihinden itibaren değerlendirilmesinden kaynaklandığı ilgili kurumla bilgiler ışığında burs başvurunuzun kabul edilmemesinin Üniversitemizden kaynaklanmadığı” hususlarına yer verildiği görülmüştür.
15. Yine, KTÜ Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı’nın Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü’ne yazmış olduğu 20/12/2019 tarihli yazıda “Üniversitemizde lisansüstü (yüksek lisans, doktora)
düzeydeki bütün programlarda (tezsiz programlar hariç) kısmen yabancı dilde eğitim verilmektedir. Kısmen veya tamamen yabancı dilde eğitim veren programlarda hazırlık sınıfı uygulaması zorunludur. Lisansüstü öğrencilerin 2 yıl olan öğrenim sürelerine hazırlık eğitiminde geçen 1 yıllık süre dâhil değildir. Öğrencilerin hazırlık eğitim durumları üzerinden takip edilebilmektedir. Kurumunuza yapılacak bundan sonraki burs/kredi başvurularında hazırlık eğitiminde geçen sürenin de dikkate alınmasının ve bu bilgiler ışığında adı geçen öğrencinin burs başvurusunun yeniden değerlendirilmesinin yararlı olacağı düşünülmektedir.” bilgilerine yer verildiği, ilgili Üniversite’nin söz konusu hatanın düzeltilmesi için Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü’ne hitaben yazı yazdığı, ancak buna rağmen idarenin işleminde herhangi bir değişiklik olmadığı görülmüştür.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın 10/07/2017 tarihinde
Karadeniz Üniversitesi İktisat Anabilim Dalı İktisat Politikası tezli yüksek lisans programına kayıt olduğu, 2017-2018 eğitim-öğretim yılında hazırlık eğitimi aldığı, 2018-2019 ve 2019-
2020 eğitim ve öğretim yıllarında dönem derslerinde başarılı olduğu, burs başvurusunu
16/10/2019 tarihinde yaptığı, burs başvurusu yaptığı dönemde üçüncü yarıyılda olduğunun kabul edilmesi gerektiği, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre tezli yüksek lisans eğitim süresinin kural olarak dört yarıyıl olduğu, programın en çok altı yarıyılda tamamlanmasına cevaz verildiği, başvuranın da başvuru yaptığı dönemde normal öğrenim süresi içerisinde (üçüncü dönem) kaldığı, hazırlık okuduğu iki dönemin Lisansüstü Eğitim ve
Öğretim Yönetmeliği gereği hesaplama dışı bırakılması gerektiği, ilgili idare tarafından hazırlık sınıfının da süreye dâhil edilmesi sonucunda hatalı sonucu ulaşıldığı hususları birlikte değerlendirildiğinde kayıt tarihinin göze alınarak başvuranın talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolunun açık olduğu hususu başvurana S.20.72532 sayılı ve 07/08/2020 tarihli yazı ile bildirilmiştir.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın burs/öğrenim kredisi başvurusunun değerlendirmeye alınması hususunda
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI KREDİ VE YURTLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdarece bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi