|
ÖZET: Başvuranın hibe başvurusunun iptaline ilişkin süreçte, başvuranın bağ fidanlarını önceden dikmiş olması ve projenin toplam maliyetinin 30.000 TL olması nedeniyle yalnızca telli terbiye sistemine hibe verilmesinin mümkün olmadığı belirtilmiştir. Projenin kapsamı, bağ fidanları, sulama sistemi, makine ekipmanları ve telli terbiye sistemlerini içermektedir. Bu nedenle, projenin iptal edilerek yedek bir projenin belirlenmesi gereği ortaya çıkmıştır.
Hibe başvurusunun hukuka uygunluğu açısından yapılan değerlendirmede, başvuranın yalnızca telli terbiye sistemi için hibe talep etmesi, idare tarafından kabul edilmemiştir. İdare, hibe sözleşmesinin bağcılık faaliyetinin tüm yönlerini kapsadığını ve bu kapsamda yalnızca belirli alt faaliyetler için hibe verilmesinin mümkün olmadığını ifade etmiştir. Ayrıca, hibe sözleşmesinin imzalanmasından önce gerçekleştirilen faaliyetlerin hibe kapsamına alınamayacağı da vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın hibe başvurusunun iptalinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir. İdare, başvuranın geçmişte hibe kullanma hakkının bulunduğunu ve gelecekteki hibe destek programlarından faydalanabileceğini de belirtmiştir. Bu çerçevede, başvurunun reddi kararı, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından onaylanmıştır. |
onaylanması gerekmekte iken başvuranın bağ fidanlarını halihazırda dikmiş olduğu, projenin bütün olarak 30.000 TL karşılığında bağ fidanları, sulama sistemi, makine ekipman ve telli terbiye sistemlerini içerdiğinden tek başına telli terbiye sistemine hibe verilmesinin mümkün olmadığı, dolayısıyla projenin iptal edilerek yerine yedek belirlendiği, Belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
4) 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
5) Bakanlar Kurulunun 16/ 02/ 2016 tarihli ve 2016/ 8540 sayılı Kararı ile yürürlüğe konan
“Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Genç Çiftçi Projelerinin Desteklenmesine İlişkin
Kararın”;
5.1) “Proje hibe tutarı” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Uygulanacak projelere
otuzbin TL’ye kadar hibe yoluyla destek verilir .”
5.2) “Diğer hükümler” başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kararın
uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak tebliğ ile belirlenir…”
6) “Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Genç Çiftçi Projelerinin Desteklenmesi Hakkında
Tebliğin”;
6.1) “Programın proje konuları” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Genç çiftçi projeleri bu Tebliğ,
uygulama rehberi ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca; a) Hayvansal üretime yönelik destekleme projeleri kapsamında;
1) Büyükbaş hayvan yetiştiriciliği, tesis yapımı ve hayvan alımı,
2) Küçükbaş hayvan yetiştiriciliği, tesis yapımı ve hayvan alımı,
3) Arı ve arı ürünleri yetiştiriciliği,
4) Kanatlı yetiştiriciliği ve tesis yapımı,
5) İpekböceği yetiştiriciliği ve tesis yapımı,
2 / 5b) Bitkisel üretime yönelik destekleme projeleri kapsamında;
1) Kapama meyve bahçesi tesisi,
2) Fide, fidan, iç ve dış mekân süs bitkisi yetiştiriciliği,
3) Kontrollü örtü altı yetiştiriciliği,
4) Kültür mantarı üretimi,
c) Yöresel ürünler ile tıbbi ve aromatik bitki üretimi, işlenmesi, depolanması ve paketlenmesine yönelik destekleme projeleri kapsamında;
1) Çok yıllık tıbbi ve aromatik bitki üretimi, işlenmesi, depolanması ve paketlenmesi,
2) Coğrafi işaretli, organik veya iyi tarım uygulamalı bitkisel ve hayvansal üretim,
3) Coğrafi işareti olan gıdaların üretimi,
konularını kapsar .”
6.2) “Proje gider esasları” başlıklı 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Tebliğ
kapsamında hibe desteği verilecek proje giderlerinin; a) Genç çiftçi ile karşılıklı imzalanan hibe sözleşmesinden sonra ve süresi içerisindeki alımlar olması, …
gerekir .”
6.3) “Gider kalemleri” başlıklı 24 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Hibe sözleşmesinden
sonra ve süresi içerisinde gerçekleştirilen traktör ve bahçe traktörü haricindeki makine, ekipman, donanım, malzeme, fide, fidan, tohum, misel, torf, yumurta, arılı kovan, canlı hayvan alımı ve yeni tesis giderleri, bu Tebliğde belirtilen esaslar çerçevesinde hibe desteği kapsamında değerlendirilir .”
6.4) “Programın uygulanmasına ilişkin yayınlar” başlıklı 27 nci maddesinin birinci fıkrasında;
“Bu Tebliğin genel uygulama usul ve esaslarına açıklık getirmek, destek sağlamak amacı ile
Bakanlık tarafından uygulama rehberi hazırlanır ve yayımlanır . Bu yayınlar uygulamaya esas teşkil eder .”
7) “Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Genç Çiftçi Projelerinin Desteklenmesi Hakkında
Uygulama Rehberinin” “B) GENÇ ÇİFTÇİ PROGAMININ PROJE KONULARI : Tavsiye projeler” başlığının ikinci fıkrasında; “Bakanlığımızca, genç çiftçilerin başvuru aşamasında otuz bin TL hibeden faydalanabileceği bitkisel üretime yönelik projeler aşağıdadır .
a) Basınçlı sulama sistemlerinin zorunlu olduğu ve listede belirtilen proje konusu ürün üretiminde
kullanılan makine ekipman içerikli kapama meyve bahçesi tesisi projeleri :
3 / 5…
4) En az 5 (beş) dekarlık alanda malçlı sistem veya askı sistemi veya terbiye sistemli
sertifikalı/standart fidanı ile içerikli çilek/ bağcılık /ahududu/böğürtlen/kivi vb . projesi .”
8) Taraflarca (Başvuran ve İdare) karşılıklı imza altına alınan 06/ 06/ 2017 tarihli Hibe Sözleşmesinin
konusunun “Bağcılık” , amacının ise “…Bağcılık projesinin uygulanmasına yönelik genç çiftçiye hibe yardımı yapılmasıdır” olduğu, Hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın hibe başvurusunun iptal edilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı
tespitiyle ret karar önerisinde bulunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran, hibe başvurusunun yalnızca telli terbiye sistemi kapsamlı olduğunu, diğer giderlerini
kendi kaynaklarından karşıladığını, dolayısıyla başvurusunun bu doğrultuda değerlendirilerek kabulünü talep etmektedir (Bkz . 1) . Başvuran ile İdare arasında hibe sözleşmesi öncesinde yapıldığı tespit edilen dikim ve imalata yönelik bir uyuşmazlık bulunmamaktadır (Bkz . 2.1) .
11) Uyuşmazlık konusunun hibe sözleşmesinin kapsamına yönelik olduğu anlaşılmaktadır . Başvuran
hibe sözleşmesinin yalnızca telli terbiye sistemi için de geçerli olduğunu iddia etmekte iken, İdare hibe sözleşmesi kapsamının Bağcılık faaliyeti kapsamında yapılan tüm iş ve işlemlere yönelik olduğunu ve bu ana faaliyet kapsamında yapılacak alt faaliyetler için tek başına hibe verilemeyeceğini belirtmektedir .
12) Konuya ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı, Tebliğ ve Uygulama Rehberi incelendiğinde proje
konularının ana başlıklar olarak verildiği görülmektedir . Bu ana başlıklardan biri de başvuru konusunu içeren “bağcılığı” kapsayan “kapama meyve bahçe tesisi” olarak düzenlenmiştir (Bkz . 6.1,
8) .
13) Hibe sözleşmesi sonrasında yapılacak faaliyetler için hibe verileceği, dolayısıyla sözleşme öncesi
yapılacak faaliyetler için hibe verilmeyeceği açıkça hüküm altına alınmıştır (Bkz . 6.2, 6.3) .
Değinildiği üzere bu konuda bir uyuşmazlık bulunmayıp, başvuran tarafından hibe sözleşmesi sonrası yapılması planlanan telli terbiye sistemi için hibe talep edilmektedir .
14) Diğer mevzuat hükümlerinde açıkça yer verilmemekle birlikte, Uygulama Rehberinde, hibenin
proje konuları kapsamında yürütülecek makine, ekipman, canlı, sistem vs. gibi tüm alım ve faaliyetleri içerdiği görülmektedir (Bkz . 7) . Bu doğrultuda, hibe kapsamının yeni kurulacak bir üretim sürecine yönelik tüm faaliyetleri içerdiği, halihazırda işlemekte olan bir üretim tesisinin geliştirilmesine yönelik olmadığı anlaşılmaktadır .
15) Ayrıca, başvuran tarafından başvuru haklarının elinden alındığı iddia edilmekle birlikte, Bakanlık
tarafından başvuranın geçmişte farklı bir konuda hibe kullanmış olduğu ve gelecek yıllarda açıklanacak hibe destek programlarından faydalanma hakkının da bulunduğu belirtilmiştir (Bkz 2.1) .
4 / 516) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; hibe başvurusunun iptal edilmesinde
hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; hibe başvurusunun arazide tespit yapılarak değerlendirilmesi ve böylece haklı bir beklenti yaratılmaması gerekmekte iken, hibe başvurusunun önce kabul edilip daha sonra yerinde tespit sonrasında iptal edilmesi göz önüne alındığında, İdarenin haklı beklentiye uygunluk ilkesine uymadığı, ayrıca İdarenin karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine de uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Antalya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana ve GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi