|
ÖZET: Başvuran, 2017-2019 yılları arasında KOSGEB’den yeni girişimci destek hibe kredisi almış, ancak 2020 yılında sağlık sorunları ve pandemi nedeniyle işletmesini kapatmak zorunda kalmıştır. Kapatma işlemi sonrası, kendisine yapılan hibe desteğinin iadesi talep edilmiştir. Başvuran, sağlık ve mali zorluklar nedeniyle bu ödemeyi yapamayacağını belirterek tahsilatın durdurulmasını istemiştir.
Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi, başvuranın işletmesini kapatma gerekçelerinin Girişimcilik Destek Programı Uygulama Esasları’nın 30. maddesinde belirtilen istisnalara girmediğini ifade ederek geri tahsil kararı almıştır. Başvuran, bu karara itiraz etmiş, ancak itirazı kabul edilmemiştir. İcra takibi süreci başlatılmış, başvuran itirazda bulunmuş ve bu nedenle tahsilat durmuştur. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın sağlık durumu ve pandemi koşullarının yeniden değerlendirilmesi gerektiğine vurgu yaparak, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde tahsilatın durduğunu belirtmiştir. İlgili mevzuat ve başvuranın durumu göz önünde bulundurularak, KOSGEB’e tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/6024-S.22.9174
BAŞVURU NO : 2021/20716
KARAR TARİHİ : 09/05/2022
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme
İdaresi Başkanlığı,TCKN:
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, destek sürecinde işletmesini kapatması nedeniyle kendisine yapılan hibe desteği ödemesinin iadesine itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06/12/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda, özetle; 2017 yılından 2019 yılına kadar belirli aralıklarla KOSGEB yeni girişimci destek hibe kredisi aldığını, 2017 yılında kurduğu firmasını 2020 yılında siroz ve karaciğer kanseri teşhisi konması ve pandemi nedeniyle yaşadığı mali sıkıntı nedeniyle kapatmak zorunda kaldığını, kendisi ve ailesinin sağlık hizmetlerinden yararlanması, birikmiş sigorta ve vergi borçlarını kapatmak için bir firmada çalışması gerektiğini, bu nedenle firmasını kapattığını ve başka bir firmada işe başladığını, firmasını dört ay erken kapatması nedeniyle hibe krediyi faiziyle ödemesinin istendiğini, sağlık sorunları ve mali sıkıntıları nedeniyle bu ödemeyi yapmasının mümkün olmadığını belirterek tahsilatın durdurulmasını talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi
Başkanlığından 15/12/2021 tarihli ve S. sayılı yazımızla bilgi ve belge talep edilmiş olup konuyla ilgili olarak gönderilen 07/01/2022 tarihli ve E- – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuru sahibinden destek sürecinde işletmesinin kapanmasına ilişkin gerekçelerini içeren bilgi belgelerin KOSGEB Sincan Müdürlüğünün 16/12/2020 tarih ve sayılı yazısı ile talep edildiği, başvuru sahibinin de 24/12/2020 tarih ve sayılı evrak numarası ile kayıt altına alınan cevabi yazısı ve eklerini
Müdürlüğe sunduğu; sunulan belgelere istinaden talebin Girişimcilik Değerlendirme Kurulunda değerlendirmeye alındığı,
Konunun 09/02/2021 tarih ve sayılı Girişimcilik Değerlendirme Kurul Kararında KOSGEB
Girişimcilik Uygulama Usul ve Esaslarının 30 uncu maddesinin 14 üncü bölüm (c) bendine göre değerlendirildiği ve “Girişimcinin finansal yetersizliğini (vergi borcu, SGK borcu, banka borcu vb.)
gösteren bilgi belgelerini tamamladıktan sonra bir sonraki kurulda değerlendirilmesine karar verilecektir” şeklinde ifade edildiği,
2.2. İşletmenin yukarıda bahsedilen kurul kararında belirtilen bilgi belgeleri tamamlayarak 10/02/2021 tarih ve sayılı yazı ekinde Müdürlüğe sunduğu, tüm bu bilgi ve belgeler doğrultusunda işletmenin talebinin yeniden kurul değerlendirilmesine alındığı ve “Girişimcinin getirmiş olduğu bilgi ve belgeler kurul tarafından değerlendirilmiş olup Girişimcilik Destek Programı Uygulama Esaslarının 7 inci bölümünün 30 uncu maddesinin (a), (b) ,(c) bentlerindeki gerekçeleri karşılamaması sebebiyle verilen desteklerin geri tahsil edilmesine karar verilmiştir.” şeklinde karar alındığı; işletmenin bu karara 27/04/2021 tarih ve sayılı dilekçesiyle itiraz ettiği, itiraz başvurusunun 14/09/2021 tarih ve sayılı
Girişimcilik Kurul karar formu ile bildiren gerekçeyle kabul edilmediği,
2.3. Başvuranın Girişimcilik Destek Uygulama Esaslarının 30 uncu maddesinin 14 üncü fıkrasında kapsamında değerlendirilmesi için engelliliğinin, aynı mevzuatın tanımlar kısmını içiren 4 üncü maddesinin (c) bendinde “Engelli: Doğuştan veya sonradan; bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yetenekleri bakımından engel oranının yüzde kırk veya üzerinde ve çalışabilir durumda olduğunu ilgili mevzuat hükümlerine göre alınacak sağlık kurulu raporu ile belgeleyenleri,…ifade eder.” şeklinde tanımlanan durumda olması gerektiği,
2.4. Başvuranın sunmuş olduğu raporlarda engel durumunun %33 olduğu, hastalığının itiraza ilişkin dilekçesinde belirtiği gibi küçüklüğünden bu yana ileri geldiği işletmesini açtığında ve KOSGEB ilgili program başvuru aşamasında da mevcut olduğunun anlaşıldığı; sağlık problemlerinin ve sunmuş olduğu diğer belgelerin finansal yetersizliğe ilişkin olmadığı, durumunun mücbir sebep tanımını karşılamaması nedeniyle talebinin 30 uncu maddenin 14 üncü fıkrası kapsamında değerlendirilemediği,
2.5. Kurul değerlendirmesinde başvuranın kapatma gerekçelerinin Girişimcilik Destek Programı Uygulama
Esaslarının 30/14. maddesindeki istisnalara girmediği değerlendirmesi yapılarak geri tahsil kararı verildiği; verilen geri tahsil kararının icrası kapsamında taraflarınca Ankara 26. İcra Müdürlüğünün Esas sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığı, başvuran tarafından takibe itiraz edildiği, itirazın iptali için taraflarınca Ankara Asliye Hukuk Mahkemelerinde dava açılacağı, hukuka intikal eden ve Mahkemece değerlendirilecek olan uyuşmazlığın bu aşamasında yeniden değerlendirme yapılmasının yerinde olmayacağının düşünüldüğü, hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.1. “B. Esnaf ve sanatkarların korunması” başlıklı 173’üncü maddesinde “ Devlet, esnaf ve sanatkarı koruyucu ve destekleyici tedbirleri alır.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri
ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 3624 sayılı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı
Teşvik ve Muafiyetleri Kanunu’nun “Uygulanmayacak Hükümler ve Öncelik” başlıklı 18’inci maddesinde “Bu Kanunla kurulan Başkanlıkca yapılması öngörülen iş ve işlemlerde 1050 sayılı
Muhasebe-i Umumiye Kanunu, 832 sayılı Sayıştay Kanunu hükümleri uygulanmaz. Ayrıca; Başkanlık, alım-satım, kiralama vesair işlemlerde 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa ve çalıştıracağı personel hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa, harcırah uygulamasında 6245 sayılı Harcırah Kanununa tabi değildir. Ancak, Başkanlığın malları Devlet Malı hükmünde olup, bu mallar, para ve para hükmündeki evrak ve senetleri aleyhine Suç işleyen personel bu suçlarından dolayı Devlet Memurları gibi cezalandırılır.”,
6. 15/7/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
“ONSEKİZİNCİ BÖLÜM Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi
Başkanlığı Amaç ve kuruluş” başlıklı 224’üncü maddesinde; “(1) Ülkenin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında küçük ve orta ölçekli işletmelerin payını ve etkinliğini artırmak, rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek, sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelere uygun biçimde gerçekleştirmek amacıyla Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı kurulmuştur. Kuruluşun kısa adı KOSGEB’dir. (2) KOSGEB, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile ilgili, tüzel kişiliği haiz, özel bütçeli bir kamu kuruluşu olup bütün işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabidir.”
7. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İlamsız takip I. TAKİBİN MUHTELİF TARZLARI- Para borcu ve teminat için takip” başlıklı 42’nci maddesinde “Bir paranın ödenmesine veya bir teminatın verilmesine dair olan cebri icralar takip talebiyle başlar ve haciz yoliyle veya rehnin paraya çevrilmesi yahut iflas suretiyle cereyan eder. (Ek fıkra: 2/7/2012-6352/8 md.) Yabancı devlet aleyhine ilamsız takip yoluna başvurulamaz. (Ek fıkra: 15/8/2017-KHK-694/8 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/8 md.) İdari yargının görev alanına giren konularda ilamsız takip yoluna başvurulamaz.”,
7.1. “ÖDEME EMRİ VE İTİRAZ-1 – Ödeme emri ve muhtevası” başlıklı 60’ıncı maddesinde
“(Değişik: 18/2/1965-538/31 md.)(Değişik birinci fıkra: 2/7/2012-6352/10 md.) İcra müdürü takip talebinin bu Kanunda öngörülen şartları içerdiğine karar verirse ödeme emri düzenler. Talebin kabul edilmemesi halinde verilen karar tutanağa yazılır.
Emir:……..3. Takibin dayandığı senet altındaki imza kendisine ait değilse yine bu yedi gün içinde bu cihetin ayrıca ve açıkça bildirilmesi; aksi halde icra takibinde senedin kendisinden sadır sayılacağı, Senet altındaki imzayı reddettiği takdirde icra mahkemesi önünde yapılacak duruşmada hazır bulunması; buna uymazsa vakı itirazın muvakkaten kaldırılmasına karar verileceği, Borcun tamamına veya bir kısmına yahut alacaklının takibat icrası hakkına dair bir itirazı varsa bunu da aynı süre içinde beyan etmesi, İhtarını, 4. Senet veya borca itirazını bildirmediği takdirde yukarda yazılı yedi günlük süre içinde 74 üncü maddeye göre mal beyanında bulunması ve bulunmazsa hapisle tazyik olunacağı; mal beyanında bulunmaz veya hakikate aykırı beyanda bulunursa ayrıca hapisle cezalandırılacağı ihtarını, 5. Borç ödenmez veya itiraz olunmazsa cebri icraya devam edileceği beyanını ihtiva eder.”
7.2. “İTİRAZ-1- Süresi ve şekli” başlıklı 62’nci maddesinde “ (Değişik: 18/2/1965-538/33 md.) İtiraz etmek istiyen borçlu, itirazını, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde dilekçe ile veya sözlü olarak icra dairesine bildirmeye mecburdur.
(Değişik ikinci cümle:17/7/2003-4949/13 md.) İtiraz, takibi yapan icra dairesinden başka bir icra dairesine yapıldığı takdirde bu daire gereken masrafı itirazla birlikte alarak itirazı derhal yetkili icra dairesine gönderir; alınmayan masraftan memur şahsen sorumludur.
(Değişik fıkra: 17/7/2003-4949/13 md.) Takibe itiraz edildiği, 59 uncu maddeye göre alacaklının yatırdığı avanstan karşılanmak suretiyle üç gün içinde bir muhtıra ile alacaklıya tebliğ edilir.
(Ek fıkra: 17/7/2003-4949/13 md.) Borçlu veya vekili, dava ve takip işlemlerine esas olmak üzere borçluya ait yurt içinde bir adresi itirazla birlikte bildirmek zorundadır. Adresini değiştiren borçlu yurt içinde yeni adres bildirmediği ve tebliğ memurunca yurt içinde yeni adresi tespit edilemediği takdirde, takip talebinde gösterilen adrese çıkarılacak tebligat borçlunun kendisine yapılmış sayılır.
Borcun bir kısmına itiraz eden borçlunun o kısman cihet ve miktarını açıkca göstermesi lazımdır. Aksi takdirde itiraz edilmemiş sayılır…..”,
7.3. “İtirazın hükmü” başlıklı 66’ncı maddesinde “(Değişik: 18/2/1965-538/36 md.) Müddeti içinde yapılan itiraz takibi durdurur. İtiraz müddetinde değilse alacaklının talebi üzerine icra memuru takip muamelelerine alacağın tamamı için devam eder. Borçlu, borcun yalnız bir kısmına itirazda bulunmuşsa takibe, kabul ettiği miktar için devam olunur. Borçlu itirazında imzayı reddetmişse alacaklı derhal icra dairesinden tatbika medar imzaların celbini istiyebilir.”,
7.4. “İtirazın hükümden düşürülmesi a) İtirazın iptali” başlıklı 67’nci maddesinde “(Değişik:
18/2/1965-538/37 md.) (Değişik birinci fıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. (Değişik: 9/11/1988-3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.
İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır. (Mülga dördüncü fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.)
Birinci fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır.
(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/11 md.) Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alınır.”,
8. 15/06/2010 tarih ve 27612 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri
Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Destek Programları Yönetmeliğinin; “Amaç” başlıklı
1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; ülkenin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında,
küçük ve orta ölçekli işletmelerin payını ve etkinliğini artırmak, rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek, ekonomik gelişmelere uygun bir şekilde sanayide entegrasyonu gerçekleştirmek, ihracattaki paylarını artırmak, araştırma-geliştirme, yenilik ve işbirliği faaliyetlerini desteklemek ve girişimcilik kültürünü geliştirmek üzere, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi
Başkanlığı tarafından uygulanacak destek programlarına ilişkin esasları düzenlemektir.”,
8.1. “Destek Programları” başlıklı 5 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik kapsamında sağlanacak destekler, KOSGEB tarafından destek programları çerçevesinde verilir.
Destek programları; ülkenin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında, küçük ve orta ölçekli işletmelerin payını ve etkinliğini artırmak, rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek, sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelere uygun biçimde gerçekleştirmek, ihracattaki paylarını artırmak, araştırma-geliştirme, yenilik ve işbirliği faaliyetlerini desteklemek ve girişimcilik kültürünü geliştirmek
amacına uygun olarak; Ar-Ge ve yenilik, endüstriyel uygulama, girişimcilik, pazarlama, e-dönüşüm, kurumsallaşma, markalaşma, kalite geliştirme, tasarım, çevre, enerji ve iş birliği-güç birliği ile günün şartlarına bağlı olarak oluşabilecek diğer konularda, Kalkınma Planları, Hükümet Programları ve Yıllık
Programlarda belirlenen hedefler dikkate alınarak hazırlanır. Destek programlarına ilişkin olarak Kalkınma
Ajansları ile kurulacak işbirliğinin çerçevesi protokoller ile belirlenir.
Destek programlarının teknik, mali ve idari hususları her bir destek programında ayrı ayrı belirtilir. Destek programları; amaç, kapsam, destek türleri ve unsurları, destek miktarı, destek oranı ve her bir programa mahsus genel hükümleri içerir.
Destek programları, İcra Komitesi onayı ile yürürlüğe girer. Onaylanan destek programları KOSGEB’in www.kosgeb.gov.tr internet adresinden duyurulur, ayrıca yazılı duyuru yapılmasına gerek yoktur. Destek programlarının değiştirilmesi, kaldırılması ve/veya birleştirilmesi İcra Komitesi kararıyla yapılabilir.
İcra Komitesi tarafından onaylanan destek programlarının uygulama esasları Başkanlıkça belirlenir ve
KOSGEB’in www.kosgeb.gov.tr internet adresinden duyurulur, ayrıca yazılı duyuru yapılmasına gerek yoktur.”,
8.2. “Destek programına başvuru ve değerlendirme” başlıklı 7 nci maddesinde; “Destek programlarından yararlanacak işletme, meslek kuruluşu ve işletici kuruluşların KOSGEB Veri Tabanında yer alması koşulu aranır.
KOSGEB Veri Tabanında yer almak için KOSGEB’in www.kosgeb.gov.tr internet adresinde belirtilen belgelerle birlikte KOSGEB Birimine başvuru yapılır.
KOSGEB Veri Tabanında yer alan işletme, meslek kuruluşu ve işletici kuruluşların destek programlarına başvuru süreci ve koşulları ilgili destek programı ve uygulama esaslarında belirlenir.
Destek programlarına yapılan başvurular; ilgili destek programı ve uygulama esaslarına göre değerlendirilir. Değerlendirme sonucu başvuru sahibine bildirilir.
Destek programlarından yararlanacaklardan, ilgili KOSGEB mevzuatına uyulacağına dair taahhütname alınır.”,
9. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Girişimcilik Destek
Programı Uygulama Esaslarının; “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Uygulama Esaslarının amacı, ekonomik kalkınma ve istihdam sorunlarının çözümünün temel faktörü olan girişimciliğin desteklenmesi, yaygınlaştırılması ve başarılı işletmelerin kurulmasını sağlamak için uygulanan Girişimcilik
Destek Programına ilişkin iş ve işlemlerin esaslarını düzenlemektir.”,
9.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Uygulama Esasları, girişimcilere, küçük ve orta ölçekli işletmelere ve İşletici Kuruluşlara yönelik olarak KOSGEB tarafından uygulanacak Girişimcilik Destek
Programına ilişkin alt düzenleyici işlemleri kapsar.”,
9.2. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Bu Uygulama Esaslarında yer alan;…c) Engelli: Doğuştan veya sonradan; bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yetenekleri bakımından engel oranının yüzde kırk veya üzerinde ve çalışabilir durumda olduğunu ilgili mevzuat hükümlerine göre alınacak sağlık kurulu raporu ile belgeleyenleri,…ifade eder.”
9.3. “Destekten yararlanma koşulu” başlıklı 10 uncu maddesinde; “…(4) Girişimcinin destek sürecinde; başka bir işletme/kurum/kuruluşta SGK hükümlerine tabi olarak çalışmaması gerekmektedir…”,
9.4. “Çeşitli ve Son Hükümler” başlıklı 30 uncu maddesinde; “…(14) Destek sürecinde İşletmenin veya
İşletici Kuruluşun tasfiyesinin başlaması, kapanması veya Kurul tarafından desteğin sonlandırılması halinde; destek süreci sonlandırılır. Destek süreci sonlandırılan İşletme/İŞGEM İşletici Kuruluşun durumu
Kurul tarafından değerlendirilir. İşletme/İşletici Kuruluş tarafından sunulan bilgi ve belgeler doğrultusunda; a) İşletme/İŞGEM İşletici Kuruluşun kastı veya ağır kusurunun bulunmadığı, b) Ölüm, ağır kaza, ağır hastalık, tutukluluk, yangın, deprem, su basması, hırsızlık gibi mücbir sebepler, c) Faaliyetlerini engelleyecek nitelikte, finansal yetersizlik, öngörülemeyen kriz, terör olayları, pazar daralması gibi zorunluluk hali, veya Kurul tarafından uygun bulunan buna benzer gerekçeler nedeniyle oluştuğuna karar verilmesi halinde yapılan geri ödemesiz desteklerin iadesi istenmez, geri ödemeli destekler sürecine uygun olarak tahsil edilir.
Aksi takdirde; yapılan geri ödemeli destekler Kurul Karar tarihinde muaccel hale gelir ve teminat nakde çevrilmek suretiyle, geri ödemesiz destekler ise ödeme tarihinden itibaren muaccel hale gelir ve işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsil edilir…” hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; söz konusu dosya hakkında hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
11. Başvuran, KOSGEB yeni girişimci destek hibe kredisi aldığını, 2017 yılında kurduğu ancak sağlık sebepleri, pandemi şartları ve yaşadığı mali sıkıntı nedeniyle firmasını kapatmak zorunda kaldığını bu nedenle hibe krediyi faiziyle ödemesinin istendiğini, sağlık sorunları ve mali sıkıntıları nedeniyle bu ödemeyi yapmasının mümkün olmadığını belirterek tahsilatın durdurulmasını talep etmektedir.
12.Konuyla ilgili olarak Küçük Ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme Ve Destekleme İdaresi Başkanlığı, Girişimcilik Değerlendirme Kurulunca yapılan değerlendirmelerde, başvuranın iş yerini kapatma gerekçelerinin Girişimcilik Destek Programı Uygulama Esaslarının 30 uncu maddesinin 14 üncü fıkrasında sayılan istisnalara girmediği kararına varıldığını ve bu karar doğrultusunda tahsil kararı verildiğini ifade etmektedir.
13.Tahsil kararını müteakip 15/7/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bakanlıklara
Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 224’üncü maddesinin ikinci fıkrası mucibince kurumun bütün işlemlerinde özel hukuka tabi olması nedeniyle başvuran hakkında icra takibine başlanmıştır.
14.Bu kapsamda, Ankara 26. İcra Müdürlüğünün Esas sayılı dosyasında başlatılan takip uyarınca başvurana ilamsız takiplerde düzenlenen ödeme emrinin tebliğ edildiği, başvuran tarafından süresi içinde, usulüne uygun olarak borca itiraz edilmesi üzerine 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 66’ncı maddesi hükmü gereği takibin durduğu anlaşılmaktadır.
15. Kanun hükmü gereği icra takibi durduğundan bu aşamada tahsili mümkün bir alacaktan söz etmeye olanak bulunmamaktadır. Takibin devamı itirazın hükümden düşürülmesine bağlı olup bu noktada ancak takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.
16. Mevzu düzenlemeler çerçevesinde icra takibi ile tahsili yoluna gidilen alacağın, borçlunun ödeme emrinin tebliği üzerine borca itiraz etmesi nedeniyle tahsilatının durması üzerine ancak alacaklının genel yetkili mahkemede açacağı davanın sonucuna göre tahsilatı mümkün olacaktır. Alacaklının süresi içinde itirazın iptali davası açmaması ya da açılan davada haksız çıkması durumunda tahsilattan söz edilmesine olanak bulunmamaktadır.
17. Bütün Dünyayı etkisi altına alması nedeniyle Dünya Sağlık Örgütünce pandemi olarak değerlendirilen Covid-19 salgın önlemleri nedeniyle ortaya çıkan tablo ile başvuranın sağlık ve %33 olarak tespit edildiği belirtilen engellilik durumu yeniden değerlendirilmek suretiyle başvuran hakkında yeni bir karar alınması yahut 2004 sayılı Kanun kapsamında tahsilatı duran alacağın yetkili mahkemece değerlendirilmesini teminen Kanun’daki yükümlülüklerin yerine getirilmesinin hukuk ve hakkaniyete uygun olacağı kanaati oluşmuştur.
18. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı, başvuran ile idare vekili ile yapılan telefon görüşmeleri ve tüm dosyanın değerlendirilmesi neticesinde, Kurumumuzca hibe destek ödemesi iadesinden kaynaklanan alacağın 2004 sayılı Kanun uyarınca halihazırda tahsilinin olanaklı olmadığı, bu aşamada alacak konusunda karar vermeye yetkili tek organın mahkeme olduğu, İdarece mahkemeye başvurulmadığı sürece yeniden tahsil yoluna gidilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiştir.
Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
20. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 67’nci maddesi uyarınca takip talebine itiraz edilen alacaklı (KOSGEB), itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
KABULÜNE;
Anayasa’nın 173’üncü maddesi kapsamında pandemi koşulları ile başvuranın sağlık durumunun yeniden değerlendirilmesi yahut 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 66’ncı maddesi uyarınca tahsili kabil olmayan alacak hakkında yeniden icra takibi uygulanmaksızın aynı Kanunun 67’nci maddesi kapsamında genel
yetkili mahkemede dava açılması yönünde TÜRKİYE CUMHURİYETİ SANAYİ VE TEKNOLOJİ
BAKANLIĞI KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME
İDARESİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE CUMHURİYETİ SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI
KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ
BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi