|
ÖZET: Başvuran, İcra Müdürü olarak görev yaptığı dönemde 692 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığını ve bu durumun sigorta kaydına yansıyan “KHK (Kamu görevinden çıkarıldı)” ibaresi nedeniyle iş bulma zorluğu yaşadığını belirtmiştir. Bu ibarenin silinmesi için Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Adalet Bakanlığı’na başvuruda bulunmuş, ancak Adalet Bakanlığı’nın yanıtı tatmin edici olmamıştır. Başvuran, HİTAP sisteminde yer alan bu ibarenin kaldırılmasını talep etmektedir.
Adalet Bakanlığı, başvuranın talebine ilişkin olarak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği çerçevesinde, memurların özlük dosyalarının ve hizmet bilgilerinin tutulmasının yasal bir zorunluluk olduğunu açıklamıştır. İlgili belgelerin HİTAP sistemine kaydedilmesi, kamu görevlilerinin durumunu yansıtmak amacıyla yapılmaktadır. Başvuranın durumuna ilişkin yapılan incelemelerde, kamu görevinden çıkarılma işleminin geçerliliği devam ettiğinden, HİTAP kaydının silinmesi yönünde bir işlem yapılmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi hukuka uygun bulunmuş ve başvurusu reddedilmiştir. Bu karar, başvurana ve Adalet Bakanlığı’na tebliğ edilmiştir. Başvuran, bu karara karşı Ankara İdare Mahkemesi’nde dava açma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6333-S.24.9924
BAŞVURU NO : 2024/2513
KARAR TARİHİ : 10.06.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
Kamu görevinden çıkarılan ve göreve iadesi yapılmayan başvuranın
BAŞVURUNUN KONUSU :
HİTAP kaydının silinmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15.02.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; İcra Müdürü olarak görev yapmaktayken 692 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK)
ile kamu görevinden çıkarıldığını, sigorta kaydına eklenmiş olan ‘KHK(Kamu görevinden çıkarıldı)’ ibaresi nedeniyle yıllarca iş bulamadığını, söz konusu ifadenin sigorta kaydından silinmesi için Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı (SGK) ile Adalet Bakanlığına başvuru yaptığını, SGK tarafından ilgili şerhin Adalet Bakanlığının sorumluluğunda olduğunun belirtildiğini, Adalet Bakanlığı tarafından ise daha öncesinden başvurusu ya da
Bakanlığın cevabı olmamasına rağmen daha önce cevap verildiğine ilişkin cevap verilmiş olduğunu belirtmiş olup, SGK Hizmet Takip Programında (HİTAP) yer alan ‘KHK(Kamu görevinden çıkarıldı)’ şeklindeki şerhin silinmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumunun 04.03.2024 tarihli ve / -S. sayılı yazısına istinaden Adalet
Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen 22.03.2024 tarihli ve E- – – / sayılı yazıda özetle; 2.1. 657 sayılı Kanunun “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109 uncu maddesi hükmüne yer verilerek söz konusu düzenleme uyarınca, 2 Seri No.lu Kamu Personeli Genel Tebliğinin “D) Özlük Dosyası Tutulmasına İlişkin
Usul ve Esaslar” başlığı altındaki düzenlemede yer alan esasların belirlendiği, her bir memur için özlük dosyasının tutulması ve bu dosyada yer alacak bilgilerin (memuriyetten ayrılma tarihi ve sebebi) ayrıca personel bilgi sistemlerine de kaydının hukuki düzenleme altına alınmış olduğu,
2.2. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin “Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıların hizmet bilgilerinin alınması” başlıklı Ek 6 ncı maddesinde düzenlemesinde; her bir memur hakkında tutulması yasal gereklilik olan özlük dosyasında kaydı zorunlu bulunan bilgilerin (memuriyetten ayrılma tarihi ve
/
sebebi), ayrıca http://hitap.sgk.gov.tr/HitapWeb/ adresindeki Hizmet Takip Programında bilgi sistemlerine de kaydı ve aktarılmasının hukuki bir gereklilik olarak zorunlu tutulduğundan, Başkanlık bünyesinde görev yapmış olan tüm personelin özlük ve hizmet bilgilerinin HİTAP kaydına aktarılmakta olduğu,
2.3. Adı geçenin konu ile ilgili olarak CİMER aracılığıyla Başkanlığa yapmış olduğu 15.06.2023 tarihli ve sayılı başvurusuna, KHK ile kamu görevinden çıkarılmasına konu eylem nedeniyle yapılan soruşturmalar sonucunda verilen kararlar göz önünde bulundurularak cevap verildiği, Başkanlık tarafından tesis edilen işlemlerin, meri mevzuat hükümleri ile uyumlu ve hukuki gereklilik arz ettiğinden bu aşamada yapılacak başkaca bir işlem bulunmadığı açıklamalarına yer verilmiş ve talep edilen belgeler yazı ekinde gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109 uncu maddesinde (Değişik: 13/2/2011 – 6111/109 md.) “Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Her memur için bir özlük dosyası tutulur.
Özlük dosyasına, memurun mesleki bilgileri, mal bildirimleri; varsa inceleme, soruşturma, denetim raporları, disiplin cezaları ile ödül ve başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler konulur.
Memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde, hizmet gerekleri yanında özlük dosyaları göz önünde bulundurulur.
Özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar Devlet Personel
Başkanlığınca belirlenir.”,
6. 15.04.2011 tarihli ve 27906 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2 Seri No.lu Kamu Personeli Genel Tebliğinin
“D) Özlük Dosyası Tutulmasına İlişkin Usul ve Esaslar” başlığı altında “657 sayılı Kanunun 6111 sayılı Kanunla değiştirilen “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109 uncu maddesinin son fıkrasında, “Özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar Devlet Personel Başkanlığınca belirlenir.” denilmektedir. Mezkur hükme istinaden aşağıdaki usul ve esaslara göre işlem yapılması gerekli görülmüştür.
1- Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Burada memurun adı, soyadı, cinsiyeti, doğum tarihi ve yeri, öğrenimi, kadro unvanı ve derecesi, memuriyete başlama tarihi, memuriyetten ayrılma tarihi ve sebebi, sendika üyeliğine ilişkin bilgiler ile gerekli görülecek diğer mesleki bilgiler kaydedilir.
2- Kurumlarca her memura üzerinde memurun kurumu, adı, soyadı, unvanı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, fotoğrafı ve gerekli görülen diğer bilgilerin yer aldığı bir kurum kimlik belgesi verilir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B ve 4/C maddelerine göre istihdam edilenler, personel bilgi sistemine
kaydolunur ve bunlara kurum kimlik belgesi verilir. Söz konusu personel için personel bilgi dosyası tutulur.
3- Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyalarının itina ile doğru ve tarafsız bir şekilde tutulmasından personel birimleri sorumludur.
4- Özlük dosyaları memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde göz önünde bulundurulur.
5- Özlük dosyası sekiz bölümden oluşur:
/
Birinci bölümde; ilk-yeniden-naklen atamaya ilişkin belgeler, İkinci bölümde; öğrenim durumu, bildiği yabancı diller ve derecesi, yaptığı lisansüstü eğitim-staj ve incelemeleri ile ilgili belgeler, katıldığı her türlü eğitim faaliyetine ilişkin belgeler, kendisi tarafından verilen yayın ve eserlerine ilişkin bilgiler, Üçüncü bölümde; memurun kullandığı izinlere ilişkin belgeler, Dördüncü bölümde; memur hakkında yapılan disiplin soruşturmalarına ilişkin evraklar ile verilen disiplin cezaları, yargı organlarınca memur hakkında verilmiş karar örnekleri, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgeler ile varsa inceleme, soruşturma ve denetim raporları, Beşinci bölümde; kurumlarca gerekli görülmesi halinde memurun maaş, ücret, harcırah ve sair parasal haklarına ilişkin belgeler, emeklilik durumuna ilişkin belgeler, bakmakla yükümlü olduğu kişilere ilişkin bildirimler, mal beyannameleri ile sendika üyeliğine ilişkin belgeler, Altıncı bölümde; memurun adaylık ve asli memurluğa atanmasına ilişkin belgeler, derece ve kademe ilerlemeleri, sınıf, yer, unvan, görev değişiklikleri ile ilgili belgeler, geçici görevlendirilmesine ilişkin belgeler, Yedinci bölümde; ödül, başarı ve üstün başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler, Sekizinci bölümde; askerlik durumu, mecburi hizmet yükümlülüğü ve özürlülük durumuna ilişkin belgeler ile yukarıdaki bölümler kapsamına girmeyen memurun hizmet durumuna ilişkin diğer mesleki bilgi ve belgeler, Saklanır.
6- Belgeler özlük dosyasının ilgili bölümüne, eski tarihli olan altta olacak şekilde, kronolojik sıraya göre yerleştirilir.
7- Bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, özlük dosyasında yer alan bilgilerden istihdam politikalarının tespiti ve uygulanmasında gerekli gördüklerini merkezde elektronik ortamda tutarlar.
8- Görevi herhangi bir şekilde sona eren memurların özlük dosyaları kurumlarınca saklanır.
9- Özlük dosyalarının tutulması ve muhafazasında özel hayatın gizliliği ilkesine riayet edilir. Özlük dosyası içeriği hakkında soruşturma ve kovuşturmaya yetkili merciler dışındakilere açıklama yapılamaz, bilgi verilemez. Ayrıca kişinin rızası olmaksızın özlük dosyasındaki bilgiler ve kayıtlar esas alınarak kişi hakkında yayında bulunulamaz.
10- 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B ve 4/C maddelerine göre istihdam edilen personelin personel bilgi dosyasında; kronolojik sıraya göre sözleşmeler, öğrenim durumuna ilişkin belgeler, kurum içi yer ve unvan değişikliklerine ilişkin belgeler, izinler, sendika üyeliğine ilişkin bilgiler, sözleşme feshi ve hizmete yönelik diğer belgeler tutulur.”,
7. 12.05.2010 tarihli ve 27579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin
“Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıların hizmet bilgilerinin alınması” başlıklı Ek 6 ncı maddesinde (Ek:RG-5/12/2017-30261) “(1) Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulananlar ile ilk defa Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına tabi olan sigortalıların hizmet başlangıcından itibaren hizmet belgesinin düzenlenmesine esas olan ve “https://hitap.sgk.gov.tr/HitapWeb/” adresindeki Hizmet Takip Programında (HİTAP) yer alan; a) Özlük ve nüfus, b) Hizmet belgesi, c) Öğrenim durumu, ç) Lisansüstü öğrenim/kurs, j) Emeklilik belgesi, bilgi formatları kamu idareleri tarafından web sitesi üzerinden kişi bazında, toplu veri veya internet servisi yöntemlerinden biri kullanılarak Kuruma gönderilir. Bu kapsamda gönderilecek belge ve bilgiler için kurum ve kuruluşlar ile Kanunun 100 üncü maddesi kapsamında protokol yapılması gerekmez.
(5) Birinci fıkranın (a), (b), (c), (ç), (e), (f), (ğ), (h) ve (ı) bentlerinde belirtilen kayıt deseninde yer alan bilgilerin mücbir sebepler veya Kurumca uygun görülen teknik nedenlerle Kuruma aktarılamaması durumu ile kayıt deseninde istenilen bilgi ve belgelerde yapılan hatalı işlemlerin düzeltilmesi hariç olmak üzere üçüncü fıkrada belirtilen sürelerde, birinci fıkranın (d), (g) ve (i) bentlerinde istenilen bilgilerin üçüncü fıkrada belirtilen sürelerde girilmediğinin Kurumca tespiti üzerine gerekli bilginin programa aktarılması ilgili kurumdan talep edilir ve talebin ilgili kurum kayıtlarına geçtiği tarihten itibaren 30 gün içinde, bilginin aktarılmaması veya geç aktarılması halinde
Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca idari para cezası uygulanır. Bu maddenin yayımı tarihini takip eden yılbaşından itibaren birinci fıkranın (ğ) bendinde belirtilen kayıt deseninde yer alan bilgilerin
/
programa aktarılması ilgili kurumdan talep edilir ve talebin ilgili kurum kayıtlarına geçtiği tarihten itibaren 30 gün içinde aktarılmaması veya geç aktarılması halinde Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca idari para cezası uygulanır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan ‘Ret Karar Önerisi’ Kamu
Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. İcra Müdürü olarak görev yapmaktayken 692 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılan başvuran tarafından, sigorta kaydına eklenmiş olan ibare nedeniyle yıllarca iş bulamadığından bahisle, HİTAP’ta yer alan ‘KHK(Kamu görevinden çıkarıldı)’ şeklindeki şerhin silinmesi talep edilmektedir.
10. Dosya kapsamında yer alan başvurana ait Hizmet Belgesinde; 08.06.2017 tarihinde görevden uzaklaştırıldığı,
14.07.2017 tarihinde 692 sayılı KHK’nin 1 inci maddesinin birinci fıkrası gereğince kamu görevinden çıkarıldığı
kaydının yer aldığı görülmektedir. İdare tarafından; tesis edilen işlemlerin, meri mevzuat hükümleri ile uyumlu olduğundan ve hukuki gereklilik arz ettiğinden bu aşamada yapılacak başkaca bir işlem bulunmadığı belirtilmiştir.
11. Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca
Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta FETÖ/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli
Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmış kamu görevlilerinin görevinden çıkarılmasına yönelik süreç içerisinde kamu kurumlarınca farklı usuller benimsenerek, yapılan inceleme/soruşturmaya göre idari işlemle, inceleme ve soruşturma aşamasında görevden uzaklaştırma sonrasında KHK hükümleriyle veya doğrudan KHK yoluyla, kamu görevinden çıkarma gibi yöntemler uygulanmıştır.
12. KHK hükümlerine istinaden görevinden ihraç edilen kamu görevlilerinin, görevlerine dönmesini öngören iade
KHK’lerinde kişilerin ihracına yönelik tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı, bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hükmüne dayanarak KHK’nin diğer etki ve sonuçlarını da ortadan kaldırmak amacıyla kamu görevinden çıkarmaya ilişkin bilgilerin kişiye ait hizmet belgesi, hizmet cetveli, sicil hareketleri vb.
sistemlerden silinebildiği düzenlenmiştir. Ancak başvuranın görevine dönmesini öngören herhangi bir işlem bulunmamaktadır.
13. Buna göre; somut olayda KHK hükümlerine istinaden kamu görevinden çıkarılan başvuranın görevine dönmesi yönünde bir hüküm veya karar olmadığı, kamu görevinden çıkarılma işleminin halen geçerliliğini koruduğu ile kamu görevinden çıkarılan ve kamu görevine dönmesi yönünde bir işlem tesis edilmemiş olanların HİTAP kaydının silinmesine ilişkin herhangi bir düzenlemeye de rastlanmadığı hususları gözetilerek başvuruya konu işlemin mevzuat çerçevesinde tesis edilmiş olduğu değerlendirilmiştir.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemeyen başvuruya konu işleme ilişkin talebin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
/
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca
istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak gönderildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ile ADALET BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/