|
ÖZET: Başvuru, Motor Araçlar San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin, Hızlı Geçiş Sistemi (HGS) kapsamında kesilen cezalara itirazını içermektedir. Başvuran, araçlarının HGS hesaplarında bakiye olmasına rağmen ceza aldıklarını, plakaların yanlış okunduğunu ve tebligatın bir yıl sonra yapıldığını iddia ederek, 126 plaka numarasına ilişkin cezaların iptalini talep etmiştir.
Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, yapılan işlemlerin 6001 sayılı Kanun’a uygun olduğunu, tebligat süresinin yedi gün içinde yapılma zorunluluğu olmadığını ve şikâyet edilen araçların geçiş ihlali yaptığını belirtmiştir. İdare, 115 aracın HGS etiketinin aktif olmadığını, 10 aracın ise bakiye eksikliği nedeniyle ceza aldığını ifade etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işlemlerinde hukuka aykırılık tespit etmemiş ve başvurunun reddine karar vermiştir. İlgili mevzuat ve yargı kararları doğrultusunda, kesilen cezaların çoğunun aktif HGS etiketinin olmamasından kaynaklandığı, bu durumun sorumluluğunun araç sahibine ait olduğu vurgulanmıştır. Başvuranın itirazları, idarenin açıklamaları ve mevcut belgeler ışığında değerlendirilmiş ve hukuka uygun bir işlem yapılmadığı sonucuna varılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 6760-6760 |sayi|36311982-101.07.05-E.36311982-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/12791 2017/ 12791
KARAR TARİHİ : 18/04/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme
Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Hızlı Geçiş Sistemi’nde kesilen cezalar hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 24/10/2017 24.10.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi Motor Araçlar San . ve Tic . Ltd . Şti . vekili , şikâyet başvurusu ekinde yer alan araçlarının HGS hesaplarında bakiye olmasına rağmen ceza geldiğini, plakaların yanlış okunduğunu, taraflarına cezaya ilişkin tebliğin 1 yıl sonra yapıldığını iddia ederek şikâyet başvurusu ekinde yer alan araçların plakalarına yazılan cezaların iptalini talep etmektedir . Şikâyet başvurusunun ekinde 126 adet plaka ve ceza numarası mevcuttur .
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına ve daha sonrasında yazılan tekit yazısına istinaden Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’ndan alınan toplamda 81 sayfa cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden özetle; 2.1. Şikâyet konusu olay, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa ilişkin olmadığı 6001 sayılı
Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanununa ilişkin olduğu, 2.2. Tebligatın 7 gün içinde yapılma zorunluluğunun olmadığı, 2.3. İşlemlerin yasal süresi içerisinde yapıldığı,
1 / 72.4. Listede olan Motorlu Araçlar San . ve Tic . Ltd . Şti .’ye ait araçların gişelerden geçiş ihlali
yaptığı, 2.5. Cezalı geçişlerin olduğu tarihlerde ruhsat sahibi olan kişinin ilgili borcu ödemesi gerektiği hususları belirtilmiştir .
3. İdarenin bilgi-belge isteme yazısına ve daha sonrasında yazılan tekit yazısına istinaden vermiş olduğu cevabi yazının ekli listesinde “Cezalı geçiş tarihlerinde plaka üzerinde aktif HGS etiketi bulunmamaktadır . Tarafımızca işlem yapılamamaktadır .” şeklinde açıklama yapılan 34 2395, 34 4332, 34 4337, 34 0089, 34 2489, 34 0091, 34 5818, 34 3423,
34 6690, 34 1702, 34 7678, 34 4148, 34 9680, 34 6257, 34 4701, 34
0247, 34 0130, 34 0312, 34 1883, 34 4811, 34 3318, 34 0377, 34 4216, 34 3348, 34 4151, 34 21, 34 9991, 34 8665, 34 0174, 34 0417, 34 8695,
34 3528, 34 2437, 34 6972, 34 5684, 34 4328, 34 6044, 34 4338, 34
4548, 34 1027, 34 1023, 34 0903, 34 1007, 34 7870, 34 7741, 34 9713,
34 9688, 34 9717, 34 9918, 34 7784, 34 6267, 34 8620, 34 7521, 34
3620, 34 2250, 34 1029, 34 1047, 34 1024, 34 6311, 34 4523, 34 3483,
34 5297, 34 5362, 1272, 34 3422, 34 1340, 34 5812, 34 4287, 34 4048, 34
4210, 34 0917, 34 3724, 34 4640, 34 4230, 34 4219, 34 5245, 34 1720, 34 0920, 34 0929, 34 5195 , 34 4339, 34 4636, 34 2031, 34 0187,
34 2804, 34 1018, 34 1025, 34 2248, 34 3505, 34 9257, 34 7985, 34
9841, 34 7736, 34 1029, 34 0976, 34 1017, 34 1019, 34 1016, 34 1026,
34 0349, 34 3479, 34 3206, 34 3185, 34 4140, 34 5625, 34 2104, 34
4679, 34 1046, 34 1078, 34 4346, 34 9675, 34 9687, 34 9691, 34 6274,
34 6709 plaka numaralı 115 adet , “Cezalı geçiş tarihlerinde numaralı etiketten
okumalar olmuştur . Bakiye eksikliği kaynaklı cezalara tarafımızca işlem yapılamamaktadır .” şeklinde açıklama yapılan 34 85 plaka numaralı 1 adet, “Cezalı geçiş tarihlerinde numaralı etiketten okumalar olmuştur . Bakiye eksikliği kaynaklı cezalara tarafımızca işlem yapılamamaktadır .” şeklinde açıklama yapılan 34 3563 plaka numaralı 1 adet, “Cezalı geçiş tarihlerinde numaralı etiketten okumalar olmuştur . Bakiye eksikliği kaynaklı cezalara tarafımızca işlem yapılamamaktadır .” şeklinde açıklama yapılan 34 7577 plaka numaralı 1 adet, “Cezalı geçiş tarihlerinde numaralı etiketten okumalar olmuştur . Bakiye eksikliği kaynaklı cezalara tarafımızca işlem yapılamamaktadır .” şeklinde açıklama yapılan 34 1456 plaka numaralı 1 adet, “Cezalı geçiş tarihlerinde numaralı etiketten okumalar olmuştur . Bakiye eksikliği kaynaklı cezalara tarafımızca işlem yapılamamaktadır .” şeklinde açıklama yapılan 34 8062 plaka numaralı 1 adet, “Cezalı geçiş tarihlerinde numaralı etiketten okumalar olmuştur . Bakiye eksikliği kaynaklı cezalara tarafımızca işlem yapılamamaktadır .” şeklinde açıklama yapılan 34 5870 plaka numaralı 1 adet, “Cezalı geçiş tarihlerinde numaralı etiketten okumalar olmuştur . Bakiye eksikliği kaynaklı cezalara tarafımızca işlem yapılamamaktadır .” şeklinde açıklama yapılan 34 9825 plaka numaralı 1 adet, “Farklı etiket okuma hatasına istinaden oluşan ceza iptal edilip plaka adına açılan HGS etiketi kapalı olduğu için normal geçiş tutarı aynı firma adına aktif olan 34 0557 plakanın
HGS etiketinden tahsil edildi .” şeklinde açıklama yapılan 34 7268 plaka numaralı 1 adet, “Cezalı geçiş tarihlerinde numaralı etiketten okumalar olmuştur . Bakiye eksikliği kaynaklı cezalara tarafımızca işlem yapılamamaktadır .” şeklinde açıklama yapılan 34 1001 plaka numaralı 1 adet, “Cezalı geçiş tarihlerinde numaralı etiketten okumalar olmuştur . Bakiye eksikliği kaynaklı cezalara tarafımızca işlem yapılamamaktadır .” şeklinde açıklama yapılan 34 5254 plaka numaralı 1 adet, “Cezalı geçiş tarihlerinde numaralı etiketten okumalar olmuştur . Bakiye eksikliği kaynaklı cezalara tarafımızca işlem
2 / 7yapılamamaktadır .” şeklinde açıklama yapılan 34 9695 plaka numaralı 1 adet işlemin olduğu
belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4.2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde ; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .” , “ Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesinde ; “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır… Yargı yetkisi, idarî eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır . Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idarî eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemez…” ,
5.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” ,
6.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun “Tescil plakasına göre tutanak düzenlenmesi”
başlıklı 116 ncı maddesinde; “Trafiği tehlikeye düşürecek, engel olacak şekilde veya yasaklanmış yerlerde park etmiş araçlara veya trafik kural ve yasaklarına aykırı davranışları belirlenmiş bulunan, karayolları ağırlık kontrol mahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin ikazına rağmen tartı sistemine girmeden seyrine devam eden ve sürücüsü tespit edilemeyen araçlara tescil plakalarına göre ceza veya suç tutanağı düzenlenir . Para cezasının ödenmesi gerektiği hallerde trafik kaydında araç sahibi olarak görülen kişiye cezayı ödemesi için posta yoluyla tebligat yapılır, bu şekilde tebliğ edilemeyen tutanaklar ilgili tahsil dairesinin ilân asmaya mahsus yerinde liste halinde ilân edilir, ilân tarihini takip eden otuzuncu gün tebligat yapılmış sayılır ve bu cezalar 114 ve
115 inci maddelerde belirtilen şekilde takip ve tahsil olunur .”,
7.6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun
“Geçiş ücretini ödememe ve güvenliğin ihlali” başlıklı 30 uncu maddesinde; “Genel Müdürlük işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Genel Müdürlük tarafından, geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin on katı tutarında idarî para cezası verilir … Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen idarî para cezaları ile geçiş ücretleri ve ikinci fıkrasında yer alan idarî para cezaları tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir . Bu sürede ödenmeyen geçiş ücretleri ve idarî para cezaları 21/ 7/ 1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ilgili vergi dairesi tarafından takip ve tahsil edilir . Vergi daireleri tarafından tahsil edilen geçiş ücretleri, tahsilâtın yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar Genel Müdürlük hesaplarına aktarılır… 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir… 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından ücretsiz geçiş yapan araçlar, işletici şirket tarafından bu maddenin yedinci fıkrasında öngörülen sürenin bitimini takip eden ilk iş gününde en yakın trafik kuruluşuna bildirilir .
Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz …”,
3 / 78.6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanunun “Değişiklik Hükümleri” başlıklı 22 nci maddesinde; “30/ 3/ 2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 20 nci maddesinin ikinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir : “Ancak 1111 sayılı Askerlik Kanunu, 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu, 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar
Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun, 3376 sayılı Anayasa Değişikliklerinin Halkoyuna Sunulması
Hakkında Kanun, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu ve
6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda belirtilen ve
idari para cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğ edilmediği takdirde idari yaptırım kararı verilemez, verilmiş olanlar düşer .”,
9.5326 sayılı Kabahatler Kanununun “Soruşturma Zamanaşımı” başlıklı 20 nci maddesinde;
“…Ancak, 89 uncu maddesi hariç olmak üzere 1111 sayılı Askerlik Kanunu, 2839 sayılı Milletvekili
Seçimi Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle
Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun, 3376 sayılı Anayasa Değişikliklerinin
Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanun, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 5490 sayılı Nüfus
Hizmetleri Kanunu ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunda belirtilen ve idari para cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğ edilmediği takdirde idari yaptırım kararı verilemez, verilmiş olanlar düşer . Nispî idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde zamanaşımı süresi sekiz yıldır . Zamanaşımı süresi, kabahate ilişkin tanımdaki fiilin işlenmesiyle veya neticenin gerçekleşmesiyle işlemeye başlar . Kabahati oluşturan fiilin aynı zamanda suç oluşturması halinde suça ilişkin dava zamanaşımı hükümleri uygulanır .”,
10.14.05.2012 tarihli ve 28292 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Karayolları Genel
Müdürlüğünün Sorumluluğu Altında Bulunan Otoyollar İle Erişme Kontrolünün Uygulandığı
Karayollarında Geçiş Ücretlerinin Belirlenmesi ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğinin
“Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Geçiş ücreti : Ücretli karayolunu kullanmanın karşılığı olarak kullanıcı tarafından ödenmesi gereken ücretini… ifade eder .”, Ücret ödemeden yapılan geçişlere dair işlemler” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Bu Yönetmelik kapsamında geçişi ücretli olduğu halde ücret ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine 6001 sayılı Karayolları
Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30 uncu maddesine göre o güzergâhın en uzun mesafesine ait geçiş ücretinin on katı tutarında idari para cezası verilir . En uzun mesafe, ücret ödemeden çıkış yapılan gişelere en uzak mesafede olan gişe dikkate alınarak belirlenir . Ücret ödemeden geçişin yapıldığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde ödemesiz geçiş yapan aracın plakasına ait hesabın, ilgili tarafından Ana Kontrol Merkezine bildirilmesi durumunda cezasız geçiş ücreti bu hesaptan tahsil edilir . Ödemesiz geçiş ücreti bedelinin ödenmesinden araç sahibi sorumludur … İdari para cezaları ile geçiş ücretleri, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde ödenir . Bu sürede ödenmeyen geçiş ücretleri ve idari para cezaları, 21/ 7/ 1953 tarihli ve
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ilgili vergi dairesi
tarafından takip ve tahsil edilir . İdarenin ücret toplama sistemlerine yönelik tesis ettiği kameralarla tespit edilen görüntülerin saklanması, ücret toplama sisteminin çalıştırılmasına yöneliktir . Kamera görüntülerinin incelenmesini gerektiren itirazlar geçiş ücreti ve idari para cezasının ödemesini durdurmaz… ”, “ Geçiş ücreti sistemlerinin kullanımı” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Geçiş ücreti toplama sistemleri idare tarafından belirlenir . Sürücü, idare tarafından kurulmuş sistemlerde kendisinin kullandığı ödeme sistemine ait giriş ve çıkışta bulunan şeritleri, kurallara uygun olarak kullanmak zorundadır . Bu şeritlerin dışındaki çıkış şeritlerinden geçiş yapılması halinde cezalı geçiş ücreti tahakkuk ettirilir . Sürücüden kaynaklanan nedenlerle giriş veya çıkış bilgisinin olmadığı durumlarda en uzak mesafe ücreti uygulanır . Bu uygulamaya itiraz, geçişten itibaren 45 gün içinde
4 / 7Ana Kontrol Merkezine yapılabilir . Geçişi ücretli yoldan çıkış, giriş saatinden 12 saatten sonra
yapılırsa, en uzun mesafe geçiş ücreti uygulanır . Geçişi ücretli karayolunda aynı noktadan giriş-çıkış yapılması (U dönüşü) durumunda en uzun mesafe geçiş ücreti uygulanır . İdarece, dağıtımı ve kredi yüklemesi yapılan kartlardan, yapılan masrafların karşılığı olarak idare tarafından belirlenen miktarda işlem bedeli alınır .”, hükümlerine amirdir .
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından; şikâyete konu idarenin tesis ettiği işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Şikâyetçi vekili, şikâyet başvurusu ekinde yer alan araçlarının HGS hesaplarında bakiye olmasına rağmen ceza geldiğini, plakaların yanlış okunduğunu, taraflarına cezaya ilişkin tebliğin 1 yıl sonra yapıldığını iddia ederek şikâyet başvurusu ekinde yer alan araçların plakalarına yazılan cezaların iptalini talep etmektedir . Şikâyet başvurusunun ekinde 126 adet plaka ve ceza numarası mevcut olduğu tespit edilmiştir .
13. Bahsi geçen idare olan Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, konuyla ilgili olarak, işlemlerin 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanununa ilişkin olduğu, tebligatın yedi gün içinde yapılma zorunluluğunun olmadığı, işlemlerin yasal süresi içerisinde yapıldığı, listede olan Motorlu Araçlar San. ve Tic . Ltd . Şti .’ye ait araçların gişelerden geçiş ihlali yaptığı, 126 plaka ve cezanın incelendiği, cezalı geçişlerin olduğu tarihlerde ruhsat sahibi olan kişinin ilgili borcu ödemesi gerektiği bahisle şikâyetçinin taleplerine olumsuz cevap verdiği anlaşılmaktadır .
14. Dosyadaki bilgi ve belgelerden; idarenin bütün işlemleri incelediği, şikâyet çinin vekili olduğu şirketin 126 plaka ve cezai işlem uygulandığı, bunlardan 115 adedinin “aktif HGS etiketinin” olmadığı, 10 adedinin “bakiye eksikliği” dolayısıyla 1 âdetinin “farklı etiket” okunduğundan dolayı işlem yapıldığı anlaşılmıştır .
15. Köprü ve otoyollarda geçiş sistemi olan Hızlı Geçiş Sistemi (HGS); üzerinde HGS logosu yer alan gişelerden geçiş yapılmasına imkan veren bir sistemdir . Aktif olmayan HGS etiketi, aracın satımı gibi herhangi bir nedenden dolayı etiketin iptal olması durumunda araç aktif olmayan bir HGS etiketi taşıması durumudur . Bu durumdaki araç geçiş yaptığında etikette bakiye bulunsa dahi geçişe kaçak geçiş uygulaması yapılır .
16. 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunu 30 uncu maddesinde, Karayolları Genel Müdürlüğü işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından, geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin on katı tutarında idarî para cezası verileceği hükme bağlamıştır .
17. 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanunun 22 nci maddesi ile de 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 20 inci maddesine yeni bir hüküma eklenmiş olup bu hükme göre 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda belirtilen ve idari para cezasını gerektiren fiilin işlendiği
5 / 7tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğ
edilmediği takdirde idari yaptırım kararı verilemeyeceği, eğer verilmiş ise düşeceği hükme bağlanmıştır .
18. Karayolları Genel Müdürlüğünün Sorumluluğu Altında Bulunan Otoyollar İle Erişme
Kontrolünün Uygulandığı Karayollarında Geçiş Ücretlerinin Belirlenmesi ve Uygulanmasına İlişkin
Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinde; Geçiş ücretini ücretli karayolunu kullanmanın karşılığı olarak kullanıcı tarafından ödenmesi gereken ücret olarak tarif etmiştir . Yine aynı Yönetmeliğinin 9 uncu m addesinde geçişi ücretli olduğu halde ücret ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine
6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30 uncu
maddesine göre o güzergâhın en uzun mesafesine ait geçiş ücretinin on katı tutarında idari para cezası verileceği , en uzun mesafe, ücret ödemeden çıkış yapılan gişelere en uzak mesafede olan gişe dikkate alınarak belirleneceği, ücret ödemeden geçişin yapıldığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde ödemesiz geçiş yapan aracın plakasına ait hesabın, ilgili tarafından Ana Kontrol Merkezine bildirilmesi durumunda cezasız geçiş ücreti bu hesaptan tahsil edileceği, ödemesiz geçiş ücreti bedelinin ödenmesinden araç sahibi sorumlu olacağı, idari para cezaları ile geçiş ücretleri, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde ödeneceği, bu sürede ödenmeyen geçiş ücretleri ve idari para cezaları, 21/ 7/ 1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ilgili vergi dairesi tarafından takip ve tahsil edeceği, idarenin ücret toplama sistemlerine yönelik tesis ettiği kameralarla tespit edilen görüntülerin saklanması, ücret toplama sisteminin çalıştırılmasına yönelik olacağı, kamera görüntülerinin incelenmesini gerektiren itirazlar geçiş ücreti ve idari para cezasının ödemesini durdurmayacağı hüküm altına alınmıştır .
19. İstanbul 9 uncu Ceza Hakimliği 20176/ 5286 Değişik İş Numaralı kararında “… Başvuru konusu idari yaptırım kararının dayanağı belge ve tutanaklardaki tespitlere uygun olduğu, kabahatin tespit ve nitelendirilmesi ile cezanın tayin ve takdirinde herhangi bir isabetsizliğin bulunmadığı, mevzuat hükümlerinin usul ve esas yönünden doğru ve yerinde uygulandığı, bu hali ile kararın hukuka uygun olduğu…” hükmüne yer verilmiştir .
20. Küçükçekmece 2. Sulh Ceza Hakimliği 2017/ 7143 Değişik İş Numaralı kararında; “…İtiraz eden şirkete ait aracın gişelerden geçtiği, geçiş tarihinde geçiş etiketi olmaksızın geçiş yapmasına rağmen 15 günlük yasal süre içerisinde HGS etiket hesabı da açtırmadığı ve geçiş ücretinin de ödenmediği anlaşıldığından itirazın reddine…” hükmedilmiştir .
21. Yalova Sulh Ceza Hakimliği 2017/ 1857 Değişik İş Numaralı kararında “…5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun 27 inci maddesinin 1 inci fıkrasında ‘İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, … Sulh Ceza Mahkemesine başvurulabilir .’ hükmü ile sulh ceza hakimliğinin, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararlarına yönelik itirazları inceleyebileceği belirtilmiştir…” şeklinde hükmedilmiştir .
22. Bu kapsamda; söz konusu mevzuat hükümleri, yargı kararları doğrultusunda, idarenin cezaları tahakkuk ettirdiği, ilgilisine tebliğ ettiği, başvuru üzerine tekrar işlemleri incelediği, bu kapsamda ilgili idare tarafından yapılan işlemde mevzuata aykırı bir husus teşkil etmediği tespit edilmiştir .
23. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, konuyla ilgili yargı kararları ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; idarenin geçişlerle ilgili olarak cezaları tahakkuk ettirip tebliğ ettiği, kesilen cezaların ekseriyetinin aktif HGS etiketinin olmamasından kaynaklandığı, bu durumun sorumluluğunun araç
6 / 7sahibinde olduğu, idarenin tekrar işlemleri incelemesinden sonrada aynı sonuçların ortaya
çıktığı, aksine ilişkin bir tespit yapılamaması durumları da dikkate alındığında, idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir uygulama tespit edilmemiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Başvuranın, şikâyet dilekçesine idare tarafından verilen cevapta, hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı , Kurumumuz tarafından hazırlanan bilgi ve belge taleplerine tekit yazısından sonra cevap verdiği, ayrıca 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 20 inci maddesinde düzenlenen 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanunda belirtilen ve idari para cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğ edilmediği takdirde idari yaptırım kararı verilemeyeceği, eğer verilmiş ise düşeceğine ilişkin hükmün süre sonuna kadar kullanılacak bir hak olmadığı, kurumun idari para cezasını mümkün olan en kısa sürede tebliğ etmesinin iyi yönetim ilkelerinin gereği olduğu tespit edilmiş olup, idarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarelerin işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27 inci maddesinin
“İdari para cezası… Sulh Ceza Mahkemesine başvurulabilir .” hükmüne göre cezai işlemin tesis edildiği yer Sulh Ceza Hakimliği’ne yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, ŞİKÂYETÇİ ile ULAŞTIRMA, DENİZCİLİK ve HABERLEŞME BAKANLIĞI’NA
TEBLİĞ EDİLMESİNE,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi