Hizmet alımı ihalelerinde yaklaşık maliyet hesaplamasında yüklenici kârı oranının %20’yi geçmemesi zorunluluğu nasıl uygulanır (KİK)

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, yaklaşık maliyet içerisinde yer alan yüklenici kârı tutarının ne kadar olduğu hususunun ihale tarihinde İhale Komisyonu Başkanı’na sorulduğu, Başkan’ın yaklaşık maliyet içerisinde yüklenici kârının bulunmadığını ve aşırı düşük teklif sınır değeri için yüklenici kârının % 20 olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirttiği, şikâyet başvurularına idarece verilen cevapta ise yaklaşık maliyetin içerisinde yüklenici kârının bulunduğunun ifade edildiği, bu bağlamda, İhale Komisyonu üyelerinin isteklilere yalan beyanda bulunarak suç işlediği, bununla birlikte, yaklaşık maliyet içerisindeki kâr oranının halen açıklanmamış olduğu, 08.11.2013 tarihinde idare personelinin şikâyet başvurularını teslim almak istemediği ve yaklaşık maliyet içerisindeki kâr oranının % 5 olduğunu söylediği, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesine ve Sağlık Bakanlığı’nın 05.06.2008 tarih ve 2008/42 sayılı Genelgesi’nin 5’inci maddesine göre, idarelerin yemek hizmeti alımı ihalelerinde yüklenici kârı öngörmeleri ve yaklaşık maliyet hesap cetvelinde bu tutarı göstermeleri gerektiği, bu nedenle, idare tarafından hesaplanan yaklaşık maliyetin eksik ve hatalı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde “(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

(2) Götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde, işin gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde işçilik ile varsa malzeme, ekipman ve diğer unsurlar için belirlenen fiyatlar ve bu fiyata dahil olan maliyetler gösterilir.

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. (Ek 16/7/2011-27996 R.G./1. md.) Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.”hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Başvuruların ve tekliflerin alınması, açılması ve belgelerdeki bilgi eksikliklerinin tamamlatılması” başlıklı 56’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında “(3) Başvuru veya teklif zarfları, alınış sırasına göre incelenir. Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılan ihalelerde teklif zarfları açılmadan önce, pazarlık usulüyle yapılan ihalelerde ise son yazılı fiyat tekliflerinin verildiği oturumda yaklaşık maliyet açıklanır. Zarflardan uygun olanların açılması ve belge kontrolünün yapılması aşamasında, aday veya isteklilerce sunulan belgeler tek tek kontrol edilerek hangi belgelerin sunulduğu, Zarf Açma ve Belge Kontrol Tutanağında her belge için açılmış bulunan sütunlara kaydedilerek gösterilir. İhale usulüne göre ilgili oturumda istekliler ve teklif ettikleri fiyatlar duyurularak tutanak düzenlenir. Bu tutanakların komisyon başkanınca onaylanmış suretleri, isteyenlere imza karşılığı verilmeden oturum kapatılamaz.” hükmü yer almaktadır.

İhale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda, idarece yaklaşık maliyetin; gıda maddeleri, temizlik malzemeleri, ilaçlama, amortisman, işçilik, giyim, sigorta, doğalgaz, LPG, akaryakıt ve hizmet kapsamında çalışacak personele verilecek yemek maliyetleri dikkate alınarak 10.095.622,50 TL olarak hesaplandığı, ortaya çıkan toplam tutar üzerine, ihale konusu hizmetin 2 yıl sürecek olması sebebiyle oluşacak olan enflasyon farkı, mevsimlik fiyat farklılıkları vb. öngörülemeyen durumlar gerekçe gösterilerek % 20 oranında yüklenici kârı eklendiği, yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ilgili personeller tarafından imzalandığı ve ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulduğu, ayrıca yüklenici için öngörülen kâr tutarının yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterildiği anlaşılmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yukarıda yer verilen 9’uncu maddesi, idarelerin yaklaşık maliyeti hesaplarken her durumda yüklenici kârı tutarı öngörmelerini düzenlememekte olup, adı geçen maddede, idarece yüklenici kârı öngörülmesi durumunda kâr oranının % 20’den fazla olmaması ve söz konusu kâr tutarının yaklaşık maliyet cetvelinde gösterilmesi gerektiğine hükmedilmektedir. Bu bağlamda, başvuru sahibinin idarece yaklaşık maliyetin yüklenici kârı öngörülmeden tespit edilmesi nedeniyle eksik ve hatalı hesaplamaya sebep olunduğu yönündeki iddiası yerinde bulunmadığı gibi, idarece yaklaşık maliyet içerisinde % 20 oranında yüklenici kârı hesaplandığı anlaşıldığından, söz konusu iddianın geçerli bir dayanağının da bulunmadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 56’ncı maddesi uyarınca, açık ihale usulüyle yapılan ihalelerde teklif zarfları açılmadan önce yaklaşık maliyetin isteklilere açıklanması gerekmektedir. Ancak kamu ihale mevzuatında, yaklaşık maliyet içerisindeki yüklenici kârı veya diğer maliyet bileşenleri tutarlarının isteklilere açıklanması gerektiği yönünde bir düzenleme bulunmamaktadır.

Ayrıca, Kamu İhale Kurumu tarafından, ihale sürecinde idarelerce hukuka aykırı şekilde gerçekleştirildiği iddia edilen eylem ve işlemler hakkında belgeler üzerinden inceleme yapılmakta olup, başvuru sahibi tarafından itirazen şikâyet dilekçesi ekinde, İhale Komisyonu Başkanı ve üyeleri ile idare personelinin yaklaşık maliyet içerisindeki yüklenici kârı tutarını kendilerine yanlış şekilde beyan ettiği ve idare personelinin şikâyet başvurularını teslim almak istemediği yönündeki iddialarını destekleyen herhangi bir belgenin sunulmadığı ve söz konusu iddialar açısından belgeler üzerinden inceleme yapılmasına olanak bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.