Hizmet alımı işi ihalelerinde yaklaşık maliyet nasıl hesaplanır (KİK)

06.01.2011 tarih ve I.H.38.70.0255/2011-01E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

İETT Genel Müdürlüğü Satınalma Daire Başkanlığı tarafından 27.10.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “19 Adet Mobil Tuvalet Kiralama Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Toirent Her Nevi Tuvalet Karavan Araç Gereç Mot. Taşıt Kir. Loj. Çek. Tur. İşletm. San. ve Tic. A.Ş.’nin 22.11.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 01.12.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 13.12.2010 tarih ve 52246 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.11.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1) İdarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin sonuçlandırılması işleminin mevzuata aykırı olduğu,

2) İhale üzerinde bırakılan isteklinin, ihalede istenen iş deneyim tutarını sağlayacak iş deneyim belgesinin bulunmadığı, daha önce kamuda ihale konusu işi gerçekleştirmediği, özel sektörden edindiği belgelerin sunulmuş olduğu, ancak bu belgelerin mevzuatta belirtilen şartları taşımadığı,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından, aynı zamanda ihalenin gerçekleştirildiği tarih olan 27.10.2010 tarihinde idareye; isteklilerin tümünün iş bitirme belgelerinin geçerli belge vasfını taşıyıp taşımadığı konusunun araştırılması istemiyle başvuruda bulunulduğu, idarece bu başvuruya 02.11.2010 tarihinde olumsuz cevap verildiği, aynı tarihte şikayetçi tarafından idareye, bu kez 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında başvuruda bulunulduğu ve Balkan Kiralama ve Organizasyon isimli isteklinin başvuruya konu ihalede sunduğu iş deneyim belgesinin bir örneğinin taraflarına verilmesinin talep edildiği, söz konusu talebin idarece 05.11.2010 tarihinde reddedildiği, bu arada 04.11.2010 tarihli kesinleşen ihale kararının idarece postaya verildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 54 üncü maddesinin birinci fıkrasında; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilecekleri hüküm altına alınmıştır.

Ayrıca, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğin “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında; “İhale yetkilisince ihale onayının verildiği tarihten itibaren; sözleşmenin taraflarca imzalanıp notere onaylattırılması ve tescili ile noter onayı ve tescili gerekmeyen hallerde ise taraflarca sözleşmenin imzalanmasına kadar geçen süreçteki idari işlem ve eylemlere karşı aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından yapılacak başvuruların öncelikle idareye yapılması gerekmektedir.” şeklinde açıklama yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalede, idareye yapılan bahsi geçen başvuruların tarihleri itibariyle, başvuruya konu husus ile ilgili olarak idarece alınmış herhangi bir karar bulunmadığı, dolayısıyla başvuru konusu hususa ilişkin olarak şikayetçinin hak kaybı veya zararına neden olacak herhangi bir işlem veya eylemin söz konusu olmadığı ortadadır.

Dolayısıyla, şikayetçi tarafından yapılan söz konusu başvuruların, kamu ihale mevzuatında yer alan “şikayet başvurusu” niteliğini taşımadığı açıktır.

Diğer yandan, idarece isteklilere iadeli taahhütlü posta ile gönderilen 04.11.2010 tarihli kesinleşen ihale kararının şikayetçiye bildirim tarihi olan (şikayetçinin beyanı) 12.11.2010 tarihinde, şikayetçi tarafından idareye yeni bir başvuruda bulunulduğu ve Balkan Kiralama ve Organizasyon isimli isteklinin sunduğu iş deneyimini gösterir belgelerin geçersiz olduğu iddia edilerek söz konusu belgelerin gerçekliğinin araştırılmasının istendiği belirlenmiştir.

Söz konusu başvurunun yapıldığı tarih itibariyle, idare tarafından ihalenin bahsi geçen istekli üzerinde bırakıldığının isteklilere bildirilmiş olduğu dikkate alındığında, anılan başvurunun idareye şikayet başvurusu niteliğinde olduğu aşikardır.

4734 sayılı Kanunun 55 inci maddesinde; idarenin, şikayet başvurusu üzerine gerekli incelemeyi yaparak on gün içinde gerekçeli bir karar alacağı, alınan kararın şikayetçi ile diğer isteklilere karar tarihini izleyen üç gün içinde bildirileceği, belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise başvuru sahibi dahil tüm istekliler tarafından idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabileceği hüküm altına alınmıştır.

Başvuruya konu ihalede, şikayetçi tarafından yapılan 12.11.2010 tarihli şikayet başvurusuna ilişkin olarak idarece süresi içinde bir karar alınmadığı anlaşılmıştır.

Belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, şikayetçi tarafından, idarenin karar verme süresinin bitimini izleyen 10 gün içinde bahsi geçen iddialar bakımından Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulması gerekirken, 22.11.2010 tarihinde yeniden idareye başvuruda bulunulduğu ve bu başvuruda iş deneyimini gösteren belgeler ile birlikte aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin sonuçlandırılması hususunun şikayete konu edildiği tespit edilmiştir.

İdarece söz konusu başvuruya yönelik olarak iki iddianın da esastan incelendiği, 01.12.2010 tarihli cevabın şikayetçiye gönderildiği, bunun üzerine şikayetçi tarafından 13.12.2010 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla;

1) İtirazen şikayet başvurusuna konu edilen ilk iddia bakımından idareye başvurunun, kesinleşen ihale kararının bildirilmiş olduğu kabul edilen tarihi izleyen on gün içinde (onuncu gün hafta sonu tatiline denk geldiğinden İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 7 nci maddesinin 2 nci fıkrası gereği, tatil gününü izleyen ilk iş gününe kadar) yapıldığı anlaşıldığından, ilk iddia bakımından esasın incelenmesine geçilmesi,

2) İkinci iddiaya yönelik şikayet başvurusunun ilk olarak yapıldığı tarihi izleyen on gün içinde idarece şikayete ilişkin bir karar alınmadığı, şikayetçi tarafından idarenin karar verme süresinin bitimini izleyen on gün içinde, bahsi geçen iddialar bakımından Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulması gerekirken, bu süre geçtikten sonra başvuruda bulunulduğu anlaşıldığından, ikinci iddia bakımından başvurunun süre yönünden reddedilmesi,

Gerekmektedir.

İtirazen şikayet başvurusuna konu edilen birinci iddianın değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinde; belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesinin yapılacağı, ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine uymayan, teklifleri ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olmayan ve birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

İncelenen ihalede, idarece isteklilerin tekliflerinin bahsi geçen Kanunun 37 nci maddesi uyarınca değerlendirildiği, tüm isteklilerin tekliflerinin geçerli olduğu tespitinin yapıldığı, aynı Kanunun 38 nci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın, ihalenin en düşük fiyatı teklif eden istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesinde yer alan; personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceğine yönelik düzenleme dışında, Kamu İhale Kurumu tarafından, hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak, aşırı düşük tekliflerin belirlenmesine ilişkin bağlayıcı kurallar getirilmemiştir.

Bu itibarla, anılan Kanun hükümleri uyarınca, hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklifleri belirleme hususundaki takdir yetkisi ihale komisyonlarındadır. Ancak, bu yetkinin, Kanunun 38 inci maddesinde belirlenen çerçeveye ve kamu ihale mevzuatının temel ilkelerine uygun olarak kullanılması gerekliliği kuşkusuzdur.

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesine göre, söz konusu yetkinin kullanılmasında önem arzeden etkenlerin “yaklaşık maliyet” ve “diğer teklifler” olduğu açıktır.

Bununla birlikte, idarelerin aşırı düşük teklifleri belirleme konusunda kullanacakları yetkinin sınırlarını daha da belirginleştirmek için, yaklaşık maliyetin altında teklif sunan her isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak belirlenip belirlenmeyeceği, diğer tekliflerin altında teklif sunmanın hangi durumlarda yaklaşık maliyete göre düşük teklif sunmanın ötesinde önem ifade edeceği, yaklaşık maliyetin veya diğer tekliflerin altında teklif sunmuş hangi sayıda isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak belirleneceği hususlarında değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 7 nci ve 8 inci maddelerinde yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler belirtilmiş ve yaklaşık maliyetin hesaplanmasında esas alınacak miktar ve fiyatların tespitine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır.

Aynı Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında; ihale konusu hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların, tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutarın, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirleneceği, bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici karının ekleneceği, bulunan tutarın, kar hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyetin hesaplanacağı hüküm altına alınmıştır.

Bu hükme istinaden, idarelerce ihale konusu hizmet için salt maliyet belirlenmekte olup, uygulamada genellikle; kimi idarelerce bu maliyete hiç kar eklenmeksizin, kimi idarelerce üst sınırda, kimilerince de bu sınırın daha altında bir oranda kar eklenerek yaklaşık maliyetin tespit edildiği gözlenmektedir.

İhale aşamasında idarelerce beklenen doğal sonuç; sunulan tekliflerin, ihale konusu hizmetin gerçekleştirilmesi için ihale konusu işin niteliği de göz önünde bulundurularak belirlenmiş olan kardan ari asgari maliyete eşit veya bu tutarın üzerinde olmasıdır.

Ancak, kardan arındırılmış yaklaşık maliyetin altında teklif sunmuş olan tüm isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak belirlenmesinin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde belirtilen hükmü tam olarak karşılamadığı ortadadır. Zira anılan Kanun hükmünde, bir teklifin aşırı düşük olup olmadığının yaklaşık maliyet veya diğer tekliflerle yapılacak kıyaslama sonucunda tespit edilebileceği belirtilmektedir.

“Diğer tekliflere göre aşırı düşük teklifler” kavramı bakımından yapılacak değerlendirmede; ihaledeki teklif sayısı, tekliflerin birbirine ve kardan ari yaklaşık maliyete göre yakınlık – uzaklık veya yükseklik – düşüklük dereceleri, tekliflerden bir kısmının veya tamamının belli bir fiyat mertebesinde toplanması, tekliflerin tamamının karsız yaklaşık maliyetin üstünde veya altında olması gibi ihaleden ihaleye farklılık gösteren faktörler belirleyici olmaktadır.

Yukarıda belirtilen hususlar paralelinde başvuruya konu ihale özelinde yapılan değerlendirme aşağıdadır:

Teklifleri geçerli olan isteklilerce teklif edilmiş fiyatların ve yaklaşık maliyetin;

Şeklinde olduğu belirlenmiştir.

Yapılan incelemede; idarece yaklaşık maliyetin, ihale konusu hizmet ile ilgili piyasada faaliyet gösteren 3 (üç) farklı kişiden alınan tekliflerin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle belirlendiği, belirlenen bu tutara Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında üst sınırı belirlenen yüklenici karının eklenmediği tespit edilmiştir.

Diğer yandan, yaklaşık maliyetin hesaplanmasına dayanak teşkil etmesi bakımından teklif alınan kişilerden biri olan ve aynı zamanda ihaleye katılan Saray Tem. Ltd. Şti.’nin; yaklaşık maliyet hesabı için 900,00 TL/ay teklif verdiği, ancak aynı hizmet için ihalede 520,00 TL/ay birim fiyat teklifinde bulunduğu belirlenmiştir. Dolayısıyla, söz konusu isteklinin ihalede karsız fiyat teklif ettiği kabul edilse dahi, anılan istekli tarafından yaklaşık maliyet hesabı için teklif edilen fiyatın % 73 karlı fiyat olduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; yaklaşık maliyetin, olması gerekenden daha yüksek hesaplandığı, başvuru sahibinin teklifinin, belirtilen şekilde hesaplanan yaklaşık maliyete oldukça yakın olduğu ve diğer iki isteklinin teklif fiyatları arasında “aşırı düşük teklif” sonucunu doğuracak nitelikte bir fark bulunmadığı anlaşıldığından, idarece ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın sonuçlandırılması işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinde; belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesinin yapılacağı, ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine uymayan, teklifleri ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olmayan ve birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

İncelenen ihalede, idarece isteklilerin tekliflerinin bahsi geçen Kanunun 37 nci maddesi uyarınca değerlendirildiği, tüm isteklilerin tekliflerinin geçerli olduğu tespitinin yapıldığı, aynı Kanunun 38 nci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın, ihalenin en düşük fiyatı teklif eden istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesinde yer alan; personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceğine yönelik düzenleme dışında, Kamu İhale Kurumu tarafından, hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak, aşırı düşük tekliflerin belirlenmesine ilişkin bağlayıcı kurallar getirilmemiştir.

Bu itibarla, anılan Kanun hükümleri uyarınca, hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklifleri belirleme hususundaki takdir yetkisi ihale komisyonlarındadır. Ancak, bu yetkinin, Kanunun 38 inci maddesinde belirlenen çerçeveye ve kamu ihale mevzuatının temel ilkelerine uygun olarak kullanılması gerekliliği kuşkusuzdur.

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesine göre, söz konusu yetkinin kullanılmasında önem arzeden etkenlerin “yaklaşık maliyet” ve “diğer teklifler” olduğu açıktır.

Bununla birlikte, idarelerin aşırı düşük teklifleri belirleme konusunda kullanacakları yetkinin sınırlarını daha da belirginleştirmek için, yaklaşık maliyetin altında teklif sunan her isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak belirlenip belirlenmeyeceği, diğer tekliflerin altında teklif sunmanın hangi durumlarda yaklaşık maliyete göre düşük teklif sunmanın ötesinde önem ifade edeceği, yaklaşık maliyetin veya diğer tekliflerin altında teklif sunmuş hangi sayıda isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak belirleneceği hususlarında değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 7 nci ve 8 inci maddelerinde yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler belirtilmiş ve yaklaşık maliyetin hesaplanmasında esas alınacak miktar ve fiyatların tespitine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır.

Aynı Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında; ihale konusu hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların, tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutarın, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirleneceği, bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici karının ekleneceği, bulunan tutarın, kar hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyetin hesaplanacağı hüküm altına alınmıştır.

Bu hükme istinaden, idarelerce ihale konusu hizmet için salt maliyet belirlenmekte olup, uygulamada genellikle; kimi idarelerce bu maliyete hiç kar eklenmeksizin, kimi idarelerce üst sınırda, kimilerince de bu sınırın daha altında bir oranda kar eklenerek yaklaşık maliyetin tespit edildiği gözlenmektedir.

İhale aşamasında idarelerce beklenen doğal sonuç; sunulan tekliflerin, ihale konusu hizmetin gerçekleştirilmesi için ihale konusu işin niteliği de göz önünde bulundurularak belirlenmiş olan kardan ari asgari maliyete eşit veya bu tutarın üzerinde olmasıdır.

Ancak, kardan arındırılmış yaklaşık maliyetin altında teklif sunmuş olan tüm isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak belirlenmesinin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde belirtilen hükmü tam olarak karşılamadığı ortadadır. Zira anılan Kanun hükmünde, bir teklifin aşırı düşük olup olmadığının yaklaşık maliyet veya diğer tekliflerle yapılacak kıyaslama sonucunda tespit edilebileceği belirtilmektedir.

“Diğer tekliflere göre aşırı düşük teklifler” kavramı bakımından yapılacak değerlendirmede; ihaledeki teklif sayısı, tekliflerin birbirine ve kardan ari yaklaşık maliyete göre yakınlık – uzaklık veya yükseklik – düşüklük dereceleri, tekliflerden bir kısmının veya tamamının belli bir fiyat mertebesinde toplanması, tekliflerin tamamının karsız yaklaşık maliyetin üstünde veya altında olması gibi ihaleden ihaleye farklılık gösteren faktörler belirleyici olmaktadır.

Yukarıda belirtilen hususlar paralelinde başvuruya konu ihale özelinde yapılan değerlendirme aşağıdadır:

Teklifleri geçerli olan isteklilerce teklif edilmiş fiyatların ve yaklaşık maliyetin;

Şeklinde olduğu belirlenmiştir.

Yapılan incelemede; idarece yaklaşık maliyetin, ihale konusu hizmet ile ilgili piyasada faaliyet gösteren 3 (üç) farklı kişiden alınan tekliflerin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle belirlendiği, belirlenen bu tutara Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında üst sınırı belirlenen yüklenici karının eklenmediği tespit edilmiştir.

Diğer yandan, yaklaşık maliyetin hesaplanmasına dayanak teşkil etmesi bakımından teklif alınan kişilerden biri olan ve aynı zamanda ihaleye katılan Saray Tem. Ltd. Şti.’nin; yaklaşık maliyet hesabı için 900,00 TL/ay teklif verdiği, ancak aynı hizmet için ihalede 520,00 TL/ay birim fiyat teklifinde bulunduğu belirlenmiştir. Dolayısıyla, söz konusu isteklinin ihalede karsız fiyat teklif ettiği kabul edilse dahi, anılan istekli tarafından yaklaşık maliyet hesabı için teklif edilen fiyatın % 73 karlı fiyat olduğu anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte, idarece yaklaşık maliyet hesabı için başvuru sahibinden de fiyat teklifi alındığı, başvuru sahibince yaklaşık maliyet hesabı için 750,00 TL/ay, ihalede ise 780 TL/ay birim fiyat teklif edildiği, yaklaşık maliyet hesabı için teklif alınan diğer kişinin başvuruya konu ihaleye katılmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, Saray Tem. Ltd. Şti. tarafından, yaklaşık maliyet hesabında kullanılmak üzere verilen ve gerçekçi olmaktan uzak olduğu anlaşılan fiyat teklifi nedeniyle yaklaşık maliyetin olması gerekenden daha yüksek belirlenmiş olduğu görülmekle birlikte, idarece yaklaşık maliyet hesabında uygulanan usulün bahsi geçen Yönetmeliğin 8 inci maddesine uygun olduğu ve yaklaşık maliyetin yüksek hesaplanmasının ihalenin ilana çıkma süresi veya ödeneğin yeterliliği bakımlarından olması gerekenden farklı sonuçlar doğurmadığı anlaşıldığından, bu gerekçeyle ihalenin iptal edilmesine gerek olmadığı, ancak aşırı düşük tekliflerin belirlenmesi aşamasında, yaklaşık maliyetin, Saray Tem. Ltd. Şti. tarafından teklif edilen ve gerçekçi olmadığı anlaşılan fiyat unsurundan arındırılması gerektiği değerlendirilmektedir.

Bu şekilde yapılan hesaplama sonucunda, aşırı düşük tekliflerin belirlenmesine esas olacak yaklaşık maliyet tutarının 179.550,00 TL olduğu belirlenmiştir.

Netice itibariyle karsız yaklaşık maliyete ve geçerli diğer teklife göre aşırı düşük fiyat teklif etmiş olan Balkan Kiralama ve Organizasyon – Meryem BALKAN ve Saray Tem. Ltd. Şti. isimli isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenle incelemeye konu ihalede düzeltici işlem belirlenmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, “itirazen şikayet başvurusunun reddine” ilişkin karara katılmıyorum.