Hizmet alımlarına ilişkin olarak, birim fiyat üzerinden teklif alınan işler ile götürü bedel üzerinden teklif alınan işlerler açısından aşırı düşük teklif sorgulaması usulünde fark olup olmadığı (KİK)

Posta Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü (Malzeme Dairesi Başkanlığı) tarafından 01.08.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Ptt Genel Müdürlüğü Şehirlerarası Posta Taşıttırılması” ihalesine ilişkin olarak Doruk Otomotiv İnşaat Nakliyat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. – Ömer Balcı Ortak Girişimi’nin 03.02.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.02.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 19.02.2014 tarih ve 6211 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan  tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

            Başvuruya ilişkin olarak 2014/806-01 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1) İhalenin 6’ncı ve 8’inci kısımlarına ilişkin olarak sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının, “proforma fatura alınan araçların maliyetinin amortisman bedeli hesaplanarak gösterildiği, ancak araçlarla ilgili amortisman gideri öngörülebilmesi için araçların isteklinin kendi malı olması gerektiği” gerekçesi ile uygun bulunmayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, araçların temin bedelinin tamamı yerine ihale konusu hizmette kullanılmasından kaynaklanan değer kaybının maliyete yansıtıldığı, amortisman hesabının yürürlükteki mali mevzuat esas alınarak hesaplandığı, isteklilerin kendi malı olmayan makine ve ekipmanın temin bedelini proforma fatura ile belgelendirilerek yürürlükteki mali mevzuata göre amortisman/değer kaybı hesabı yapmasına engel bir durumun söz konusu olmadığı, ihale konusu işte sıfır araç temin bedelini proforma faturalarla tevsik ettikten sonra, söz konusu araçların sözleşme süresi sonunda mali değerinin sıfır olacağını varsaymanın iktisadi kıymetlerin maliyet hesabına ilişkin temel iktisadi yaklaşımlara ve ticari hayatın gerçeklerine aykırı olduğu, Teknik Şartname’de taşıtların 2013 model ve üstü olacağı yönünde düzenleme yapıldığından, hiçbir isteklinin kendi malı olan taşıtların amortisman bedeline göre açıklama yapmasının mümkün olamayacağı, araçların temin bedelinin tamamının maliyete yansıtılmasının zorunlu olacağı, bu durumda maliyet hesabının yüksek olacağı ve kamu zararının doğacağı, bu konuda akademik bir kuruluştan veya TÜRMOB’dan görüş alınması suretiyle karar verilmesi gerektiği,

2) Her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların öngörülen asgari maliyeti karşılaması gerektiği, teklif edilen birim fiyatın asgari maliyeti karşılamaması halinde o iş kaleminin yer aldığı gruba ait teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, ihalenin 6’ncı ve 8’inci kısımları uhdesinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasını iş kalemleri bazında değil de kümülatif olarak yaptığı, bu durumda bazı güzergahlar için teklif edilen birim fiyatların asgari maliyetin altında olduğu, kendi aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ihalenin 6’ncı kısmında yer alan Diyarbakır-İstanbul güzergâhı için birim maliyeti sehven hatalı yazdığı, esasa etkili bir hatanın yapılmadığı, aşırı düşük teklif açıklamasında birim maliyetin 1,4625740 TL olarak hesaplanması gerekirken 1,3718446 TL olarak belirtildiği, ancak ihale komisyonunca kümülatif maliyet üzerinden değerlendirme yapılarak, birim fiyat teklif cetvelinde 1,55 TL/km fiyat teklif ettiği için sehven yapılan hesap hatasının sonuca etkili olmadığına karar verildiği, idarenin değerlendirmesini yerinde görmüş olmakla birlikte, esas itibariyle kısım bazında toplam maliyet üzerinden değil iş kalemlerinin birim fiyatları üzerinden değerlendirme yapılması gerektiği, kümülatif değerlendirme yaklaşımına göre amortisman hesabı yapılmadan araçların toplam maliyeti esas alındığında, kısım bazında teklif ettiği bedelin asgari maliyeti karşıladığı, bu yönüyle değerlendirme yapılırsa sunduğu açıklamanın uygun kabul edilmesi gerektiği, ancak iş kalemi bazında değerlendirme yaklaşımında bu durumun geçerli olmayacağı, iş kalemi bazında yapılacak değerlendirmeye göre ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamasının da uygun olmadığı,

3) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından öngörülen işçi sayısının yeterli olmadığı, ihale dokümanında her araçta bulunması zorunlu asgari mutemet/sürücü sayısının belirtildiği, istenilen sayıda personelin fiilen bulundurulabilmesi için ilave personel istihdamına ihtiyaç olduğu, hafta tatilinde olan işçilerin yerine istihdam edilecek işçiler de dikkate alınarak personel maliyetinin hesaplanması gerektiği, 

4) “Araç maliyeti”nden aracın temini ve işletilmesi için gerekli tüm giderlerin (bakım, onarım, lastik, araç pulu, sigorta giderleri, vb.) anlaşılması gerektiği, hem kendisinin hem de ihale üzerinde bırakılan isteklinin araç maliyetini bu şekilde açıkladığı, ancak, ihale komisyonunun en önemli sarf malzemesi olan lastik giderlerini dahi araç maliyeti içerisinde değerlendirmediği ve önemli teklif bileşeni olarak kabul etmediği, bu şekilde düşük teklif veren isteklinin açıklama yapmasını kolaylaştırdığı, yüksek tonajlı araçlar için kullanılması zorunlu olan ve önemli maliyeti olan adblue maliyetinin de yakıt maliyeti kapsamında değerlendirilmesi gerekirken, idare tarafından bu maliyetin göz ardı edildiği, ancak her basiretli tacirin Ford Cargo araçlarda adblue tüketim maliyetini hesaba katması gerektiği, Ford Cargo araçlar ile açıklama yapan ihale üzerinde bırakılan isteklinin bu maliyeti teklif fiyatına yansıtmadığı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamalarını kabul etmek için idarenin adeta usulen sorgulama yaptığı,

5) İhale üzerinde bırakılan isteklinin önemli maliyet bileşenlerini tevsik için sunduğu belgelerin Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olmadığı, proforma fatura ve fiyat tekliflerindeki meslek mensubunca tasdik işleminin mevzuatta öngörülen şartları taşımadığı, ihale komisyonunun fiyat teklifi ve proforma fatura ayrımına dikkat etmediği, önemli maliyet bileşenleri arasında sayılan lift kapak maliyetinin proforma fatura yerine fiyat teklifi ile açıklanması, SMMM beyanının da fiyat teklifi için öngörülen beyan olması gerektiği, araç bakım onarım gideri için sunulan belgenin de mevzuatta öngörülen şartları taşımadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1)      Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Yapılan incelemede, şikâyetçinin 03.02.2014 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu, idarenin 13.02.2014 tarihli işlemi ile şikâyeti uygun bulmadığı, idarenin kararının 13.02.2014 tarihinde şikâyetçiye bildirildiği ve şikâyetçinin 19.02.2014 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu, yapılan inceleme neticesinde Kamu İhale Kurulu’nca alınan 12.03.2014  tarihli ve 2014/UH.III-1301 sayılı karar ile başvuru sahibinin teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiğine yönelik birinci iddiasının uygun bulunmaması neticesinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığına ilişkin 2-5 inci iddialarına ilişkin olarak “teklifinin değerlendirmeye alınma olasılığı ortadan kalkmış olduğundan, 2-5’inci iddiaları açısından herhangi bir hak kaybının/zararının veya zarara uğrama ihtimalinin bulunmadığı” ndan bahisle ehliyetinin bulunmadığına yönelik karar verildiği, bunun üzerine başvuru sahibi tarafından açılan davada  Ankara 13. İdare Mahkemesi’nce 2-5’inci iddiaların esas incelemesinin yapılmasına yönelik yürütmeyi durdurma kararı verildiği, bahse konu mahkeme kararının uygulanmasını teminen Kamu İhale Kurulu’nca alınan 20.08.2014 tarihli ve 2014/MK-460 sayılı karar ile “1) Kamu İhale Kurulu’nun 12.03.2014 tarihli ve 2014/UH.III-1301 sayılı kararının 2-5’inci iddialar ile ilgili kısmının iptaline,
2 ) Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda 2-5’inci iddialara ilişkin olarak esasın incelenmesine geçilmesine” karar verildiği   anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, başvuru sahibinin birinci iddiasına ilişkin olarak Kamu İhale Kurulu’nun 12.03.2014  tarih ve 2014/UH.III-1301 sayılı kararı ile değerlendirme yapılmış olduğundan ve yukarıda bahsedilen  mahkeme kararında birinci iddiaya ilişkin olarak yürütmenin durdurulmasına karar verilmediği anlaşıldığından, bu iddiaya ilişkin olarak yeniden bir inceleme ve değerlendirme yapılmamıştır.

2)      Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

            b)  Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

            c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

            Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

            c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

            (3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

            (4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü,

            Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.3.  Asgari işçilik maliyeti;

i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dâhil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.

79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

          79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

          79.4.2.1. İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak;

          a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,

          b) Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,

          c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

          hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır.

          79.4.2.2. Verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul, özgünlük ya da hizmetin ekonomik olması sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir.

          79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanun’un 38‘inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

…

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

…

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğ’in 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.4.2.5. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğ’in 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

            …

79.4.2.8. İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatının, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük olarak yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

…

79.4.2.14. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

…

            79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin %3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.

            …

            79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

            …

79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve %3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.…” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: PTT Genel Müdürlüğü Şehirlerarası Posta Taşıttırılması…” düzenlemesi,

Aynı İdari Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir.

20.2. Kısmi teklif verilebilecek kısımların listesi ekte belirtilmiştir.

Teknik Şartname’nin Ek:2 cetvelinde yer alan 9 adet guruptan birine veya birden fazlasına teklif verilebileceği gibi gurupların tamamı içinde teklif verilebilecektir. Teklif verilen gurupta yer alan posta hatlarının tümüne teklif verilmesi zorunludur.

İdare, verilen teklifleri gruplar halinde değerlendirip, gruplar halinde ayrı ayrı ihale etmeye yetkilidir. Bu durumda her bir grup için ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren istekli veya isteklilerle ayrı ayrı sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

Anılan İdari Şartname’nin  “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dâhil edilecektir.

Ayrıca, hizmette çalışacak taşıtlara ait vergi, resim, harç, her türlü muayene, kasko, trafik sigortası, teknik şartnamede belirtilen özellik ve donanımdaki taşıt kasası, şifreli kasa, kupa üzerindeki ışıklı levha, lift kapak, mutemetlerin ücret ve giysi giderleri, taşıtların akaryakıt, bakım ve onarım giderleri, slogan ve logo uygulamasına ait tüm giderler teklif fiyata dahil kabul edilecektir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Teknik Şartnamede belirtilen yüklenici tarafından karşılanacak olan tüm giderler teklif fiyata dâhil edilecektir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir…” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde            “Bu şartnamede geçen;

…

Mutemet: Yüklenicinin nam ve hesabına posta alıp verme ve taşıma işinde fiilen çalışan sürücü ve/veya taşıyıcıyı,

…

İfade eder.” düzenlemesi,

Aynı Teknik Şartname’nin “Taşıtlarla İlgili Hususlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “Posta taşıma işinde çalıştırılacak taşıtlar Ek: 2 listede gösterilen 9 grupta toplanmış olup, her grupta yer alan posta hattında çalıştırılacak taşıtlarda aranan şartlar ayrıntılı olarak gösterilmiştir.

3.1. Taşıtların modeli: Taşıma işinde çalıştırılacak taşıtlar 2013 model ve üstü, trafik tescil tarihi ihale tarihinden sonrası olacaktır.

3.2. İstiap haddi: Taşıtların, taşıt tescil belgesinde belirtilen istiap haddi esas alınır. En fazla %8 (yüzde sekiz) düşük istiap haddine sahip taşıtlar asgari hacim (m³) şartını karşılamak şartıyla kabul edilir.

3.3. Kasa tipi: Postaların taşınmasına tahsis edilecek tüm taşıtların kasası sac malzemeden imâl “KAPALI KASA” olacak, kasanın zemini taşınan yükten dolayı deforme olmayacak şekilde güçlendirilmiş olacaktır. Ancak, alüminyum kaplama ahşap malzemeden imal edilmiş kapalı kasalar da diğer istenen şartları sağlaması halinde kabul edilecektir.

Kapalı kasaların, arka tarafı tamamen açılır kapaklı ve dıştan kilitlenebilir olacak; ayrıca, istiap haddi 3.5 ve 7 ton olan taşıtların sağ tarafında bir adet, 7 tondan fazla olan taşıtlarda ise yine sağ tarafta olmak üzere iki adet kapı bulunacaktır. Kapıların (Ek:3 şemada gösterildiği şekilde) eni asgari 120 cm (çift kanat), boyu ise taşıt kasasının zemininden tavana kadar ve dıştan kilitlenebilir, ayrıca “plastik emniyet kilidi” takılmasına uygun olacaktır.

3.4. Asgari kasa hacmi: 1,5 ton ve daha fazla taşıma kapasiteli taşıtların istiap haddi itibariyle …. kapalı alana sahip olacak, hacim hesaplanırken iç ölçüler (enxboyxyükseklik) dikkate alınacaktır. Yukarıda belirtilen istiap hadleri asgari olup, yüklenici bunun üzerinde taşıt çalıştırabilecektir.

3.5. Yük/kafes bağlama: İdarenin özel kafesler içinde sevk edeceği postaların kaymasını veya devrilmesini önlemek üzere, taşıt kasasının iç yan ve ön yüzeyine iki sıra halinde (örneği Ek:4’de gösterilen) yatarlı ip/zincir/gergi lastiği/çelik halat bağlama kancası olacak, alt kenarlarında ise kasanın zemininden itibaren asgari 15 cm yüksekliğinde yük bariyeri bulunacaktır.

3.6. Hidrolik lift kapak: Hidrolik lift kapak takılacak taşıtlar Ek:1 listede belirtilmiştir. Hidrolik lift kapaklar en az 1,5 ton kaldırma kapasiteli ve elle kumanda edilebilir olacaktır. Hidrolik lift kapaklar TSE ve/veya ISO belgeli olacaktır. İdare gerekli gördüğü takdirde belirli posta hatlarında çalışan araçlardaki hidrolik lift kapakların sökülmesini isteyebilecektir.

3.7. Kilitli Sandık (kasa): Tüm taşıtlarda, postaların alınıp verilmesine ait evrak ile teslim bordrolarını, grupları, değer konulmuş gönderileri ve evrak paketlerini korumak için taşıtların emniyetli yerlerinde en az 90 cm. uzunluk, 60 cm. genişlik ve 60 cm. derinlikte üstten kapaklı kasa olacaktır. Kasalar ekli (Ek:5) teknik çizime göre 1-1,5 mm dekape sac malzemeden imal edilmiş, siyah, gri veya mavi renkte boyalı ve elektronik şifreli kilit olacaktır. Kilit sistemi kasanın üstünde ya da yan tarafında olabilecektir. Kasa içerisine yukarıda sayılan maddeler dışında hiçbir şey konulmayacaktır. Kilitli sandığın bulundurulmaması halinde noksanlığın giderilmesi için yüklenici firmaya en fazla 5 gün süre verilecektir.

…

3.9. Yüklenici, çalıştıracağı taşıtlarını daima bakımlı, sağlam ve temiz şekilde tutacaktır. Araçta ve kasasında yıpranma, aşınma veya görsel olarak İdarenin prestijine uygun olmayan deforme veya kirlenme tespit edildiği takdirde yüklenici yazılı olarak uyarılacak, yüklenici de tespit edilen uygunsuzluğu en geç 5 gün içinde giderecektir.

3.10. Sair giderler: Posta taşıma işinde çalıştırılacak taşıtlar kaskolu olacaktır. Taşıtlara ait resim, harç, her türlü muayene, kasko, trafik sigortası, emisyon belgesi ile park, otoyol, köprü, vapur ücretleri ile trafik cezası gibi giderler yükleniciye ait olacaktır. Taşıtların ruhsatında kullanım amacı “Ticari” olarak kayıtlı olacak, Karayolları Taşıma Kanunu ve diğer mevzuat hükümleri doğrultusunda alınması gereken yetki veya izin belgeleri ile “taşıt kartı”na ait giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır…” düzenlemesi,

Anılan Teknik Şartname’nin “Taşıtlarda Mutemet/Sürücü Bulundurma Şartı” başlıklı 5’inci maddesinde “5.1.Yüklenici, sefer tarifesinde belirtilen sürelerde postaların alınıp verilmesi için, her bir taşıtta en az (Ek:1 listede) belirtilen sayıda mutemet/sürücü bulunduracak ve fiili olarak yükleme-boşaltma işleminde çalıştıracaktır. Fiilen posta yükleme-boşaltma işlemi yapmak şartıyla sürücüler mutemet olarak kabul edilebilecektir.

5.2. Mutemet/sürücülerin çalışma (mesai) süreleri, tatil ve yıllık izin gibi durumlar ile hastalığı, ölümü, işi bırakması vb. durumlarında yüklenici bir başka mutemet/sürücü görevlendirecek, görevlendirdiği kişiyi mutemet/sürücü olarak tayin ettiğine dair bilgiyi en geç 24 saat içerisinde yazılı olarak Kontrol Merkezine bildirecektir.

5.3. Taşıtlarda, Karayolları Trafik Kanunu ve yönetmeliğinde belirtilen “Taşıt Kullanma Süreleri” dikkate alınarak yeterli sayıda mutemet/sürücü bulundurulacaktır.” düzenlemesi ile  “Posta Taşıyanların Uyması Gereken Şartlar” başlıklı 10’uncu maddesinde “…10.2. Posta taşımada çalışan mutemet/sürücülerin, kılık kıyafeti ve saç sakal tıraşı düzgün olacaktır. Mutemet/sürücüler, yüklenici tarafından yaptırılacak yazlık ve kışlık iş elbisesini (her mutemet/sürücü için yılda birer adet lacivert renkte olmak üzere yazlık-kışlık tulum) görevde olduğu süre içinde giymekle yükümlü olup, iş elbiselerine ait giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır. İş elbisesinin miadı dolmadan yıpranması durumunda yüklenici yenisi ile değiştirecektir…” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname ekinde, posta hatları ve güzergâh listesinin, posta hattı gruplarının, mesafe cetvelinin, her bir kısım için gerekli araç ve mutemet sayısının yer aldığı görülmüştür.

Yapılan incelemede, ihale konusu işin 01.01.2014-31.12.2016 tarihleri arasında yapılacak “Şehirlerarası Posta Taşıttırılması” işi olduğu, toplam 9 grup posta hattından oluşan ihalenin 6’ncı ve 8’inci kısmının şikâyete konu edildiği,

01.08.2013 tarihinde yapılan ihalenin 6’ncı kısmı için 3 isteklinin; 8’inci kısmı için de 5 isteklinin teklif verdiği, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin sonuçlandırılması üzerine, Doruk Oto İnş. Nak. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.-Balcılar Nakliyat / Ömer Balcı İş Ortaklığı’nın “İhalenin 6’ncı ve 8’inci kısımlarına ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu” iddiasıyla itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu, bunun üzerine alınan 29.11.2013 tarihli ve 2013/UH.III-4512 sayılı Kurul kararı ile “İhalenin 6’ncı kısmı için Yeni Malatya Nakliyat/Ali Kurnaz -Boyut Müh. Taş. Müt. İnş. Turz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifine,  Doruk Oto İnş. Nak. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.-Balcılar Nakliyat/ Ömer Balcı İş Ortaklığı’nın teklifine,

8’inci kısmı için ise Yeni Malatya Nakliyat/Ali Kurnaz -Boyut Müh. Taş. Müt. İnş. Turz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifine, Doruk Oto İnş. Nak. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.- Balcılar Nakliyat Ömer Balcı İş Ortaklığı’nın teklifine, Deniz Nak. Gıda Teks. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.–Park-Gün Taş. İnş. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifine,  Bintem Taş. Gıda Turz. İnş. Tem. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifine ve Asgün Turz. Teks. İnş. ve Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifine aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması” yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği,

Söz konusu kararın gereğinin yerine getirilmesini teminen 17.12.2013 tarihli yazılar ile anılan isteklilerden önemli maliyet bileşenleri olarak belirlenen “Personel gideri, Teknik Şartname’de belirtilen taşıtların maliyeti, akaryakıt maliyeti ile kasa ve lift kapak maliyeti”ne ilişkin açıklama istenildiği,

İhalenin 6’ncı kısmına ilişkin olarak 2 isteklinin de açıklama sunduğu, Yeni Malatya Nakliyat/Ali Kurnaz -Boyut Müh. Taş. Müt. İnş. Turz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın açıklamasının mevzuata uygun olduğu kabul edilerek ihalenin bu kısmının anılan istekli üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Doruk Oto İnş. Nak. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.-Balcılar Nakliyat/Ömer Balcı İş Ortaklığı’nın açıklamasının ise mevzuata uygun bulunmayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, bu kısımda teklifi kâr hariç yaklaşık maliyetin üzerinde olan Asgün Turz. Teks. İnş. ve Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği,

İhalenin 8’inci kısmına ilişkin olarak 5 isteklinin de açıklama sunduğu, sadece Yeni Malatya Nakliyat/Ali Kurnaz -Boyut Müh. Taş. Müt. İnş. Turz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın açıklamasının mevzuata uygun olduğu kabul edilerek ihalenin bu kısmının anılan istekli üzerinde bırakıldığı, diğer 4 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, bu kısımda ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin bulunmadığı görülmüştür. 

Teknik Şartname ve Teknik Şartname’nin EK-1 numaralı tablosu incelendiğinde

İhalenin 6’ncı kısmının 8 güzergâh hattından oluştuğu, işin süresi boyunca asgari 27 mutemedin ve 15 taşıtın gerekli olduğu, toplam 8.244.666 km yol kat edileceği, tüm taşıtlarda kasa ve hidrolik lift kapak olması gerektiği,

İhalenin 8’inci kısmının 8 güzergâh hattından oluştuğu, işin süresi boyunca asgari 23 mutemedin ve 13 taşıtın gerekli olduğu, toplam 8.112.636 km yol kat edileceği, tüm taşıtlarda kasa olması ve 12 araca hidrolik lift kapak takılması gerektiği,

Tüm taşıtların 2013 model ve üstü olması gerektiği tespit edilmiştir.

Kamu İhale mevzuatının yukarıda yer verilen  aşırı düşük tekliflerin belirlenmesine ve açıklanmasına ilişkin hükümleri incelendiğinde, birim fiyat üzerinden teklif alınan ihaleler ile götürü bedel üzerinden teklif alınan ihaleler açısından aşırı düşük teklif sorgulaması işlemleri bakımından herhangi bir ayırıma gidilmediği, ihalelerde aşırı düşük teklif açıklaması istenilecek isteklilerin teklif ettikleri toplam bedel üzerinden diğer teklifler veya yaklaşık maliyet dikkate alınmak suretiyle belirleneceği ve teklif sahiplerinden önemli tespit bileşenleri ile ilgili ayrıntılı açıklama istenileceği anlaşılmaktadır.

İnceleme konusu ihalede ise aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine ilişkin yazıda idarece önemli teklif bileşenlerinin personel gideri, Teknik Şartname’de belirtilen taşıtların maliyeti, akaryakıt maliyeti ile kasa ve lift kapak maliyeti olarak belirlendiği, bunun dışında birim fiyat teklif cetvelinde yer verilen iş kalemleri bazında yapılması gerektiğine ilişkin de herhangi bir açıklamaya yer verilmediği görülmektedir.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları incelediğinde,açıklamaların  6’ncı ve 8’inci kısımlar bazında personel, taşıt, akaryakıt, kasa ve lift kapak giderleri için  öngörülen maliyetler üzerinden yapıldığı, birim fiyat teklif cetvelinde her kısımda ayrı ayrı açılan  her bir iş kalemine ilişkin açıklama yapılmadığı görülmektedir. Yani başka bir ifadeyle, birim fiyat teklif cetvelinde o kısımda yer alan her bir hat için ayrı bir satır açılarak km üzerinden teklif  alınmasına rağmen, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında yer verdiği toplam maliyetini km bazında hesaplamadığı ve her bir satırda yer alan km üzerinden verilen birim teklifin, km bazındaki asgari maliyeti karşıladığını tevsik etmediği görülmektedir.

Netice itibariyle kamu ihale mevzuatında açıklamaların toplam teklif bedeli üzerinden yapılacağının belirtildiği, aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine ilişkin yazıda da bunun dışında herhangi bir açıklamaya yer verilmediği dikkate alındığında ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısında idarece belirtilen önemli teklif bileşenlerinin toplam maliyeti üzerinden açıklama yapılmasında mevzuata aykırılık olmadığı, bunun dışında birim fiyat teklif  cetvelindeki her bir satırda yer alan iş kalemlerinin  ayrıca km bazında birim maliyeti karşıladığın tevsik edilmesine gerek olmadığı anlaşılmıştır.

3)      Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İhale konusu işe ait İdari Şartname, Teknik Şartname ve eklerindeki düzenlemelerden ihale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı bir iş olmadığı, idare tarafından ihalenin 6’ncı kısmında işin süresi boyunca asgari 27 mutemedin, 8’inci kısmında ise asgari 23 mutemedin çalıştırılmasının istenildiği anlaşılmaktadır. Başka bir ifadeyle ihale dokümanında ihale süresi boyunca görev yapması istenilen asgari personel sayısına ilişkin düzenlemelere yer verildiği görülmektedir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin ise açıklamalarını ihale dokümanında yer verilen asgari personel sayısını dikkate alarak yaptığı tespit edilmiştir.

Bu çerçevede, ihale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı bir iş olmadığı ve  idare tarafından da bahse konu iş kapsamında çalıştırılması öngörülen asgari personel sayısının ihale dokümanında açıkça belirlendiği dikkate alındığında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif  açıklamalarını ihale dokümanında belirtilen asgari personel sayısını dikkate  alarak yapmasında mevzuata aykırılık olmadığı gibi istekliler açısından da belirsizliğe yol açacak herhangi bir durumun mevcut olmadığı sonucuna varılmıştır. 

4)      Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İnternet ortamında yapılan araştırmada ADBLUE isimli maddenin  su berraklığında olan % 32,5’i temizlenmiş üreden oluşan, dizel yakıtlı ağır hizmet taşıtlarının oluşturduğu Nox-emisyonunu kimyasal olarak azaltmakta kullanılan,  demineralleştirilmiş suya katılarak üretilmiş toksik olmayan bir madde olduğu, Scr Katolizatörlerinin ürettiği gazları temizlemek ve dizel yakıtlı ağır hizmet taşıtlarının oluşturduğu azot oksit salınımını azaltmak için kullanıldığı,  gaz çıkışını  yani Nox-emisyonunu ortalama %90 oranında azalttığına ilişkin bilgilere ulaşılmış,  ancak bu maddenin herhangi bir araç türünde ya da modelinde kullanılmasının zorunlu olduğuna dair bir yasal düzenleme tespit edilememiştir.

            Nitekim, gerek Teknik Şartname gerekse de  idarenin 17.12.2013 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazılarında ADBLUE isimi maddeye ilişkin herhangi bir belirlemenin yapılmadığı görülmüştür.

            Dolayısıyla, yukarıda yer verilen tespitler çerçevesinde, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ADBLUE isimli maddeyi maliyet unsurları arasına dahil etmesine ve buna ilişkin açıklama sunmasına gerek bulunmadığı anlaşıldığından teklifinin bu gerekçeyle değerlendirme dışı bırakılmamasında mevzuata herhangi bir aykırılık olmadığı anlaşılmaktadır.

5) Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

İdarenin 17.12.2013 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısında önemli maliyet bileşenlerinin “Personel gideri, Teknik Şartname’de belirtilen taşıtların maliyeti, akaryakıt maliyeti ile kasa ve lift kapak maliyeti” olarak tespit edildiği, ihale üzerinde bırakılan  istekli tarafından da lift kapak maliyetine ilişkin olarak her iki kısım için de  proforma fatura ile açıklama yaptığı anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nde, hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında “mal” niteliğindeki gider kalemleri için tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma faturalar ile açıklama yapılabileceği belirtilmiş, bu gider kalemlerinin montajı ya da nakliyesinin ayrı bir maliyet unsuru oluşturması halinde ne yapılması gerektiğine ilişkin ise herhangi bir açıklamaya yer verilmemiştir.

Dolayısıyla, tedarikçi veya üreticilerden temin edilebilecek bir ürün niteliğinde olan ve proforma fatura ile açıklama yapılması gereken lift kapaklarının montaj giderlerinin ayrı bir maliyet unsuru olarak değerlendirilmemesi gerektiği dolayısıyla da herhangi bir maliyet öngörülerek  tevsik edilmesine gerek bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

            Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiğiiddiaları hakkında Kurul çoğunluğunca “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

            Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası kapsamında yapılan incelemeye göre;

            1) Başvuru sahibinin üçüncü iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibi üçüncü iddiasında, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından öngörülen işçi sayısının yeterli olmadığını, ihale dokümanında her araçta bulunması zorunlu asgari mutemet/sürücü sayısının belirtildiğini, istenilen sayıda personelin fiilen bulundurulabilmesi için ilave personel istihdamına ihtiyaç olduğunu, hafta tatilinde olan işçilerin yerine istihdam edilecek işçiler de dikkate alınarak personel maliyetinin hesaplanması gerektiğini iddia etmektedir.

            İhale konusu işe ait İdari Şartname, Teknik Şartname ve eklerindeki düzenlemelerden İhalenin 6’ncı kısmının 8 güzergâh hattından oluştuğu, işin süresi boyunca asgari 27 mutemedin ve 15 taşıtın istenildiği, toplam 8.244.666 km yol kat edileceği, ihalenin 8’inci kısmının ise 8 güzergâh hattından oluştuğu, işin süresi boyunca asgari 23 mutemedin ve 13 taşıtın istenildiği, toplam 8.112.636 km yol kat edileceği anlaşılmaktadır. Ayrıca, Teknik Şartname ekinde yer alan güzergah ana posta hatları listesinden 6’ncı kısımda çalıştırılacak asgari 27 mutemedin 24 ünün ve 8’inci kısımda çalıştırılacak asgari 23 mutemedin 20 sinin haftanın 7 günü sefer yapması gerektiği görülmektedir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma” başlıklı 44’üncü maddesinde “Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işyerlerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmeleri ile kararlaştırılır. Sözleşmelerde hüküm bulunmaması halinde söz konusu günlerde çalışılması için işçinin onayı gereklidir.

Bu günlere ait ücretler 47 nci maddeye göre ödenir.”,

“Hafta tatili ücreti” başlıklı 46’ncı maddesinde “Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde, işçilere tatil gününden önce 63 üncü maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmidört saat dinlenme (hafta tatili) verilir.

Çalışılmayan hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenir.

Şu kadar ki;

a) Çalışmadığı halde kanunen çalışma süresinden sayılan zamanlar ile günlük ücret ödenen veya ödenmeyen kanundan veya sözleşmeden doğan tatil günleri,

b) Evlenmelerde üç güne kadar, ana veya babanın, eşin, kardeş veya çocukların ölümünde üç güne kadar verilmesi gereken izin süreleri,          

c) Bir haftalık süre içinde kalmak üzere işveren tarafından verilen diğer izinlerle hekim raporuyla verilen hastalık ve dinlenme izinleri,

Çalışılmış günler gibi hesaba katılır.

Zorlayıcı ve ekonomik bir sebep olmadan işyerindeki çalışmanın haftanın bir veya birkaç gününde işveren tarafından tatil edilmesi halinde haftanın çalışılmayan günleri ücretli hafta tatiline hak kazanmak için çalışılmış sayılır.

Bir işyerinde işin bir haftadan fazla bir süre ile tatil edilmesini gerektiren zorlayıcı sebepler ortaya çıktığı zaman, 24 ve 25 inci maddelerin (III) numaralı bentlerinde gösterilen zorlayıcı sebeplerden ötürü çalışılmayan günler için işçilere ödenen yarım ücret hafta tatili günü için de ödenir.

Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde hafta tatili ücreti işverence işçiye ödenir.”,

“Genel tatil ücreti” başlıklı 47’nci maddesinde “Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilere, kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir.

Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde işçilerin ulusal bayram ve genel tatil ücretleri işverence işçiye ödenir.” hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun’un 3’üncü maddesinin (A) fıkrasında hafta tatilinin Pazar günü olduğu belirtilmiş, aynı maddenin (B) fıkrasında ise “B) 394 sayılı Hafta Tatili Kanunu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 1475 sayılı İş Kanunu ve diğer kanunlardaki hafta tatili ile ilgili hükümler saklıdır.” hükmüne yer verilmiş, 394 sayılı Hafta Tatili Kanunu’nda, yapılan işin türüne göre değişik düzenlemelere yer verilerek, Pazar günü veya Pazar günü çalışmak zorunluluğu olan işyeri çalışanlarına haftanın diğer günlerinde bir gün hafta tatili kullandırılması zorunlu kılınmıştır.

İnceleme konusu ihalede ise şikayet konusu 6 ncı ve 8 inci kısımlar kapsamında yer alan hatlarda çalışacak asgari personel sayısı belirtilmiş olmasına rağmen bu kişilerin haftada 7 gün sefer yapacak olması nedeniyle haftanın 7 günü de çalışıyor olma zorunluluğu ortaya çıkmış, dolayısıyla da yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde haftanın bir gününde izin kullanma hakkı çerçevesinde ihale konusu iş kapsamında yer alan bazı hatlardaki taşıma işinin belirtilen asgari mutemet sayısıyla gerçekleşmesinin imkansızlığı anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede başvuru sahibi tarafından ihale dokümanına yönelik itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmadığı, dolayısıyla mevcut ihale dokümanına göre teklif verilmesi gerektiği anlaşılmakla birlikte,  İdari ve Teknik Şartname’de yer alan hatlarda çalıştırılacak personel sayılarına ilişkin düzenlemelerin, tekliflerin sağlıklı oluşturulmasını ve sunulan tekliflerin sağlıklı şekilde değerlendirilmesini engelleyecek nitelikte olduğu sonucuna varılmıştır. Zira istekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen Yeni Malatya Nakliyat/Ali Kurnaz -Boyut Müh. Taş. Müt. İnş. Turz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından İdari ve Teknik Şartname’de belirlenen asgari mutemet sayısı üzerinden açıklamaların yapıldığı ve hafta tatilinin dikkate alınmadığı, başvuru sahibi Doruk Oto İnş. Nak. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.-Balcılar Nakliyat/Ömer Balcı İş Ortaklığı tarafından ise çalıştırılacak mutemetlere haftada bir gün izin verilmesi gerektiğinin de dikkate alınmak suretiyle 6 ncı Grup için 27 yerine 45 8 inci Grup için ise 23 yerine 34 işçi üzerinden açıklama yapıldığı, dolayısıyla istekliler tarafından teklif hazırlanırken tereddüde düşüldüğü anlaşılmıştır.

Bu çerçevede söz konusu düzenlemenin, istekiler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının objektif ve eşit muamele ilkesine uygun bir şekilde değerlendirilmesini olanaksız hale getirdiği anlaşıldığından ihalenin şikayet konusu 6 ve 8 inci kısımlarının iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2) Başvuru sahibinin beşinci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibi beşinci iddiasında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin önemli maliyet bileşenlerini tevsik için sunduğu belgelerin Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olmadığını, proforma fatura ve fiyat tekliflerindeki meslek mensubunca tasdik işleminin mevzuatta öngörülen şartları taşımadığını, ihale komisyonunun fiyat teklifi ve proforma fatura ayrımına dikkat etmediğini, önemli maliyet bileşenleri arasında sayılan lift kapak maliyetinin proforma fatura yerine fiyat teklifi ile açıklanmasını, SMMM beyanının da fiyat teklifi için öngörülen beyan olması gerektiğini, araç bakım onarım gideri için sunulan belgenin de mevzuatta öngörülen şartları taşımadığını iddia etmektedir.

17.12.2013 tarihli yazılar ile teklif bedelleri kar hariç yaklaşık maliyetin altında kalan isteklilerden teklifte önemli maliyet bileşeni olarak belirlenen personel gideri, teknik şartnamede belirtilen taşıtların maliyeti, akaryakıt maliyeti, kasa maliyeti, lift kapak maliyetine ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye sunmaları istenilmiştir.

            İhale üzerinde bırakılan Yeni Malatya Nakliyat/Ali Kurnaz -Boyut Müh. Taş. Müt. İnş. Turz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın ihalenin 6’ncı kısmı için idareye sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, ihale konusu işte kullanılacak taşıtlara ilişkin lift kapak gideri için Dü. El. San. Ltd. Şti.’den alınmış 105.000,00 TL tutarında proforma faturanın sunulduğu görülmüştür. Söz konusu kapakların araçlara monte edilmesinin de esaslı bir işçilik gerektirmesine rağmen buna ilişkin maliyet öngörülmeyerek açıklama yapılmamasının mevzuata aykırı olduğu düşünülmektedir. Zira bu işçilik giderinin kapakların temini için sunulan proforma fatura içerisinde kabul edilmesi mümkün görülmemektedir.

            İhale üzerinde bırakılan Yeni Malatya Nakliyat/Ali Kurnaz -Boyut Müh. Taş. Müt. İnş. Turz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının ihalenin 8’inci kısmına ilişkin olarak sunduğu aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, ihale konusu işte kullanılacak taşıtlara ilişkin lift kapak gideri için Dü. El. San. Ltd. Şti.’den alınmış 84.000,00 TL tutarında proforma faturanın sunulduğu görülmüştür. Söz konusu kapakların araçlara maliyetinin de esaslı bir işçilik gerektirmesine rağmen buna ilişkin maliyet öngörülmeyerek açıklama yapılmamasının mevzuata aykırı olduğu düşünülmektedir. Zira bu işçilik giderinin kapakların temini için sunulan proforma fatura içerisinde kabul edilmesi mümkün görülmemektedir.

Bu durumda, ihale üzerinde bırakılan Yeni Malatya Nakliyat/Ali Kurnaz -Boyut Müh. Taş. Müt. İnş. Turz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifinin değerlendirme dışı bırakılması neticesinde ihalenin 8 inci kısmında geçerli teklif kalmayacağından, 8 inci kısmın bu gerekçeyle de iptal edilmesi gerekmektedir.

            Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin iddiaları kapsamında yapılan incelemeye göre yukarıda belirtilen gerekçeler doğrultusunda ihalenin başvuruya konu 6 ve 8’inci kısımlarına ilişkin olarak “ihalenin iptaline” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle Kurul çoğunluğunun “itirazen şikayet başvurusunun reddine” yönündeki kararına katılmıyoruz.