Hizmet alımlarında özel sektöre yapılan işlere ilişkin iş deneyim belgesi sunulması durumunda, teklifle birlikte hangi belgelerin sunulmasının zorunlu olduğu (KİK)

21.06.2010 tarih ve I.H.16.60.0217/2010-22E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

            Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü tarafından 27.04.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü Yapım Baş Mühendisliği Emrinde 14 Adet Çift Kabinli Pikap Çalıştırılması” ihalesine ilişkin olarak Zemzem Turz. Oto. Pet. Taş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 26.05.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 28.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 08.06.2010 tarih ve 13452 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.06.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1) İş deneyimi tevsik amacıyla sunulan belgeler arasında sosyal güvenlik prim ödemelerini gösterir belgeler ile iş yeri bildirgesinin bulunmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği ayrıca böyle bir durumda ihale komisyonunun iş deneyim belgesinin doğruluğunu teyit etmek amacıyla eksik olduğunu ifade ettiği belgeleri firmadan istemesi gerektiği,

2) Birim fiyat teklif cetvelinde fazla km kısmına 0 (sıfır) TL yazılmasının ihale komisyonunca değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi olarak gösterilmesinin hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığı,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

            1) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

İnceleme konusu ihalenin, Karayolları 11 nci Bölge Müdürlüğü tarafından 27.04.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ve personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı niteliği taşımayan Karayolları 11 inci Bölge Müdürlüğü sınırları dahilinde yapım başmühendisliği emrinde 14 adet çift kabinli pick-up çalıştırılması hizmet alım işi olduğu,

Birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirilen ihaleye 6 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucu 5 isteklinin teklifinin yeterlik kriterlerini karşılamadığından bahisle değerlendirme dışı bırakıldığı,

İhalenin de geçerli tek teklif sahibi olarak kalan Sa-To Taş. İnş. Taah. Güv. ve Temz. Hizm. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Gök-Er Taş. Sınır Tic. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

            İdari şartnamenin 7.5.1 inci maddesinde, ilk ilan tarihinden geriye doğru son 5 yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili deneyimi gösteren ve teklif edilen bedelin %40 oranından az olmamak üzere tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimi gösteren belgelerin yeterlik kriteri olarak belirlendiği ve anılan şartnamenin 7.6 ıncı maddesinde ise, “her türlü personel taşıma işleri”nin benzer iş olarak tanımlandığı görülmektedir.

            Başvuru sahibinin teklif dosyasında iş deneyimi tevsik amacıyla Ekopark Turizm. İnşaat San. Tic. A.Ş. firması ile yapılan taşıma hizmet sözleşmesi ile bu sözleşmenin uygulanmasına ilişkin olarak SMMM onaylı faturaları sunduğu ve söz konusu sözleşme içeriği incelendiğinde;

            Hizmetin konusunun Rixos Hotel Premium çalışan personelinin taşınması işi olduğu, (md
2 )

            Sözleşmenin 01.01.2008 tarihinde başlayacağı ve 01.06.2009 tarihinde sona ereceği, (md
3 )

            Servis araçlarının ve servis şoförlerinin beğenilmemesi halinde taşıyıcı servis aracını ve şoförünü değiştireceği, (md
4 ) taşıyıcı firmanın çalıştırdığı personelin tüm giderlerini karşılayacağını ve kanuni olarak ödenmesi gereken SSK iş kazası, meslek hastalığı, iş hukuku ve diğer mevzuattan doğan yükümlülüklerden sorumlu olduğunun öngörüldüğü, (md 7),

Anlaşılmaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İş deneyim belgesi düzenlenemeyen hallerde iş deneyimini gösteren diğer belgeler ve bu belgelerde aranacak kriterler” başlıklı 47 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde;

“(1) Gerçek kişilere veya iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili olmayan her türlü kurum ve kuruluşa bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak gerçekleştirilen işlerde, iş deneyim belgesi düzenlenemez. Bu durumda, bitirilen işlere ilişkin iş deneyiminin belgelendirilmesinde aşağıdaki esaslar uygulanır:

(a) Yurtdışında gerçekleştirilen işler hariç bu madde kapsamında yer alan işlerde; sözleşme ve bu sözleşmenin uygulanmasına ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen; fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri veya serbest meslek makbuzu nüshaları ya da bu nüshaların noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri, personel çalıştırılan işlerde o işe ait sosyal güvenlik prim ödemelerini gösteren belgeler, iş mevzuatının zorunlu tuttuğu hallerde ise, ayrıca ilgili sigorta müdürlüğünden alınan işyeri bildirgesi iş deneyimini gösteren belgelerdir. Aday veya istekli, iş deneyimini gösteren bu belgeleri başvuru veya teklifi kapsamında sunar. Bu maddede belirtilen işler için iş deneyim belgesi düzenlenmiş olsa bile, ihale komisyonunca dikkate alınamaz.” hükmü,

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 11 inci maddesinde;

“ İşyeri, sigortalı sayılanların maddî olan ve olmayan unsurlar ile birlikte işlerini yaptıkları yerlerdir.

             İşyerinde üretilen mal veya verilen hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen işyerine bağlı yerler, dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden veya meslek eğitimi yerleri, avlu ve büro gibi diğer eklentiler ile araçlar da işyerinden sayılır.

             İşveren, örneği Kurumca hazırlanacak işyeri bildirgesini en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte, Kuruma vermekle yükümlüdür…” hükmü,

            Yer almaktadır.

Bununla birlikte 5510 sayılı Kanunun 107 nci maddesine istinaden 12.05.2010 tarih ve 27579 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin” 27 inci maddesinde iş yeri bildirgesine ilişkin ayrıntılı açıklamalara yer verilmiş olup söz konusu maddenin 1 inci fıkrasında;

“ İşyerinde, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi veya (c) bendi kapsamında sigortalı çalıştıran, sigortalı çalıştırılan bir işyerini devir alan ya da bu nitelikte işyeri kendisine intikal eden işveren, Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen sürelerde vermekle yükümlü olduğu örneği Ek-6 ve Ek-6/A’da bulunan işyeri bildirgesini Kuruma e-sigorta ile göndermek zorundadır…” düzenlemesine yer verilmiştir.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, ihaleye katılımda yeterlik ölçütü olarak iş deneyimi tevsik amacıyla özel sektöre taahhüt edilen işlerin de kullanılabileceği, bu kullanımın esas itibariyle sözleşme ve buna ilişkin fatura ile tevsik edileceği öte yandan serbest meslek sahipleri ile personel çalıştırılmasına dayanan işlerin yüklenicilerinin de söz konusu işlerin özelliğine göre serbest meslek makbuzu ve ilgili sigorta müdürlüğünden alınan işyeri bildirgesi ile o işe ait sosyal sigorta prim ödemelerini gösteren belgeleri sunmaları gerektiği ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla 5510 sayılı Kanununun 11 inci maddesi ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 27 inci maddesinde düzenlenen işyeri bildirgesi ile sosyal sigorta prim ödeme belgeleri, işçi istihdam edilerek yüklenicinin işyerinde yapılmış işler için zorunlu nitelik taşımaktadır.

Ancak,  başvuru sahibi tarafından iş deneyimi tevsik amacıyla sunulan sözleşmenin konusunun otelde çalışan personelin taşınmasından ibaret olduğu ve 5510 sayılı Kanun ve bu Kanuna istinaden çıkarılan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde ifade edilen iş yeri tanımı ile iş yeri bildirgesine ilişkin hükümler uyarınca sözleşme konusu hizmetin, kamu ihale mevzuatında işyeri bildirgesi sunulması için şart koşulan iş mevzuatının zorunlu tuttuğu haller kapsamında değerlendirilemeyeceği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, sözleşme konusu işin niteliği gereği başvuru sahibinin teklif dosyası kapsamında işyeri bildirgesini sunma yükümlülüğü bulunmadığı anlaşıldığından bu yönüyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 47 inci maddesinde iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili olmayan gerçek kişiye ya da her türlü kurum ve kuruluşa personel çalıştırılan bir iş yapılması halinde, sözleşme ve faturaların dışında sosyal güvenlik prim ödemelerini gösteren belgelerin de sunulacağı belirtilmiştir. Anılan Yönetmelik hükmünden de anlaşılacağı üzere sözleşme konusu işe ait sosyal güvenlik primi ödemelerine ilişkin belgelerin sunulma zorunluluğu personel çalıştırılmasına dayalı işlere özgü olarak değil, personel çalıştırılan işler için getirilmiştir. Diğer bir anlatımla,belirtilen belgelerin teklifle birlikte sunulması gereği, işin ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan bir iş olması durumunda değil, işin organizasyonundan, yürütülme tekniğinden, personel sayısından bağımsız olarak hizmetin yerine getirilmesinde herhangi bir personel çalıştırılması durumunda ortaya çıkmaktadır.

Başvuru sahibinin iş deneyimini tevsik amacıyla sunduğu sözleşmenin muhtelif maddelerinde sözleşmeye konu iş kapsamında personel çalıştırıldığı açıkça görülebilmektedir. Dolayısıyla, başvuru sahibinin teklifinin, iş deneyimine ilişkin olarak sunulan sözleşme ve fatura örneklerine ek olarak sosyal güvenlik prim ödemelerini gösteren belgelerin teklif dosyası kapsamında bulunmaması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Aynı zamanda, bir yeterlik kriteri olarak öngörülen ve bu anlamda teklif zarfı içinde sunulması zorunlu kılınan bir belgenin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 56 ncı maddesinin 5 ve 6 ncı fıkralarında hükme bağlandığı şekilde bir bilgi eksikliği olarak değerlendirilemeyeceği de açıktır.

          Netice itibariyle, ihale komisyonu tarafından başvuru sahibinin iş deneyimi tevsik amacıyla sunulan işyeri bildirgesine yönelik yapılan değerlendirme açısından olmasa da sosyal güvenlik prim ödemelerini gösteren belgelere yönelik yapmış olduğu değerlendirmenin kamu ihale mevzuatına uyarlık taşıdığı ve bu doğrultuda başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

            2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

İdari şartnamenin 19 uncu maddesinde, isteklilerin tekliflerini her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde verecekleri ifade edilmiştir.

            4734 sayılı Kanunun “Tekliflerin Hazırlanması ve Sunulması” başlıklı 30 uncu maddesinin 2 nci fıkrasında; “Teklif mektupları yazılı ve imzalı olarak sunulur. Teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması, üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması ve teklif mektubunun ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması zorunludur…” hükmüne yer verilmiştir.

            Bu çerçevede, başvuru sahibinin sunduğu teklif mektubunun kamu ihale mevzuatında istenilen kriterleri sağladığı sabit olmakla birlikte uyuşmazlık konusunun teklif bedelinin ayrıntılı maliyet bileşenlerini gösteren teklif mektubu eki cetvelden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

            Başvuru sahibinin teklif dosyası kapsamında birim fiyat teklif cetvelini:

şeklinde sunduğu görülmektedir. 

            İdare tarafından, ihale dokümanında özel 2 poz numaralı “Pick-Up İçin 200 Km Aşan Fazla Km. Bedeli” adlı iş kaleminden ne anlaşılması gerektiğine yönelik doğrudan bir tarifin yapılmadığı ancak iş kaleminin adı ve özel teknik şartname düzenlemelerinden hareketle aracın günlük çalıştırılmasındaki  200 km’yi aşan hallerin söz konusu olabileceği ve bu hallerin oluşma ihtimalini isteklilerin tekliflerine yansıtmalarının istenildiği anlaşılmaktadır.

            Bu haller ise özel teknik şartnamede; araçların idarenin uygun oluru ile diğer bölge müdürlükleri sınırları içindeki idare görevleri için de görevlendirilebilecekleri, kural olarak araçların mesai saatlerine göre çalışacağı ama idarenin çalışma saatlerinin mesai saatlerini aşması durumunda araçların da bu süreye riayet edeceği ve Kurum isterse önceden haber vermek suretiyle aracı hafta sonları da çalıştırabileceği şeklinde sayılmıştır.

            Başvuru sahibi tarafından Özel 2 poz numaralı iş kalemine herhangi bir fiyat öngörmemiş olmasına (0 (sıfır) TL yazılmasına) gerekçe olarak fazla km ücretinin kendisine büyük bir yükümlülük getirmediği gösterilmiştir.

            Ancak, başvuru sahibinin idarenin ihale dokümanında yapmış olduğu düzenleme ile isteklilerin teklif bedellerine yansıtmasını şart koştuğu bir maliyet bileşeni/giderinin bir maliyet teşkil etmediği ve bu doğrultuda teklif bedele yansıtılmasına gerek bulunmadığı yönünde yapmış olduğu savunmasının kabul edilebilmesi mümkün değildir. Nitekim aksi halin kabulü isteklilerin ihale dokümanında öngörülen esaslara rağmen farklı maliyet bileşenlerini esas alarak teklif bedellerini oluşturmaları, bu durumun da nihayetinde isteklilerin eşit koşullarda ve sağlıklı bir şekilde tekliflerini oluşturamamaları ve tekliflerin karşılaştırılabilmesi olanağının ortadan kalkması neticesini doğuracağı açıktır.

            Bununla birlikte, iş kalemi birim fiyatına herhangi bir bedel öngörülmemiş olmasının sözleşmenin uygulanması safhasında iş artışı ve eksilişi gibi uygulamalarda da birçok soruna yol açacağı da ortadadır.

            Bu itibarla, ihale komisyonu tarafından başvuru sahibinin ihale dokümanında öngörülen esaslara aykırı olarak teklif cetvelinde “fazla km” iş kaleminin birim fiyat sütununa 0 (sıfır) TL yazmış olduğu gerekçe gösterilerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırılık teşkil etmediği sonucuna varılmıştır.   

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalenin Açık İhale Usulü ile ihaleye çıkarıldığı, yaklaşık maliyetin toplam 621.600,00 TL olarak belirlendiği;

İhalede 10 adet ihale dokümanının satın alındığı, 27.04.2010 tarihinde yapılan ihaleye 6 isteklinin teklif verdiği, tekliflerin değerlendirilmesi neticesinde geçerli sadece tek bir teklifin kaldığı dikkate alındığında ihalede rekabetin oluşmadığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde “Temel İlkeler” başlığı altında; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” şeklinde düzenleme bulunmaktadır.

            Anılan Kanunun 5 inci maddesinde yer alan “Temel İlkeler” gereğince, idareler bu Kanuna göre yapılan ihalelerde; rekabeti ve kaynakların verimli kullanmasını sağlamakla sorumludur. Söz  konusu ihalede Kanunun 5 inci maddesinde yer alan temel ilkelerden “rekabet”  ilkesinin ihlal edildiği anlaşılmıştır. 

            Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, “itirazen şikayet başvurusunun reddine” ilişkin karara katılmıyorum.

    Adem KAMALI                Kurul Üyesi