|
ÖZET: Başvuran, 15 Mayıs 2023 tarihinde memuriyete başlamasına rağmen, Bursa Uludağ Üniversitesi Rektörlüğü’nde yaşanan yazışma gecikmeleri nedeniyle intibak işleminin 16 Kasım 2023 tarihinde yapıldığını belirterek, mali haklarının 15 Mayıs 2023 tarihine kadar ödenmesini talep etmiştir. İlgili idare, başvuranın atama işleminin 15 Nisan 2023 tarihinde gerçekleştirildiğini ve sigorta hizmet kayıtlarının Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan talep edildiğini ifade etmiştir. İntibak işleminin gecikmesi, başvuranın mali haklarının zamanında ödenmemesine yol açmıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini inceleyerek, idarenin hizmet birleştirme işlemlerindeki gecikmenin başvuranı zarara uğrattığı sonucuna ulaşmıştır. İdarenin, kamu hizmetlerini zamanında yerine getirme yükümlülüğü olduğuna dikkat çekilmiştir. Bu bağlamda, başvuranın uğradığı zararın tazmin edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, idarenin başvuru sahibine karşı hangi yollara başvurabileceğini açıkça belirtmediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Bursa Uludağ Üniversitesi Rektörlüğü’ne, başvuranın uğradığı zararın tazmin edilmesi yönünde tavsiyede bulunmuş ve bu kararın 30 gün içinde uygulanması gerektiğini bildirmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/5216-S.24.8222
BAŞVURU NO : 2023/20832
KARAR TARİHİ : 14.05.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Atama işlemlerine ilişkin talepler hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 26.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, memuriyete başlangıç tarihinin 15 Mayıs 2023 olmasına rağmen Kurumlar arası yazışmalarda yaşanan gecikmeler sebebiyle intibak işlemlerinin 16.11.2023 tarihinde gerçekleştiğini belirterek mali haklarının 15 Mayıs 2023 tarihi itibariyle ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Bursa Uludağ
Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen 29/01/2024 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle; başvuranın, Genel Sekreterlik Sözleşmeli İdari Destek Personeli kadrosunda görev yapmakta iken
30.01.2023 tarihinde vermiş olduğu dilekçeye istinaden 15.04.2023 tarihinde 7433 sayılı Kanun uyarınca
Genel Sekreterlik 657 sayılı Kanunun 4/A maddesine tabi Hizmetli kadrosuna atamasının yapıldığı, beyan edilen sigorta prim dökümünün incelenmesi sonucunda statü farkından dolayı sigorta hizmet kayıtlarının
Sosyal Güvenlik Kurumundan talep edildiği, ilgili Kurumca 16.11.2023 tarihinde bildirilen sigortalı hizmetlerinin 657 sayılı Kanunun 4. maddesinin mülga (C) fıkrası uyarınca görev yaptığı süre ile anılan
Kanunun 4/B maddesi uyarınca sözleşmeli olarak çalışılan sürelerin (15.10.2015-14.04.2023 tarihleri arası)
16.11.2023 tarihinde değerlendirildiği, 657 sayılı Kanunun 166. maddesinde geçen “kademe ilerlemesinde
Devlet Memuru, bu ilerlemeye müstehak olduğu tarihi takip eden ay başından itibaren aynı derecenin bir ileri kademesine ait aylığa hak kazanır” hükmü gereğince 16.11.2023 tarihli intibak işleminden doğan mali hakların 2023 Aralık ayına ait maaş döneminde ödenmesinin mümkün olduğu belirtilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2. “Yargı yolu ” başlıklı 125 inci maddesinin yedinci fıkrasında; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür..”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun,
5.1. 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” başlıklı bölümünün (A) bendinin 6 ıncı fıkrasının (b)
bendinde “Ortaokul ve dengi, lise ve dengi okulların, normal öğrenim süresinden fazla olması halinde, başarılı her öğrenim yılı için bir kademe ilerlemesi uygulanır. Bunlardan teknik öğretim okulları mezunlarına, meslekleri ile ilgili görevlerde çalışmaları halinde ayrıca bir kademe ilerlemesi daha verilir.”,
5.2. 36 ıncı maddesinin “Ortak Hükümler” başlıklı bölümünün (A) bendinin 9 uncu fıkrasında, “Memurluğa girmeden önce veya memuriyetleri sırasında yüksek öğrenim üstü master derecesi almış olanlarla yüksek öğrenim kurumlarında en az bir yıl ilave öğrenim yaparak lisans üstü ihtisas sertifikası alanlara bir kademe ilerlemesi, … uygulanır.”,
5.3. 36 ıncı maddesinin “Ortak Hükümler” başlıklı bölümünün (C) bendinin 5 inci fıkrasında, “Özel okullarda öğretmenlik veya yöneticilik yaptıktan sonra Milli Eğitim Bakanlığı emrinde memuriyet kabul edenlerin özel okullarda geçen hizmet sürelerinin 2/3 ünün her yılı bir kademe ilerlemesine ve her üç yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde değerlendirilir.”,
5.4. “Kademe ve kademe ilerlemesi” başlıklı 64 üncü maddesinde, “Memurun kademe ilerlemesinin yapılabilmesi için bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması şartları aranır.
…
Bu maddede belirtilen şartları haiz her sınıf ve derecedeki memurlar, hak kazandıkları tarihten geçerli olmak üzere ve başkaca bir işleme gerek kalmaksızın bir ileri kademeye ilerlemiş sayılırlar.”
5.5. “Kademe ilerlemesinde aylığa hak kazanma” başlıklı 166 ncı maddesinde “Kademe ilerlemesinde
Devlet Memuru, bu ilerlemeye müstehak olduğu tarihi takip eden ay başından itibaren aynı derecenin bir ileri kademesine ait aylığa hak kazanır.”,
5.6. “Derece değişikliğinde aylığa hak kazanma” başlıklı 167 nci maddesinde “Derece yükselmesinde veya daha aşağı derecelere atamada memur, yükseldiği veya atandığı derecenin görevine başladığı tarihi takip eden aybaşından itibaren bu derecenin 161 inci maddeye göre kazandığı kademe aylığını alır. Ancak, yürütülmekte olan görevin niteliğinde bir değişme olmaması halinde derece yükselmesine ilişkin onayın geçerlilik tarihini takip eden ay başından itibaren bu derecenin 161 inci maddeye göre kazandığı kademe aylığını alır.”,
5.7. Geçici 48 inci maddesinde (Ek:19/1/2023-7433/3 md), “…Bu madde hükümlerine göre memur kadrolarına atananların, ilgili mevzuat hükümlerine göre sözleşmeli personel olarak geçirdikleri hizmet süreleri öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri dereceleri aşmamak kaydıyla kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilir. Bunlar, atandıkları kadronun mali ve sosyal haklarına göreve başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren hak kazanır. …”,
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran, memuriyete başlangıç tarihinin 15 Mayıs 2023 olmasına rağmen Kurumlar arası yazışmalarda yaşanan gecikmeler sebebiyle intibak işlemlerinin 16.11.2023 tarihinde gerçekleştiğini belirterek mali haklarının 15 Mayıs 2023 tarihi itibariyle ödenmesini talep etmektedir.
8. İlgili idarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde; başvuranın 30.01.2023 tarihinde vermiş olduğu dilekçeye istinaden, Genel Sekreterlik Sözleşmeli İdari Destek Personeli kadrosunda görev yapmakta iken 15.04.2023 tarihinde 7433 sayılı Kanun uyarınca Genel Sekreterlik 657 sayılı Kanunun 4/A maddesine tabi Hizmetli kadrosuna atamasının yapıldığı,
8.1. Bursa Uludağ Üniversitesi Rektörlüğünün 27/04/2023 tarihli sayılı yazısının “Kurumunuza bağlı İşyerlerinde sigorta sicil numarası ile sigortalı olarak çalıştığını beyan eden, Üniversitemiz Genel Sekreterlik Hizmetli kadrosunda görevli ‘ın sigortalı hizmetlerinin bildirilmesi gerekmektedir.” açıklamasıyla Bursa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne gönderildiği, ilgili yazıya Bursa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından 15.11.2023 tarihinde yaklaşık 7 ay sonrasında cevap verildiği,
8.2. Başvuranın kademe terfi ve diğer özlük haklarının sisteme işlenmesine yönelik hakkın, ancak hizmet birleştirmesi yapıldıktan sonra belirlenebilir hale geldiği, 20/11/2023 tarihinde ise kademe terfi işleminin yapıldığı anlaşılmaktadır.
9. Hizmet kusuru, idare tarafından bir hizmetin kurulmasında, düzenlenmesinde ya da işleyişindeki bozukluk ve aksaklığı ifade etmektedir. Hizmet kusurundaki “hizmet” ibaresi, idari faaliyetlerin belirli bir türü olan kamu hizmeti yanında, herhangi bir idari görevi veya faaliyeti de kapsamaktadır. Hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi ya da hiç işlememesi hallerinde hizmet kusurunun varlığı kabul edilmektedir.
(GÜNDAY, Metin, İdare Hukuku, Güncellenmiş ve gözden geçirilmiş 10. Baskı, İmaj Yayınevi, Ankara 2011, s. 369-371.)
10. Hizmetin olağan sayılmayacak bir gecikme sonucunda yerine getirilmesi ise, hizmetin geç işlemesi olarak kabul edilmektedir. Mevzuat bazı hallerde hizmetin hangi sürede yerine getirileceğini öngörmüş olabilir. Ancak, çoğu zaman, mevzuatta böyle bir süre öngörülmemektedir. Bu takdirde, hizmetin geç
işleyip işlemediği, hizmetin türüne, özelliğine ve idarenin sahip olduğu olanaklara vs. göre belirlenecektir.
(GÜNDAY, s. 371)
11. “İdare, yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetlerini yerine getirirken, gerekli teşkilatı kurmak, bu teşkilatın ayni, şahsi ve mali imkan ve araçlarını hizmete hazır tutmak, hizmetin ifası sırasında hizmetin zamanında ve gereği gibi işlemesine devamlı olarak nezaret etmek ve hizmetin işleyişini kontrol etmekle sorumludur. Gerek hizmetin ayni, şahsi ve mali imkan ve araçlarının temin ve ifasındaki kusur, gerekse temin edilen bu araçlarla ifa olunan hizmetin geç işlemesi, gereği gibi veya hiç işlememesi; idareye, zarar gören kimselerin bu sebeplerle doğan zararlarını tazmin sorumluluğunu yükler.” (Danıştay İDDGK, T.
03.11.2014, E. 2012/1657, K. 2014/3421)
12. Somut olayda, başvuranın hizmet birleştirme talebini konu edinen dilekçesi sonrasında Bursa Uludağ
Üniversitesince 27/04/2023 tarihinde yazılan yazıya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce 15.11.2023 tarihinde cevap yazıldığı ve bu sebeple başvuranın hizmet birleştirme terfiinin 20/11/2023 tarihinde yapılabildiği, bir önceki paragrafta yer verilen yargı kararında açıkça ifade edildiği üzere, idarenin, hizmeti gerine getirirken, gerekli teşkilatı kurmak, bu teşkilatın ayni, şahsi ve mali imkan ve araçlarını hizmete hazır tutmakla sorumlu olduğu, bu kapsamda, hizmet birleştirme işlemlerine ilişkin sürecin, hizmetin gecikmesini önleyecek sayıda yeterli personelin sağlanması dahil, önceden planlanması ve bu tür bir gecikmenin yaşanabileceğinin öngörülerek gerekli tedbirlerin alınmış olmasının gerektiği, ayrıca, intibak işleminin belli bir sürede yapılması gerektiğine ilişkin bir mevzuat hükmü olmamasının, idareye sınırsız bir zaman kullanma ve kamu görevlilerini zarara uğratma olanağı vermeyeceği hususları göz önünde bulundurulduğunda, hizmet birleştirme terfii işleminin tesisine yönelik meydana gelen bu gecikmenin başvuranı zarara uğrattığı ve meydana gelen bu zarardan Anayasanın 125 inci maddesi uyarınca ilgili idarenin sorumlu olduğu değerlendirilmektedir.
13. Nitekim, Danıştay 5. Dairesinin 20.04.1999 tarih, sayılı kararında, “Davacı,
29.8.1994 günlü başvurusu üzerine intibakının 20.6.1995 tarihinden itibaren yapılması nedeniyle uğradığı
maddi zararın tazmini amacıyla 2577 sayılı Yasanın 12. maddesi hükmü uyarınca dava açmıştır. … 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36. maddesinin (A) bendinin 12/d. fıkrasında “Memuriyette iken veya memuriyetten ayrılarak (87. maddeye tabi kurumlarda çalışanlar dahil) üst öğrenimi bitirenler, aynı üst öğrenimi tahsile ara vermeden başlayan ve normal süresi içinde bitirdikten sonra memuriyete giren emsallerinin ulaştıkları derece ve kademeyi aşmamak kaydıyla, bitirdikleri üst öğrenimin giriş derece ve kademesine memuriyette geçirdikleri başarılı hizmet sürelerinin tamamı her yıl bir kademe her üç yıl bir derece hesabıyla ilave edilmek suretiyle bulunacak derece ve kademeye yükseltilirler.” hükmüne yer verilmiştir. Buna göre; 36. maddenin (A) bendinin 12/d fıkrası, memuriyette iken üst öğrenimi bitirenlerin yeniden yapılacak intibaklarında, ilgililerin fıkrada belirtilen yöntemle “bulunacak derece ve kademeye yükseltileceklerini” kadro koşuluna bağlamaksızın ve emredici bir ifade kullanarak hükme bağlamıştır.
Maddenin açık hükmünden kaynaklanan bu durumu; anılan maddenin yürürlüğe konulmasında etkili olan
“teşvik ve taltif” amaçları içinde değerlendirmek gerekeceği ve bu emredici hükmün uygulanmasının gerek idare, gerekse yargı yerlerince göz ardı edilemeyeceği, ancak idarelerin de ilgililere intibakla getirildikleri derecelere uygun kadro verilmesi konusunda zorlanamayacağı, fakat bulundukları kadroda kendilerine söz konusu intibak sonucu getirildikleri kademe üzerinden maaş ödeneceği açıktır. Bu nedenle, idare tarafından kadro şartı aranmaksızın davacının intibakı yapılabilecek iken kadro aranması suretiyle zaman geçirildiği görülmekle davacının zarara uğratıldığı anlaşılmıştır. Belirtilen durumda, davacının, hizmetin geç işlemesinden dolayı idareye ilk başvuru tarihinden itibaren kaynaklanan maddi zararının, talep ettiği 20.000.000.-TL”yi aşmamak kaydıyla tazminine hükmedilmesi gerekmekte iken idare mahkemesince davanın reddi yolunda verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.” İfadelerine yer verilerek, ilk derece mahkemesinin kararının bozulması yönünde hüküm verildiği görülmektedir.
14. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hizmet birleştirme terfi işleminin yapılmasında ortaya çıkan gecikme sonucunda, başvuranın uğradığı zararın ilgili idarece tazmini gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Bursa İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre;
Hizmet birleştirme terfi işleminin tesisi sürecine ilişkin gecikme nedeniyle başvuranın uğradığı zararın tazminine yönelik işlem tesis edilmesi hususunda ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ULUDAĞ
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi