|
ÖZET: Başvuran, 15.11.2015 tarihinde İnönü Belediyesinde sözleşmeli memur olarak çalışmaya başladığını ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) hizmet dökümünde işe giriş tarihinin doğru yansıtılmadığını iddia etmiştir. Başvurusunda, 2015 yılı Kasım ayında 30 gün çalışmış görünmesine rağmen, bu sürenin 15 gün olarak hesaplandığını, 2017 yılı Aralık ayında ise 31.12.2017 tarihinde işten çıkış verilmesine rağmen yalnızca 16 gün çalışmış olarak gösterildiğini belirtmiştir. Başvuran, hizmet dökümündeki bu hataların düzeltilmesini talep etmektedir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın iddialarını incelemiş ve mevzuat gereği hizmet sürelerinin doğru hesaplandığını belirtmiştir. 5510 sayılı Kanun çerçevesinde, kamu kurumlarında çalışan sigortalıların hizmet sürelerinin belirli bir düzen içinde hesaplandığı, dolayısıyla başvuranın herhangi bir hak kaybı yaşamadığı sonucuna varılmıştır. Ancak, SGK hizmet dökümünde yer alan bilgilerin açıklayıcı olmaması, vatandaşların bu konuda tereddüt yaşamasına neden olabileceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Sosyal Güvenlik Kurumu’na, hizmet dökümündeki bilgilerin daha anlaşılır bir şekilde sunulması ve gerekli açıklamaların eklenmesi için tavsiyede bulunmuştur. Bu düzenlemelerin, vatandaşların bilgi edinme haklarını daha iyi karşılayacağı ve sistemin şeffaflığını artıracağı belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 16890-16890 53878609-101.07.04-E.53878609-101.07.04-E.|sayi|
BAŞVURU NO : 2018/4715 2018/ 4715
KARAR TARİHİ : 08/10/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sosyal Güvenlik Kurumu
BAŞVURUNUN KONUSU : Hizmet dökümüne yansıyan hizmet sürelerinin düzeltilmesi talebidir .
BAŞVURU TARİHİ : 16/04/2018 16.4.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza 16/ 04/ 2018 tarihinde yapılmış olan başvuruda; başvuran, 15.11.2015 tarihinde
İnönü Belediyesinde sözleşmeli memur olarak çalışmaya başladığını, SGK hizmet dökümünde işe giriş tarihinin 15.11.2015 olmasına rağmen Kasım 2015 çalışma gününün 30 gün olduğunu,
31.12.2017 tarihinde İnönü Belediyesi tarafından çıkış verildiğini ve 2017 yılı Aralık ayında 16 gün
sigortalı görüldüğünü ve eksik gün girişi yapıldığını, mali yıl içinde yapmış olduğu çalışma toplamında 360 gün/yıl olması gerekirken bunun 2017 yılı için 346 gün olduğunu, İnönü Belediyesi ve Eskişehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne yaptığı başvuruların olumsuz sonuçlandığını, gerekli inceleme yapıldığında işe giriş tarihinin 15.11.2015 iken bu iş yerinde aynı ay nasıl 30 gün çalışmış görünebildiğini anlamadığını, aynı ay içerisinde İnönü Belediyesinin hizmet alımı yaptığı şirkette
01.11.2015 – 13.11.2015 tarihleri arasında da ayrıca çalıştığını, 2015 Kasım ayı içerinde gün
çakışması nedeni ile 14 gününün ziyan olduğunu, 31.12.2017 tarihinde İnönü Belediyesi çıkışını vermiş iken 2017 Aralık ayı içinde tam çalışmış olmasına rağmen 16 gün çalışmış göründüğünü,
2017 Aralık ayında hizmet dökümünde görülen eksik günlerin açıklamasının nasıl yapıldığını merak
ettiğini, SGK hizmet dökümünde hizmetlerinin eksik prim günü olarak bu şekilde yansıtılmasının doğru olmadığına inandığını belirterek , 2015 yılı Kasım ayında 14 günlük fazla yatan ve 2017 yılı
1 / 11Aralık ayında 14 gün eksik yatan bu günler için gerekli düzeltme iş ve işlemlerinin yapılması ve
mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sosyal Güvenlik Kurumu Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün başvuru konusuna ilişkin 11/ 06/ 2018 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. 5510 sayılı Kanunun “ Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, ay tabirinin, ücretleri; her ayın 15’inde ödenen 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılar için, ayın 15’inden ertesi ayın 15’ine kadar geçen, diğer sigortalılar için ise ayın 1’i ila sonu arasında geçen ve otuz gün olarak değerlendirilen süre olarak tanımlandığı, bu çerçevede, ücretlerini ayın 15’inde alan sigortalıların işverenlerin aylık prim ve hizmet belgesini ayın 15 ile takip eden ayın 14’üne kadar geçen süre için düzenlediği, diğer sigortalıların işverenlerinin ise ayın 1’i ile 30’u arasında düzenleyerek Kuruma verdiği, bu şekilde bildirimde bulunan işverenler için Ocak ayının 15/ 1- 14/ 2, diğer halde 1/ 1- 30/ 1 olduğu, takip eden aylarda da bu husus dikkate alınarak düzenlendiği, 2.2. Ayrıca 12/ 5/ 2010 tarihli ve 27579 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan “Sosyal Sigorta İşlemleri
Yönetmeliği” nin 102 nci maddesinde;
“Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için cari aya ilişkin düzenlenecek asıl, ek veya iptal nitelikteki örneği Ek- 9’da bulunan aylık prim ve hizmet belgesini; a) Özel nitelikteki işyeri işverenleri, en geç belgenin ilişkin olduğu ayı izleyen ayın 23’ünde, b) Resmî nitelikteki işyeri işverenleri ise, en geç belgenin ilişkin olduğu ayı takip eden ayın 23’ünde, c) Bazı özel nitelikteki işyeri işverenleri ayın 15’i ile müteakip ayın 14’ü arasında; bazı resmî nitelikteki işyeri işverenleri ise ayın 1’i ile 30’u arasında ücret alan sigortalılar çalıştırdığından, bu nitelikteki işyeri işverenlerince;
1) Ayın 1’i ile 30’u arasındaki çalışmaları karşılığı ücret alan sigortalılar için en geç belgenin ilişkin
olduğu ayı izleyen ayın 23’ünde,
2) Ayın 15’i ile müteakip ayın 14’ü arasındaki çalışmaları karşılığı ücret alan sigortalılar için en geç
belgenin ilişkin olduğu ayı takip eden ayın 23’ünde, saat 23.59’a kadar e-Sigorta kanalıyla Kuruma göndermek zorundadırlar . Ayın 15’i ile müteakip ayın 14’ü arasındaki çalışmaları karşılığı ücret alan sigortalıların bildiriminde esas alınacak ay, 15 inci günün içinde bulunduğu aydır .” düzenlemesinin yer aldığı, 2.3. Diğer taraftan Kurumun 2013/ 11 sayılı Genelgesinde; Kanunun 3 üncü maddesine göre ayın
30 gün, yılın 360 gün olarak kabul edildiği, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamındakilerin hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılabildikleri, Kanunun 82 nci maddesinin dördüncü fıkrası gereğince 53 üncü maddeye göre belirlenen aynı sigortalılık halinde birden fazla işte çalışması nedeniyle kazançların prime esas kazanç üst sınırına kadar olan kısmının alındığı, aşan miktarın sigortalının talebi üzerine hissesi oranında sigortalıya gecikme cezası ve gecikme zammı ile faiz ödenmeden iade edildiği,
2 / 112.4. 10/ 9/ 1987 tarihli ve 19570 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 289 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname ile ( 4/ 10/ 1988 tarihli ve 19949 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 3472 sayılı Kanunla kanunlaşmıştır) devlet memurları, kamu görevlileri ile kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçi statüsündeki personele aylıklarının her ayın 15’inci günü “aybaşı” kabul edilerek ödeneceği ve kamu sektöründe olup 506 sayılı Kanuna tabi mahiyet kodları “ 1 (kamu sektöründe devamlı işyeri)” ve “ 3 (kamu sektöründe geçici işyeri)” olarak tescil edilmiş olan işyerleri için 1987 yılı Ekim ayından itibaren Kanun Hükmünde Kararnamede öngörülen devrelere göre aylık bildirge, dört aylık sigorta primleri bordroları ve aylık prim ve hizmet belgesinin Kuruma verileceğinin belirtildiği, 2.5. Öte yandan, mahiyet kodu “ 1” ve “ 3” olarak tescil edilen işyerlerinin dört aylık sigorta prim bordrolarını (aylık prim ve hizmet belgesini) ayın 15’i ile 14’ü arasında düzenleyerek vermeleri gerekirken; ayın 1’i ile 30’u olarak, mahiyet kodu “ 2 (özel sektörde devamlı işyeri)” ve “ 4 (özel sektörde geçici işyeri)” olarak tescil edilmiş işyerlerinin ( 4046 sayılı Kanuna göre özelleştirilen işyerleri) ayın 1’i ile 30’u arasında vermeleri gerekirken, ayın 15’i ile 14’ü arasında vermeye devam ettiklerinden işyeri tescilinde mahiyet kodu değişmediği halde dört aylık sigorta primleri bordrosu ya da aylık prim ve hizmet belgesini ters veren işyerleri için “ters işyeri” alanı işaretlenerek işlem yapıldığı, bu şekilde bildirge veren işyerlerinde 1987 yılı dışında da kamu sektöründen özel sektöre geçişte tam çalışma halinde yıl 346 gün, özel sektörden kamu sektörüne geçişte de yıl 374 gün olabildiği, aynı durum işverenlerin sigortalıların ücretlerinin ödeme dönemini değiştirmeleri halinde de (ters işyeri) oluşabildiği, 2.6. Buna göre, kamu ya da özel sektör işyerlerinde sigortalının yıl içinde tam çalışması halinde yıl
360 gün olarak alınacağı, sigortalının aynı anda özel sektör ya da kamu sektöründe birden fazla
işyerinde çalışması var ise ayın 30 günü, yılın ise 360 günü geçmeyeceği, ikinci çalışması nedeniyle prime esas kazançları prime esas kazanç üst sınırı geçmemek üzere prime esas kazanca ilave edileceği, 2.7. Kurumca yapılan incelemelerde, başvuranın, 15/ 11/ 2015 tarihinde İnönü Belediye
Başkanlığı’nda işe girişinin yapıldığı 2015/ 12 nci dönem olan 15/ 11/ 2015- 14/ 12/ 2015 tarihleri arasında 30 günlük hizmet bildirildiği, yine İnönü Belediye Başkanlığı’nca 31/ 12/ 2017 tarihinde işten çıkışı yapıldığı ve 2017/ 12 nci dönem olan 15/ 12/ 2017- 14/ 1/ 2018 tarihleri arasında 16 günlük hizmet bildirildiği anlaşılmış olup; bildirilen hizmet sürelerinin yukarıda açıklaması yapılan mevzuat hükümleri kapsamında bildirildiği ve herhangi bir yanlışlığın bulunmadığının anlaşıldığı, 2.8. Ayrıca adı geçen sigortalının sözleşmeli personel olarak çalıştığı 15/ 11/ 2015 ila 31/ 12/ 2017 tarihleri arasında 766 günlük sigortalı çalışmasına esas sigortalı hizmet döküm belgesindeki prim ödeme gün sayısını da 766 gün olarak gözüktüğü, konunun tamamen teknik bir uygulama olup sigortalı için hizmet ve prim ödeme gün sayısı açısından herhangi bir hak kaybı da olmadığının tespit edildiği, 2.9. Başvuranın Kuruma 21/ 3/ 2018 tarihinde dilekçe ile başvuruda bulunduğu ve bu dilekçesine 29/ 3/ 2018 tarihli ve sayılı yazı ile cevap verildiği, 2.10. Bahse konu sigortalı ve Kurum arasında şikayet konusu yapılan idari işlem/işlemlere ilişkin olarak yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlık
3 / 11bulunmadığı,
Hususları bildirilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” 4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 5. 31/ 05/ 2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun
“Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının 14 ve 15 numaralı bentlerinde;
“… 14) (Değişik : 17/ 4/ 2008- 5754/ 1 md .) Ay : Ücretleri; her ayın 15’inde ödenen 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalılar için, ayın 15’inden ertesi ayın 15’ine kadar geçen, diğer sigortalılar için ise ayın 1’i ilâ sonu arasında geçen ve otuz gün olarak değerlendirilen süreyi,
15) (Değişik : 17/ 4/ 2008- 5754/ 1 md .) Yıl : Ücretleri; her ayın 15’inde ödenen 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalılar için, 15 Ocak tarihinden ertesi yılın 15
Ocak tarihine kadar geçen, diğer sigortalılar için ise 1 Ocak ilâ 31 Aralık tarihleri arasında geçen ve 360 gün olarak değerlendirilen süreyi, 6. 4/ 10/ 1988 tarihli ve 19949 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 3472 sayılı “Devlet Memurları ile Diğer Kamu Görevlilerinin Aylıklarının Ödeme Zamanının Değiştirilmesine Dair 9.9.1987
Tarih Ve 289 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabulüne Dair Kanun”un ilk dört maddesinde;
“Madde 1 – Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri
Personel Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ile 2914 sayılı Yükseköğretim personel
Kanunu hükümlerine göre almakta bulunan Devlet memurları ile diğer kamu görevlilerinin (sözleşmeli statüdeki personel dahil) aylık veya sözleşme ücretleri, ilki 15 Ekim 1987 tarihinde olmak üzere her ayın 15’inde ödenir . Aylıklarla birlikte ödenen zam ve tazminatlar, ödenekler, tayın bedeli, yakacak yardımı ile aylıklara ilişkin hükümler dairesinde ödenmesi öngörülen sair hakedişler hakkında da yukarıdaki şekilde işlem yapılır . Devlet memurları ile diğer kamu görevlilerine ilişkin kanunlarda yer alan “aybaşı” ibareleri “ayın 15’i” olarak uygulanır .
Madde 2 – Sürekli görevle yurt dışına gönderilenlerle aylıkları yurt dışına transfer edilenler hakkında mevcut uygulamaya devam olunur .
Madde 3 – İlgililere 15 Aralık/l 4 Ocak dönemleri için bu Kanun hükümleri dairesinde yapılacak
4 / 11ödemelerin yarısı ödemenin yapıldığı yıl bütçesine gider kaydolunur, kalanı ise avans hesaplarına
alınarak müteakip mali yıl başında bütçeye gider yazılır .
Madde 4 – Kamu kurum ve kuruluşlarında işçi statüsünde çalışanların aylık ücretlerinin ödenmesinde de yukarıdaki hükümler dairesinde işlem yapılır .” 7. 12/ 5/ 2010 tarihli ve 27579 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan “Sosyal Sigorta İşlemleri
Yönetmeliği’nin “Aylık prim ve hizmet belgesinin düzenlenmesi, verilmesi ve saklanması” başlıklı
102 nci maddesinde;
( 13)
“… ( 3) (Değişik : RG- 29/ 5/ 2016- 29726) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için cari aya ilişkin düzenlenecek asıl, ek veya iptal nitelikteki örneği Ek- 9’da bulunan aylık prim ve hizmet belgesini; a) Özel nitelikteki işyeri işverenleri, en geç belgenin ilişkin olduğu ayı izleyen ayın 23’ünde, b) Resmî nitelikteki işyeri işverenleri ise, en geç belgenin ilişkin olduğu (Değişik ( 22)
ibare : RG- 5/ 12/ 2017- 30261) ayı takip eden ayın 23’ünde , c) Bazı özel nitelikteki işyeri işverenleri ayın 15’i ile müteakip ayın 14’ü arasında ; bazı resmî nitelikteki işyeri işverenleri ise ayın 1’i ile 30’u arasında ücret alan sigortalılar çalıştırdığından, bu nitelikteki işyeri işverenlerince;
1) Ayın 1’i ile 30’u arasındaki çalışmaları karşılığı ücret alan sigortalılar için en geç belgenin ilişkin
olduğu ayı izleyen ayın 23’ünde,
2) Ayın 15’i ile müteakip ayın 14’ü arasındaki çalışmaları karşılığı ücret alan sigortalılar için en geç
( 22)
belgenin ilişkin olduğu (Değişik ibare : RG- 5/ 12/ 2017- 30261) ayı takip eden ayın 23’ünde , saat 23.59’a kadar e-Sigorta kanalıyla Kuruma göndermek zorundadırlar . (Ek ( 22)
cümle : RG- 5/ 12/ 2017- 30261) Ayın 15’i ile müteakip ayın 14’ü arasındaki çalışmaları karşılığı ücret alan sigortalıların bildiriminde esas alınacak ay, 15 inci günün içinde bulunduğu aydır …” 8. Sosyal Güvenlik Kurumu 2013/ 11 sayılı Genelgesinin Birinci Kısım, Birinci Bölümünün 2 numaralı maddesinde;
“2- Bir veya Birden Fazla İşyerinde Çalışanların Gün Sayısının Tespiti (Ek, 11/ 12/ 2014 tarihli ve 2014/ 32 sayılı Genelge) 2.1- ( 4/a) kapsamında aynı ayda birden fazla işyerinde çalışanların gün sayısının belirlenmesi Kanunun 3 üncü maddesine göre ay 30 gün, yıl 360 gün olarak kabul edilmekte olup, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındakiler hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılabilmektedirler . Kanunun 82 nci maddesinin dördüncü fıkrası gereğince 53 üncü maddeye göre belirlenen aynı sigortalılık halinde birden fazla işte çalışması nedeniyle kazançların prime esas kazanç üst sınırına kadar olan kısmı alınacak, aşan miktarı sigortalının talebi üzerine hissesi oranında sigortalıya gecikme cezası ve gecikme zammı ile faiz ödenmeden iade edilecektir . 10/ 9/ 1987 tarihli ve 19570 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 289 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ( 4/ 10/ 1988 tarihli ve 19949 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 3472 sayılı Kanunla kanunlaşmıştır) devlet memurları, kamu görevlileri ile kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçi statüsündeki personele aylıkları her ayın 15’inci günü “aybaşı” kabul edilerek ödeme yapılmaktadır . Söz konusu Kanun Hükmünde Kararname gereğince 1987 yılı Ekim
5 / 11ayı 1/ 10/ 1987- 14/ 11/ 1987 tarihleri arası 44 gün, 1987 yılı ise 374 gün olarak dikkate alınacaktır .
Buna göre, kamu sektöründe olup 506 sayılı Kanuna tabi mahiyet kodları “1 (kamu sektöründe devamlı işyeri)” ve “3 (kamu sektöründe geçici işyeri)” olarak tescil edilmiş olan işyerleri 1987 yılı
Ekim ayından itibaren Kanun Hükmünde Kararnamede öngörülen devrelere göre aylık bildirge, dört aylık sigorta primleri bordroları ve aylık prim ve hizmet belgesini Kuruma vermektedir . Öte yandan, mahiyet kodu “1” ve “3” olarak tescil edilen işyerlerinin dört aylık sigorta prim bordrolarını (aylık prim ve hizmet belgesini) ayın 15’i ile 14’ü arasında düzenleyerek vermeleri gerekirken ayın 1’i ile 30’u olarak, mahiyet kodu “2 (özel sektörde devamlı işyeri)” ve “4 (özel sektörde geçici işyeri)” olarak tescil edilmiş işyerlerinin ( 4046 sayılı Kanuna göre özelleştirilen işyerleri) ayın 1’i ile 30’u arasında vermeleri gerekirken ayın 15’i ile 14’ü arasında vermeye devam ettiklerinden işyeri tescilinde mahiyet kodu değişmediği halde dört aylık sigorta primleri bordrosu ya da aylık prim ve hizmet belgesini ters veren işyerleri için “ters işyeri” alanı işaretlenerek işlem yapılmaktadır . Bu şekilde bildirge veren işyerlerinde kamudan özel sektöre ya da tersi durumlarda ay 30 günden fazla yıl da 360 günden fazla oluşmakta olup Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalıların yıl içindeki çalışma gün sayısı 1987 yılı hariç 360 günü geçemeyeceğinden çakışan aylarda ay 30 günden, yıl ise 360 günden fazla alınmayacak, çakışma süresindeki prime esas kazançlar üst sınırı geçmeyecek şekilde aylık hesabında dikkate alınacaktır .” 9. 03/ 09/ 2016 tarihli ve 29820 sayılı Resmî Gazete yayımlanan “E-Devlet Hizmetlerinin
Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin” 9.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde;
“…e-Devlet hizmeti : Hizmet süreçlerinin vatandaş odaklı olarak yeniden yapılandırılmasını da içerecek şekilde, kurumlar arası veri paylaşımı esasına dayalı olarak yürütülmesi için kurumlar tarafından, hızlı, güvenli, etkili, verimli, şeffaf ve hesap verebilir, temel hak ve özgürlüklere riayet edilerek ve mahremiyet gözetilecek şekilde elektronik ortama aktarılan her bir kamu hizmetini, …ifade eder .” 9.2. “Kamu kurum ve kuruluşlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinde;
“e-Devlet hizmetlerinin kapsamı ve yürütülmesinde kamu kurum ve kuruluşlarının görev ve
sorumlulukları şunlardır :
a) Kamu kurum ve kuruluşları, yürüttükleri e-Devlet projeleri veya sundukları e-Devlet hizmetleri kapsamında üretmiş oldukları verilerin elektronik ortama taşınmasından, doğruluğundan, güncelliğinden, veri bütünlüğü ve güvenliğinin sağlanmasından ve saklanmasından sorumludur .
b) Kamu kurum ve kuruluşları, ulusal stratejiler ve planlar ile mevcut kurumsal stratejik planlarıyla uyumlu, kurumun e-Devlet hizmetleri sunumu amacıyla yapacakları yatırım, teknoloji tercihleri, kurumsal kapasite, tasarruf planları, fayda-maliyet, iş planı gibi unsurları kapsayacak bilişim stratejilerini hazırlar .
c) Kamu kurum ve kuruluşları, e-Devlet projeleri ile e-Devlet hizmetlerinin planlanması, geliştirilmesi, sunumu, yürütülmesi konularında Bakanlık ile gerekli koordinasyon ve işbirliğini sağlamak amacıyla kurum içi e-dönüşüm yönetişim yapısını kurar .
ç) Mer ’i mevzuattan kaynaklanan istisnalar saklı kalmak kaydıyla, e-Devlet hizmetlerinin
6 / 11yürütülmesi kapsamında ilgili veriler, kamu kurum ve kuruluşları arasında yapılan protokoller
çerçevesinde elektronik ortamda paylaşılır ve ilgili kullanıcılara sunulur .
d) Kamu kurum ve kuruluşları, e-Devlet hizmetlerini kullanım kolaylığı ve kullanıcı memnuniyetini sağlayacak şekilde; ulusal ve uluslararası standartlara uygun olarak, işlevsel, güvenli, talebe cevap verebilir ve kesintisiz şekilde sunar .
e) Kamu kurum ve kuruluşları e-Devlet hizmetlerinin izlenip ölçülmesi amacıyla kullanıcılardan gelecek talep, öneri ve şikâyetlerin değerlendirilmesine yönelik mekanizmalar oluşturur .
f) Kamu kurum ve kuruluşları, resmi internet sayfaları üzerinden sundukları e-Devlet hizmetlerinde vatandaşların memnuniyet dereceleri ve nedenlerinin izlenmesi amacıyla KAYSİS’te yer alan Kamu
Memnuniyet Anketi uygulamasını Başbakanlık tarafından sunulacak servisleri kullanarak kendi uygulamalarına entegre eder .
g) Kamu kurum ve kuruluşları kendilerine ait bilgi sistemleri üzerinde siber güvenlik önlemlerini alır, kullanıma ilişkin erişim kayıtlarını tutar ve bu bilgilerin doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini sağlar .
ğ) e-Devlet Kapısı üzerinden verilecek her bir hizmette, gerekli olan veri ya da uygulama entegrasyonu için, veri veya uygulama sahibi kurumlar, e-Devlet Kapısı İşletmecisi ile Bakanlık adına bir veri paylaşım protokolü imzalar .
h) Kamu kurum ve kuruluşları e-Devlet uygulamalarının internet üzerinden sunumunda yetkisiz erişimi engelleyecek önlemleri alır .
ı) Kamu kurum ve kuruluşları, e-Devlet hizmetlerinin sunumunda mobil teknolojilerden ve sosyal medya imkânlarından etkin biçimde yararlanır .
i) Kamu kurum ve kuruluşları sundukları ve/veya sunacakları hizmetler içerisinde geniş kitlelere hitap eden ve olgunluk seviyesi yüksek olan e-Devlet hizmetlerini yalnızca e-Devlet Kapısı üzerinden sunulacak şekilde projelendirip takvime bağlar ve projenin tamamlanmasına müteakip e-Devlet
Kapısına entegrasyonunu sağlamak için gerekli çalışmaları başlatır .
j) Kamu kurum ve kuruluşları KAYSİS’te yer alan Kamu Bilişim Sistemleri Envanterinde bilgi sistemlerine ilişkin envanter kayıtlarını oluşturur ve sürekli güncel tutar .
k) Kamu kurum ve kuruluşları geliştirecekleri e-Devlet projelerinde e-Devlet Kapısı İşletmecisi tarafından hazırlanacak Web Servis Standartları Kılavuzunun son sürümünü esas alır .
l) Kamu kurum ve kuruluşları sundukları hizmetler veya diğer işlemleri kapsamında gerçek veya tüzel kişileri doğrudan etkileyebilecek durumlar için e-Devlet Kapısı üzerinden resmi tebligat kabul edilmeyecek bildirimlerin yapılmasını sağlayacak alt yapının geliştirilmesine yönelik hazırlık çalışmalarını yapar .
m) Kamu kurum ve kuruluşları herhangi bir felaket anında sistemlerin kesintiye uğramaması için gerekli tedbirleri alır .
n) Kamu kurum ve kuruluşları, e-Devlet Kapısı üzerinden kredi kartı, banka kartı, havale, EFT, mobil ödeme gibi yöntemlerle de alacaklarının tahsilatını yapabilecekleri alt yapıyı kurar .”
7 / 11düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi ” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran, 15.11.2015 tarihinde İnönü Belediyesinde sözleşmeli memur olarak çalışmaya başlamasına, SGK hizmet dökümünde işe giriş tarihinin 15.11.2015 olmasına rağmen; hizmet dökümünde Kasım 2015 çalışma gününün 30 gün olarak göründüğünü ( 15 gün olması gerekirken), İnönü Belediyesi tarafından 31.12.2017 tarihinde çıkışı verilmiş olmasına rağmen 2017 yılı Aralık ayında çalışma gününün 16 gün olarak göründüğünü ( 30 gün olması gerekirken); yine 2015 yılı toplam çalışma süresinin 561 gün, 2017 yılı için ise 346 gün olarak göründüğünü; SGK hizmet dökümünde hizmetlerinin bu şekilde yansıtılmasının doğru olmadığını belirterek , 2015 yılı
Kasım ayında 14 günlük fazla ve 2017 yılı Aralık ayında 14 gün eksik görünen bu günler için gerekli düzeltme iş ve işlemlerinin yapılmasını talep etmektedir .
12. Başvuru kapsamında, sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında başvuran hakkında yapılan işlemlerde herhangi bir hata olup olmadığının incelenmesi, akabinde başvuranın fiili durumunun hizmet dökümüne nasıl yansıtıldığı hususunun değerlendirilmesi gerekmektedir .
13. Sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında başvuran hakkında yapılan işlemlerde herhangi bir hata olup olmadığı yönünden yapılan incelemede; 13.1. Sosyal güvenlik mevzuatı uyarınca ( 5,6,7 ve 8 numaralı paragraflar) ay kavramı , ücretleri; her ayın 15’inde ödenen 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılar için, ayın 15’inden ertesi ayın 15’ine kadar geçen, diğer sigortalılar için ise ayın 1’i ila sonu arasında geçen ve otuz gün olarak değerlendirilen süre olarak ; yıl kavramı ise , ücretleri; her ayın 15’inde ödenen 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalılar için, 15 Ocak tarihinden ertesi yılın 15 Ocak tarihine kadar geçen, diğer sigortalılar için ise 1 Ocak ilâ 31 Aralık tarihleri arasında geçen ve 360 gün olarak değerlendirilen süre olarak tanımlanmaktadır .
13.2. Diğer yandan, özel sektörde 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendine ( 4- 1/a) tabi çalışan sigortalılar için 1 aylık dönem her ayın 1’i ila 30’u arasında geçen 30 günlük süreyi ifade etmekteyken, kamu kurumları bünyesinde 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine ( 4- 1/a) tabi çalışan sigortalılar için aylık dönem ayın 15’i ila bir sonraki ayın 14’ü arasında geçen 30 günlük süreyi ifade etmektedir .
13.3. Buna göre, kamu ya da özel sektör işyerlerinde sigortalının yıl içinde tam çalışması halinde yıl
360 gün olarak alınması, sigortalının aynı anda özel sektör ya da kamu sektöründe birden fazla
işyerinde çalışması var ise aynı aydaki hizmetlerinin 30 günü, aynı yıldaki hizmetlerinin ise 360 günü geçmemesi, ikinci çalışması nedeniyle prime esas kazançlarının ise, prime esas kazanç üst
8 / 11sınırını geçmemek üzere prime esas kazanca ilave edilmesi gerekmektedir .
13.4. Başvuran özelinde yapılan değerlendirmede, başvuranın 2015 yılı 11 inci aya ilişkin dönem ( 2015/ 11) içerisinde 15/ 11/ 2015 tarihinde işe girişinin yapıldığı, başvuranın kamu kurumu bünyesinde 5510 sayılı Kanunun ( 4- 1/a) maddesi kapsamında çalışan sigortalı olması nedeniyle, ilgili mevzuat gereği ay kavramının 15/ 11/ 2015 – 14/ 12/ 2015 arasında geçen süreyi kapsadığı, bu nedenle her ne kadar 2015 yılı Kasım ayında 15 gün çalışmış olmasına rağmen 2015/ 11 dönemi 14/ 12/ 2015 tarihine kadar olan süreyi kapsadığından, bu döneme ilişkin 30 gün hizmet kazandığı, 13.5. Başvuranın 2017 yılı 12 nci aya ilişkin dönem ( 2017/ 12) içerisinde 31/ 12/ 2017 tarihinde işten ayrılışının yapıldığı, başvuranın kamu kurumu bünyesinde 5510 sayılı Kanunun ( 4- 1/a) maddesi kapsamında çalışan sigortalı olması nedeniyle, ilgili mevzuat gereği ay kavramının 15/ 12/ 2017 – 14/ 01/ 2018 arasında geçen süreyi kapsadığı, bu nedenle her ne kadar 2017 yılı Aralık ayında 30 gün çalışmış olmasına rağmen, 2017/ 12 dönemi 14/ 01/ 2018 tarihine kadar olan süreyi kapsadığından, bu döneme ilişkin 16 gün hizmet kazandığı, 13.6. Başvuranın anılan kamu idaresinde çalıştığı 15/ 11/ 2015 – 31/ 12/ 2017 tarihleri arasındaki 2 yıl 1 ay 16 günlük çalışmasının gün cinsinden 766 güne tekabül ettiği, başvuranın anılan döneme ilişkin hizmet dökümündeki dönemlere karşılık gelen hizmet sürelerinin toplamının da 766 güne tekabül ettiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, kamu işyerine özgü ay kavramının başlangıç ve bitiş tarihlerinin farklılık arz etmesi nedeniyle hizmet dökümünde görüntülenen gün hesabının farklılık gösterdiği, bununla birlikte hizmet süresi hesabının mevzuata aykırı olmadığı , sonuç olarak başvuranın herhangi bir hak kaybına uğramadığı değerlendirilmektedir .
14. Başvuranın fiili durumunun hizmet dökümüne doğru yansıtılıp yansıtılmadığı yönünden yapılan incelemede; 14.1. Kararın 9 numaralı paragrafında yer alan; “E-Devlet Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” uyarınca e-devlet hizmeti, hizmet süreçlerinin vatandaş odaklı olarak yeniden yapılandırılmasını da içerecek şekilde, kurumlar arası veri paylaşımı esasına dayalı olarak yürütülmesi için kurumlar tarafından, hızlı, güvenli, etkili, verimli, şeffaf ve hesap verebilir, temel hak ve özgürlüklere riayet edilerek ve mahremiyet gözetilecek şekilde elektronik ortama aktarılan her bir kamu hizmetini ifade etmektedir . Aynı Yönetmelik uyarınca kamu kurum ve kuruluşları, yürüttükleri e-Devlet projeleri veya sundukları e-Devlet hizmetleri kapsamında üretmiş oldukları verilerin elektronik ortama taşınmasından, doğruluğundan, güncelliğinden sorumlu olup; e-Devlet hizmetlerini kullanım kolaylığı ve kullanıcı memnuniyetini sağlayacak şekilde ; ulusal ve uluslararası standartlara uygun olarak, işlevsel, güvenli, talebe cevap verebilir ve kesintisiz şekilde sunmakla yükümlü tutulmuştur .
14.2. Diğer yandan hukuk devleti ilkesi idarenin “belirlilik”, “istikrar”, “öngörülebilirlik” ve “haklı beklenti” ilkelerine uygun davranmasını içermektedir . Buna göre, idarenin vatandaşların güvenini boşa çıkaracak uygulamalardan kaçınması gerekir . Sosyal güvenlik uygulamaları, çalışanlar bakımından tüm çalışma hayatını etkileyen, sosyal devlet olmanın gereği olarak kapsama alınan risklere karşı alınan bir güvence, devlet için ise bir ödev niteliğindedir .
14.3. Bu nedenle, muhatap idarenin, vatandaşlara elektronik ortamda sunduğu hizmetlerin
9 / 11mevzuata uygun, güncel, kullanımı kolay ve kullanıcı memnuniyetini ön plana alan işlevsel,
talebe cevap verebilir nitelikte olması gerekmektedir .
14.4. Yukarıda ayrıntılı şekilde açıklandığı üzere her ne kadar başvuranın hizmet sürelerinin hesaplanmasında mevzuata ve hukuka aykırı bir durum bulunmadığı anlaşılmakta ise de; hizmetlerin görüntülendiği SGK Hizmet Dökümünde başvuran hakkında uygulanan mevzuat hükümleri gibi ayrıksı düzenlemeler için açıklamaların yer almadığı, ayrıca mevzuatın kabul ettiği ay ve yıl kavramlarının sırasıyla 30 ve 360 günü geçemeyeceği kuralına uygun görüntüleme yapılmadığı, zira başvuran özelinde başvuranın 2015 yılı toplam gün sayısının 561 gün, 2017 yılı toplam gün sayısının da 346 gün olarak göründüğü (başvuran tam yıl çalışmış olmasına rağmen), bu durumun da vatandaşlar açısından, elektronik ortamda sunulan ve e-devlet üzerinden erişim sağlanabilen hizmet dökümünde yer alan bilgilerin doğruluğu yönünden tereddüt etmelerine neden olabileceği, bu yönüyle kararın 9 numaralı paragrafında yer alan Yönetmeliğin amaçladığı işlevsel, güvenli ve talebe cevap verebilir olma ilkelerine uygun olmadığı değerlendirilmektedir .
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın hizmet sürelerinin hesabında herhangi bir mevzuata ve hukuka aykırılık tespit edilememekle birlikte , başvuranın talebi hizmet dökümündeki hizmetlerinin doğru yansıtılmadığına ilişkin olduğundan ; hizmet dökümünde yer alan ay/yıl cinsinden hizmet sürelerinin düzeltilmesi, kamu işyerleri hakkında uygulanan mevzuat uyarınca gerekli açıklamanın hizmet dökümü altında yer alan açıklamalara eklenmesi veya kamu/özel işyeri ayrımı olmaksızın standart bir görüntüleme mekanizmasının oluşturulması ile vatandaşları yanıltabilecek durumlara sebebiyet vermeyecek, daha açık ve anlaşılabilir hizmet görüntüleme sisteminin oluşturulması gerektiği sonucuna varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Sosyal Güvenlik Kurumunun ve Sahil
Güvenlik Komutanlığının, Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve böylece “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak Sosyal Güvenlik Kurumunun cevabında başvuranın hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine; diğer yandan yukarıda gerekçelendirildiği üzere “ şeffaflık” ve “haklı beklentiye uygunluk” ilkelerine uygun davranması beklenilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup; Eskişehir İş
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
10 / 11Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuran hakkında, “ E-Devlet Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik” ve bu yönetmeliğin esas aldığı ilkeler çerçevesinde, hizmet dökümünde yer alan ay/yıl cinsinden görüntülenen hizmet sürelerinin düzeltilmesi, kamu işyerleri hakkında uygulanan mevzuat uyarınca gerekli açıklamanın hizmet dökümü altında yer alan açıklamalara eklenmesi veya kamu/özel işyeri ayrımı olmaksızın standart bir görüntüleme mekanizmasının oluşturulması ile vatandaşları yanıltabilecek durumlara sebebiyet vermeyecek, daha açık ve anlaşılabilir hizmet görüntüleme sisteminin oluşturulmasına yönelik işlemlerin makul sürede tamamlanması için SOSYAL GÜVENLİK KURUMU
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı’nca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi