TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 16441-16441 |sayi|18745356-101.07.04-E.18745356-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/4607 2018/ 4607
KARAR TARİHİ : 02/10/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI , TCKN :
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Adalet Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Hizmet gereği Polatlı Adliyesine atanmasına ilişkin işlemin geri alınması talebi hakkında .
BAŞVURU TARİHİ : 13/04/2018 13.4.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 28/ 3/ 2002 tarihinden beri kamuda çalıştığını, Aralık 2005 tarihine kadar Milli Eğitim
Bakanlığında öğretmenlik yaptıktan sonra Adalet Bakanlığına geçiş yaptığını ve bu tarihten itibaren
Ankara Adliyesi 3. Çocuk Mahkemesinde psikolog olarak görev yapmakta iken Polatlı Adliyesi Aile
Mahkemesine atandığını, kararın gözden geçirilerek yeniden Ankara Adliyesine tayin talebinin reddedildiğini, 3. Çocuk Mahkemesi Hâkiminin 30/ 10/ 2017 tarihli ve sayılı yazısına binaen bu atamanın yapıldığını, görev yaptığı çocuk mahkemesinde mahkeme uzmanları ile mahkeme kalemi arasında tedbir dosyalarına ait evrakın dosyaya ve dosyanın da yerine konması işine ilişkin yaşanan görev dağılımından kaynaklı olarak sorun yaşandığını ve bu sorun neticesinde söz konusu yazının yazıldığını, konuya ilişkin Hakim ile yaptığı görüşmede, hakimin Ankara dışına tayin amacıyla değil Ankara Adliyesinde başka bir çocuk veya aile mahkemesine gönderilmesi amacıyla yazıyı yazdığını, konuya ilişkin Adalet Bakanlığının arandığını hatta değişiklik yapılması amacıyla yazı yazıldığını ancak sonuç alınamadığını, gönderilen yazıda yer verilen disiplin cezası ile tutum ve davranışlara ilişkin olarak, daha önce iki kez aylıktan para kesme ve bir kez de uyarı cezası aldığını, ama bunların nedeninin işe geç kalma ile ilgili olduğunu, söz ve hareketlerinin moral ve motivasyonu bozduğuna dair ise somut hiçbir şeyin bulunmadığını, söz konusu atama nedeniyle maddi ve manevi olarak mağdur edildiğini belirterek Polatlı Adliyesine atanmasına ilişkin işlemin
1 / 9geri alınmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden Adalet
Bakanlığının 7/ 6/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle, 2.1. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 31/ 10/ 2017 tarihli ve sayılı yazısı ekinde alınan Ankara 3 üncü Çocuk Mahkemesinin 30/ 10/ 2017 tarihli ve sayılı yazı ile mahkeme hakimince; mahkemelerinde tedbir kararlarında sosyal hizmet uzmanları ile birlikte çalışmalarının söz konusu olduğu, psikolog ısrarlı bir şekilde moral ve motivasyonlarını bozan hareketlerde bulunduğu, amirleri olarak kendisini ısrarlı bir şekilde uyarmasına rağmen kendisinde bir düzelme görülmediği, tedbir kararları ile ilgili evrakın takip edilmesi işlemlerinin sağlıklı bir şekilde yapılması hususlarında büyük bir zafiyet gözlemlendiği, incelemeler sonucunda çoğu zaman ısrar eden hatalara rastlanıldığı, uyarılmasına rağmen hatalarını düzeltmediği ve duymazdan gelip ısrar ettiği, bu hareketleri nedeniyle disiplin cezası aldığı, disiplin cezası almış olmasına rağmen tavrını ve durumunu halen düzeltmediği, verilen emirleri gereği gibi yerine getirmediği, hatta duymazdan gelip hiç emir verilmemiş gibi davrandığı, gerek davranışları gerekse sözleri ile mahkeme çalışanlarının ve hâkimlerinin çalışma şevkini kırarak çalışma gayretlerini sekteye uğrattığı belirtilerek, adı geçen personel ile de çalışmak istemediği bildirilerek, mahkemelerinden bir an önce alınarak uygun görülecek başka bir mahkemede görevlendirilmesi, mümkünse adı geçenin yerine başka mahkemelerden becayiş yapılması talebinde bulunulduğu, 2.2. Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin “Hizmet Gereği Atama” başlıklı 29 uncu maddesinin 1 inci ve 3üncü fıkrasında yer alan hükümler uyarınca mahkeme hâkiminin görüşleri de göz önünde bulundurularak, başvuranın hizmet gereği Polatlı Aile
Mahkemesine naklen atamasının yapıldığı, 2.3. Mezkur Yönetmeliğin 29 uncu maddesinin 6 ncı fıkrasında yer alan hüküm gereğince başvuran
Bakanlık merkez atamalı personeli olup, bahsedilen hüküm gereğince eski görev yerine dönebilmesi için bulunduğu yerde 8 yıl çalışması gerektiği, 2.4. Başvuran hakkında aynı zamanda disiplin amiri olan Ankara 3 üncü Çocuk Mahkemesi Hâkimi tarafından konuya ilişkin herhangi bir soruşturmanın yapılmadığı, 2.5. Başvuranın söz ve davranışlarından kaynaklı olarak hakkında açılan bir disiplin soruşturmasının bulunmadığı, 2.6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 76 ıncı maddesinde; “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya
68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer
kadrolara naklen atayabilirler” hükmü yer almakta olup, başvuranın hizmet gereği atamasının yapıldığı tarihte Ankara Adliyesinde bulunan çocuk ağır ceza, çocuk ve aile mahkemelerinde boş psikolog kadrosu bulunmadığından, yer değişikliği işleminin Ankara Adliyesi bünyesinde gerçekleştirilmesine olanak bulunmadığı, 2.7. Ankara 3 üncü Çocuk Mahkemesi Hâkiminin 25/ 01/ 2018 tarihli yazısı ile başvuranın Ankara
Adliyesine naklen atanmasına herhangi bir itirazının olmayacağına ilişkin görüşün bildirildiği, ancak bu yazının teklif mahiyetinde olmaması nedeniyle dikkate alınmadığı,
2 / 92.8. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununun “ Sosyal çalışma görevlilerinin görevleri” başlıklı 34
üncü maddesinde; “Sosyal çalışma görevlilerinin (psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı) görevi; a) Görevlendirildikleri çocuk hakkında derhâl sosyal inceleme yapmak, hazırladıkları raporları kendilerini görevlendiren mercie sunmak, b) Suça sürüklenen çocuğun ifadesinin alınması veya sorgusu sırasında yanında bulunmak, c) Bu Kanun kapsamında mahkemeler ve çocuk hâkimleri tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmektir .” şeklinde açıklandığı belirtilmiş olup, başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmü amirdir .
4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında , “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmüne yer verilmiştir .
5. 14/ 7/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 5.1. “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde, “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır…
Memurların atanamayacakları yerler ve bu yerlerdeki görevler ile kurumların özellik arz eden görevlerine atanabilmeleri için hangi kademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektiği ve yer değiştirme ile ilgili atama esasları Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir . Kurumlar atamaya tabi olacak personeli için bu yönetmelik esaslarına göre Devlet
Personel Başkanlığının görüşünü almak suretiyle bir personel ve atama planı hazırlar .”, 5.2. “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler .”, 5.3. “Disiplin amiri ve disiplin cezaları” başlıklı 124 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, “
Kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacı ile kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve yönetmeliklerin Devlet memuru olarak emrettiği ödevleri yurt içinde veya dışında yerine getirmeyenlere, uyulmasını zorunlu kıldığı hususları yapmayanlara, yasakladığı işleri yapanlara durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre 125 inci maddede sıralanan disiplin cezalarından birisi verilir .”
3 / 9hükmü yer almaktadır .
6. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununun 6.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “( 1) Bu Kanunun uygulanmasında;…
e) Sosyal çalışma görevlisi : Psikolojik danışmanlık ve rehberlik, psikoloji, sosyoloji, çocuk gelişimi, öğretmenlik, aile ve tüketici bilimleri ve sosyal hizmet alanlarında eğitim veren kurumlardan mezun meslek mensuplarını, İfade eder .”, 6.2. “Sosyal çalışma görevlilerinin görevleri” başlıklı 34 üncü maddesinde, “( 1) Sosyal çalışma görevlilerinin görevi; a) Görevlendirildikleri çocuk hakkında derhâl sosyal inceleme yapmak, hazırladıkları raporları kendilerini görevlendiren mercie sunmak, b) Suça sürüklenen çocuğun ifadesinin alınması veya sorgusu sırasında yanında bulunmak, c) Bu Kanun kapsamında mahkemeler ve çocuk hâkimleri tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmektir .
( 2) İlgililer, sosyal çalışma görevlilerinin çalışmaları sırasında kendilerine yardımcı olmak ve çocuk hakkında istenen bilgileri vermek zorundadır .
( 3) Sosyal çalışma görevlilerinin, görevleri sırasında yaptıkları ve hâkim tarafından takdir edilen masrafları Cumhuriyet başsavcılığının suçüstü ödeneğinden ödenir .” hükmüne yer verilmiştir .
7. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin
“Hizmetin Gereği Olarak Yapılabilecek Yer Değiştirmeler” başlıklı 11 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Haklarında adli veya idari bir soruşturma yapılmış ve bu soruşturma sonucunda o yerde kalmasında sakınca görülmüş olan memurun hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma sürelerini tamamlamadan ve yer değiştirme suretiyle atanma dönemi beklenmeksizin hizmetin gereği olarak yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir .” hükmü yer almaktadır .
8. Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin 8.1. “Hizmet Gereği Atama” başlıklı 29 uncu maddesinde, “Adlî veya idarî soruşturma ya da denetim elemanlarınca düzenlenen raporlara göre olumsuzluğu tespit edilmiş olanlar veya tutum ve davranışları nedeniyle o yerde kalmaları, ilgisine göre Bakanlıktaki birim amiri, Cumhuriyet başsavcısı, bölge idare mahkemesi başkanı veya Adlî Tıp Kurumu Başkanınca uygun görülmeyip gerekçeli olarak atanmaları teklif edilenler, bu Yönetmelikte belirtilen zorunlu çalışma sürelerini tamamlamadan ve yer değiştirme sureti ile atanma dönemi beklenmeksizin hizmet gereği olarak başka bir yere atanabilirler . Memurun görev yaptığı yerde ihtiyaç bulunmaması halinde diğer yerlere de ataması yapılabilir .
Atamaları adalet komisyonlarınca teklif edilenler komisyonlarca komisyon merkez veya mülhakatlarına atanabilecekleri gibi komisyonların teklifi üzerine Bakanlık onayı ile başka yerlere de atanabilirler .
Bakanlık ve Adlî Tıp Kurumu merkez kadrolarında görev yapan personel birinci fıkrada belirtilen nedenlerle durumlarına uygun taşra kadrolarına atanabilirler .
Yüksek mahkemelerde görev yapan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi personel, ilgili
4 / 9yüksek mahkemenin teklifi üzerine iktisap ettikleri kadro ve aylığa uygun taşra teşkilâtı kadrolarına
Bakanlıkça atanabilirler .
Bu maddeye göre hizmet gereği naklen ataması yapılanlar, a) Atandığı yerde göreve başladığı tarihten itibaren en az üç yıl görev yapması, b) Atandığı yerdeki son üç yıla ait sicil raporları ile denetim elemanlarınca düzenlenen gizli raporlarının iyi olması, c) Atandığı yerdeki herhangi bir eylemi ile ilgili olarak son üç yıl içerisinde uyarma dışında herhangi bir disiplin cezası almamış bulunması, d) Atandığı yerdeki herhangi bir eylemi ile ilgili olarak son üç yıl içerisinde taksirli suçlar dışında paraya çevrilmiş veya tecil edilmiş olsa bile hükümlülüğü ile adlî ve idarî soruşturması veya ceza davasının bulunmaması, e) Atanmak istediği yerde durumuna uygun boş kadro ve ihtiyaç bulunması şartıyla kendi isteği ile naklen atanma talebinde bulunabilirler . Ancak askerlikte, açıkta ve aylıksız izinde geçirilen süreler ile hastalık raporlarının üç aydan fazlası üç yıllık süreden sayılmaz .
Hizmet gereği olarak atananlardan; aynı komisyon içinde bir yere atananlar önceki görev yerine, komisyon dışı bir yere atananlar önceki görev yerinin bağlı olduğu merkez ve mülhakatına, atamaları komisyonlarca teklif edilenler dışında kalanlar önceki görev yerinin il ve ilçelerine sekiz yıl dolmadan atanamazlar .” hükümleri düzenlenmiştir .
9. Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve
Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin “Adlî Yargı İlk Derece Hukuk
Mahkemeleri Yazı İşleri Hizmetleri” başlıklı Dördüncü bölümünde yer alan 9.1.“Yazı işleri hizmetlerinin yürütülmesi” başlıklı 169 uncu maddesinde, “( 1) Mahkemelerde bir yazı işleri müdürü, yeterli sayıda zabıt kâtibi, memur, mübaşir, hizmetli ve diğer görevliler bulunur .
( 2) Yazı işleri hizmetleri ilgisine göre mahkeme başkanı veya hâkiminin denetimi altında, ilgili yazı işleri müdürü ve onun yönetiminde zabıt kâtibi, memur, mübaşir, hizmetli ve diğer görevliler tarafından yürütülür .
( 3)Yazı işleri müdürünün görev ve sorumlulukları şunlardır :
a) Mahkeme yazı işlerini denetlemek .
b) Talep hâlinde gerekçeli kararın tebliğini sağlamak .
c) Harç tahsil müzekkerelerini yazmak ve kesinleştirme işlemlerini yapmak .
ç) Zabıt kâtipleri arasında iş bölümü yapmak .
d) Dava dilekçesini ve havalesi gereken evrakı havale etmek .
e) Yönetimi altında bulunan zabıt kâtipleri ve diğer memurları yetiştirmek .
f) Hukukî başvuru veya kanun yolları incelemesi için dosyayla ilgili gerekli işlemleri yapmak ya da yaptırmak .
g) Bilirkişilere fizikî ortamda teslimi gereken dosyalarla ilgili işlemleri yerine getirmek .
ğ) Harcın hesaplanması ve hukuk mahkemeleri veznesi bulunmayan yerlerde tahsiline ilişkin işlemleri yapmak .
h) Dosyaya ait kıymetli evrak ve değerli eşyanın uygun yerde muhafazasını sağlamak .
ı) Yargılamanın bulunduğu aşamanın gereklerini yerine getirmek .
i) Arşivin düzenli tutulmasını sağlamak .
j) Teminatın iadesi gereken hâllerde gerekli işlemleri yerine getirmek .
k) Mevzuattan kaynaklanan, başkan veya hâkim tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmek .
( 4) Zabıt kâtibinin görev ve sorumlulukları şunlardır :
a) Duruşma ve keşiflere katılmak, başkan veya hâkim tarafından yazdırılanlar ile doğrudan yazılmasına izin verilen beyanları tutanağa yazmak .
b) Ara kararları yerine getirmek .
5 / 9c) Gerekçeli kararları başkan veya hâkimin bildirdiği şekilde yazmak .
ç) Yargılaması devam eden dosyaları düzenli ve eksiksiz bir şekilde muhafaza etmek .
d) Tamamlanıp kesinleşen dosyaları arşive kaldırtmak .
e) Tarafların dosyaları incelemesine nezaret etmek ve dosya inceleme tutanağını düzenlemek .
f) Karar ve tutanakları dikkat ve itina ile yazarak imzasız bırakmamak .
g) Cevabı gelmeyen müzekkerelerin tekidini yapmak .
ğ) Dizi pusulası düzenlemek .
h) Mevzuattan kaynaklanan, başkan veya hâkim ya da yazı işleri müdürünün vereceği diğer görevleri yerine getirmek .
( 5) Mübaşirin görev ve sorumlulukları şunlardır :
a) Kâtip tarafından hazırlanan ve duruşması yapılacak dosyaları incelenmek üzere duruşma gününden önce hâkime götürmek .
b) Günlük duruşma listesini yapmak ve görülebilecek bir yere asmak .
c) Duruşma sırası gelenleri duruşma salonuna davet etmek .
ç) Duruşmaya alınanların salondaki yerlerini göstermek ve buna uyulmasını sağlamak .
d) Yemin verilmesi ve kararın açıklanması başta olmak üzere, duruşma ve keşif esnasında izlenmesi gereken davranış kurallarını taraflara ve ilgililere açıklamak .
e) Müzekkereler ve tebligatların ilgili kurum ya da kişilere ulaşmasını sağlamak üzere posta ve zimmet işlemlerini yerine getirmek .
f) Duruşmanın gizli yapılması kararı alındığında salonu boşaltmak .
g) Başkan veya hâkimin uygun bulduğu kişilerin dosyadan fotokopi almasına yardımcı olmak .
ğ) Ertelenen duruşma tarihini yazarak taraflara vermek .
h) Arşive gitmesi gereken dosyalar ile arşivden çıkarılması gereken dosyalara ilişkin işlemleri yapmak ve arşivi düzenli tutmak .
ı) Fizikî ortamda sunulan evrakı en kısa sürede dosyasına düzenli bir şekilde takmak .
i) İlgili mevzuatta belirlenen resmî kıyafeti giymek .
j) Başkan, hâkim ve yazı işleri müdürünün vereceği diğer görevleri yerine getirmek .
( 6) Hizmetlinin görev ve sorumlulukları şunlardır :
a) Mahkemeye ait alanları tertipli, düzenli ve temiz hâlde tutmak .
b) Mübaşirin olmadığı ya da yetersiz kaldığı zamanlarda ona ait işleri yapmak ve yardımcı olmak .
c) Başkan, hâkimin ve yazı işleri müdürünün vereceği diğer görevleri yerine getirmek .
( 7) Yazı işleri müdürü, yerine getirmekle yükümlü olduğu görevleri yazı işleri hizmetlerinde görevli personele devredemez .”, 9.2. “İş bölümü” başlıklı 170 nci maddesinde, “( 1) Yazı işleri müdürü, ilgisine göre başkanın veya hâkimin onayını alarak, zabıt kâtibi, memur, mübaşir ve diğer görevliler arasında iş bölümü yapar .
Yazı işleri bürosunun birden fazla hâkime bağlı çalıştığı ilk derece hukuk mahkemelerinde tüm hâkimlerin onayı alınır .
( 2) Yazı işleri müdürü, hizmetlerin verimli ve düzenli bir şekilde yürütülmesi için zabıt kâtipleriyle, memur ve diğer görevlilere işlerin öğretilmesi de dâhil olmak üzere her türlü tedbiri alır . İlgili yazı işleri müdürü ve personel işin birikmesi veya gecikmesinden birlikte sorumludur .” düzenlemeleri yer almaktadır .
IV. IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ile başvuranın hizmet gereği atama işlemi hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırı olduğundan atama işleminin geri alınmasının ve ayrıca Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil
Yönetmeliğinin ilgili hükmünün Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmelik ile uyumlu hale getirilmesinin yerinde olacağı yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
6 / 9V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran, Ankara Adliyesi 3. Çocuk Mahkemesinde psikolog olarak görev yapmakta iken hizmet gereği yer değiştirme kapsamında Polatlı Adliyesi Aile Mahkemesine atandığını, söz konusu atamanın haksız yer yapıldığını belirterek maddi ve manevi mağduriyetine sebebiyet veren atama işleminin geri alınmasını talep etmektedir .
12. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin ilkesidir . Bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir . İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez . İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır . İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır . (AYM, 17/ 04/ 2008 Tarihli, E .2005/ 5, K.2008/ 93 sayılı Kararı) .
13. Başvuru konusu olayda başvuran, çalışma düzeninin ve barışının bozulmasına sebebiyet verdiği gerekçesiyle Ankara Adliyesinden Polatlı Adliyesine atamasının yapılmasına karşılık mahkeme bünyesinde uzman olarak yürütmekle sorumlu olduğu görevleri yerine getirmesinin yanı sıra kendi görev tanımında olmayan kalem personelinin sorumluluğunda bulunan iş ve işlemleri de yapmasının talep edildiği ve buna ilişkin itirazda bulunduğunu, bu durum haricinde görev alanında bulunan görevleri layıkıyla yerine getirdiğini belirtmekte, hizmet gereği yer değişikliğinde dikkate alınması talep edilen disiplin cezalarının ise mevzu bahis gerekçe ile herhangi bir ilgisinin bulunmadığını, yanlış bir algının oluşmasına sebebiyet verildiğini ifade etmektedir .
14. Konuya ilişkin ilgili idare tarafından ise, başvuranın Ankara Adliyesinden Polatlı Adliyesine atamasının Cumhuriyet Başsavcılığının yazısı ekinde yer verilen Ankara 3. Çocuk Mahkemesi hakiminin yazısına istinaden yerine getirildiği, söz konusu atamanın ilgili Yönetmelikte yer verilen
“hizmet gereği atama” kapsamında değerlendirildiği ve başvuranın atandığı yerde en aç üç yıl görev yapmaksızın yer değişikliği talebinde bulunamayacağı, önceki görev yerine ise 8 yıl dolmadan geri dönemeyeceği, başvuru konusuna ilişkin herhangi bir soruşturmanın yürütülmediği, naklen atama konusunda idarelerinin takdir yetkisinin bulunduğu ve başvuranın Ankara Adliyesi bünyesinde atamasının yapılabileceği boş psikolog kadrosunun bulunmadığı, ilgili hakim tarafından başvuranın atamasına ilişkin sonraki tarihli yazısının ise teklif niteliğinde bulunmadığından dikkate alınmadığı değerlendirmelerine yer verilmiştir .
15. Başvuruya konu olaya ilişkin mevzuat hükümleri gereğince, 657 sayılı Kanunda düzenlenen yer değiştirme suretiyle atanma kapsamında yürürlüğe konulan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme
Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik ile haklarında adli veya idari bir soruşturma yapılmış ve bu soruşturma sonucunda o yerde kalmasında sakınca görülmüş olan memurun hizmetin gereği olarak yer değiştirme suretiyle atamasının yapılmasının öngörüldüğü, bu kapsamda da Adalet
Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinde de hizmet gereği atamaya ilişkin düzenlemeye yer verildiği, adlî veya idarî soruşturma ya da denetim elemanlarınca düzenlenen raporlara göre olumsuzluğu tespit edilmiş olanlar veya tutum ve davranışları nedeniyle o
7 / 9yerde kalmaları, ilgisine göre Bakanlıktaki birim amiri, Cumhuriyet başsavcısı, bölge idare
mahkemesi başkanı veya Adlî Tıp Kurumu Başkanınca uygun görülmeyip gerekçeli olarak atanmaları teklif edilenlerin , bu Yönetmelikte belirtilen zorunlu çalışma sürelerini tamamlamadan ve yer değiştirme sureti ile atanma dönemi beklenmeksizin hizmet gereği olarak başka bir yere atanabilecekleri yönünde düzenlenmeye yer verilmiş bulunmaktadır .
16. Yapılan incelemede, başvuranın yer değişikliğine gerekçe olarak sunulan teklif yazısının ilgili mahkeme hakimi tarafından hazırlandığı, ilgili hakim tarafından yer verilen bazı iddiaların somut olarak tespitinin yapılabileceği, bazılarının ise soyut nitelikte olduğu, söz konusu iddialara ilişkin teklifin tarafı olan başvuranın ise herhangi bir bilgisinin bulunmadığı, Cumhuriyet Başsavcılığınca söz konusu yazının Adalet Bakanlığına iletildiği ancak ilgili mevzuat gereğince öngörülen İdari
Makamca söz konusu atamanın gerekçeli olarak uygun görüldüğüne ilişkin herhangi bir değerlendirmeye yer verilmeksizin veya soruşturma yapılmaksızın başvuranın hizmet gereği atama işleminin tesis edildiği anlaşıldığından bu kapsamda yapılan işlemin ilgili mevzuat hükümlerinde öngörülen usule aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir .
17. Bunun yanında, ilgili hakimin başvuranın görev ve sorumluluklarına ilişkin ilgili mevzuat hükümleri ve soruşturma süreçleri sonucunda ortaya konulabilecek nitelikteki iddiaları hakkında bir değerlendirme veya soruşturma yapılmamasının yanında başvurana 2007, 2008 ve 2014 yıllarında mesai saatlerine ilişkin eylemleri nedeniyle verilen disiplin cezalarının, devam eden yıllarda yürütülen görev ve sorumlulukları ile ilişkilendirilmesinin hakkaniyete uygun olmadığı, ayrıca hukuken geçerli somut bilgi ve belgelerle kanıtlanmaksızın soyut ve tek taraflı değerlendirmeler çerçevesinde başvuranın hizmet gereği yer değişikliği yapılmasının ölçülülük ilkesine de aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir . Ayrıca, ilgili hakim tarafından daha sonrasında başvuranın Ankara
Adliyesinde görev yapmasına ilişkin herhangi bir itirazının bulunmayacağı yönünde ifadelerini içeren yazıyı yazmasının da tarafların iradelerinin tam olarak ortaya konulmaksızın işlemin tesis edildiğini ortaya koymaktadır .
18. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın hizmet gereği atama işlemi hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırı olduğundan atama işleminin geri alınmasının yerinde olacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis
8 / 9edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile
Başvuru konusu hizmet gereği atama işleminin hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle söz konusu işlemin geri alınması yönünde ADALET BAKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ADALET BAKANLIĞINCA bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Bu kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi