Hizmet ihalelerinde yaklaşık maliyet hesaplanırken yüklenici karı en fazla yüzde kaç olabilir (KİK)

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Dentat Yemek Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. – Dnz Atakan Yemek Gıda Temizlik İlaçlama Hayvancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,

Bozburun Mah. 7026 Sok. No: 16 Merkezefendi/DENİZLİ

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Denizli İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekterliği,

Sırakapılar Mah. Şehit Albay Karaoğlanoğlu Cad. No: 1/B 20100 Merkezefendi/DENİZLİ

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/28443 İhale Kayıt Numaralı “Dkhb Genel Sekreterliğine Bağlı Sağlık Tesisleri İçin 2017-2018 Yılları 2 (İki) Kısım Malzemeli Yemek Hizmeti Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Denizli İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekterliği tarafından 13.03.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Dkhb Genel Sekreterliğine Bağlı Sağlık Tesisleri İçin 2017-2018 Yılları 2 (İki) Kısım Malzemeli Yemek Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Dentat Yemek Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. – Dnz Atakan Yemek Gıda Temizlik İlaçlama Hayvancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 23.03.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 23.03.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 03.04.2017 tarih ve 19970 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 31.03.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/847 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, şikayete konu ihalenin yaklaşık maliyetinin ihale tarihinde idarece 26.439.702,23 TL olarak açıklandığı, idarece daha önce gerçekleştirilen 2016/343440 İKN’li ihalenin yaklaşık maliyeti 31.909.753,62 TL olarak açıklandığından ve söz konusu ihalenin süresi 24 ay olduğundan, ihalenin aylık maliyeti 1.329.573,06 TL olarak belirlenerek şikayete konu ihalenin 22 ay olması sebebiyle yaklaşık maliyetinin 29.250.607,48 TL olması gerektiği, kendi tekliflerini de bu maliyete göre hazırladıkları, buna göre idarece belirlenen yaklaşık maliyetin hatalı olduğu iddiaalarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde ihale konusu iş “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: DKHB Genel Sekreterliğine Bağlı Sağlık Tesisleri İçin 2017-2018 Yılları 2 (İki) Kısım Malzemeli Yemek Hizmeti Alımı

b) Miktarı ve türü:

1.KISIM:

Normal Yemek: 3.221.667 adet

Kahvaltı: 934.535 adet

Diyet Kahvaltı: 260.092 adet

Diyet Yemek: 481.534 adet

2.KISIM:

Normal Yemek: 41.000 adet

Kahvaltı: 11.000 adet

Diyet Kahvaltı: 3.200 adet

Diyet Yemek: 9.200 adet

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.” şeklinde tanımlanmış, anılan Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde ise “20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir.

20.2. Kısmi teklife ilişkin açıklamalar

20.2.1.

İhale konusu iş 2 (İki) Kısımdan oluşmaktadır. İstekliler teklif cetvelindeki kısımların tamamına teklif verebileceği gibi, sadece bir kısım içinde teklif verebilirler. İstekliler teklif verdikleri kısımdaki kalemlerin tamamına teklif vermek zorundadır.” şeklinde düzenleme yapılmıştır. Söz konusu düzenlemeye göre kısmi teklife açık olarak yapılan ihalede başvuru sahibi tarafından Kuruma yapılan itirazen şikâyet başvurusunun ihalenin 1’inci kısmına yönelik olduğu anlaşıldığından inceleme de şikâyete konu kısım üzerinden yapılmıştır.

13.03.2017 tarihinde yapılan ihalenin şikayete konu 1’inci kısmına 12 adet teklif verildiği, 5 isteklinin teklifinin geçerli kabul edildiği, ihalenin Palmiye Yemek Üretim Tem. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Dentat Yemek Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. – DNZ Atakan Yemek Gıda Tem. İlaç. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifinin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır. Başvuru sahibi ise inceleme konusu ihale için hesaplanan yaklaşık maliyetin daha önce idarece yapılan bir başka yemek alımı ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetle kıyaslandığında söz konusu yaklaşık maliyetin hatalı olarak hesaplandığını iddia etmektedir.

Kamu İhale Kanunu’nun “Yaklaşık maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 7’nci maddesinde, “(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ayrıntılı fiyat ve gerektiğinde miktar araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

(2) Ön ilan yayımlanmadan önce tahmini alım miktarı esas alınarak hesaplanan yaklaşık maliyet, ihale veya ön yeterlik ilanı öncesi alım miktarı ve diğer hususlar göz önünde bulundurularak yeniden hesaplanabilir.

(3) İhale konusu işin bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olduğu hallerde, yaklaşık maliyet her bir kısım için ayrı ayrı olmak üzere işin tamamı dikkate alınarak hesaplanır.

(4) İhale konusu işte kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipman gibi unsurların idare tarafından verilmesi durumunda; yaklaşık maliyet, bu unsurların bedeli hariç tutularak hesaplanır ve bu unsurların listesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ekine konulur.

(5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı fiyat teklifleri ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez.

(6) Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır. Ancak, işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, bu kapsamda yaklaşık maliyet de aynı danışmanlık hizmet sunucusuna hesaplatılabilir.” şeklinde,

Anılan Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.” şeklinde,

Söz konusu Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde ise “(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

(2) Götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde, işin gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde işçilik ile varsa malzeme, ekipman ve diğer unsurlar için belirlenen fiyatlar ve bu fiyata dahil olan maliyetler gösterilir.

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 7 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, endeks üzerinden güncellenir.

(5) Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda, gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyet güncellenir.” şeklinde düzenlemeler yapılmıştır.

Yukarıya aktarılan mevzuat hükümlerine göre; mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarelerce, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyetin belirleneceği ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği, ihale konusu işin bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olduğu hallerde, yaklaşık maliyetin her bir kısım için ayrı ayrı olmak üzere işin tamamı dikkate alınarak yaklaşık maliyetin hesaplanacağı, yukarıda (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen yöntemler çerçevesinde elde edilen fiyatların biri, birkaçı veya tamamının herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanmak suretiyle yaklaşık maliyetin hesaplanabileceği, ayrıca idarece hesaplanan yaklaşık maliyete işin niteliği dikkate alınarak %7 oranını geçmemek üzere yüklenici kârının ekleneceği,fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verileceği, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulacağı ve fiyatların KDV hariç isteneceği, istenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturaların değerlendirmeye alınmayacağı ve buna ilişkin gerekçelerin yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterileceği, yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenebileceği ve gerekçesinin yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterileceği, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyetin teklif fiyatları ile birlikte açıklanacağı,yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetlerin idarelerce, endeks üzerinden güncelleneceği, asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler olması nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda da gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyetin güncellenebileceği anlaşılmaktadır.

İhale konusu iş yemek alımı olduğundan öncelikle idarece çiğ girdi listesi hazırlanarak söz konusu girdiler üzerinden hem başka idarelerden hem de firmalardan fiyat teklifleri alındığı, ihale konusu işte kullanılacak demirbaş ve sarf malzemesi, ilaçlama giderleri ile teklif fiyata dahil olacak giderler (personelin yol maliyeti, yemekte verilecek 200 cc bardak su maliyeti) için fiyat teklifleri alındığı, çalıştırılacak personel maliyeti ile ilgili hesapların yapıldığı, ayrıca ihale konusu işe ilişkin teknik şartnameye göre de fiyat teklifi istendiği, gerek idarece gerekse başka idarelerce daha önce gerçekleştirilen ihalelere ilişkin birim fiyatlar da esas alınarak yaklaşık maliyetin oluşturulduğu anlaşılmaktadır.

Başvuru sahibi tarafından iddia edildiği üzere, idarece daha önce gerçekleştirilen ihalenin yaklaşık maliyeti esas alınarak söz konusu ihalenin aylık maliyeti üzerinden şikayete konu ihalenin yaklaşık maliyetine ulaşılması yönteminin kullanılması ancak ve ancak adı üzerinde olduğu gibi ihale konusu işin maliyetinin yaklaşık olarak hesaplanmasını mümkün kılacaktır. Kaldı ki idarece ihale konusu işin yaklaşık maliyeti hesaplanırken gerek kendileri tarafından gerekse başka idareler tarafından gerçekleştirilen ihalelere ilişkin birim fiyatların da kullanıldığı anlaşılmaktadır. Her ihalede ihale konusu işin yaklaşık maliyetini etkileyen unsurlar bulunmaktadır. Bunlar; ihale konusu işin süresi, kapsamı, miktarı, teklif fiyata dahil olacak giderler gibi unsurlardır. Bu nedenle de idarelerce yapılacak her bir ihale için ihale onayı alınmadan önce her türlü piyasa araştırması yapılarak dayanakları ile birlikte yaklaşık maliyetin hesap edilmesi hususu da Kanun hükmü olarak idarelere verilen görevdir. Buna göre idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin bu haliyle mevzuata uygun olarak hesaplandığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.