Hizmet tespit davalarında eksik inceleme ve işveren kayıtlarının dikkate alınmaması durumunda İlk Derece Mahkemesi kararının hukuki geçerliliği üzerine değerlendirme (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, davacının davalı iş yerinde belirtilen tarihler arasında çalıştığını iddia ederek sigorta başlangıç tarihinin tespitini istemesi üzerine kurulmuştur. İlk Derece Mahkemesi, davacının beyanlarını dikkate alarak davayı kabul etmiş, ancak Bölge Adliye Mahkemesi, yapılan incelemede eksik gün kodu ile kısmi bildirimlerin mevcut olduğunu tespit etmiştir. Bu durum, mahkemenin kararının hatalı olduğuna ve eksik incelemeye dayandığına işaret etmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi, hizmet tespit davalarında, tarafların gösterdiği kanıtların yanı sıra, işverenin kayıtları ve tanık beyanlarının da dikkate alınması gerektiğini vurgulamıştır. Mahkeme, davacının talep ettiği süreler için yapılan bildirimlerin ve devamsızlık tutanaklarının yeterince araştırılmadığını belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu ifade etmiştir. Sonuç olarak, İlk Derece Mahkemesi kararı, eksik inceleme nedeniyle bozulmuş ve dosyanın yeniden değerlendirilmesi için geri gönderilmiştir.

10. Hukuk Dairesi         2024/8887 E.  ,  2024/11767 K.

    “İçtihat Metni”

    MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2024/1183 E., 2024/1181 K.
    KARAR : Esastan Ret
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Denizli 6. İş Mahkemesi
    SAYISI : 2022/58 E., 2023/351 K.

    Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

    Kararın fer’i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

    Bölge Adliye Mahkemesi kararı, fer’i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I.DAVA
    Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalıya ait iş yerinde 23.07.2018 – 22.11.2018 tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli olarak çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 23.07.2018 olarak tespitine karar verilmesini istemiştir.

    II.CEVAP
    Davalı tarafça davaya cevap verilmemiş, vekili aşamalardaki beyanında davanın reddini istemiştir.
    Feri müdahil SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

    III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
    Yapılan yargılama, toplanan deliller, tanık beyanları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davanın kabulü ile davacının davalıya ait iş yerinde 23.07.2018-22.11.2018 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanun madde 4/1 kapsamında hizmet aktiyle çalışmış olduğunun tespitine karar verilmiştir.

    IV.İSTİNAF
    A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer’i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

    B.İstinaf Sebepleri:
    Fer’i müdahil SGK Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde; kararın eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayalı olduğunu, Kurum işlemlerinin mevzuata uygun bulunduğunu, sadece tanık beyanları ile karar verilemeyeceğini, davanın açılmasında davacının hukuki yararının da bulunmadığını, ayrıca zamanaşımı/hakdüşürücü sürenin de geçtiğini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

    C.Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bordro tanıkları ve kamu tanıklarının beyanları ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Mahkeme kararı yerinde görüldüğünden, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

    V.TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer’i müdahil SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Fer’i müdahil SGK Başkanlığı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

    C.Gerekçe
    1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
    Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

    2.İlgili Hukuk
    1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

    2.Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun’un 86/9 uncu maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

    3.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

    3.Değerlendirme
    1.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, davalı işveren nezdinde 23.07.2018 – 22.11.2018 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen sürelerdeki çalışmalarının ve sigorta başlangıç tarihinin 23.07.2018 olduğunun tespitini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş ise de, bu sonuca hatalı ve yanılgılı değerlendirme ile gidilmiştir.

    2.Somut olayda, davacının talep konusu ettiği dönem içerisinde 14.09.2018-27.11.2018 tarihleri arasında davalıya ait işyerinden eksik gün kodu ile kısmi bildirimlerinin yapıldığı, Mahkemece bildirimi yapılan bu süreler dışlanmadan karar tesisi hatalı olduğu gibi, eksik gün koduna ilişkin belgeler araştırılmadan ayrıca dosyaya sunulu devamsızlık tutanaklarının tamamı dikkate alınmadan, talep edilen tüm dönem yönünden hizmet verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

    VI. KARAR
    1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
    2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

    Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
    26.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.