Hizmet tespiti davalarında eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile kamu düzenine aykırılık vurgusu yapılmıştır (Yargıtay)

10. Hukuk Dairesi         2024/10169 E.  ,  2024/12189 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1963 E., 2024/940 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 19. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/203 E., 2021/254 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 31.12.2013 günü işini kayıp ettikten sonra hizmet tespiti davası açmaya karar verdiğini, davacının Ocak 2003- Aralık ayı sonu 2013 tarihleri arasında davalının yanında sigortasız olarak çalıştığını belirterek bu çalışmaların tespiti talebinde bulunmuştur.
II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarının aksi ispatı edilinceye kadar geçerli olduğunu, davanın niteliği gereği davacının davasını her türlü delille ispatlayamayacağını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile

”1-Açılan davanın kabulüne,
Davalının ev hizmeti işinde hizmet akdine dayalı olarak 30.01.2003-15.12.2013 tarihleri arasında aralıksız ayda 30 gün süre ile ve asgari ücretle çalıştığının tespitine,” dair karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında istinaf başvurusunun esastan reddi kararı verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili temyiz dilekçesinde özetle; cevap dilekçesinde belirttiği hususlar ile istinaf dilekçesinde belirttiği hususları aynen tekrarla kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, konusu; hizmet tespitine ilişkindir.
1-Dava, 506 sayılı Kanun’un 79/10. (5510 sayılı Kanun’un m. 86/9.) maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların Mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”
Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re’sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır. Bir davada haklı çıkabilmek için soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli … getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir. İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir.
Ev hizmetlerinde çalışanlar için 01.04.2015 tarih öncesi uygulamada Hukuk Genel Kurulunun 05.02.2014 tarih ve 2013/10 – 2280 E. 2014/65 K. sayılı ilamında ev hizmetlerinde çalışma ile ilgili davaların hukuki niteliği ve ispat şekline ilişkin ilkeler belirlenmiştir.
01.04.2015 yürürlük tarihinden sonra ise 6552 sayılı Kanun’un 55. maddesi ile 5510 sayılı Kanun’a ek 9. madde eklenmiş ve ev hizmetinde çalışanlar için düzenleme yapılmıştır.
2-Tüm bu hususlar ışığında incelenen dosyada; kabul, eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayalıdır. Öncelikle davanın somutlaştırılması kapsamında davacının beyanı alınarak, davacının davalı iş yerinde hangi tarih aralığında hangi ev işlerini günde kaç saat yaptığı, bu çalışmalarını bilebilecek kişilerin kimler olduğu sorulmalı, bildirdiği tanıklar dinlenilmeli, ayrıca davalının oturduğu daireye komşu olan daire sakinleri belirlenerek tanık olarak dinlenilmeli, davacının haftada kaç gün davalının iş yerine geldiği kesin olarak belirlenmeli, kısmi çalışma olgusu, çalışma gün ve saatleri üzerinde durulmalı ve tüm çalışmaların konusu ile süresi tereddütsüz bir şekilde ortaya konularak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve hatalı değerlendirilme ile karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
02.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.