Hizmet tespiti davasında davacının çalışma sürelerinin somut delillerle desteklenmesi gerekliliği ve eksik inceleme ile verilen kararın hukuki değerlendirmesi (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, davacının çalıştığı sürelerin tespitine ilişkin olup, 506 sayılı Kanun’un 79/10. maddesi uyarınca hizmet tespiti davası açılmıştır. Davacı, belirli tarihler arasında çalıştığını iddia ederken, davalı taraf bu sürelerde yalnızca ihtiyaç duyulduğunda davacının çağrıldığını ve sigortasının yapıldığını öne sürmüştür. İlk Derece Mahkemesi, davacının belirli bir dönem için çalıştığını kabul ederken, diğer dönem için talebi reddetmiştir.

Yargıtay, davanın kamu düzenine ilişkin olduğunu ve bu nedenle özel bir özenle yürütülmesi gerektiğini vurgulamıştır. Mahkeme, davacının iddialarının somut bilgi ve belgelerle desteklenmesi gerektiğini, aksi takdirde soyut iddialar üzerinden değerlendirme yapılamayacağını belirtmiştir. Ayrıca, davacının çalıştığına dair belgelerin ve ceza dosyalarının incelenmesi gerektiği, eksik inceleme ile karar verildiği ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, Yargıtay, İlk Derece Mahkemesi kararını bozarak, gerekli araştırmaların yapılması ve somut delillerin toplanması gerektiğine hükmetmiştir. Bu durum, sosyal güvenlik hakkının korunması açısından büyük önem taşımaktadır.

10. Hukuk Dairesi         2024/9336 E.  ,  2024/11747 K.

    “İçtihat Metni”

    MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2021/1352 E., 2024/1865 K.
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 3. İş Mahkemesi
    SAYISI : 2020/32 E., 2021/3 K.

    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
    I. DAVA
    Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalıya ait firmada 02.06.2018-11.02.2019 ve 20.05.2019-30.05.2019 tarihleri arasında çalıştığını, ancak davalı Kurum tarafından hizmetlerinin bildirilmediğini taleple bu tarihler arasında hizmet akdine istinaden çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
    II. CEVAP
    Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil şirkette çalışılmasında davacıya ihtiyacı olan günlerde davacının çağrıldığını ve davacının işyerine geldiği günlerde sigortasının yapıldığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile
    ”…Davanın kısmen kabulü ile

    Davacının 02.06.2018-11.02.2019 tarihleri arası dönemde davalı işyerinde hizmet akdine istinaden çalıştığının tespitine, 20.05.2019-.30.05.2019 tarihleri arası dönem yönünden talebin reddine,” dair karar verilmiştir.
    IV. İSTİNAF
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili ve davalı vekilinin istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında istinaf başvurusunun esastan reddi kararı verilmiştir.
    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Sebepleri
    1.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dosyaya bildirdikleri dava dosyaları ve soruşturma dosyaları kapsamında, davacının aslında olmayan dönemi varmış gibi göstererek, yargılandığı ceza davası açısından suçtan kurtulma maksadı ile delil oluşturma çabası ile açılmış bir dava olduğunu, eksik araştırma ile karar verildiğini, beyan etmiştir.
    2.Feri Müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazında bulunulduğunu ve eksik inceleme ile karar verildiğini beyan etmiştir.
    B. Değerlendirme ve Gerekçe
    Davaya konu uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.
    1-Dava, 506 sayılı Kanun’un 79/10. (5510 sayılı Kanun’un m. 86/9.) maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde Mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların Mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”
    Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re’sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır. Bir davada haklı çıkabilmek için soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli … getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir. İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir.

    2-Kabul; eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayalıdır. Davacının çalıştığını iddia ettiği Organize Sanayi Bölgesi ihale evrakları, yapılan işin başlama, bitiş, teslim edilme ve tüm bunların sonucunda kesin hesap listeleri ve bilgileri istenmeli, davacı ile ilgili olan dosya kapsamına yansıyan ceza davaları ve davacının tutukluluğuna ilişkin günler mahkemece araştırılmalı, ilgili dosyalar celb edilip dava konusu dönem ile ilgili ceza dosyasındaki beyanları irdelenmeli, tutuklu kaldığı süre içerisinde fiili çalışmasının gerçekleşemeyeceği dikkate alınarak varsa davacının hangi sürede hangi tarihler aralığında, hangi sicil numaralı iş yerinde ve ne kadar ücretle kaç gün çalıştığı belirlenerek infaza elverişli hüküm kurulmalıdır. Tüm bu husular, kararın bozulmasına karar verilmesini gerektirmiştir.
    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle,
    1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

    2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
    Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,
    Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
    25.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.