II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
4. Milli Eğitim Bakanlığının 21/ 12/ 2017 tarihli ve sayılı yazısında; 4.1. Başvuranın Trabzon ili Ortahisar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde hizmetli olarak görev yapmakta olduğu, 4.2. Bakanlığın eğitim kurumlarının kadrolu öğretmen ihtiyacının; Bakanlığa atama izni verilen sayı sınırlılığında, Milli Eğitim Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği, Sözleşmeli Öğretmen
İstihdamına İlişkin Yönetmelik ile Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/ 02/ 2014 tarihli ve 9 sayılı Kararı hükümleri çerçevesinde yapılan duyurular doğrultusunda müracaatları kabul edilen adayların tercihleri ve KPSS P10-P 121 puan üstünlüğü esas alınarak karşılandığı, 4.3. Milli Eğitim Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin “Atama şartları” başlıklı 5 inci maddesinin, “İlk atama” başlıklı 7 inci maddesinin birinci fıkrasının ve “Duyuru, başvuru ve tercihler” başlıklı 12 nci maddesinin ikinci fıkrasının öğretmenlik mesleğine ilk atanmaya ilişkin usul ve esasları düzenlediği, 4.4. Bakanlığa tahsis edilen öğretmen kadrosunun sözleşmeli öğretmen istihdamına yönelik olması nedeniyle, son dönemde yapılan öğretmen atamalarının, öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere, boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarına Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik hükümleri çerçevesinde gerçekleştirildiği, anılan Yönetmelik’in “Başvuru şartları” başlıklı 5 inci maddesinin öğretmenliğe atanmak üzere başvuracaklarda aranacak özel şartları düzenlediği, 4.5. Milli Eğitim Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği ile Sözleşmeli Öğretmen
İstihdamına İlişkin Yönetmelik hükümleri doğrultusunda, öğretmenlik kadrolarına atamaların
Bakanlıkça belirli dönemlerde yapılan duyurular doğrultusunda elektronik ortamda yapıldığı; başvuranın özel eğitim öğretmeni olarak atanmasının, yapılacak duyurular doğrultusunda KPSS P10 puan üstünlüğü esas alınması suretiyle mümkün olabileceği, 4.6. 12/ 04/ 1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun Geçici 15 inci Maddesi hükmü ile Milli Eğitim Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümleri kapsamında öğretmen kadrolarına kurumlar arası ve kurum içi naklen öğretmen atamalarının yapıldığı, 4.7. 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen Geçici 11 inci Madde hükmünde belirtilen özel eğitim kurumlarında çalışmış olanların, anılan hüküm gereği atandıkları, 4.8. Başvuranın atanma talebinin ise açıklanan atama usulleri kapsamında değerlendiremeyeceği, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
2 / 75. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Cumhuriyetin
nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir .”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” , “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “ Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir . (Ek cümle : 12/ 9/ 2010- 5982/ 12 md.)
Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır .”, 6. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 7. 12/ 04/ 1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun Geçici 15 inci maddesinde;
“Bu maddenin yürürlük tarihinden önce, ek 1 inci madde kapsamında göreve başlayan personelden, Devlet Personel Başkanlığı tarafından atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanları 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alanlar, bu unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara kamu kurum ve kuruluşlarınca sınava tabi olmaksızın atanırlar . İhraz etmiş bulundukları kadroların atandıkları kamu kurumlarında olmaması halinde ilgililer asli memurluğa atandıktan sonra bir defaya mahsus olmak üzere diğer kanunlarda yer alan herhangi bir kontenjan sınırlamasına tabi olmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanabilir .”, 8. 23/ 7/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Genel ve özel şartlar” başlıklı
48 inci maddesinin (B) fıkrasının ikinci bendinde; “Kurumların özel kanun veya diğer
mevzuatında aranan şartları taşımak .”, 9. 14/ 09/ 2011 tarihli ve 652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname (KHK)’ye 15/ 08/ 2016 tarihli ve 674 sayılı KHK’nın 2 nci maddesiyle eklenen Geçici 11 nci maddesinde; “8/ 2/ 2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları
Kanunu kapsamında faaliyet gösteren dershaneler ile öğrenci etüt eğitim merkezlerinde 14/ 3/ 2014 tarihi itibarıyla eğitim personeli olarak çalışmakta olan ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olup bu iş yerleri üzerinden sigorta primi ödenmiş çalışma süresi 1/ 1/ 2014 tarihi itibarıyla en az altı yıl olanlardan Kamu Personel Seçme Sınavına girme şartı hariç öğretmen kadrosuna atanabilmek için aranan özel şartlar ile 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde öngörülen genel şartları taşıyanlar arasından Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde bir defaya mahsus olmak üzere yapılacak sözlü sınavda başarılı olanlar, başarı sırasına göre ek 4 üncü madde kapsamında istihdam edilmek üzere kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerdeki boş sözleşmeli öğretmen pozisyonlarına
3 / 7atanabilir .”,
10. 17/ 04/ 2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin “Atama şartları” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Öğretmenlik mesleğine aday öğretmen olarak girilir . ( 2) Aday öğretmenliğe/öğretmenliğe atanacaklarda, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde belirtilen genel şartların yanında aşağıdaki özel şartlar aranır; a) Mezun olunan yükseköğretim programının, Bakanlığın öğretmenliğe atanacakların tespitine ilişkin kararına göre atama yapılacak alana uygun olması, b) Öğretmenliğe kaynak teşkil eden yükseköğretim programlarından mezun olanların ihtiyacı karşılamadığı alanlara atanacaklar hariç olmak üzere, Bakanlıkça uygun görülen pedagojik formasyon eğitiminin başarıyla tamamlanmış olması, c) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanların, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca yükseköğrenimlerinin ve/veya pedagojik formasyon belgelerinin yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına veya programlarına denkliğinin kabul edilmiş olması, ç) İlk atama kapsamında atanacakların, KPSS’den atanacakları alanlar için belirlenen taban puan ve üzerinde puan almış olmaları, d) Devlet memurluğundan veya öğretmenlik mesleğinden çıkarılmayı gerektiren bir ceza alınmamış olması .”, “Atama usulleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “1) Öğretmen kadrolarına atama usulleri şunlardır : a) İlk atama, b) Yeniden atama ve kurumlar arası yeniden atama, c) Millî sporcuların ataması, ç) Engellilerin ataması . ( 2)
Başvurularda; ilk atama, yeniden atama veya kurumlar arası yeniden atama usullerinden yalnızca biri tercih edilebilir .”, “İlk atama” başlıklı 7 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “1)
Öğretmenlikte adaylığı daha önce kaldırılmamış olanlardan 5 inci maddede belirtilen atama şartlarını taşıyanlar, aday öğretmenliğe atanmak üzere ilk atama kapsamında başvurabilir . ( 2) Aday veya asıl Devlet memuru olarak hâlen Bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapanlar, Devlet memuru olarak görev yapmakta iken kendi istekleriyle bu görevlerinden ayrılanlar ile aday öğretmenlik veya aday memurluk döneminde başarısız olmaları nedeniyle görevine son verilenler, 5 inci maddede belirtilen atama şartlarını taşımaları kaydıyla ilk atama kapsamında başvuruda bulunabilir .”, “Duyuru, başvuru ve tercihler” başlıklı 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “İlk atama yoluyla aday öğretmenliğe ve öğretmenliğe atama duyurusu Bakanlığın internet sitesinde yapılır . Duyuruda; aday öğretmenliğe/öğretmenliğe başvuracaklarda aranacak şartlar ve istenecek belgeler, atama usullerine göre alanlar itibarıyla belirlenen kontenjan, aday öğretmenliğe/öğretmenliğe atamaya esas alınacak puan türleri ve taban puanlar, başvuru yeri ve süresi ile başvuru ve atamaya ilişkin diğer hususlara yer verilir .”, 11. 03/ 08/ 2016 tarihli ve 19790 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sözleşmeli Öğretmen
İstihdamına İlişkin Yönetmelik’in “Başvuru şartları” başlıklı 5 inci maddesinde; “( 1)
Sözleşmeli öğretmenliğe atanmak üzere başvuruda bulunacaklarda, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde belirtilen genel şartların yanında aşağıdaki özel şartlar aranır : a) Mezun olunan yükseköğretim programının, Bakanlığın öğretmenliğe atanacakların tespitine ilişkin kararına göre atama yapılacak alana uygun olması, b) Öğretmenliğe kaynak teşkil eden yükseköğretim programlarından mezun olanların ihtiyacı karşılamadığı alanlara atanacaklar hariç, Bakanlıkça uygun görülen pedagojik formasyon eğitiminin başarıyla tamamlanmış olması, c) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanların, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca yükseköğrenimlerinin ve/veya pedagojik formasyon belgelerinin yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına veya programlarına denkliğinin kabul edilmiş olması, ç) KPSS’den, atanacakları
4 / 7alanlar için belirlenen taban puan ve üzerinde puan almış olması, d) Devlet memurluğundan veya
öğretmenlik mesleğinden çıkarılmayı gerektiren bir ceza alınmamış olması .”, düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Hizmetli olarak çalışmakta olan başvuranın eğitim durumunun da gözetilmesi suretiyle öğretmen kadrosuna atanması talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuk ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Trabzon ili Ortahisar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde hizmetli olarak çalışmakta olan başvuran, Karadeniz Teknik Üniversitesi Fatih Eğitim Fakültesi Zihin Engelliler Öğretmenliği Bölümü mezunu olduğunu, şehit ve gazi yakınları ve 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile daha önce özel eğitim kurumlarında çalışmış ancak devlet memuru olmayan kişilerin 2016 yılında KPSS’siz öğretmenliğe atamalarının yapıldığını, 2016 yılı KPSS sonuç belgesi ile Milli Eğitim Bakanlığına atanmak için katıldığı mülakat puanları dikkate alındığında Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğinde belirtilen atama şartlarını taşıdığının anlaşılacağını belirten başvuran, Çayeli Eğitim
Fakültesinde yüksek lisans yapmakta olduğunu ifade ederek, Kurumumuzdan Rize ili Çayeli ilçesine veya Çayeli ilçesine yakın bir okula özel eğitim öğretmeni olarak atamasının yapılmasını talep etmektedir .
14. Anayasamızın 128 inci maddesinde hüküm altına alındığı şekilde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin atanmaları kanunla düzenlenmektedir . Bu kapsamda 657 sayılı Kanun’da devlet memurluğuna atanmaya ilişkin genel şartlara yer verilmiş olup, İdarelere kendi mevzuatlarıyla özel düzenleme yapma yetkisi tanınmıştır . Tanınan bu yetki çerçevesinde, öğretmenliğe atanmaya ilişkin usul ve esasları düzenlemek üzere Milli Eğitim Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin yürürlüğe girdiği görülmüştür .
15. Başvuran 2016 yılı içerisinde şehit ve gazi yakınlarının KPSS puanın dikkate alınmaksızın atandığını belirtmekte ise de, yapılan bu atamaların 3713 sayılı Kanun’un ilgili hükmünün emrettiği şekilde, Milli Eğitim Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nde belirtilen atama usullerinden olan ilk atama, yeniden atama ve kurumlar arası yeniden atama kapsamında olduğu, İdarenin şehit ve gazi yakınlarının atanmasına ilişkin iş ve işlemlerinin hukuka aykırı olmadığı belirlenmiştir .
16. Ayrıca, 674 sayılı KHK ile 652 sayılı KHK’ya eklenen geçici madde kapsamında, daha önce özel eğitim kurumlarında çalışmış ancak devlet memuru olmayan kişilerin ataması işlemlerinin de bir
5 / 7defaya mahsus olmak üzere tanınan yetki kapsamında gerçekleştirilmiş olduğu, İdarenin geçici
madde kapsamında olan öğretmenlerin atanması için de KPSS dışında belirli şartlar getirmiş olduğu, bu şartları taşıyanların kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde sözleşmeli öğretmen olarak istihdam edilmesinin hüküm altına alındığı görülmektedir . Dolayısıyla, İdarenin 652 sayılı KHK’nın ilgili hükmü kapsamında yaptığı özel eğitim öğretmenlerinin sözleşmeli öğretmen olarak atanmasına ilişkin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı belirlenmiştir .
17. Başvuru konusu olayda, başvuranın Kurumumuzdan talep ettiği şekilde hizmetli olarak görev yapmakta iken, bu görev ve kadroya ilişkin mülakatının, Kurumumuza sunduğu 2016 yılı KPSS puanının, eğitim durumunun ve yapmakta olduğu yüksek lisans eğitiminin dikkate alınması suretiyle yüksek lisans eğitimi almakta olduğu kuruma yakın bir yere başka bir işleme gerek olmaksızın öğretmen olarak atanmasına Milli Eğitim Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nde yer verilmediği tespit edilmiştir .
18. Milli Eğitim Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerinin incelenmesinden, aday veya asıl devlet memuru olarak halen Bakanlıkta görev yapanların Yönetmelikte belirtilen şartları taşımaları halinde ilk atama kapsamında başvuruda bulunabileceğinin hüküm altına alındığı belirlenmiştir . Yönetmelikte ilk atamada izlenecek usul ve esasların düzenlendiği, atama duyurusunun Bakanlık internet sitesinden yapılması ile bu duyuruda atamaya ilişkin diğer hususlara yer verilmesinin öngörüldüğü tespit edilmiştir . Dolayısıyla, devlet memuru olan başvuranın öğretmenliğe atanması için Milli Eğitim Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümleri kapsamında, ilk atama için öngörülen şartları taşıması, Bakanlık internet sayfasında yapılacak duyurularda belirlenen usul doğrultusunda başvuruda bulunması gerektiği açıktır .
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; hizmetli olarak çalışmakta olan başvuranın eğitim durumunun da gözetilmesi suretiyle öğretmen kadrosuna atanması talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
6 / 7VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi