|
ÖZET: Başvuran, hâkimlik mesleğinden çıkarıldığı tarih ile meslekten çıkarılma kararının kesinleştiği 29/11/2016 tarihine kadar ödenmeyen mali hakları ve maaşının ödenmesini talep etmiştir. Ancak yapılan incelemede, başvuranın meslekten çıkarılma kararının 667 sayılı KHK uyarınca alındığı ve bu kararın kesinleştiği tarih itibarıyla başvuranın mali haklarının sona erdiği belirlenmiştir. Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından verilen meslekten çıkarma kararının, olağanüstü hal kapsamında alınan tedbirler çerçevesinde olduğu ve bu kararın kesinleşmesinin beklenmediği ifade edilmiştir.
Başvuranın, meslekten çıkarma kararları kesinleşmeyen diğer hâkimlere yapılan maaş ödemeleriyle ilgili iddiaları ise, ilgili idare tarafından herhangi bir bilgi veya belge sunulmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Dolayısıyla, başvuranın maaş ödemesi talebinin hukuka aykırı olmadığına karar verilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine yönelik karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/70456-S.20.76790
BAŞVURU NO : 2020/6156
KARAR TARİHİ : 01/09/2020
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
YEŞİLYURT / MALATYA
ADALET BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Hâkimlik mesleğinden çıkarıldığı tarih ile meslekten çıkarılma kararının kesinleştiği tarihe kadar ödenmeyen mali hakları ve maaşının ödenmesi taleplidir.
BAŞVURU TARİHİ : 07/04/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; meslekten çıkarma kararları kesinleşmeyen bir kısım hâkime bazı
Cumhuriyet Başsavcılıkları tarafından mali hak ve maaş ödemelerinin yapıldığı iddiasında bulunarak, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun 24/08/2016 tarih ve / sayılı kararıyla hakimlik mesleğinden çıkarıldığını, söz konusu çıkarma kararının 29/11/2016 tarihinde kesinleştiğini belirtmekte olup hakimlik mesleğinden çıkarılma kararının kesinleştiği 29/11/2016 tarihine kadar ödenmeyen mali hakları ve maaşının ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 20/05/2020 tarihli ve / -S. sayılı bilgi ve belge talebine
istinaden Adalet Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 22/06/2020 tarihli ve E. / sayılı yazıda özetle; Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından koyuya ilişkin harcama birimlerine gönderilmiş olan görüş yazılarının tamamında, meslekten çıkarılan hâkim ve Cumhuriyet savcılarının maaş işlemlerinin yapılmasında; Hakimler ve Savcılar Kuruluna yapılan itirazların kesinleşme tarihlerinin değil, ilgililerin ihraç edildikleri listelerin Resmi Gazete’de yayımlanma tarihlerinin dikkate alınması gerektiğinin ifade edildiği, Resmi Gazete’nin yayımlandığı tarihi takip eden aybaşından sonraki aylarda maaş ödemesinin yapılamayacağının, yapılmış olan maaş ödemesi var ise geri alınması gerektiğinin belirtildiği, başvuranın iddia ettiği gibi meslekten çıkarma kararları kesinleşmeyen bir kısım hâkime bazı
Cumhuriyet Başsavcılıkları tarafından mali hak ve maaş ödemelerinin yapılıp yapılmadığına ilişkin Başkanlıklarında herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı açıklamalarına yer verilmiş,
2.1) Yazı ekinde yer alan Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliğinin 14/10/2016
tarihli ve sayılı yazısında;
2.1.1) 667 sayılı KHK’nın 3 ve 4 üncü maddelerinde öngörülen meslekten çıkarma veya kamu
görevine son verme kararlarının, adli suç veya disiplin suçu sonucu uygulanan yaptırımlardan farklı olarak Milli güvenlik nedeniyle hemen uygulanması gereken ve nihai sonuç doğuran olağanüstü idari tedbir niteliğindeki kararlar olduğu,
2.1.2) İdari işlemlerin hukuka uygunluk karinesine göre tesis edildiklerinde, kesinleşmeleri için
kanunda özel bir hükümle düzenleme yapılmadığı sürece etkilerini derhal doğurdukları, 667 sayılı KHK uyarınca özel olarak alınacak idari tedbir niteliğindeki idari işlemlerin sonuç doğurmaları için kesinleşmelerinin bekleneceğine dair bir düzenlemeye de yer verilmediğinden,
667 sayılı KHK’nın 3 üncü maddesi uyarınca verilen hâkim ve savcıların meslekten
çıkarılmalarına dair kararların idari nitelikte olduğu, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu’na göre verilmiş bir disiplin cezası yaptırımı olmadığından anılan Yasanın 74 ve 78 inci maddelerinin ilgililer hakkında uygulanma imkânı bulunmadığı,
2.1.3) Verilen kararların bu niteliği gereği KHK’lara konulan hükümlerle görevden uzaklaştırılan
veya görevlerine son verilen ilgililerin silah ruhsatları ve pasaportlarının iptal edileceği, kamu lojmanlarının 15 gün içerisinde tahliyesinin sağlanacağının hüküm altına alındığı, 670 sayılı
KHK’nın 4 üncü maddesinde ise 667 sayılı KHK’nın 3 ve 4 üncü maddeleri kapsamında kamu görevinden çıkarılanların, uhdelerinde taşımış oldukları büyükelçi, vali gibi unvanları ve yüksek mahkeme başkan ve üyeliği, müsteşar, hâkim, savcı, kaymakam ve benzeri meslek adlarını ve sıfatlarını kullanamayacakları ve bu unvan, sıfat ve meslek adlarına bağlı olarak sağlanan haklardan yararlanamayacaklarının hüküm atına alındığı, anılan düzenlemede sözü edilen hak kapsamına parasal hakların da (maaş vb.) girdiğinin açık olduğu belirtilmiş,
2.2) Yazı ekinde yer alan Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 14/10/2016
tarihli, sayılı ve “KBS Duyurusu” konulu yazısında, Hâkimler ve Savcılar Kurulu
Genel Sekreterliğinin 14/10/2016 tarihli ve sayılı yazısına ekte yer verilerek ilgililer hakkında söz konusu görüş yazısında yapılan açıklamalar çerçevesinde işlem yapılması gerektiği ifade edilmiş,
2.3) Yine yazı ekinde yer alan Adalet Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının Gaziantep
Cumhuriyet Başsavcılığına hitaplı 14/10/2019 tarihli ve E. / sayılı yazısında;
2.3.1) Olağanüstü hal kapsamında meslekten çıkarılan hâkim ve Cumhuriyet savcılarının maaş
işlemlerinin yapılmasında; Hakimler ve Savcılar Kuruluna yapılan itirazların kesinleşme tarihlerinin değil, ilgililerin ihraç edildikleri listelerin Resmi Gazete’de yayımlanma tarihlerinin dikkate alınması gerektiği, bu nedenle Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 24/08/2016 tarihli sayılı kararının 25/08/2016 tarihli ve 29812 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandığı listelerde isimlerine yer verilen ve meslekten ihraç edilen hâkim ve Cumhuriyet savcılarına peşin ödenen maaşların çıkarılma tarihinden (25/08/2016) sonraki günlere tekabül eden kısımların (25/08/2016-14/09/2016) 675 sayılı KHK’nın 10 uncu maddesi uyarınca geri alınamayacağı,
2.3.2) Resmi Gazete’nin yayımlandığı tarihi takip eden aybaşında (15/09/2016) ve sonraki
aylarda maaş ödemesinin yapılamayacağı, yapılmış olan maaş ödemesi var ise geri alınması gerektiği, Resmi Gazete’nin yayımlandığı tarih ve önceki aylara ilişkin olarak görevden uzaklaştırma, tutuklanma veya gözaltına alınma halinde ise maaşlarından 1/2 veya 1/3 oranında kesinti yapılarak maaş ödemesinin yapılması gerektiği,
2.3.3) Resmi Gazete’de yayımlanma tarihlerinin ilgililerin mali ve sosyal hakları yönünden
dikkate alınmasına ilişkin 2802 sayılı Kanunun 74 üncü maddesindeki hükmün olağanüstü hal kapsamında görevine son verilen hâkim ve savcılar için uygulanamayacağı, dolayısıyla
FETÖ/PDY örgütü ile iltisak ve irtibatları sabit görülen hâkim ve savcıların 667 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesinin 1 inci fıkrası uyarınca meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve ayrı ayrı olmak üzere meslekten çıkarılmalarına ilişkin Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından verilen meslekten çıkarma kararına itiraz eden hâkim ve savcılara itirazın kesinleştiği tarihe kadar geçen sürede maaş ödemesinin yapılamayacağı yönünde görüş bildirilmiş,
3) Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliğinin 12/05/2020 tarihli ve
sayılı yazısı ve eklerinden;
3.1) Gaziantep Hâkimi iken meslekten çıkarılan hakkında; Hâkimler ve Savcılar
Yüksek Kurulu Başmüfettişliğinin 16/07/2016 tarihli ve – – / – sayılı, Hâkimler ve
Savcılar Yüksek Kurulu Teftiş Kurulu Başkanlığının 16/07/2016 tarihli bildirimi ve 16/07/2016 tarihli Ön Raporu üzerine; Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu İkinci Dairesinin 16/07/2016 tarihli ve 2016/345 sayılı kararı ile ilgilinin 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu’nun 77/1 ve 81/1 inci maddeleri gereğince tedbiren üç ay süreyle görevden uzaklaştırılmasına karar verildiği, görevden uzaklaştırma süresinin, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu İkinci
Dairesinin 14/10/2016 tarihli ve / sayılı kararı ile 2802 sayılı Kanunun 81 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca 16/10/2016 tarihinden itibaren 2 (iki) ay süreyle uzatılmasına karar verildiği,
3.2) Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu İkinci Dairesinin / tedbir esas, 05/12/2016 tarihli
ve / sayılı kararı ile Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Genel Kurulu’nun 24/08/2016 tarihli ve / sayılı kararı ile 23/07/2016 tarih ve 29779 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde
Kararnamenin 3 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ilgili hakkında verilen meslekten çıkarma kararının kesinleşmesi nedeniyle tedbiren görevden uzaklaştırma kararı konusuz kaldığından ilgili hakkındaki görevden uzaklaştırma tedbiri hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği,
3.3) Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Genel Kurulu’nun 24/08/2016 tarihli ve /
sayılı kararı ile 23/07/2016 tarih ve 29779 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 667 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesi birinci fıkrası uyarınca meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına karar verildiği, karara karşı ilgilinin yeniden inceleme talebinin Hâkimler ve
Savcılar Yüksek Kurulu Genel Kurulu’nun 29/11/2016 tarihli ve 2016/434 sayılı kararı ile reddedildiği ve kararın 29/11/2016 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6) 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununun;
6.1) “Uygulama” başlıklı 74 üncü maddesinde “Disiplin cezaları kesinleştiği tarihte hüküm
ifade eder ve Adalet Bakanlığı tarafından derhal uygulanır. (Ek fıkra: 22/12/2005 – 5435/28 md.)
Ancak meslekten çıkarma cezası verilenler hakkında, cezanın kesinleşmesine kadar görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanır. Görevden uzaklaştırılan hâkim ve savcılara bu süre içinde aylık ve ödeneklerinin yarısı ödenir. Görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılan hâkim ve savcılar hakkında 78 inci maddenin ikinci fıkrasındaki hükümler uygulanır.”,
6.2) “Görevden uzaklaştırılanların hakları” başlıklı 78 inci maddesinde “Görevden
uzaklaştırılanlara aylık ve ödeneklerinin üçte ikisi; görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınanlara bu süreler içinde aylık ve ödeneklerinin yarısı verilir. Bunlar, bu Kanunda yer alan diğer sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam ederler.
Tutuklanan, gözaltına alınan veya-görevden uzaklaştırılanlardan haklarında 79 uncu maddenin birinci fıkrası ile 80 inci madde uyarınca işlem yapılanlar, görevlerine iade veya başka bir göreve atanmakla beraber kesilmiş olan aylık ve ödeneklerini alırlar ve görevden uzak kaldıkları süreler kademe ilerlemesi ve derece yükselmelerinde değerlendirilir. Ancak 80 inci maddenin (e)
bendinde belirtilen mahkûmiyetleri ertelenmeyenlere, kesilmiş olan aylık ve ödenekleri ödenmez ve infaz edilen hükümlülük süreleri kademe ilerlemesi ve derece yükselmelerinde değerlendirilmez.”,
7) 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun;
7.1) “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde “(1) Bu Kanunun amacı, 20/7/2016 tarihli
ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde alınması zaruri olan tedbirler ile bunlara ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”,
7.2) “Yargı mensupları ile bu meslekten sayılanlara ilişkin tedbirler” başlıklı 3 üncü
maddesinin birinci fıkrasında “Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen …hâkim ve savcılar hakkında Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Genel Kurulunca, … meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına karar verilir. Bu kararlar, Resmî Gazete’de yayımlanır ve yayımı tarihinde ilgililere tebliğ edilmiş sayılır. Meslekten çıkarma kararlarına karşı ilgili kanunlarda yer alan hükümler uyarınca itiraz edilmesi veya yeniden inceleme talebinde bulunulması üzerine verilen kararlar da Resmî Gazete’de yayımlanır ve yayımı tarihinde ilgililere tebliğ edilmiş sayılır. Görevden uzaklaştırılanlar veya görevlerine son verilenlerin silah ruhsatları ve pasaportları iptal edilir ve bu kişiler oturdukları kamu konutlarından veya vakıf lojmanlarından on beş gün içinde tahliye edilir.”,
8) 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin;
8.1) “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde “(1) Bu Kanun Hükmünde Kararname ile
20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde gerekli bazı tedbirlerin alınması amaçlanmaktadır.”,
8.2) “Bazı unvanların kullanımı” başlıklı 4 üncü maddesinde “(1) 667 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 3 üncü ve 4 üncü maddeleri kapsamında kamu görevinden çıkarılanlar, uhdelerinde taşımış oldukları büyükelçi, vali gibi unvanları ve yüksek mahkeme başkan ve üyeliği, müsteşar, hâkim, savcı, kaymakam ve benzeri meslek adlarını ve sıfatlarını kullanamazlar ve bu unvan, sıfat ve meslek adlarına bağlı olarak sağlanan haklardan yararlanamazlar.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde, başvurunun reddi
yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran, hâkimlik mesleğinden çıkarıldığı tarih ile meslekten çıkarılma kararının
kesinleştiği 29/11/2016 tarihine kadar ödenmeyen mali hakları ve maaşının ödenmesini talep etmektedir (§1).
11) Dosya kapsamında yapılan incelemeden;
11.1) Başvuran hakkında Gaziantep Hâkimi olarak görev yapmaktayken, Hâkimler ve Savcılar
Yüksek Kurulu İkinci Dairesinin 16/07/2016 tarihli kararı ile üç ay süreyle görevden uzaklaştırılmasına karar verildiği, yine 14/10/2016 tarihli karar ile 16/10/2016 tarihinden itibaren görevden uzaklaştırma süresinin 2 (iki) ay süreyle uzatılmasına karar verildiği,
11.2) 23/07/2016 tarih ve 29779 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 667 sayılı KHK’nın 3 üncü
maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvuran hakkında meslekten çıkarma kararı verildiği,
11.3) Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Genel Kurulu’nun 24/08/2016 tarihli kararıyla 667
sayılı KHK’nın 3 üncü maddesi birinci fıkrası uyarınca meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına karar verildiği, başvuranın karara karşı yeniden inceleme talebinin
Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Genel Kurulu’nun 29/11/2016 tarihli kararıyla reddedilerek kararın kesinleştiği,
11.4) Başvuranın konuya ilişkin talebinin -HSYK’nın 14/10/2016 tarih ve sayılı yazısı ile
Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün 14/10/2016 tarih ve sayılı meslekten çıkarma kararı yazılarına istinaden ödeme yapılamayacağı belirtilerek- idare tarafından reddedildiği, başvuranın 2016 yılı Ağustos ve Eylül aylarına ait maaşının 1/2’sinin hesabına yatırıldığı, 2016 yılı Ekim ayı ödemesinin ise bahsi gecen yazılara istinaden yapılmadığı anlaşılmıştır.
12) 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununun 74 üncü maddesinde; disiplin cezalarının
kesinleştiği tarihte hüküm ifade edeceği ve Adalet Bakanlığı tarafından derhal uygulanacağının, ancak meslekten çıkarma cezası verilenler hakkında, cezanın kesinleşmesine kadar görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanacağının, görevden uzaklaştırılan hâkim ve savcılara bu süre içinde aylık ve ödeneklerinin yarısının ödeneceğinin, görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılan hâkim ve savcılar hakkında 78 inci maddenin ikinci fıkrasındaki hükümlerin uygulanacağının hükme bağlandığı görülmektedir.
13) 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 1 inci maddesinde; Kanunun amacının 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde alınması zaruri olan tedbirler ile bunlara ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu düzenlenmiş, 3 üncü maddesinde; terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen hâkim ve savcılar hakkında, Hâkimler ve
Savcılar Yüksek Kurulu Genel Kurulunca meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına karar verileceği, bu kararların Resmî Gazete’de yayımlanacağı ve yayımı tarihinde ilgililere tebliğ edilmiş sayılacağı, meslekten çıkarma kararlarına karşı ilgili kanunlarda yer alan hükümler uyarınca itiraz edilmesi veya yeniden inceleme talebinde bulunulması üzerine verilen kararların da Resmî Gazete’de yayımlanacağı ve yayımı tarihinde ilgililere tebliğ edilmiş sayılacağı hüküm altına alınmıştır.
14) 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin 4 üncü maddesinde ise 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü ve 4 üncü maddeleri kapsamında kamu görevinden çıkarılanların, uhdelerinde taşımış oldukları hâkim, savcı ve benzeri meslek adlarını ve sıfatlarını kullanamayacakları ve bu unvan, sıfat ve meslek adlarına bağlı olarak sağlanan haklardan yararlanamayacakları düzenlemesine yer verilmiştir.
15) İşbu Kanun Hükmünde Kararname maddesinde de açıkça kamu görevinden çıkarılanların
meslek adlarını ve sıfatlarını kullanamayacakları, bu unvan sıfat ve meslek adlarına bağlı sağlanan haklardan yararlanamayacaklarını düzenlemektedir. Bu hükümde açıkça hangi haklar olduğu noktasında sınırlama yapılmadığından burada meslekten kaynaklanan her türlü sosyal, maddi ve kültürel hakların anlaşılması gerekmektedir (Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3.
İdari Dava Dairesinin 08/05/2019 tarihli ve E.2019/775, K.2019/952 sayılı Kararı).
16) Bu kapsamda, başvuran hakkında alınmış olan, meslekte kalmasının uygun olmadığına ve
meslekten çıkarılmasına ilişkin kararın; ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde alınması zaruri olan tedbirler çerçevesinde alındığı, başvuranın; terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilerek Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu
Genel Kurulunca meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına karar verildiği görülmekte ve söz konusu kararın, 2802 sayılı Kanunda düzenlenmiş olan disiplin hükümleri kapsamında bir meslekten çıkarılma kararı olmadığı değerlendirilmektedir.
17) Nitekim benzer bir olaya ilişkin açılan davada, Konya 2. İdare Mahkemesinin E.2019/82,
K.2019/606 sayılı Kararında özetle; olağanüstü tedbirlerin alınmasını düzenleyen kanun hükmünde kararnamelerle tesis edilen işlemlerin kesinleşmesinin beklenmesinin tedbirlerin amacına aykırı olacağı, davacı hakkında verilen 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye dayalı olarak kamu görevinden çıkarılmasına dair kararın; adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan 2802 sayılı Kanunda belirtilen yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile milli güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yasa dışı oluşumlarla irtibatlı ya da iltisaklı bulunanların kamu kurum ve kuruşlarından uzaklaştırılması saikiyle verildiği anda nihai sonuç doğuran olağanüstü tedbir mahiyetinde işlem olduğu, bu karara karşı 10 gün içinde yeniden incelenme talebiyle itiraz edilebileceğinin kararda belirtilmesinin kararın kesin olmamasından kaynaklanmadığı, bilakis yapılabilecek bir hata durumunda, bu hatanın gecikmeksizin önüne geçilmesi saikinden kaynaklandığı, davacının FETÖ/PDY örgütü ile iltisak ve irtibatının olduğundan bahisle meslekte kalmasının uygun olmadığına karar verildiği, bu karar nedeniyle 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uyarınca uhdesinde taşımış olduğu hâkim, savcı gibi meslek adlarını ve sıfatlarını kullanamayacağı ve bunlara bağlı olarak sağlanan haklardan yararlanamayacağı görüldüğünden meslek ve unvana bağlı olan aylık ve ödeneklere ilişkin haklarını meslekten çıkarılma kararıyla kaybettiği ve bu kararın verildiği anda nihai sonuç doğurması nedeniyle maaşların ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek davanın reddi yönünde karar verilmiş, Konya Bölge
İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 30/01/2020 tarihli ve E.2019/964, K. 2020/132 sayılı Kararı ile de başvuruya konu mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığından istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verilmiştir.
18) Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliği tarafından da 667 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname uyarınca özel olarak alınacak idari tedbir niteliğindeki idari işlemlerin sonuç doğurmaları için kesinleşmelerinin bekleneceğine dair bir düzenlemeye de yer verilmediğinden,
667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesi uyarınca verilen hâkim ve savcıların
meslekten çıkarılmalarına dair kararların idari nitelikte olduğu, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar
Kanunu’na göre verilmiş bir disiplin cezası yaptırımı olmadığından anılan Yasanın 74 ve 78 inci maddelerinin ilgililer hakkında uygulanma imkanı bulunmadığı, 670 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 4 üncü maddesinde sözü edilen hak kapsamına parasal hakların da (maaş vb.)
girdiğinin açık olduğu ifade edilmiştir.
19) Diğer taraftan; başvuran tarafından, meslekten çıkarma kararları kesinleşmeyen bir kısım
hâkime bazı Cumhuriyet Başsavcılıkları tarafından mali hak ve maaş ödemelerinin yapıldığı iddia edilmişse de başvuran tarafından bu hususta dosyaya herhangi bir bilgi ve belge sunulmamış olup, bahsi geçen iddiaya ilişkin Adalet Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından, başvuranın iddia ettiği gibi meslekten çıkarma kararları kesinleşmeyen bir kısım hâkime bazı Cumhuriyet Başsavcılıkları tarafından mali hak ve maaş ödemelerinin yapılıp yapılmadığına ilişkin Başkanlıklarında herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı belirtilmiştir.
20) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın hâkimlik mesleğinden
çıkarıldığı tarih ile meslekten çıkarılma kararının kesinleştiği tarihe kadar ödenmeyen mali hakları ve maaşının ödenmesi talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, ancak idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede ve hangi mercie başvurulabileceği gösterilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespitiyle İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME
BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi