Hoca Ahmet Yesevi Üniversitesi TÜRTEP üzerinden uzaktan eğitimle mühendislik bölümlerine öğrenci alımı için kontenjan verilmesi talebi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/9484-S.24.14656

BAŞVURU NO : 2024/5161

KARAR TARİHİ : 06.09.2024

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Hoca Ahmet Yesevi Üniversitesi Türkiye Türkçesiyle Uzaktan Eğitim

Programları kapsamında YKS ve DGS ile Endüstri

Mühendisliği/Bilgisayar Mühendisliği bölümlerine öğrenci alımı yapılması talebi hakkında.

BAŞVURU TARİHİ : 22.04.2024

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Hoca Ahmet Yesevi Üniversitesi Türkiye

Türkçesiyle Uzaktan Eğitim Programlarının (TÜRTEP) 2023 yılına kadar hem Yükseköğretim Kurumları

Sınavı (YKS) ile hem Dikey Geçiş Sınavı (DGS) ile Endüstri Mühendisliği/Bilgisayar Mühendisliği bölümlerine öğrenci alımı yapmaktayken 2023 yılında daha önce açıklama olmaksızın kontenjan açmadığını, bu durumun hak kaybına neden olduğunu, Üniversiteye Yükseköğretim Kurulu (YÖK)

tarafından kontenjan verilmemesi durumunu sorduğumuzda ise özel okulların itirazından kaynaklı olduğunun söylendiğini, sonraki senelerde ise kontenjan verilip verilmeyeceği hakkında bilgi sahibi olmadıklarının belirtildiğini ifade etmekte olup bahsi geçen üniversitenin sitesinde bulunduğu üzere

TÜRTEP üzerinden uzaktan eğitim verdikleri bölümlere hem YKS hem DGS ile tekrardan öğrenci alımı yapmalarını, şayet üniversite alım yapmak istiyor fakat YÖK tarafından haksız bir şekilde kontenjan verilmiyorsa bu adaletsiz durumun giderilerek kontenjan verilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuz tarafından istenilen 11.06.2024 tarihli ve sayılı bilgi ve belge yazısına istinaden Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen 12.07.2024 tarihli ve – – sayılı cevabi yazıda;

2.1. Yükseköğretim kurumlarının bünyesinde uzaktan öğretim programı açılarak öğrenci alımı, üniversitelerin teklifi üzerine ilgili üniversitelerin teknik alt yapı, öğretim elemanı kapasitesi, programın

öğretim sistemine uyumu, ilgili alanlara ihtiyaçlar, kayıt olan öğrenci sayıları göz önüne alınarak değerlendirildiği,

2.2. Tüm dünyada kabul gördüğü üzere mühendislik eğitiminin sadece teoriye değil uygulamaya da dayandığı, laboratuvar ve uygulama ile desteklenen mühendislik gibi programların öğrenim kazanımlarının örgün eğitimle verilmesi gerektiği,

2.3. YKS ve DGS kılavuzunun yukarıda açıklanan gerekçeler göz önünde bulundurularak hazırlandığı, Yükseköğretim Genel Kurulu tarafından yayımlanması ve uygulanmasına karar verildiği,

şeklindeki açıklamaları görülmüştür.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

4. 29.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her

türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun;

5.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(1) Örgün Eğitim: Öğrencilerin, eğitim – öğretim süresince ders ve uygulamalara devam etme zorunluluğunda oldukları bir eğitim – öğretim türüdür.”

5.2. “Yükseköğretim Kurulu” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(Değişik: 2/12/1987 – KHK – 301/1 md.) a.

Yükseköğretim Kurulu, tüm yükseköğretimi düzenleyen ve yükseköğretim kurumlarının faaliyetlerine yön veren, bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, bir kuruluştur.”

5.3. “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 nci maddesinde; “(Değişik: 17/8/1983 – 2880/3 md.) Yükseköğretim Kurulunun görevleri;(…) e) Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek, (…) h) Üniversitelerin her eğitim – öğretim programına kabul edeceği öğrenci sayısı önerilerini inceleyerek kapasitelerini tespit etmek; insan gücü planlaması, kurumların kapasiteleri ve öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda ortaöğretimdeki yönlendirme esaslarını da dikkate alarak öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesi ile ilgili esasları tespit etmek,(…)”

5.4. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinde; “e. Yükseköğretim Kurulu kararı üzerine yükseköğretim kurumlarında; öğretim elemanı ve öğrencilerin aynı mekânda bulunma zorunluluğu olmaksızın, bilgi ve iletişim teknolojilerine dayalı olarak öğretim faaliyetlerinin planlandığı ve yürütüldüğü önlisans, lisans ve lisansüstü uzaktan öğretim programları açılabilir. Uzaktan öğretim programlarının açılabileceği alanlar,

uzaktan öğretim yoluyla verilecek dersler ve kredi miktarları, ders materyallerinin hazırlanması, sınavlarının yapılma şekli, yükseköğretim kurumları arasında bu amaçla yapılacak protokoller ile uzaktan öğretime ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.”

6. 19.02.2002 tarihli ve 24676 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Meslek Yüksekokulları ve

Açıköğretim Ön Lisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları Hakkında

Yönetmeliğin;

6.1. “Kontenjan” başlıklı 5 inci maddesinde; “Meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarından mezun olanların, bitirdikleri alanların (Değişik ibare:RG14/5/2024-32546) devamı niteliğinde veya ilişkili lisans programlarına dikey geçiş yapmaları amacı ile lisans programlarında kontenjan ayrılır. Bu kontenjanlar, sınavsız olarak meslek yüksekokulları programlarına devam ederek mezun olan öğrencilerin yüzde onundan az olmaz. (Değişik cümle:RG-28/8/2015-29459 3.mükerrer)Meslek yüksekokulu ve açıköğretim ön lisans mezunlarından örgün öğretim ve açıköğretim lisans programlarına dikey geçiş yapmak üzere başvurma şartlarını taşıyanlar için hangi lisans programlarının açılacağı, açılacak lisans programlarına meslek yüksekokulları ve açıköğretimin hangi programını bitirenlerin başvurabileceği, bu programların kontenjanları ve programlara yapılacak yerleştirmede kullanılacak puan türleri, dikey geçiş yapılacak üniversitelerin görüş ve önerileri de dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunca belirlenir ve ilan edilir.”

6.2. “Sınav Kılavuzu ve Başvuru İşlemleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(Değişik:RG-20/5/2006-26173)

Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) her yıl, meslek yüksekokulu ve açıköğretim önlisans mezunları ile o yıl son sınıfta olup staj dışındaki mezuniyet şartlarını yerine getirenlerin hangi lisans programlarına dikey geçiş için başvurabileceklerini, bu programların koşullarını ve bu programlara alınacak öğrenci sayılarını gösteren bir kılavuz hazırlar. Bu kılavuzda, adayların nasıl başvurabilecekleri, lisans programı tercihlerini nasıl yapacakları, sınav, değerlendirme ve yerleştirme işlemleri, meslek yüksekokulu müdürlükleri ve açıköğretim önlisans programlarının bağlı olduğu birimlerce yürütülecek işlemlerle ilgili ilke ve kurallar yer alır. Bu kılavuz, Yükseköğretim Kurulunun onayı ile yürürlüğe girer.

(…)”

şeklinde düzenlemelerin olduğu görülmüştür.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Ayrıntılarına 1 numaralı paragrafta yer verilen başvuruda başvuran, Hoca Ahmet Yesevi Üniversitesi

TÜRTEP’in 2023 yılına kadar hem YKS ile hem DGS ile Endüstri Mühendisliği/Bilgisayar Mühendisliği bölümlerine öğrenci alımı yapmaktayken 2023 yılında daha önce açıklama olmaksızın kontenjan açmadığını, bu durumun hak kaybına neden olduğunu belirtmekte olup bahsi geçen üniversitenin sitesinde bulunduğu üzere TÜRTEP üzerinden uzaktan eğitim verdikleri bölümlere hem YKS hem DGS ile tekrardan öğrenci alımı yapmalarını ve YÖK tarafından kontenjan verilmesini talep etmektedir.

9. Dosya kapsamında yapılan incelemede İdare tarafından Kurumumuza iletilen cevabi yazıda belirtildiği üzere, üniversitelerin teklifi üzerine uzaktan öğretim programı açılıp açılmama noktasında ilgili üniversitelerin teknik alt yapısının, öğretim elemanı kapasitesinin, programın öğretim sistemine uyumunun, ilgili alanlara ihtiyaçların, kayıt olan öğrenci sayılarının göz önüne alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından değerlendirme yapıldığı, mühendislik derslerinin uzaktan eğitimle verilme hususunda ise mühendislik eğitiminin sadece teoriye değil uygulamaya da dayalı bir ders olduğu, laboratuvar ve uygulama ile desteklenmesi gerektiğinden mühendislik gibi programların öğrenim kazanımlarının örgün eğitimle verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

10. Ayrıca başvuranın aynı talepli ilk başvurusuna ilişkin olarak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı ile

Ahmet Yesevi Üniversitesi TÜRTEP Başkanlığına iletilmek üzere Kurumumuz tarafından verilen

24.01.2024 tarihli Gönderme Kararına verilen cevabi yazılarda; ilgili mevzuat hükümlerine bakıldığında

söz konusu talebin Yükseköğretim Kurulunun temel düzenleyici görevlerinden biri olduğu, bu aşamada adı geçen üniversite tarafından tesis edilecek herhangi bir işlem bulunmadığı, Yükseköğretim Yürütme

Kurulunun 03.05.2023 tarihli toplantısında Endüstri Mühendisliği (Uzaktan Öğretim) ve Bilgisayar

Mühendisliği (Uzaktan Öğretim) programlarına 2023 Dikey Geçiş Sınav Kılavuzunda kontenjan verilmemesinin uygun görüldüğü, 2024 DGS Kılavuzu kontenjan bilgileri için adayların ÖSYM

Başkanlığının resmi web sayfasında yayınlanacak olan kılavuzu incelemesi gerektiği açıkça ifade edilmektedir.

11. Mevzuata bakıldığında Yükseköğretim Kurulunun görevlerinden birinin Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası

Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek olarak düzenlendiği, ayrıca uzaktan öğretim programlarının açılabileceği alanlar ile uzaktan öğretim yoluyla verilecek dersleri belirleme yetkisinin de Yükseköğretim

Kurulun da olduğu açıkça belirtilmiştir.

12. Somut olayda yasa koyucunun, dikey geçiş sınavına ilişkin esasların yürütülmesi ve uzaktan öğretim yoluyla verilecek dersleri belirleme hususunda Yükseköğretim Kuruluna yetki verdiği, bu hususların mevzuatta açıkça yer aldığı, söz konusu yetkinin kullanımında YÖK’ün sübjektif verilere göre değil de

“mühendislik eğitiminin sadece teoriye değil uygulamaya da dayandığı, laboratuvar ve uygulama ile desteklenen mühendislik gibi programların öğrenim kazanımlarının örgün eğitimle verilmesi gerektiği”, şeklinde objektif verilere dayanarak karar verdiği anlaşılmaktadır.

13. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuruya konu kontenjan verilmemesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

14. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin, başvurana verdiği gerekçeli cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

15. Öte yandan, hukuki öngörülebilirliğin sağlanması bakımından, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına öğrencilerin çoğunu ilgilendiren düzenleyici işlemler hakkındaki kararların makul sürelerde alınması ve uygun kanallarda açık, net ve ulaşılabilir şekilde duyurulması konusunda özenli olması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden varsa arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,

Kararın Başvurana ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi