Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, silahlı özel güvenlik kimlik kartının yenilenmesine engel teşkil eder mi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 240-240 |sayi|94019529-101.07.04-E.94019529-101.07.04-E.

BAŞVURU NO : 2018/10513 2018/ 10513

KARAR TARİHİ : 07/01/2019 |tarih|

TAVSİYE KARARI

Adres :

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

BAŞVURUYA KONU İDARE : Şırnak Valiliği

BAŞVURUNUN KONUSU : Silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartı hakkındadır .

BAŞVURU TARİHİ : 27/08/2018 27.8.2018

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, 25/ 09/ 2017 tarihinde Şırnak İl Emniyet Müdürlüğü Güvenlik Şube Amirliğine başvurarak silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartını yenileme talebinde bulunduğunu, bunun üzerine güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapıldığını ve hakkında Silopi 1. Asliye Ceza

Mahkemesinin 20/ 05/ 2016 tarihinde verdiği Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)

kararına ulaşıldığını, bu karar göz önünde bulundurularak yargılaması devam eden kişi olarak değerlendirildiğini, bu sebeple silahlı olan özel güvenlik görevlisi kimlik kartının silahsıza çevrildiğini, HAGB kararının 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca sanık hakkında hiçbir hukuki sonuç doğurmadığını, dolayısıyla HAGB kararının silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartına el konulmasına hukuki dayanak oluşturmadığını belirtmiş olup silahsız olarak düzenlenmiş olan özel güvenlik görevlisi kimlik kartının tekrar silahlıya çevrilmesini talep etmektedir .

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Şırnak Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün başvuru konusuna ilişkin 04/ 10/ 2018 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; başvuranın 25/ 09/ 2017 tarihinde müracaatta bulunarak silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartını yenileme talebinde bulunduğu, buna istinaden başvuran hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapıldığı ve başvuran hakkında Silopi 1. Asliye Ceza

Mahkemesinin verdiği HAGB kararına ulaşıldığı, bunun üzerine 5188 sayılı Özel Güvenlik

1 / 7Hizmetlerine Dair Kanun, Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin

Yönetmelik ve Ateşli Silahlar ve Bıçaklar İle Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde başvuranın durumunun Şırnak İl Özel Güvenlik Komisyonu tarafından görüşüldüğü, hakkında HAGB kararı verilmiş olan başvuranın yargılaması devam edenler kapsamında değerlendirildiği ve silahlı özel güvenlik kimlik kartına denetimli serbestlik kararı bitip kesinleşinceye kadar geçici olarak el konulmasına ve dosyasında muhafaza edilmesine, denetimli serbestlik sonucunda verilecek karara göre tekrar değerlendirilmek üzere talebi olması halinde silahsız özel güvenlik görevlisi kimlik kartı düzenlenmesine karar verildiği, başvuranın talebi üzerine kendisine silahsız özel güvenlik kimlik kartı düzenlendiği, tüm bu sebeplerle başvuranın denetim süresi sona erene kadar silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartı almasının mümkün görünmediği, denetim süresi sona erip düşme kararı verildikten sonra müracaat etmesi halinde başvuranın durumunun tekrar değerlendirileceği açıklamalarına yer verilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu

denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında :

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında : “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 5. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun “Hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması” başlıklı 231’inci maddesinde : “[…] ( 5) … Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder .

[…] ( 8) Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi halinde sanık, beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulur…

[…] ( 10) Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesi kararı verilir .

( 11) Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlemesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere aykırı davranması halinde, mahkeme hükmü açıklar …

[…]

2 / 7( 13) Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir . Bu

kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde, bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir .” 6. 5352 sayılı Adli Sicil Kanununun “Diğer bilgilerin kaydı” başlıklı 6’ncı maddesinde : “( 1)

Kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak mahkeme, hâkim veya

Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından istenmesi halinde verilmek üzere kaydedilir .” 7. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun “Çalışma izni” başlıklı 11’inci maddesinin birinci fıkrasında : “Özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler ile özel güvenlik şirketlerinde, alarm izleme merkezlerinde ve özel güvenlik eğitimi verecek kurumlarda kurucu ve/veya yönetici olarak çalışacaklar hakkında valilikçe güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır . Soruşturma sonucu olumlu olanlara, bu Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla bitirmiş olmak şartıyla, valilikçe çalışma izni verilir .

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması bir ay içinde tamamlanır . Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması her kimlik verilmesi veya ihtiyaç duyulması halinde yenilenir . Şirketlerde eğitici ve temsilci olacaklar ile şirket ortağı tüzel kişi ortaklarında da kurucularda aranan şartlar aranır ve güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır .” 8. Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin “Silah

Bulundurma ve Taşıma İzni Verilmesi” başlıklı 24’üncü maddesinin ikinci fıkrasında : “Görev alanında ateşli silah taşıyacak özel güvenlik görevlilerinde, 6136 sayılı Kanun ve bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelikte belirtilen şartlar aranır .” 9. Ateşli Silahlar ve Bıçaklar İle Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğin “Silah ruhsatı verilmesini engelleyen haller” başlıklı 16’ncı maddesinde : “Aşağıda belirtilen kişilere hiçbir şekilde ateşli silah ve mermilerini taşıma ya da bulundurma izni verilmez ve verilmiş ruhsatlar iptal edilir .

[…] d) Zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, her türlü kaçakçılık, bilişim alanındaki suçlar, ihaleye fesat karıştırma, yağma, uyuşturucu, 26/ 9/ 2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 282 nci maddesinin ikinci fıkrası hariç olmak üzere suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, suç işlemek amacıyla örgüt kurma veya yönetme ya da üye olma, insan ticareti, organ ve doku ticareti, kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olacak biçimde ya da kişilerde korku, kaygı veya panik yaratabilecek tarzda silahla ateş etme veya patlayıcı madde kullanma, fuhuş, sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme, kasten öldürme, silahla kasten yaralama veya çocukların cinsel istismarı suçlarından en az birinden dolayı mahkum olanlara .

[…]

Birinci fıkranın (a), (b), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen suçlardan dolayı hakkında kovuşturma yapılan kişiye kovuşturma sonuçlanıncaya kadar, milli güvenliğe tehdit oluşturan terör örgütlerine

3 / 7aidiyeti, iltisakı veya irtibatı nedeniyle görevden uzaklaştırılan kişiye ise tekrar göreve iade

edilinceye kadar silah ruhsatı verilmesine ve yenilenmesine ilişkin işlemler bekletilir ve silah ilgili birimce emanete alınır…” düzenlemeleri yer almaktadır .

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

10. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Hakkında verilmiş olan HAGB kararı sebebiyle silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartı silahsıza çevrilen başvuran, özel güvenlik görevlisi kimlik kartının tekrar silahlıya çevrilmesini talep etmektedir .

12. Özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlar 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair

Kanun ile Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelikte düzenlenmiştir . Başvuran gerekli şartları yerine getirerek 17/ 02/ 2012 tarihinde silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartı almıştır . Başvuran, silahlı özel güvenlik görevlisi olarak çalışmakta iken 26/ 10/ 2013 tarihinde özel belgede sahtecilik suçunu işlemiş ve yargılama sonunda hakkında, Silopi 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 22/ 02/ 2016 tarihli ve sayılı kararıyla 10 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasına ve 5 yıl süre ile denetim süresine tabi tutulmasına karar verilmiştir . Bahse konu karar 20/ 05/ 2016 tarihinde kesinleşmiştir .

13. Yargılama sürecinde başvuran silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartını kullanmaya devam etmiş ve 25/ 09/ 2017 tarihli dilekçe ile silahlı özel güvelik görevlisi kimlik kartının yenilenmesi talebinde bulunmuştur . 5188 sayılı Kanunun 11’inci maddesinde özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler hakkında valilikçe güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacağı, ayrıca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının her kimlik verilmesi veya ihtiyaç duyulması halinde yenileneceği düzenlenmiştir . Kimlik kartının yenilenmesi talebinde bulunan başvuran hakkında da bu hükme istinaden güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmış ve bunun sonucunda başvuran hakkında Silopi 1. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından verilmiş olan HAGB kararına ulaşılmıştır .

14. Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 24’üncü maddesinde, görev alanında ateşli silah taşıyacak özel güvenlik görevlilerinde, 6136 sayılı Kanun ve bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelikte belirtilen şartların aranacağı belirtilmiştir . Ateşli

Silahlar ve Bıçaklar İle Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğin 16’ncı maddesinde ise sahtecilik suçundan dolayı hakkında kovuşturma yapılan kişiye kovuşturma sonuçlanıncaya kadar, silah ruhsatı verilmesine ve yenilenmesine ilişkin işlemlerin bekletileceği ve silahın ilgili birimce emanete alınacağı düzenlemiştir . Bu düzenlemeler çerçevesinde; özel belgede sahtecilik suçundan yargılanarak hakkında HAGB kararı verilmiş ve 5 yıl denetim süresine tabi tutulmuş olan başvuran,

4 / 7Şırnak Valiliği Özel Güvenlik Komisyonunun 07/ 11/ 2017 tarih ve numaralı kararıyla

yargılaması devam eden kişi olarak değerlendirilmiş ve hakkında, silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartına denetimli serbestlik kararı bitip kesinleşinceye kadar geçici olarak el konulmasına ve dosyasında muhafaza edilmesine, denetimli serbestlik sonucunda verilecek karara göre tekrar değerlendirilmek üzere talebi olması halinde silahsız özel güvenlik görevlisi kimlik kartı düzenlenmesine karar verilmiştir . Bu karar üzerine başvuran 08/ 11/ 2017 tarihli dilekçe denetim süresi sona erene kadar kendisine silahsız özel güvenlik görevlisi kimlik kartı verilmesini talep etmiş ve başvurana silahsız özel güvenlik görevlisi kimlik kartı verilmiştir .

15. Yukarıda yer verilen açıklamalardan başvuru konusu uyuşmazlığın çözümünün; başvuran hakkında verilmiş olan HAGB kararının, başvuranın silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartının yenilenmesinde dikkate alınıp alınmayacağı noktasında toplandığı anlaşılmıştır .

16. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 231’inci maddesinde; hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin ayrıntılı düzenlemelere yer verilmiş, sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan cezanın nitelik ve süresine göre belirlenen hallerde mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebileceği hükme bağlanmış ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için gerekli şartlar belirlenmiştir . Mezkûr maddede ayrıca, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki bir sonuç doğurmamasını ifade ettiği açıkça belirtilmiş, bu kararın verilmesi halinde sanığın beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulacağı, denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesi kararı verileceği düzenlenmiştir . Bu düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, sanığın suçluluğu sabit olmakla birlikte Kanunda öngörülen denetimli serbestlik tedbirlerine uygun davranması ve öngörülen diğer koşulların varlığı halinde suç hiç işlenmemiş gibi kabul edileceği görülmektedir .

17. Bunlarla beraber yine aynı maddede, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının, bu kararlara mahsus bir sisteme kaydedileceği, bu kayıtların ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde ve bu maddede belirtilen amaç için kullanılabileceği belirtilmiştir . Adli Sicil Kanununun 6’ncı maddesinde de hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararların, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından istenmesi halinde verilmek üzere kaydedileceği düzenlemesine yer verilmiştir . Bahse konu düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararların tahdidi olarak sayılan mercilerle paylaşılabileceği ve sadece belirtilen amaç için kullanılabileceği anlaşılmıştır .

18. Yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamında somut olay değerlendirildiğinde; başvuranın silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartının yenilenmesi talebi üzerine yapılmış olan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde; başvuran hakkında, sadece belirli mercilerle paylaşılabilecek olan HAGB kararına ulaşıldığı, bunun yanı sıra sadece belli merciler tarafından ve Kanunda belirtilen amaç için kullanılabileceği, ayrıca kurulan hükmün sanık hakkında hukuki bir sonuç doğurmayacağı Kanunda

5 / 7açık bir şekilde belirtilmiş olmasına rağmen; mezkûr HAGB kararının başvuranın özel güvenlik

görevlisi kimlik kartının yenilenmesi hususunda dikkate alındığı ve başvuran hakkında hukuki sonuç doğuracak şekilde kullanıldığı anlaşılmış olup HAGB kararı dikkate alınarak verilmiş olan Şırnak

Valiliği Özel Güvenlik Komisyonunun 07/ 11/ 2017 tarih ve 2017/ 32 numaralı kararının başvurana ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk” , “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

20. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden (varsa) arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup

Mardin İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Şırnak Valiliği Özel Güvenlik Komisyonunun 07/ 11/ 2017 tarih ve numaralı kararının başvurana ilişkin kısmının iptal edilmesi ve başvuranın özel güvenlik görevlisi kimlik kartının silahlı olarak düzenlenmesi yönünde gerekli işlemlerin yapılması hususunda ŞIRNAK

VALİLİĞİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Şırnak Valiliğince bu karar

üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve ŞIRNAK VALİLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

6 / 7Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi