|
ÖZET: Akdeniz Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi öğrencisi, Hukuk Fakültesi mezunu olması nedeniyle Borçlar Hukuku ve Ticaret Hukuku derslerinden muaf tutulma talebinde bulunmuştur. Ancak, başvuranın daha önceki eğitiminde aldığı derslerin içerik ve kredi değerleri, muafiyet talep ettiği derslerle eşdeğer bulunmamıştır. Akdeniz Üniversitesi yönetimi, muafiyet talebini değerlendirirken, ilgili yönetmelik hükümleri gereğince derslerin içeriklerinin ve öğrenme çıktılarının karşılaştırılması gerektiğini belirtmiştir. Başvuranın Borçlar Hukuku dersinde aldığı DF notu, muafiyet için gerekli başarı kriterlerini sağlamadığından, talebi reddedilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve Akdeniz Üniversitesi’nin kendi yönetmelikleri, muafiyet işlemlerinin nasıl yapılacağını belirlemektedir. Bu çerçevede, muafiyet taleplerinin yalnızca ders içeriklerinin uygunluğu ve başarı notlarının yeterliliği ile değerlendirileceği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın muafiyet talebinin reddi, hukuka uygun bulunmuş ve idarenin işlemlerinde bir aykırılık tespit edilmemiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/11856-S.23.18865
BAŞVURU NO : 2023/4380
KARAR TARİHİ : 19/09/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Akdeniz Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Finans ve
Bankacılık Bölümü öğrencisi başvuranın, Hukuk Fakültesi lisans mezunu olması sebebiyle Borçlar Hukuku ve Ticaret Hukuku derslerinden muaf tutulma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 30/03/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Akdeniz Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Finans ve Bankacılık Bölümü 1.
sınıf öğrencisi olduğunu, 2017 yılında İstanbul Ticaret Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olduğunu, Hukuk Fakültesinde almış olduğu derslerden muaf olmak için 2022-2023 güz döneminde transkriptle birlikte muafiyet için başvuruda bulunduğunu, ancak Borçlar Hukuku, Ticaret Hukuku gibi temel hukuk derslerinden muafiyet talebinin reddedildiğini, bunun üzerine 01/03/2023 tarihinde Akdeniz Üniversitesine yazılı olarak itirazda bulunduğunu, itirazının reddedildiğini ileri sürerek Borçlar Hukuku ve Ticaret Hukuku derslerinden muafiyet talebinin kabulünü talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge isteme yazısına cevaben, Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğünün 02/08/2023 tarihli ve – – sayılı yazısında özetle; Başvuran tarafından Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan başvuru sonucunda öğrencinin muafiyet talebinin yeniden incelendiği, Akdeniz Üniversitesi Ders İşlemleri, Sınav ve Başarı Değerlendirme
Yönergesi’nin 7. maddesinin 3. fıkrası uyarınca muafiyeti istenen dersin değerlendirmesinin, öğrenme çıktıları öncelikli olmakla birlikte, kredi veya saat değeri, içeriği ve gerektiğinde dersin statüsü de dikkate alınarak birim yönetim kurullarınca yapıldığı, Yönerge’nin ilgili maddesine göre yapılan muafiyet işlemleri
sırasında öğrencinin Borçlar Hukuku ve Ticaret Hukuku derslerini; Borçlar Hukuku I (Genel Hükümler), Borçlar Hukuku II (Genel Hükümler), Borçlar Hukuku I (Özel Hükümler), Borçlar Hukuku II (Özel
Hükümler), Ticaret Hukuku (Ticari İşletme), Ticaret Hukuku (Şirketler) ve Ticaret Hukuku (Kıymetli
Evrak Hukuku) gibi farklı ders isimleri altında farklı dönemlerde aldığının görüldüğü, ders muafiyet işlemlerinde her bir dersin tekil olarak değerlendirmeye alınarak ders saati, kredisi ve ders içeriği anlamında müfredatlarında bulunan derslerle eşleştirilmekte olduğu, Borçlar Hukuku I-II gibi farklı dönemlere ayrılan derslerin birleştirilerek müfredatta bulunan tek derse eşdeğer görülemediği, ayrı ayrı değerlendirmeye alınan ilgili derslerin ise müfredatta bulunan derslerden herhangi birisi ile içerik olarak uyuşmadığı, bu dersler birleştirilerek değerlendirmeye alınsa dahi öğrencinin sunduğu not çizelgesinde HUK231 kodlu
Borçlar Hukuku I (Genel Hükümler) dersinin harf notunun DF ve önceki eğitimini tamamladığı kurumda bu harf notu için belirlenen katsayının 1 (bir) olduğu, bu nedenle öğrencinin Borçlar Hukuku dersinden başarısız kabul edildiği ve tamamlaması gereken bir ders olarak değerlendirildiği, bu gerekçelerle, ilgili derslerden muaf olmasının uygun görülmediği bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü
maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları:
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci
fıkrası:
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Lisans düzeyinde öğretim” başlıklı 43’üncü maddesinin ilk
fıkrasının (a) bendi:
“Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.” 5.1. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar”
başlıklı 44’üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkrası:
“Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. […] İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır. Yükseköğretim kurumlarında, […] kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin
değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; […] ; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.” 6. 18/09/2019 tarihli ve 30892 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Akdeniz Üniversitesi Ön Lisans ve
Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin “Derslerden muafiyet” başlıklı 19’uncu maddesi:
“Muafiyet talepleri; öğrencinin Üniversiteye ilk kaydında ya da geldiği ilk yarıyıldaki derslerin başlamasını takip eden beşinci iş günü dâhil yapılır. Süresi içerisinde muafiyet talebinde bulunmayan öğrenci ilgili dönemin tüm derslerinden sorumludur. Muafiyet ile ilgili iş ve işlemler Senato tarafından düzenlenir.” 7. Akdeniz Üniversitesi Ders İşlemleri, Sınav ve Başarı Değerlendirme Yönergesi’nin “Derslerden
Muafiyet” başlıklı 7’nci maddesi:
“(1) Muafiyet talepleri; öğrencinin Üniversiteye ilk kaydında ya da geldiği ilk yarıyıldaki derslerin başlamasını takip eden beşinci iş günü dâhil olmak üzere talep edilen tüm dersler için bir defaya mahsus olarak yapılır. Süresi içerisinde muafiyet talebinde bulunmayan öğrenci ilgili bölüm/programın tüm derslerinden sorumludur ve tekrar muafiyet talebinde bulunamaz.
(2) Öğrencilerin daha önce öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumlarında ya da akredite olmuş bir kuruluştan almış ve başarmış oldukları derslerden muaf olmak üzere verilen süreler içerisinde başvurmaları halinde, muafiyet istekleri alt kurulların görüşlerini de alarak ilgili birimin yönetim kurulunca karara bağlanır ve sonuç muafiyet başvuru süresi sonundan itibaren 15 iş günü içinde öğrenci bilgi sistemine girilir. Bununla birlikte; a) Öğrenci, başvurusuna aşağıdaki özellikleri içeren belgelerinin ıslak imzalı ve onaylı veya elektronik imzalı nüshalarını ekler.
1) Derslerin öğrenme çıktılarını ve içeriklerini gösteren belge,
2) Derslerin kredilerini ve başarı durumlarını gösteren belge ve
3) İlgili kurumun yönetmelik referansı ya da not sistemini gösterir belge.
b) İlgili yönetim kurulları öğrencilerin daha önce öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumlarında başarmış oldukları dersleri dikkate alarak, öğrencilerin Üniversitemizde başvuru yaptığı diploma programında yer alan tüm dersler içerisinde muaf olduğu derslerin AKTS kredileri toplamı 1-39 AKTS kredi ise 1 inci sınıfa, 40-99 AKTS kredi ise 2 inci sınıfa, 100-159 AKTS kredi ise 3 üncü sınıfa, 160 AKTS kredi ve üzeri ise 4 üncü sınıfa intibak ettirilir. Dikey
Geçiş Sınavı (DGS) sonucu ile kayıt olan öğrenciler için yukarıda belirtilen AKTS kredileri dikkate alınmaz, öğrencilerin 3 üncü sınıfa kayıtları yapılır. İntibakı yapılan sınıftan önceki, yarıyıl/yılda muaf olunmayan dersler alttan ders olarak öncelikle alınır. Sınıf geçme sistemi uygulanan birimlerde öğrenciler öncelikle alamamış oldukları dersleri, başvurdukları eğitim-öğretim yılında alırlar ve ancak bu durumda bir üst sınıfa geçebilirler.
c) Bir dersten başarılı olmak haricindeki hiçbir durumda tamamen ya da kısmen muafiyet işlemi yapılamaz.
ç) Daha önce öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumlarında başarı değerlendirmesi “başarılı/başarısız” şeklinde yapılan dersler transkriptlere “başarılı/başarısız” olarak yansıtılır, ancak GANO hesaplamasına dâhil edilmez.
(3) Muafiyeti istenen dersin değerlendirmesi; öğrenme çıktıları öncelikli olmakla birlikte, kredi veya saat değeri, içeriği ve gerektiğinde dersin statüsünü de (ön lisans, lisans) dikkate alarak birim yönetim kurullarınca yapılır. Ortak zorunlu derslerin muafiyet değerlendirilmesinde ise dersin öğrenme çıktıları ve içeriğinin uygun olması yeterlidir.
a) Dersin notu değerlendirmede ölçü olarak kullanılmaz, öğrencinin dersten aldığı harf notunun 4’lük katsayı değeri 2,00 ve üzerinde ise başarılı kabul edilir.
b) İlgili kurumda dersten alınan notun 4’lük katsayı değerinin ibraz edilen belgelerde olmaması durumunda, bu yönergenin 21 maddesinin 1 fıkrasına göre üniversite harf notuna dönüştürülür. Harf notu dönüşümünden sonra ilgili harf notunun Üniversitemizdeki puan aralığının aritmetik ortalaması öğrencinin notu olarak öğrenci bilgi sistemine kayıt edilir. Ancak yatay geçiş yöntemi ile gelen öğrencilerin muafiyeti kabul edilen başarılı ders notlarının dörtlük veya yüzlük sisteme dönüştürülmesinde, Yükseköğretim Yürütme Kurulu tarafından belirlenen dönüştürme tabloları kullanılır.
c) Ortak zorunlu dersler için muafiyet başvurusu yapan öğrenci, muafiyet başvurusu sonucu açıklanana kadar bu dersler için yapılan muafiyet sınavına da girebilir. Öğrenci bilgi sistemine, öğrencinin yüksek olan notu girilir. Bu derslerin muafiyetinde öğrencinin sunduğu transkript dışında başka belge kabul edilmez.
ç) Eğitim Öğretim başlamadan önce öğrenime ara izni kabul edilen öğrencilerin muafiyet işlemleri öğrenime ara izni süresi sonunda derslere başladığı ilk yarıyılda öğrencinin başvurusu üzerine ilk kayıt esaslarına uygun olarak yapılır.
d) Muafiyet talebinde bulunan öğrenciler, muafiyet taleplerine ilişkin işlemler sonuçlanıncaya kadar, ders kaydı yapmak ve derse devam etmek zorundadır. Muafiyet talepleri kabul edilen öğrencilerin derse devam etmeme hakları, ilgili Yönetim Kurulu tarihi itibari ile başlar.
(4) Öğrencilerin daha önce öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumlarında ya da akredite olmuş bir kuruluştan almış ve başarmış oldukları dersler için 100’lük not sistemine göre belgeye sahip olanların başarı notları bu yönergenin 21 maddesinin 1 fıkrasına göre 4’lük Sistemdeki Nota dönüştürülür, Öğrenci bilgi sistemine sayısal olarak işlenir ve harf not sistemine dönüştürülür.”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuru, Akdeniz Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Finans ve Bankacılık Bölümü öğrencisi başvuranın, Hukuk Fakültesi lisans mezunu olması sebebiyle Borçlar Hukuku ve Ticaret Hukuku derslerinden muaf tutulma talebi hakkındadır.
10. Dosya kapsamındaki belgeler ışığında başvuruya konu olay incelendiğinde; başvuranın İstanbul Ticaret
Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 05/07/2017 tarihinde mezun olduğu, Akdeniz Üniversitesi Turizm
Fakültesi Turizm İşletmeciliği Bölümü (İngilizce) öğrencisi iken 2022-2023 Eğitim Öğretim Yılı Güz
Döneminde üniversite içi yatay geçişle Akdeniz Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Finans ve
Bankacılık Bölümüne yatay geçiş yaptığı, 01/03/2023 tarihli dilekçesi ile Borçlar Hukuku ve Ticaret
Hukuku derslerinden muafiyet talebinde bulunduğu, Akdeniz Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi
Dekanlığının 28/03/2023 tarihli yazısında, İstanbul Ticaret Üniversitesi Hukuk Fakültesine ait not dökümü esas alınarak ve ilgili Yönetmelik maddesi gereğince yapılan muafiyet işleminde, öğrencinin Ticaret
Hukuku ve Borçlar Hukuku dersleriyle isim olarak benzer ancak içerik olarak uygun görülen ders bulunmadığı, yapılan muafiyet işlemi genel olarak yeniden değerlendirildiğinde öğrencinin daha önce muaf tutulduğu dersler hariç diğer derslerden CC harf notundan daha düşük harf notlarına sahip olduğu veya
derslerin içerik olarak uygun görülmediği, bütün bu değerlendirmeler göz önünde bulundurulduğunda öğrencinin talebinin reddedilmesi gerektiği şeklinde yanıt verildiği, başvuranın ret kararını takiben tarihinde Kurumumuza başvurduğu görülmektedir.
11. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esasların her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği ve diğer yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanmasına ilişkin hususların yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceğinin hüküm altına alındığı, Akdeniz Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 19’uncu maddesinde, muafiyet ile ilgili iş ve işlemlerin Senato tarafından düzenleneceğinin belirtildiği, bu kapsamda Akdeniz Üniversitesi Senatosu kararı ile yürürlüğe giren Akdeniz Üniversitesi Ders İşlemleri, Sınav ve Başarı Değerlendirme Yönergesi’nin “Derslerden muafiyet” başlıklı 7’nci maddesinde, muafiyeti istenen dersin değerlendirmesinin; öğrenme çıktıları öncelikli olmakla birlikte, kredi veya saat değeri, içeriği ve gerektiğinde dersin statüsünü de (ön lisans, lisans) dikkate alarak birim yönetim kurullarınca yapılacağı, bir dersten başarılı olmak haricindeki hiçbir durumda tamamen ya da kısmen muafiyet işlemi yapılamayacağı, öğrencinin dersten aldığı harf notunun 4’lük katsayı değeri 2,00 ve üzerinde ise başarılı kabul edileceğinin düzenlendiği görülmektedir.
12. Kurumumuza sunulan belgeler incelendiğinde; başvuranın İstanbul Ticaret Üniversitesi Hukuk lisans programı öğrenimine ilişkin not döküm belgesinde; 5 AKTS değerinde Borçlar Hukuku I (Genel
Hükümler), 4 AKTS değerinde Borçlar Hukuku II (Genel Hükümler), 3 AKTS değerinde Borçlar Hukuku
I (Özel Hükümler), 3 AKTS değerinde Borçlar Hukuku II (Özel Hükümler), 5 AKTS değerinde Ticaret
Hukuku (Ticari İşletme), 6 AKTS değerinde Ticaret Hukuku (Şirketler) ve 3 AKTS değerinde Ticaret
Hukuku (Kıymetli Evrak Hukuku) derslerini aldığı, Borçlar Hukuku I (Genel Hükümler) dersinde harf notunun DF olduğu, not baremine göre DF harf notunun 1,00 katsayısına denk geldiği, muafiyet talebinde bulunduğu Borçlar Hukuku dersinin 4 AKTS değerinde, Ticaret Hukuku dersinin 4 AKTS değerinde olduğu görülmüş olup başvuranın önceki öğreniminde tamamladığı dersler ile muafiyet talebinde bulunduğu dersler içerikleri bakımından kıyaslandığında birbirine eşdeğer iki ders tespit edilememiştir.
13. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın
Borçlar Hukuku ve Ticaret Hukuku derslerinden muafiyet talebinin sırf Hukuk Fakültesi mezunu olması sebebiyle kabul edileceğine dair herhangi bir düzenlemeye rastlanmamakla birlikte 10 numaralı paragrafta açıklanan mevzuat uyarınca yapılan incelemede başvuranın muafiyet talebinde bulunduğu dersler ile önceki öğreniminde tamamladığı derslerin AKTS değeri ve içerik bakımından farklılık arz ettiği, ayrıca Borçlar
Hukuku I dersinde aldığı harf notu 1,00 katsayısına denk geldiğinden Yönerge uyarınca başarılı kabul edilemeyeceği, bu itibarla muafiyet şartlarının sağlanmadığı sonuç ve kanaatine varılmış olup başvuranın muafiyet başvurusu ve itirazları hakkında idare tarafından yapılan işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde “makul
sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
15. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Antalya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi