Hükümlülerin ailevi nedenlerle cezaevi nakil talepleri 5275 sayılı Kanun’un 54. maddesi kapsamında değerlendirilebilir mi (KDK)

T.C. TÜR K İYE BÜYÜK M İLLET MEC LİS İ KAMU DENETÇ İLİĞ İ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/12425-S.22.18977

B AŞVURU NO :

KARAR T ARİHİ :

RET KARARI

B AŞVURAN :

Adres:

B AŞVURUYA KONU İ DARE : ADALET BAKA N LIĞ I

B AŞVURUNUN KONUSU : Başvur anın, ailevi nedenlere da ya lı nakil talebine i li şkind ir.

B AŞVURU T ARİHİ :

I. B AŞ VURANI N İDDİ A VE T ALE PL E Rİ

1. Başvur an özetle; Alanya L Tipi Kap alı Ceza İnf az Kurumuna nakil geldi ğini , ancak anıl an Kuruma nakledildikten sonra kar deşleri ve ni n Sakarya 1 No lu L Tipi Kapalı Ceza İnf az Kurumuna alı ndığını , ziyaretçilerinin hem kendisini hem de kardeşlerini ziyaret etmekte oldukça z orlandıkl arı nı iddia ederek naklinin Sakarya 1 No lu L Tipi Kap alı Ceza İnf az Kurumuna yapıl masını talep etmektedir.

II. İDARENİN B AŞVURUYA İL İŞ KİN AÇIKLAMALARI

2. Ş ikâ yet b aşvurusunun çözüme kavuşt urulması amacı yla 26.07.2022 tarih ve sa yıl ı yaz ım ız ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlü ğünden bilgi ve belge talep edil mi ş olup adı geçen Genel Müdürlüğün 24.08.2022 tarihli ve sa yıl ı cevabi yaz ısı nda; başvu ra nın, Muğla E Tipi Kap alı Ceza İn faz Kurumunda b arınd ırıl m akta iken 03.11.2021 tarihinde kendi ist eği üzerine Alanya L Tipi K ap alı Ceza İnf az Kurumuna nakledildi ği, 5275 s a yı lı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakkında Kanun’un 54 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Bu hükümlüler nakledildikleri kurumlarda, eğit im öğ reti m veya hast alı k nedeniyle nakil hariç, bir yıl kalmak zorundadı rlar” hükmü uya rın ca, ist e ğe ba ğlı nakil talebinde bulunabilmesi için anıl an Kurumda bir yıl kalm asını n zorunlu olduğu ve günümüz it ibarı yl a is teği üzerine başk a bir ceza infaz kurumuna naklinin mevzuat hükümlerine a ykırı olduğunun anlaşıl dı ğı, açıklamalarına yer ve ri lmi şti r.

III. İL GİL İ MEVZUAT

3. 2709 sayı lı Türkiye Cumhuriyeti Anayas ası ’ n ın ; 3.1. “Temel hak ve hürriyetlerin sın ırl anm ası” başlı k lı 13 üncü maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksız ın yaln ız ca Anayasanı n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sını rlana bil ir. Bu sını rlamal ar, Anayasanı n sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.” , Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

/

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

3.2. “Özel h ayatı n gizl iliği” b aşlı klı 20 nci maddesinin ilgili kısı mların d a; “Herkes, …ail e hayatı n a saygı gösterilmesini isteme hak kına sahi pti r… ”, 3.3. “A il en in koru nm ası ve çocuk h aklar ı” b aşlık lı 41 inci maddesinin ilgili k ısı mların d a; “Aile, Türk toplumunun temelidir… Devlet, ailenin huzur ve r efah ı … sağl amak için gerekli tedbirleri alı r, teşkil atı kurar.” , 3.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvu rm a h akkı” b aşlıklı 74 üncü maddesinin 3 üncü ve 4 üncü f ık raların d a; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başv urma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlı ğına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçili ği Kurumu idarenin işl eyişi yle ilgili şikâyetl eri inceler”, 4. Avrupa İn san Hak ları S özleş mesi ‘nin “Özel ve aile h ayatı n a saygı h akkı” b aşlık lı 8 inci maddesinde; “1. Herkes özel ve aile ha yatı na, konutuna ve yazış masına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir. 2. Bu h akkın kull anıl masına bir kamu makamı nı n müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörül müş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güv enliği, ülkenin ekonomik re fahı, düzenin korunması, suç işl enmesini n önlenmesi, sağl ığı n veya ahla kın veya başkaları nın hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz konusu olabi li r.” , 5. 5275 sayı lı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İn f azı Hakk ınd a Kan u n ’u n ; 5.1. “Hapi s cezalar ın ın in faz ın da gözetilecek i lkeler” b aşlı k lı 6 n cı maddesinin (b) bendinin ilgili k ısmın d a; “ Hükümlülerin, Anayasada yer alan diğer hakları , inf azın temel amaçları saklı kalmak üzere, bu Kanunda öngörülen kurallar uyarınca kısı tl anabil ir.” 5.2. “Nakiller ” b aşlı k lı 53 üncü maddesinde “Hükümlüler, kendi istekleri veya toplu sevk, disiplin, as ayiş ve güvenlik, hast alı k, eğit im, öğreti m, suç ve yargı lama yeri nedenleriyle başka bir kuruma nakledilebili rler.” , 5.3. “Kendi istekleri ile nakil ” başl ıkl ı 54 üncü maddesinde, “(1) Hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için; a) Gitmek istedikleri kurumlardan durumları na uygun en az üç yeri belirten bir dilekçe vermeleri, b) Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri, c) Ceza infaz kurumları nda bulunul ması gereken sürenin üç aydan fazla olması , d) İyi hâl göstermeleri, disiplin cezası almamış veya kaldı rıl mış olması , e) İst ekt e bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sını fı nın uygun bulunması ve tutukevi olmaması, f) Mahkûmiyet sürelerine uygun hükümlülerin barı ndırı ldı ğı bir kurum olması, g) Daha önce disiplin nedeniyle ayrıl mak zorunda kald ıkla r ı kurum olmam ası, Gerekir.

(2) Bu hükümlüler nakledildikleri kurumlarda, eğit im öğreti m veya hast alı k nedeniyle nakil hariç, bir yıl kalmak zorundadı rlar . (…)” , 6. 6328 sayı lı Kamu De n etçil iği Kurumu Kan u n u ’nun “Kurumun Görevi” b aşlı k lı 5 inci maddesinin birinci f ık rasın d a ; “Kurum, idarenin işl eyişi yle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve da vranı şlar ını ; insan hakları na dayal ı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, a raşt ırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görev li dir.” , 7. 29/3/2020 tarih ve 31083 sayı lı Resmi Gazete’de yayı mlan an Ceza İ n f az Ku ru mla rın ın Yönetimi

İle Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnf azı Hak k ınd a Yönetmeli k ’in “Hükümlülerin Nakillerinde

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

/

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

Dikkat Edilecek Hu su slar” b aşlı k lı 127 nci maddesinin ilk fık rasınd a ; “Hükümlülerin nakillerinin 5275 sayıl ı Kanunun 53 ila 58 inci maddeleri hükümlerine göre gerç ekleştir il ir.” , Düzenlemelerine yer veri lm işt ir.

IV. KAMU DENET ÇİSİ YAHYA A KMAN ’IN KAMU B AŞDE NET ÇİSİ ‘NE ÖNE RİSİ

8. İl gil i mevzuat ve tüm dosya k apsamı birlikte de ğerlendiril diğind e; başvur unun reddi yönünde h az ırlanan

“R et Kar arı Öne risi” Kamu Başden etçisi ’ne sunu lm uştur.

V. DEĞE RLE NDİRM E VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 9. B aşvu ran Kurumumuza yap tığı b aşvu ru su nd a ; Alanya L Tipi Kap a lı Ceza İnf az Kurumuna nakil geldi ğini , ancak anıl an Kuruma nakledildikten sonra kardeşl eri ve nin Sakarya 1 No lu L Tipi

Kapalı Ceza İnf az Kurumuna alı ndığını , ziyaretçilerinin hem kendisini hem de kardeşlerini ziyaret etmekte oldukça z orlandıklarını iddia ederek naklinin Sakarya Ferizli 1 No lu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna ya pıl masını talep etmektedir.

10. Başvuru konusuna il işki n İdar eden alı nan bilgi ve belgelerden ise; ba şvuranın Muğla E Tipi Kapalı

Ceza İnf az Kurumunda barındırılm akta iken 03.11.2021 tarihinde kendi ist eği üzerine Alanya L Tipi Kapalı

Ceza İnf az Kurumuna na kledildi ği, 5275 sa yıl ı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakkında Kanun’un

54 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Bu hükümlüler nakledildikleri kurumlarda, eğit im öğreti m

veya hast alı k nedeniyle nakil hariç, bir yıl kalmak zorundadı rlar” hükmü u yarın ca, ist e ğe ba ğlı nakil talebinde bulunabilmesi için anıl an Kurumda bir yı l kalm asını n zorunlu olduğu ve günümüz itibarı yla ist eği üzerine başka bir ceza infaz kurumuna naklinin mevzuat hükümlerine a ykırı olduğunun beli r ti ldi ği görülmüşt ür.

11. Aile ha yatı nın korun ması hakkı, hem T.C. A na ya sa’sı hem de Ulusl a rarası S öz leşmeler ile güvence alt ına alı nan temel insan hakl arından birini oluşt urmaktadır. Hukuka uygun ş ekil de ceza infaz kurumlarında tutulan hükümlü/tutuklular, kişi hürriyeti h aklarından yoksun olsalar da Anayasa ve Ulusl arar ası

S öz leşmeler ile tanınan temel haklardan faydalanmaya devam etmektedir. Ancak bununla birlikte, 5275 sa yıl ı K anun’un 6 ncı maddesinde beli rtildi ği üzere, hükümlülerin Anayasa yer alan di ğe r h akları, i nfaz ın temel amaçla rı saklı kalmak üzere, bu Kanun ’da yer alan kurallar u ya rınc a kı s ıt lanabi lm ektedi r.

12. 5275 sa yıl ı Kanun’a göre infazda temel amaç ise; genel ve özel önlemeyi sa ğlam ak, bu maksatla hükümlünün yeniden suç iş lem esi ni engelleyici etkenleri güçlendirmek, toplumu suça karşı korumak ve bununla birlikte, hükümlünün yeniden sos yall eş mesini teşvik etmek, üretken kanunlara, nizamlara ve toplumsal kurallara sa ygı lı ve sorumluluk taşı yan bir yaşam biçimine uyumunu kola ylaştırmaktır. Bu amaç göz önüne alı ndığınd a, hükümlülerin dış dünyayla temaslarını n makul düzeyde devam ettirilmesinin, bu bağl amda özellikle aileleriyle etkin bir il eti şim kurmalarına ya rdımcı olunm ası nın, bu kişi lerin i yil eşti rilmesi ile de ya kından ilgili olduğu görülmektedir. Aile ba ğla r ını n korunup geli şti rilmesini n hükümlülerin psikolojisi açıs ınd an olumlu sonuçlar do ğurdu ğu, yeniden sos yalleşm eleri ve tekrar suç işl emelerinin önlenmesinde önemli bir unsur olduğu sıkl ıkl a ifade edilmektedir (Bu konuda b akını z; İngilt ere ve Galler Bölgesi Ceza İnfaz K urumla rı Denetçili ği, Y eti şkin Mah kûmla r ın Rehabilitasyonu konulu Rapor, Eylül 2014).

13. 5275 sa yıl ı Kanun hükümlüleri; hüküml ü/tut uklul arın, ailelerine ya kı n ceza infaz kuru ml arına ye rl eşti rilmeleri yönünde emredici bir hüküm içermiyor olsa da anıl an Kan un’un 54 üncü maddesinde yer alan “ K endi istekleri ile na kil” başlı ğınd a yer alan hükümler, pratikte, hükümlü/t utukl uların ailelerine ya kın ceza infaz kurumla rına nakillerini talep edebilmelerine olanak sa ğla maktadır.

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

14. İlgili düzenlemeye ba kıl dığında ise ist eğe ba ğlı nakil talebinin belli koşull ara ba ğlandı ğı görülmektedir.

Bu koşul lard an biri ise anıl an maddenin ikinci fıkrasında yer alan “ Bu hükümlüler nakledildikleri kurumlarda, eğit im öğreti m veya hast alı k nedeniyle nakil hariç, bir yıl kalmak zorundadı rlar .” düzenlemesidir. İl gil i düzenlemenin, hükümlü/tutuklular tara fından bu maddeye dayan ıl arak keyfi nedenlerle İd arenin sürekli meşgul edilmesinin engellenmesine ve böylece ceza infaz kurumla rın güvenli bir şekil de işl e yişi nin sa ğlanmasına yönelik olduğunu öne sürmek mümkündür. Ancak ilgili maddede belli duruml arın istisna olarak s a yıl dı ğı, bu istisnal arın ; nakil talebinin, e ğit im öğr etim ve hastalık nedenlerine da ya nması hallerine il işki n olduğu, ailevi gerekçelerin ise sa yıl ı istisnalar arasında yer al madığı görülmektedir.

15. Yu k arıd a yap ıl an açık lamalar ve tüm dosya k ap s amı çerçevesinde; başv uranı n Mu ğla E Tipi Kapalı

Ceza İnf az Kurumunda barındırılm akta iken 03.11.2021 tarihinde kendi ist eği üzerine Alanya L Tipi Kapalı

Ceza İnf az Kurumuna nakledildi ği, 5275 sa yıl ı Kanun’un 54 üncü maddesine göre, ist eğe ba ğlı olarak naklolunan kurumda bir yıl kalmanın zorunlu olduğu ve e ğit im öğreti m veya has talı k haricindeki nedenlerin bu maddenin ist isnasını olu şt urma ya ca ğı, başv uranın ise bulunduğu Kurumda hâlihazı rda bir yıl ını dol durmadığı ve ailevi nedenlere da yandı rdığı nakil talebinin anıl an maddede sa yılan istisnalar a rasın a girmedi ği, dola yısı yla b a şvuranın ist e ğe ba ğlı nakil talebinin İd are ce reddedilmesi işl emi nde hukuka ve hakkaniyete a ykırılı k bu lunm adığı kanaatine varı ldı ğından başvurunun reddedilmesi ger ekti ği sonuç ve kanaatine v arılmı ştı r.

B. İyi Yönetim İlk eleri Yönünden Değerlend irme 16. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sa yıl ı mükerrer Resmi Gazetede ya yım lan an Kamu

Denetçili ği Kurumu Kanununun U ygulanm asına İli şkin Usul ve Esaslar Hakkında Yön etm eli ği n “İyi yönetim ilkeleri” b aşlı klı 6 ncı maddesinde yer verilmi ş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapıl an değerlendirm e neticesinde; şikâyet başvu rusunu n inceleme ve ar aştı rması kapsamı nda Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakım ından İdare tara f ından süresi içerisinde iş lem tesis edil diği, dola yı sı yl a

İd are t ara fından “makul sürede karar verme ve k ararın geciktirilmeksizin bildirilmes i” ilkelerine uygun davranıl dığı gö rülmüşt ür.

VI. HAK ARAMA Ö Z GÜRL Ü ĞÜNE İL İŞ Kİ N YASAL MEVZUAT

17. 6328 sa yıl ı Kamu De netçili ği Kurumu K anunu ’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası u yarın ca gerekçeli ret ka rarının b aşvuran a te bli ğinden itibaren varsa dava açma süresi k aldı ğı yerden işl eme ye devam edecek olup, Ankara İd ar e Mahkemelerinde ya r gı yolu açı ktı r.

VII. KARAR

Açıkl anan gerekçelerle B AŞVURUNUN REDDİ NE;

Kara rın Başvu ran a ve Adalet Bak anlı ğın a tebliğin e,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başden etçisi nce karar verildi.

Ş eref MALKOÇ

Kamu B aşd en etçisi

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

/

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr