|
ÖZET: Başvuruda, Sincan T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunan hükümlü, eşiyle birlikte Kırklareli iline ya da ailesine yakın bir cezaevine nakil talep etmiştir. Ancak, eşi Balıkesir L Tipi Ceza İnfaz Kurumuna nakledilmiştir. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 3. maddesi, infazın amacını genel ve özel önlemeyi sağlamak, hükümlünün yeniden suç işlemesini engellemek ve topluma kazandırmak olarak belirlemektedir. Hükümlülerin aileleriyle olan ilişkilerinin sürdürülmesi, infaz rejiminin rehabilitasyon rolü açısından önemlidir.
Bu bağlamda, hükümlülerin nakil taleplerinin değerlendirilmesinde, yalnızca ceza infaz kurumlarının kapasitesi değil, aynı zamanda aile hayatına saygı hakkı da dikkate alınmalıdır. Ailelerin, özellikle çocukların, hükümlü ile olan iletişimlerinin sağlanması, onların psikolojik ve sosyal gelişimleri açısından kritik öneme sahiptir. Dolayısıyla, başvurunun kabul edilmesi ve nakil taleplerinin öncelikli olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. |
T.C. TÜR K İYE BÜYÜK M İLLET MEC LİS İ KAMU DENETÇ İLİĞ İ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/13635-S.23.21554
B AŞVURU NO :
KARAR T ARİHİ :
T AVS İYE KARARI
B AŞVURAN :
B AŞVURUYA KONU İ DARE : CEZA VE TEVK İF EV LER İ GENEL MÜ DÜR LÜĞÜ
B AŞVURUNUN KONUSU : Başvur anın, kendisinden farklı bir ildeki ceza infaz kurumunda bulunan eşi yl e birlikte, çocuklarını n ikametine ya kın bir ceza infaz kurumuna nakledilme talebine il işki ndir
B AŞVURU T ARİHİ :
I. BAŞV URANIN İ DDİ A VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza şikâ yet başvurusunda bulunan başvurusunda özetle; kendisi ve eşinin Sincan T
Tipi Kapa lı Ceza İnfa z Kurumunda mahkum olarak bu l un du ğun u, 9 ve 6 ya şı nda ki ç oc ukl a rı nı n ise ailesinin ya nı nda Kı rkl a re li ili Pı na rhi sa r ilçesinde bul undukl a rı nı , annesinin kanser ha sta sı ol duğunu, uzun mesafe nedeniyle ailesinin kendisini ziyarete ge l e me di ği ni , maddi manevi a ğı r bir külfet a l tı nda bul undukl a rını , aile büt ünl üğünün bozul duğunu, Anka ra ’da kimselerinin bul unma dı ğı nı belirterek, e şi yl e birlikte Kı rkl a re li ilinde ya da ailesine ya kın cezaevlerinden birisine nakil talebiyle Kurumumuza ba şvuruda bul unm uşt ur.
II. İDARE NİN BA ŞV URUYA İLİ ŞK İN AÇIKLAMALARI
2. Şi kâ ye t ba şvurusunun çözüme ka vuşt urul ma sı a ma cı yl a Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürl üğünde n
14.08.2023 tarih ve sa yı l ı ya zı m ı z ile bilgi ve belge talep e di lm i ş olup a dı geçen Genel Müdürl üğün
03.10.2023 tarihli ve sa yı l ı cevabi ya zı sı nda ;
2.1. Adı geçenlerden hükümlü ‘un, ba şka bir ceza infaz kurumuna nakledilmesi ile ilgili olarak
03.08.2023 tarihli talep dilekçesine istinaden ya pıl an değerl endirme neticesinde talep et tiği kuruml arın
kapasitelerinin dolu olm a sı nedeniyle naklinin Genel Müdürl üğün 31.08.2023 tarihli ve – – sa yı l ı ya zı sı yl a uygun olarak de ğe rl e ndi ri le me di ği, 2.2. Hükümlü ‘un ise Genel Müdürl üğe ul a şa n 10.08.2023 tarihli nakil talep dilekçesine istinaden ya pı l a n de ğe rl e ndi rm e neticesinde i st e ğe ba ğl ı naklinin, Genel Müdürl üğün 31.08.2023 tarihli ve E– – sa yı l ı ya zı sı yl a , talep e t ti ği kurumlar a ra sı nda yer alan Ba l ı ke si r L Tipi Ka palı
Ceza İnfa z Kurumuna uygun görül düğü, 2.3. Ba şvura nı n, bilgi forml a rı nı n incelenmesi sonucunda infaz e di lm em i ş ve kaldı rı lm am ı ş herhangi bir disiplin c e za sı nı n bul unm a dı ğı nı n tespit e dil di ği , Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
2.4. Hükümlülerin kendi istekleri ile bul undukl a rı kurumdan ba şka kurumlara nakledilebilmeleri için 5275 sa yı l ı
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfa zı Ha kkı nda Kanun’un 54 üncü maddesinin birinci fı kra sı nı n (e) bendinde, ”İst e kt e bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sı nı fı nı n uygun bul unm a sı ve tutukevi ol ma ma sı ” ifadelerine yer ve ri l di ği , bu nedenle nakil taleplerinin incelenmesinde; kurumun kapasitesi, güve nl i ği ve hangi suç türüne ait odal a rı n bul unduğu, kişi l e ri n can güve nl i ği ne i li şki n olarak da, talepte bul una nı n ha sım olarak bi l dirdi ği bir ki şi ni n talep et t i ği kurumda bulunup bul unm a dı ğı gibi hususlar göz önünde bu l un du ru l duğun da n her talebin uygun de ğe rl e ndi ril em e diği , 2.5. Ba şvura n hükümlü ‘un 03.08.2023 tarihli dilekçesiyle i st e ğe ba ğl ı naklini talep e tt i ği ; – Kır kl a re li E Tipi Ka pal ı Ceza İnfa z Kurumu kapasitesinin 630, mevcudunun 824, doluluk ora nı nı n % 131, – Ba l ı ke sir L Tipi Ka pa l ı Ceza İnfa z Kurumu kapasitesinin 1670, mevcudunun 1889, doluluk ora nı nı n % 113, – Burhaniye T Tipi Ka pa lı Ceza İn fa z Kurumu kapasitesinin 1000, mevcudunun 1374, doluluk ora nı nı n % 137, – Edirne 1 No.lu L Tipi Ka pa lı Ceza İnfa z Kurumu kapasitesinin 1322, mevcudunun 1511, doluluk ora nını n %
114 olduğu,
2.6. Ba şvura nı n, 5275 sa yı l ı Kanun’un 9 uncu maddesinin üçüncü fı kra sı uya rı nc a yüksek güvenlikli veya bir bölümü yüksek güvenlikli ka palı ceza infaz kurum la rı nda barı ndırı lm a k zorunda olduğu, naklini talep e t ti ği kurumlarda terör suçundan bulunan hükümlü/tutuklulara a yrı l a n oda la rı n kapasitelerinin ise dolu ol duğu, 2.7. Ayrı c a , a ynı suç türünden çok fazla tutuklu ve hükümlünün a ynı kurumda ba rı ndı rı lm a sı durumunda bu tutuklu ve hükümlülerin fikir ve eylem bi rl i ği içinde hareket etmeleri nedeniyle kurum güve nl i ği ni zafiyete uğra t a bi le ce ği ni n de ğe rle ndi ri l di ği , 2.8. Di ğe r taraftan, bul undukl a rı ceza infaz kurumundan ba şka ceza infaz kurum la rı na nakil gitmek isteyen hükümlü ve t utukl ula rı n, 5275 sa yı l ı Kanun’un 54 üncü maddesi ile 05.06.2015 tarihli ve 167 No.lu Genelgenin
15 inci maddesinin ilgili fıkra l arı ge re ği nc e , gitmek istedikleri kurumlardan durum l a rı na uygun en az üç yeri ve
nakil giderlerini pe şi n olarak ödemeyi kabul ettiklerini belirtir şe ki l de ya zm ı ş o l du kl arı dilekçelerini, ceza infaz kurumu idaresi aracıl ığıyl a Genel Müdürlüğe göndermeleri gerekt iği, Genel Müdürlü ğün iste ğe bağlı nakillerde hükümlülerin nakil gitmek istedikleri yer dı şı nda re’sen kurum belirleme yetkisinin bulunma dı ğı , 2.9. 5275 sa yı l ı Kanun’un 9 uncu maddesinin üçüncü fı kra sı uya rı nc a (Eylem ve t ut uml a rı nedeniyle tehlikeli hâlde bulunan ve özel gözetim ve denetim a l tı nda bul undurulm al a rı gerekli ol duğu saptananlar ile bul undukl a rı kurumlarda düzen ve disiplini bozanlar veya i yi l e şt i rm e tedbir, araç ve usûllerine ı sra rla ka rşı koyanlar)
ba rı ndı rı la n ki şi le ri n, yüksek güvenlikli veya bir bölümü yüksek güvenlikli ka pa lı ceza infaz kurum la rı nda ba rı ndı rı lm a k zorunda ol duğu, dol a yı sı yl a hükümlü ve t ut ukl ula rı n bahse konu kurum la rı talep etmesi halinde, talep eden ki şilerin ceza m i kta rla rı nı n ve örgütteki konum l a rı nı n dikkate a l ına ra k ve incelenerek taleplerin de ğe rl e ndi ri l di ği , 2.10. Hükümlü ve t ut ukl ul a rı n nakil taleplerine ka rşı n ya pı l a n i şle ml e ri n ı rk, dil, din, mezhep, milliyet, renk, cinsiyet, doğum , felsefî inanç, millî veya sosyal köken, siyasî veya di ğe r fikir yahut düşünc e l e ri ile ekonomik güçleri ve di ğe r toplumsal konum la rı yönünden a yı rı m ya pı l ma ksı zı n ve hiçbir kimseye a yrı c a l ı k t a nı nmaksı zı n u ygula ndığı, 2.11. Ülke genelinde, ceza infaz kurum l a rı nda bulunan hükümlü ve t utukl uları n; ha st al ı k, disiplin, güvenlik, özellikle toplu nakiller ve t ut ukl ula rı n mahkeme nedeniyle ya pı l a n sevkleri sonucu, ceza infaz kurum l a rı n m e vc ut la rı nı n güna şı rı deği şt i ği , Bu nedenle, ceza infaz kurum l a rı nda bulunan hüküm l ü/t ut ukl ula rı n nakil talepleri Genel Müdürl üğüm üze ul a ştı ğı anda, talep edilen kurum la rı n kapasitelerinin o günkü veriler göz önüne a l ı na ra k de ğe rl e ndi ril di ği , 2.12. Öte yandan, Genel Müdürl üğün 25.05.2022 tarihli ve E-35211520-249.01-3288/71804 sa yı l ı ya zı sı yl a her a yı n 1’i ilâ 10’u a ra sı nda i ste ğe ba ğl ı nakil taleplerinin a lı nac a ğı nı n tüm Cumhuriyet ba şsa vc ı lıkl a rı na bi l di ri l di ği , Bu kapsamda, ba şvur a n ‘un ileriki aylarda belirtilen nakil dönemlerinde nakil talep
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
dilekçesini bul unduğu ceza infaz kurumu idaresi a rac ı lı ğı yl a Genel Müdürl üğe göndermesi halinde durumunun mevzuat hükümleri uya rı nc a de ğe rl e n diri le ce ği , Aç ı kla m al a rı na yer ve ri lm i ş; a yrı c a İda re ta ra fı nda n gönderilen ziyaret ve telefon görüşm e le ri ra porla rı nda n; ba şvura nı n 05.01.2023 – 21.08.2023 tarihleri a ra sında; ya kı nl a rı t ara fı nda n toplam 52 kez ziyaret e di l di ği , telefon görüşm e l e ri ni ise düzenli a ra lı kla rla ge rç e kle şt i rdi ği a nl a şıl mı şt ı r.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayı l ı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ’ nın; 3.1. “Temel hak ve hürriyetlerin sı nı rl anm ası ” başl ı kl ı 13 üncü maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik
Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”, 3.2. “Öze l hay at ı n gi zl il i ği ” başl ı kl ı 20 nci ma dde si nde ; “Herkes, … aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir…”, 3.3. “Aile ni n korunm ası ve çocuk hakl arı ” başl ı kl ı 41 inci maddesinde; “Aile, Türk toplumunun temelidir (…) Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle (…) çocukların korunması (…) sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar. Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir (…) ” 3.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başv urm a hakkı ” başlı kl ı 74 üncü maddesinin 3 üncü ve 4 üncü f ı kr al ar ı nda; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 4. Avrupa İnsan H a kl ar ı Sözl e şme si’nin “Özel ve aile hayat ı na say gı hakkı ” başl ı kl ı 8 inci maddesinde; “1.
Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve yazışmasına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir. 2. Bu hakkın kullanılmasına bir kamu makamının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz konusu olabilir.”, 5. Bir le şmi ş Milletler Genel Kurulunun 9 Ar al ık 1988 tarihli ve 43/173 sayı l ı kar ar ı yl a kabul edilen, “Herhangi Bir Şe ki l de Tutulan veya Hapsedilen K i şile ri n K or unması na İ l i şki n Prensipler Bütünü” nün
‘‘Aile m e nsupl arı ve dı ş dünya ile i le t i şim kurma hakkı ’’ başl ı kl ı 19 uncu maddesinde; ‘‘Tutulan veya hapsedilen bir kimseye kanunda veya kanuna dayanan bir düzenlemede belirtilen makul şartlara ve sınırlamalara tabi olarak, özellikle aile üyeleri tarafından ziyaret edilebilme ve onlarla haberleşme gibi, dış dünya ile iletişim kurabilmesi için kendisine yeterli imkan verilir” hükmü, “ İkam e t gahı na yakı n bir yerde tutulma hakkı ’’ başl ı kl ı 20 nci maddesinde; “Tutulan veya hapsedilen kişi talep ettiği takdirde, mümkün olduğu ölçüde ikamet ettiği yere makul uzaklıktaki bir tutukevinde veya hapishanede tutulmalıdır.”, 6. 5275 sayıl ı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un; 6.1. “İnfazda temel am aç” başl ı kl ı 3 üncü maddesinin birinci f ı kr ası nda; “Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazı ile ulaşılmak istenilen temel amaç, öncelikle genel ve özel önlemeyi sağlamak, bu maksatla hükümlünün yeniden suç işlemesini engelleyici etkenleri güçlendirmek, toplumu suça karşı korumak, hükümlünün; yeniden sosyalleşmesini teşvik etmek, üretken ve kanunlara, nizamlara ve toplumsal kurallara saygılı, sorumluluk taşıyan bir yaşam biçimine uyumunu kolaylaştırmaktır.”, 6.2. “Hapis ce zal arı nı n infazı nda gözetilecek ilkeler ” başl ı kl ı 6 nc ı maddesinin birinci f ı kr ası nı n ilgili bentlerinde; “Hapis cezalarının infaz rejimi, aşağıda gösterilen temel ilkelere dayalı olarak düzenlenir: c)
Cezanın infazında hükümlünün iyileştirilmesi hususunda mümkün olan araç ve olanaklar kullanılır.
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
Hükümlünün kanun, tüzük ve yönetmeliklerle tanınmış haklarının dokunulmazlığını sağlamak üzere cezanın infazında ve iyileştirme çabalarında kanunîlik ve hukuka uygunluk ilkeleri esas alınır.
f) Ceza infaz kurumlarında hükümlülerin yaşam hakları ile beden ve ruh bütünlüklerini korumak üzere her türlü koruyucu tedbirin alınması zorunludur.”, 6.3. “Yüksek güvenlikli kapal ı ceza infaz kurum l arı ” başl ı kl ı 9 uncu maddesinde; “(1) Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları, iç ve dış güvenlik görevlilerine sahip, firara karşı teknik, mekanik, elektronik ve fizikî engellerle donatılmış, oda ve koridor kapıları sürekli kapalı tutulan, ancak mevzuatın belirttiği hâllerde aynı oda dışındaki hükümlüler arasında ve dış çevre ile temasların geçerli olduğu sıkı güvenlik rejimine tâbi hükümlülerin bir veya üç kişilik odalarda barındırıldıkları tesislerdir. Bu kurumlarda bireysel veya grup hâlinde iyileştirme yöntemleri uygulanır.
(2) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar ile süresine bakılmaksızın, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, yönetmek veya bu örgütün faaliyeti çerçevesinde, Türk Ceza Kanununda yer alan; a) İnsanlığa karşı suçlardan (madde 77, 78), b) Kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82), c) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188), d) Devletin güvenliğine karşı suçlardan (madde 302, 303, 304, 307, 308), e) Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlardan (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315), Mahkûm olanların cezaları, bu kurumlarda infaz edilir.
(4) Birinci fıkrada tanımı yapılan kurumların ihtiyacı karşılama bakımından yetersiz olması hâlinde, diğer kapalı ceza infaz kurumlarının yüksek güvenlikli bölümleri kullanılır.”, 6.4. “Nakiller” başl ı kl ı 53 üncü maddesinde, “Hükümlüler, kendi istekleri veya toplu sevk, disiplin, asayiş ve güvenlik, hastalık, eğitim, öğretim, suç ve yargılama yeri nedenleriyle başka bir kuruma nakledilebilirler.”, 6.5. “Kendi istekleri ile nakil ” başlı klı 54 üncü maddesinde, “(1) Hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için; a) Gitmek istedikleri kurumlardan durumlarına uygun en az üç yeri belirten bir dilekçe vermeleri, b) Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri, c) (De ği şik: 14 / 4/ 20 20-7242/30 md.) Ceza infaz kurumlarında bulunulması gereken sürenin üç aydan fazla olması, d) İyi hâl göstermeleri, disiplin cezası almamış veya kaldırılmış olması, e) İstekte bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sınıfının uygun bulunması ve tutukevi olmaması, f) Mahkûmiyet sürelerine uygun hükümlülerin barındırıldığı bir kurum olması, g) Daha önce disiplin nedeniyle ayrılmak zorunda kaldıkları kurum olmaması, Gerekir.”, 7. 6328 sayı l ı Kamu De ne tç i li ği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi ” başl ı kl ı 5 inci maddesinin birinci fı kr ası nda ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 8. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayı lı Resmi G aze te ’de yayı ml anan Kamu De ne tç i l i ği Kurumu
Kanununun Uygul an ma sı na i l i şki n Usul ve Esaslar H akkı nda Yö ne tme l i k’i n; “Şi kâye te konu talebin idarece yerine ge ti r il me si ” başl ı kl ı 27 nci maddesinde; “(1) İnceleme ve araştırma devam ederken Kurum tarafları dostane çözüme davet edebilir. Gizliliğe yönelik gerekli görülen tedbirler Kurum tarafından alınır. (2)
Kurum, şikâyete konu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi hâlinde dostane çözüm kararı vererek
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
inceleme ve araştırmasını sonlandırır.”; “Dostane çözüm kar ar ı ” başl ı kl ı 33/A maddesinde; “Şikâyet konusu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi veya şikayetin çözüme kavuşturulduğunun taraflarca
Kuruma bildirilmesi hâlinde dostane çözüm kararı verilir.”, 9. 29/3/2020 tarih ve 31083 sayı l ı Resmi Gazete’de yayı ml anan Ceza İn f az K ur uml ar ı nı n Yönetimi ile
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnf azı H akkı nda Yöne t me l i ği n “Hükümlülerin Nakillerinde Dikkat
Edilecek H ususl ar” başl ı kl ı 127 nci maddesinin ilk fı kr ası nda ; “Hükümlülerin nakillerinin 5275 sayılı
Kanunun 53 ila 58 inci maddeleri hükümlerine göre gerçekleştirilir.”, 10. Adalet Bakanl ı ğı nı n 05/06/2015 tarihinde kabul edilerek yür ür l üğe konulan 167 sayı l ı Ceza İnf az
K ur uml ar ı nı n Tahsisi, Nakil İ şl e ml e r i ve Di ğer Hükümler konulu Genelgenin “Hükümlülerin Kendi
İst e kl e ri İl e Naki ll e ri ” başl ı kl ı 15 inci maddesinde, Kanunun ve Yöne tme l i ği n “Kendi istekleri ile nakil” maddelerinde aranan şar tl ara ek olarak; ‘‘h) Talep ettikleri ceza infaz kurumunda kendileri, diğer hükümlüler ve kurum açısından güvenlik riski oluşturmaması, ı) Disiplin nedeniyle ayrıldıkları kurumlar hariç, talep ettikleri kurumlarda daha önce kalmış iseler, Bakanlıkça değerlendirilmek üzere; kendileri, diğer hükümlüler veya kurum açısından somut gerekçelerle güvenlik riski oluşturup oluşturmayacakları hususunda bu yer idare ve gözlem kurulunun taleple ilgili görüşünün alınmış olması, j) Bakanlık tarafından dönem itibariyle isteğe bağlı nakle kapatılmış olmaması, gerekir”, 11. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin Üye Devletlere Avrupa Cezaevi K ur al l ar ı H akkı n da REC (2006) 2 Sayıl ı Tavsiye Kar ar ı na Ek “Temel İl kel er ” başl ı kl ı 3 üncü maddesinde; “Özgürlüğünden yoksun bırakılan kişilere getirilen kısıtlamalar, asgari gereklilikte ve haklarında hükmedilen kararın meşru amacıyla orantılı olmalıdır.’’, 11.1. “Y e rl e şti rm e ve Barı ndı rm a ” başl ı kl ı 17.1. , 17.2. ve 17.3 üncü maddelerinde, “Mahpuslar, mümkün olabildiğince evlerine veya sosyal rehabilitasyon ortamlarına yakın cezaevlerine yerleştirilmelidirler.”, “Cezaevlerine yerleştirmede, suçun devamlı takibi, güvenlik ve emniyet gerekleri ve tüm mahpuslara uygun rejimlerin sağlanması ihtiyacı hesaba katılmalıdır.”, “ İlk yerleştirme ve sonradan yapılacak bir cezaevinden diğerine nakil konusunda, mümkün olabildiğince mahpusa danışılmalıdır.’’, 11.2. “Dı ş Dünya ile İl i şki ” başl ı kl ı 24.4. ve 24.5 inci maddelerinde, “Ziyaretler için yapılan düzenlemeler, mahpuslara aile ilişkilerini mümkün olduğunca normal bir düzeyde sürdürmelerine ve geliştirmelerine izin verecek bir tarzda olmalıdır.”, “Cezaevi yetkilileri, dış dünyayla yeterli bir iletişim sürdürmelerinde mahpuslara yardım etmelidirler ve bunun için onlara “uygun destek ve yardım sağlamalıdırlar.” 12. Birl e şmi ş Milletler (BM) Çocuk H akl ar ı na Dair Sözl e şme ’ni n; 12.1. 1 inci maddesinde; “Çocuğa uygulanabilecek olan kanuna göre daha erken yaşta reşit olma durumu hariç, onsekiz yaşına kadar her insan çocuk sayılır”, 12.2. 3 üncü maddesinde; “Kamusal ya da özel sosyal yardım kuruluşları, mahkemeler, idari makamlar veya yasama organları tarafından yapılan ve çocukları ilgilendiren bütün faaliyetlerde, çocuğun yararı temel düşüncedir. Taraf Devletler, çocuğun ana–babasının, vasilerinin ya da kendisinden hukuken sorumlu olan diğer kişilerin hak ve ödevlerini de gözönünde tutarak, esenliği için gerekli bakım ve korumayı sağlamayı üstlenirler ve bu amaçla tüm uygun yasal ve idari önlemleri alırlar.”, 12.3. 4 üncü maddesinde; “Taraf Devletler, bu Sözleşme’de tanınan hakların uygulanması amacıyla gereken her türlü yasal, idari ve diğer önlemleri alırlar.”, 12.4. 6 ncı maddesinde; “Taraf Devletler, çocuğun hayatta kalması ve gelişmesi için mümkün olan azami çabayı gösterirler.”, Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
12.5. 18 inci maddesinde; “Taraf Devletler, çocuğun yetiştirilmesinde ve gelişmesinin sağlanmasında ana– babanın birlikte sorumluluk taşıdıkları ilkesinin tanınması için her türlü çabayı gösterirler.”
Düzenlemelerine yer ve ri lm i şt i r.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AK M AN’IN KAMU BAŞDENETÇİS İ’ NE Ö NERİSİ
13. İl gi l i mevzuat ve tüm dosya ka psa m ı birlikte değe rl e ndi ril di ği nde , ba şvuru konusuna il i şki n “Ta vsi ye Karar
Öne ri si ” Kamu Ba şde ne t çi si ’ne sunu lm uşt ur.
V. DEĞERLENDİRM E VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 14. Başvur an 1 n umar al ı paragrafta ayr ı ntıl arı na yer verilen başvur usunda; kendisi ve e şi ni n Sincan T Tipi Ka pa lı Ceza İnfa z Kurumunda mahkum olarak bul unduğunu, 9 ve 6 ya şı nda ki ç oc ukl a rı nı n ise ailesinin ya nı nda Kı rkla re li ili Pı na rhi sa r ilçesinde bul undukla rı nı , annesinin kanser ha sta sı ol duğunu, uzun mesafe nedeniyle ailesinin kendisini ziyarete ge l em edi ği ni , maddi manevi a ğı r bir külfet al t ı nda bulundukl a rı nı, aile bütünl üğünün bozul duğunu, Anka ra ’da kimselerinin bul unm a dı ğı nı belirterek, e şi yl e birlikte Kı rkl a reli ilinde ya da ailesine ya kı n cezaevlerinden birisine nakil talebiyle Kurumumuza ba şvuruda bul unm uşt ur. Ancak ba şvura nı n e şi hükümlü ‘un i ste ği üzerine Bal ı ke si r L Tipi Ka pa lı Ceza İnfa z Kurumuna naklinin uygun görülmesi nedeniyle an itibariyle ba şvura n e şi ile fa rklı ceza infaz kurumunda bulunmaktadı rl a r.
15. Ceza ve güvenlik tedbirlerinin i nfa zı yl a ul a şıl m ak istenen temel amaç, 5275 sa yı l ı Kanun ’un 3 üncü maddesinde, “(…) öncelikle genel ve özel önlemeyi sağlamak, bu maksatla hükümlünün yeniden suç işlemesini engelleyici etkenleri güçlendirmek, toplumu suça karşı korumak, hükümlünün; yeniden sosyalleşmesini teşvik etmek, üretken ve kanunlara, nizamlara ve toplumsal kurallara saygılı, sorumluluk taşıyan bir yaşam biçimine uyumunu kolaylaştırmak (…)” olarak ifade e dil mişt i r. Bu düzenlemeden, Kanun koyucunun iradesinin, bir taraftan suçun ka rşıl ı ğı olan c e za nı n uygul a nm a sıyla benzer fiilleri engellemeye, di ğe r taraftan ise, hükümlüyü topluma ka za ndı ra ra k sosyal ba rı şı tesis etmeye yönelik ol duğu görülmektedir. Dola yı sı yl a i nfa zı n, özellikle hapis ce za sı nı n i nfa zı nı n a m ac ı , sadece belli bir yerde çekilmesi gereken ce zanı n süre kl i li ği için hükümlünün infaz kurumunda muhafaza edilmesi değil dir. Hükümlü, ce zanın infazında n sonra yeniden topluma döne ce ği nde n, infaz sı ra sı nda hükümlünün yeniden toplumun bir üyesi ol m a sını sa ğl a m a k ve suç i şl e nm e si ni önlemek a ma cı yl a i yi l e şt i ri l me si ge re kl il i ği ön plana ç ı kmıştı r. Bu ba kı m da n, hükümlülerin yakı nl ar ı yla olan i l i şki l e ri ni n de vamı nı n sağl anması, infaz rejiminin ı sla h edici rolünün bir pa rç a sı dı r.
16. 5275 sa yı l ı Kanun ’un 53 ila 58 inci maddelerinde ‘Hükümlülerin nakilleri’ ba şlı ğı a lt ı nda , nakle i l i şki n hükümler düze nle nmi ş, 54 üncü maddede ‘Kendi istekleri ile nakil’, 55 inci maddede ‘Disiplin nedeniyle nakil’,
56 nc ı maddede ‘Zorunlu nedenlerle nakil’, 57 nci maddede ‘Hastalık nedeniyle nakil’ şa rtl a rı düze nle nm i şt i r.
17. 5275 sa yı l ı Kanun, ilgili Yönetmelik ve 167 sa yı l ı Genelge, hükümlülerin, ailelerinin ikamet yerlerine ya kı n ceza infaz kurum l a rı na ye rl e şti ril me l e rine yönelik emredici bir hüküm içermemektedir. Buna ka rşıl ık 5275 sa yı l ı Kanun, ilgili Yönetmelik ve 167 sa yı l ı Genelge’de, hükümlülerle ilgili düzenlenen ‘Kendi istekleri ile nakil ’hükmü ile; disiplin c e za sı , zorunlu hal, ha sta lı k hali olmasa dahi, maddede düzenlenen şa rtl a r ol uşt uğu takdirde naklin mümkün ol du ğun un düze nl e nm i ş ol ma sıyla ilgili maddedeki nakil sebebi, hükümlüler ta rafından genel olarak ‘ailelerinin ikamet ett iği yer veya ailelerine yakı n yerlere nakil ’hükmü olarak de ğe rl e ndi ri lm e kt e; nakil gerekçesinde ise söz konusu hükme da ya nı l m a kta dı r.
18. T.C. Ana ya sa sı ’nı n 20 nci maddesinde, AİHS’in 8 inci maddesi uya rı nc a , herkesin ‘özel ve aile haya t ı na sa ygı ha kkı na ’sahip ol duğu düze nl e nm i şt i r. Hapis c e za sın a mahkûmiyet, doğa sı ge re ği , hükümlünün özel ve aile ha ya t ı nı n kı sı tl a nm a sı sonucunu doğura ca ktı r. Ancak mahkûmun ya kı nl arı ile ba ğl a nt ı da kal ma sı nın, özel ve aile ha ya t ı na sa ygı hakkı nı n e sa slı unsurla rı ndan ol duğu ve cezaevi idaresinin bu konuda gerekli ya rd ı mı sa ğl a m a sı ge rekt i ği Avrupa İnsa n Ha kla rı Mahkemesi t a ra fı nda n vurgulanan bir husustur (Messina v. Italy, 25498/94; EpnersGefners v. Latvia, 37862/02).
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
19. AİHM, Vintman da va sı na il i şki n olarak ve rm iş ol duğu 23/01/2015 tarihli Daire ka ra rı nda (Vintman v.
Ukrayna, 28403/05); AİHS’nin, mahkûmlara c e zala rı nı n nerede infaz e di le ce ği konusunda bir seçim ha kkı t a nım a dı ğı nı , m a hkûm la rın ailelerinden a yrı ol dukla rı nı ve ailelerinden uzak ol m a la rı nı n hapis ce za sını n bir sonucu ol duğunu, ancak, mahkûmun, ailesinin ziyaretlerini zorl a şt ırac a k ya da i m kâ nsı z hale getirebilecek denli uzak bir bölgede ba rı ndı rı lm a sı nın, aile ha ya t ı na müdahale te şki l e de bil ec e ği ni be l i rt mi şti r. Mahkeme orant ı lı l ık yönünden ya pt ı ğı incelemesinde ise; mahkûmun, ailesine ya kı n bir kuruma transfer talebinin reddi için, cezaevlerindeki aşı r ı yoğunl uğun me şr u bir gerekçe olarak öne sür ül e bi le c e ği ni ancak bu durumda dahi mahkûmun görece daha ya kı n cezaevlerine nakli hususunun de ğe r l e ndiri l me si gerekti ği ni be l ir tmi şti r.
Aksi halde, yani ki şi ni n nispeten daha ya kı n bir bölgeye nakli önünde m e şru bir engel yokken uzakta bulunan bir kurumda barı ndırı lm a sı halinde, AİH S’in 8 inci maddesinin ihlali sonucu doğabi l e ce ği ni vur gul amı ştı r.
20. Hem AİHM ka ra rla rı nda , hem Birl e şm i ş Milletler Genel Kurulunun 9 Aral ı k 1988 tarihli ve 43/173 sa yı l ı ka ra rı yl a kabul edilen, “Herhangi Bir Şekilde Tutulan veya Hapsedilen Kişilerin Korunmasına İlişkin Prensipler
Bütünü” nün ilgili maddesinde, hem Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin Üye Devletlere Avrupa Cezaevi
Kura l la rı Ha kkı nda REC (2006) 2 Sayılı Tavsiye Ka ra rı nı n 17.1 inci maddesinde, hükümlülerin evlerine (ailelerine) yakı n ceza infaz kurumuna yerl eşti rilmele rinin uygun olduğu bel irt ilmi şti r.
21. Hükümlülerin dı ş dünyayla t e m a sl a rını n makul düzeyde devam ettirilmesi, bu ba ğl a mda özellikle aileleriyle etkin bir i le t i şim kurma ları na ya rdı m c ı ol unm a sı , bu ki şi l e ri n rehabilitasyonu ile de ya kı nda n ilgilidir. Aile ba ğl a rı nı n korunup ge l i şt iri l me si ni n hükümlülerin psikolojisi aç ı sı nda n olumlu sonuçlar doğurduğu, yeniden sos ya l l e şm e le ri ve tekrar suç i şl e me le ri ni n önlenmesinde önemli bir unsur ol duğu sı kl ı kl a ifade edilmektedir (Bu konuda ba kı nı z; İngi l t e re ve Galler Bölgesi Ceza İn fa z Kurum l a rı De ne t çi l i ği, Ye ti şki n Ma hkûm l a rı n
Rehabilitasyonu konulu Rapor, Eylül 2014).
22. 5275 sa yı l ı Kanun ’un “Hapis cezalarının infazında gözetilecek ilkeler” ba şl ı kl ı 6 nc ı maddesinin (b)
bendinde, hükümlülerin, insan onuruna yar aşan maddî ve manevî koşul l ar al tı nda düzenli bir ya şam sürdürmelerinin sağlanac ağı be li rti l mi şt i r. Bu kapsamda, idarenin söz konusu bendin ge re ği olarak, hükümlülerin iyi şa rt la r alt ı nda ce za l a rı nı çekmesini temin etme yüküm l ül üğü bu l un ma kta dı r. Ba şvuru ya konu nakil talebinde (ba şvura n Ahmet Güç’ün nakil talebi) ise, ilgili infaz kurumunun kapasitesinin dolu olması gerekçesiyle ret işlemi tesis edilm işti r. İdarenin ret işl e mi değerl endiri ldiğinde , meşru bir sebebin gözet il diği tespit edilebilmektedir. Gerçekten “kurum ka pa sit esi ” ni n üstünde bir dol ul uğun va rl ı ğı , hem nakil talep eden ba kı mı ndan hem de nakil istenen infaz kurumunda mukim hükümlüler ba kı mı nda n, c e zanı n çekilmesini zorl a şt ı rac a k ve gayri insani şa rt la rı doğura c a k bir durumdur.
23. Ancak hükümlülerin nakil taleplerine i li şki n de ğerlendirmelerin, genel olarak ceza infaz kurumu kapasitesi ba kı mı ndan ya pı l m a sı , aile ha ya t ı na sa ygı ha kkı nın gerekleri ka psam ı nda yeterli olmamakta, bu nedenle, taleplerin, ya l nı zc a hükümlü/tutuklu aç ı sı nda n de ği l , hükümlü/tutukluyu ziyaret etmek isteyen aile aç ı sı nda n da de ğe rl e ndi ri lm e si , -özellikle ailede çocuk ol ma sı durumunda- ç oc uğun yüksek ya ra rı nı n dikkate a lı nm a sı, hükümlü/tutuklunun bul unduğu kurum ile ailesinin ikamet e tt i ği yer a ra sı nda ki mesafenin, ul a şım ol a na kla rı nı n, ailenin maddi durumunun, sa ğl ı k sorunl a rı nı n, ailenin hükümlüyü ziyarete gelme sı klı ğı bilgilerinin birlikte ele a l ı na ra k de ğe rl e ndi rme ya pı l ma sı gerekmektedir 24. Di ğe r yandan ba şvura nı n a lt ı ve dokuz ya şı nda iki ç oc uğu ol duğu ve İda r e de n temin edilen belgelere göre
05.01.2023 – 21.08.2023 tarihleri a ra sı nda ba şvura nı n ç oc ukla rı ta ra fında n on kez ziyaret e di l di ği
a nl a şıl ma kta dı r. Ba şvura nı n ç oc ukla rı 18 ya şı nda n küçük ol duğunda n, BM Çocuk Hakl a rı Sözl e şm e si hükümleri somut olayda uygulama al a nı bulacak olup a yrı c a konuyla ilgili BM Çocuk Ha kla rı Komitesinin ilgili
Genel Yorum la rı na ba kı l dı ğı nda; 24.1. Çocuk H akl ar ı na Dair Sözl e şme ’ni n Uygul anması na Yönelik Genel Önlemlere il i şki n 5 No lu Genel
Yorumunda; ya r gı sa l , idari ve yasama ile ilgili her organdan veya kurumdan, yüksek yarar ilkesini, a l ı na n ka ra rl a rın veya ba şl a t ıl an gi ri şim le ri n çocukların haklarını ve çıkarlarını nasıl etkilemekte olduğu veya etkileyebileceğini irdelemesi beklendiği, böyle bir irdelemeye tabi tutulacaklar a ra sın da , örne ği n, ç oc ukl arı ister doğrudan ister dol a yl ı biçimde etkilesin, halen yürürlükte olan veya önerilen yasalar veya politikalar, idari
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
tasarruflar ve ya rgı ka ra rl a rı nı n yer a l dı ğı , Devletlerin, “ge l i şm e yi ” ç oc uğun fiziksel, zihinsel, manevi, ahlaki, psikolojik ve sosyal ge l i şi m i ni kapsayan en ge ni ş anl a mı yl a , bütünlüklü bir kavram olarak yorum l a m ala rı nın be kl endi ği , 24.2. Çoc uğun Yüksek Yar ar ı H akkı nı n Öncelikli Olarak Dikkate Al ı nması na i l i şki n 14 No lu Genel
Yorumunda; ç oc uğun yüksek ya ra rı ka vra mı nı n, hem Sözl e şm e ’de öngörülen tüm hakl a rı n eksiksiz biçimde ge rç e kl e şm e si ni hem de çoc uğun bütünsel ge l i şi mi ni a m aç la dı ğı , ç oc uğun yüksek ya ra rı nı n, herhangi bir kamu kurumu ta ra fı ndan ge rçe kl e şti ril ec e k her gi ri şim de ge re kt i ği gibi i ç sel l e şti ri lm e sini ve t ut a rlı olarak u ygul a nm a sı nı sa ğl ama yüküm l ül üğünün, çocuklar üzerinde doğruda n ya da do l a yl ı etkisi olan tüm uygulama önlemleri, idari ve ya rgı sa l i şleml er için özellikle geçerli ol duğu, çocukları ilgilendiren tüm ya r gı sa l ve idari kar ar l ar ı n, a yrı c a pol it i ka l a rı n ve yasal düzenlemelerin, ç oc uğun yüksek ya r ar ı nı n birinci planda dikkate al ı nar ak ge r ç e kl e ştir i l di ği ni gösterme yükü ml ül üğü ol duğu ve yüksek ya ra rı n na sı l incelenip de ğe rl e ndi ri l di ği ni n, al ı nan kararda buna ne ölçüde a ğı rl ı k ta nı ndı ğı nı n a nla tı l ma sı nı n da buna dâhil ol du ğu, ç oc uğun kendi ana ba bası nda n a yrı l m a sı ola sı lı ğı nı n bul unduğu durumlarda ç oc uğun yüksek ya r a rı nın de ğe rl e ndi ri lm e si ni n ve belirlenmesinin vazgeçilmezlik ta şı dı ğı , ifadelerinin bel i rti l di ği görülmektedir.
25. Buna göre; idareler tarafı nd a n tesis edilecek i şlem l erde ve i şl em de n ç oc uğun etkilenecek olm a sı durumunda, ç oc uğun yüksek ya ra rı nı n özel olarak dikkate a l ına ra k de ğe rle ndirm e ya pı l ma sı nı n önemli ol du ğu belirtilmelidir. Somut olayda İda re t a ra fı nda n, ba şvura nı n nakil talebinin reddedilmesinde, 2 num a ralı paragrafta öne sürülen hususl a rı n dikkate a l ı ndı ğı belirtilse de ba şvura nı n ç oc ukl a rı yl a görüşm e kt e zorluk ya şa dı ğı i ddi a la rı na i li şki n bir de ğe rl e ndi rme ya pı l m a m ı ştı r. Oysa yuka rı da a nla t ıl dı ğı üzere; söz konusu nakil taleplerine i li şki n İda rel erc e ya pı l acak i şle ml e rde , ba şvur anı n aile ha ya t ı na sa ygı ha kkı nı n ve ç ocukl a rın ba ba la rı yl a görüş yapmaktaki menfaatlerinin dikkate al ı na ra k korunm a sı için gerekli de ğe rl e ndi rm e le rin ya pı l m a sı gerekmektedir.
26. Nitekim Anayasa Mahkemesi, çocuğun yüksek yararının mahkemeler, idari makamlar ile yasama orga nı t a ra fı ndan ya pı l a n ve ç ocukl a rı ilgilendiren bütün faaliyetlerde gözetilmesi gereken bir ilke ol duğunu, bu bağl amda çocuklar üzerinde etki doğur ac ak bir i şle m yapı l ac ağı zaman bu i şl e mi n ç oc uğun yar ar ı na uygun olup ol madı ğı yönünde bir de ğer le ndi r me yapı l ması aile hayatı na saygı hakkı nı n öngör düğü
pozitif yükümlülüklerin yerine getirilmesi açısından oldukça önemli olduğunu belirtmektedir (B. No:
2016/8660, 7/11/2019, § 33).
27. Öte yandan, ba şvura nın ve ba şvura nı n e şi ’un a ynı anda fa rklı ceza infaz kurumunda bul unduğu göz önüne a l ı ndı ğı nda , söz konusu hususun; hem ç oc ukla rı n anne ve ba ba sı nı ziyaret etmekte zorluk çekmesine yol a ç a bil ec e ği hem de, ya l nı zc a bir e şi n ceza infaz kurumunda bulunduğu durumlara göre, e şle r için de aile bir li ği ni n sa ğl ı klı bir şe kil de sürdürülmesinde bi rt akı m zorluklar ol uşt ura bi le ce ği de ğe rl e ndi ril me kt e di r.
Konuya i l i şi n olarak; Anayasa Mahkemesi; devletin hükümlü ve t ut ukl ul a rı n ailesi ve ya kı nl a rı yl a i l e tişi m i ni devam ettirecek önlemleri a l ma sın ı n pozitif yükümlülüklerinin bir ge re ği olsa da hukuka uygun bir tutulmadan kaynaklanan ka çı nı lm a z sonuçlar nedeniyle aile ha ya t ı ka psam ı ndaki t ema sı n sı nı rla ndı rı l ma sı nı n doğa l ol duğunu, kamu düzeninin ve kurum gü ve nl i ği ni n sa ğl a nm a sı yönündeki m e şru amaç doğrul t usunda ve makul bir ge re kl il i ği n ol ma sı durumunda gerekçeleri ilgili ve yeterli şe kil de aç ı kl a nara k belirli bir süre boyunca söz konusu pozitif yüküm l ül üğün ka rşı l a nm a ma sı nın da ola ğa n kabul e di l ebi le ce ğini, ancak aile ha ya t ı na sa ygı hakkının gereklerinin mümkün olan ilk fırsatta yerine getirilmesinin ve mahpusla rın ailesiyle olan tema sının hı zl ı şe ki lde yeniden sa ğl a nm a sı nı n bir gereklilik ol duğunu, bu ba ğl a m da tutuklu ya da hükümlünün yakı n derecedeki aile bireyleriyle aile hayatı nı sürdürmesini sağl amaya yeterli olacak şe ki l de asgari düzeyde bir il e ti şi m ve temas ku r ması nı n her durumda sağl anması ge r e kti ğini, böylesi bir yüküm l ül üğün yerine getirilmesinin ve tedbirler a lı nma sın ı n, aile ha ya t ına sa ygı ha kkı ka psam ı nda devletten beklenen asgari bir gereklilik ol duğunu belirtmektedir (B. No: 2016/38867, 3/7/2019, § 56-57).
28. Kurumumuz t a ra fı ndan a ynı anda ve fa rkl ı illerde bulunan ceza infaz kurum la rı nda kalan e şle ri n nakil taleplerinde de, “a ynı anda ve fa rkl ı illerde bulunan ceza infaz kurum l a rı nda kalan e şl e ri n hem birbirleri ile i l et i şi m yönünden hem de aileleri ile i le t i şi m yönünden, di ğe r mahpuslara oranla son derece de za va nta jl ı ol du ğu, bu nedenle aile ha ya t ı na sa ygı ha kkı nı n ihlal e dil di ği , Devletin, hükümlü ve t ut ukl ula rı n özellikle ya kın
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
derecedeki aile bireyleriyle t em a sı nı devam ettirecek önlemleri al ma sı yönünde pozitif yüküm l ül üğü bul unduğu” hususl a rı vurgulanarak, e şl e ri n de za va nt a jl ı durum la rı nı n giderilmesi am ac ı yl a nakil taleplerinin öncelikli olarak de ğe rl e ndiri l me si ger e kti ği yönünde Adalet Ba ka nl ı ğına tavsiyede bul unulm uşt ur (Ba şvuru No: 2019/21724; 2019/19085; 2020/1618; 2020/616, 2020/88814, 2020/93019, 2021/398).
29. Yuka rı da ya pı l a n aç ı kla m al a r ve tüm dosya ka psa m ı çerçevesinde; 29.1. Hükümlülerin ailelerine ya kı n ceza infaz kurumunda ba rı ndı rı lm ala rı nı n, ceza infaz kuruml a rı nı n kapasitesi ve hükümlülerin ye rl e şti ri lm el e ri nd e dikkat edilmesi gereken di ğe r hususlar nedeniyle maddi olarak her zaman uygun ol m a dı ğı , 29.2. Ba şvura nı n 5275 sayı l ı Kanun’un 9 uncu maddesi uya rı nc a yüksek güvenlikli veya bir bölümü yüksek güvenlikli olan kurumlarda ba rı ndı rı lm a sı ge re kt iği ve talep e tt i ği kurumlarda terör suçundan bulunan hükümlü/tutuklulara a yrı l a n odal a rı n kapasitelerinin dolu ol duğu, bu ba kım dan, İda re t ara fı nda n tesis edilen ret i şl e mi nde m e şru nedenlerin göze t i l di ği, 29.3. Ancak bununla birlikte; ba şvura nı n, e şi yl e de görüşe m e di ği nde n bahisle, e şi yl e birlikte ç oc ukla rı nı n ikametine ya kı n bir ceza infaz kurumuna nakledilme talebinde bul unduğu, hâli ha zı rda a ynı anda fa rkl ı illerdeki ceza infaz kurumunda bulunan e şle ri n hem birbirleri ile i le t i şim yönünden hem de aileleri ile il et i şi m yönünden, di ğe r mahpuslara oranla son derece de za va nta j lı oldukl a rı , Devletin, hükümlü ve t ut ukl ul arı n özellikle ya kın derecedeki aile bireyleriyle t e ma sın ı devam ettirecek önlemleri al ma sı yönünde pozitif yüküm l ül üğünün ol du ğu, bu ba ğl a m da, aile ha ya t ı na sa ygı ha kkı nı n gereklerinin mümkün olan ilk fı rsa t t a yerine getirilmesi ve m a hpusla rı n ailesiyle olan t e ma sın ı n hı zl ı şe ki l de yeniden sa ğl a nm a sı gereklilikleri ka rşı sı nda ba şvura nı n, nakil koşul l a rı nı ta şı ma sı ka ydı yl a, nakil talebinin idarece öncelikle de ğe rl e ndi ril mesi ge re kt i ği kanaati ve sonucuna va rı l m ı ştı r.
B. İyi Yönetim İl ke l e r i Yönünden De ğe r l e ndi r me 30. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sa yı l ı mükerrer Resmi Gazetede ya yı m l a na n Kamu
De ne tç i li ği Kurumu Kanununun Uygul a nm a sı na İl i şki n Usul ve Esaslar Ha kkında Yönet me l i ği n ” İyi yönetim ilkeleri” başlı klı 6 ncı maddesinde yer veri lm iş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapı la n değerl endirme neticesinde; 30.1. Şikâyet ba ş vurusunun inceleme ve a ra şt ı rm ası ka psa m ı nda Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler ba kı mı ndan İdare t a ra fı nda n süresi içerisinde i şle m tesis e di lm e di ği, dol a yı sı yl a İda re t a ra fı nda n “makul sürede karar verme ve ka rarı n geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun da vra nı l ma dı ğı, 30.2. Di ğe r yandan, İda re t a ra fı ndan ba şvura na iletilen cevabi ya zı da , ilgili karara ka rşı hangi sürelerde, hangi mercilere ba şvurul a bi le ceği ni n göst e ri l m edi ği a nla şı l dı ğı nda n “karara ka rşı ba şvur u yol l a rı nı n göst e ri lm e si” ilkesine uygun da vra nı l m adı ğı tespit e dil m i ş olup İda re ye belirtilen ilkelere uygun da vra nm a sı önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA Ö ZGÜRLÜĞ ÜNE İLİŞK İN YASAL MEVZUAT
31. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sa yı l ı Kamu De net ç il i ği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fı kra sı na göre Kamu De ne t çi l i ği Kurumuna dava açma süresi içinde ya pı l a n ba şvur u, i şl e me ye ba şl amı ş olan dava açma süresini durdurmakta olup anıla n Kanun’un 21 inci maddesinin ikinci fıkra sı uyarı nca tavsiye kara rı üzerine otuz gün içinde herhangi bir i şl em tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durm uş olan dava açma süresi ka l dı ğı yerden i şl em e ye devam edecek olup ilgili İda re ni n i şl e mi ne ka rşı Ankara İdar e
Mahkemeleri nezdinde ya rgı yolu a ç ı ktı r
VII. KARAR
Yuka rı da a çı kla na n gerekçe ve dosya ka psa mı na göre, BAŞV URUNUN KABULÜ ile; Çocuk-ebeveyn ba ğı nı n de va m ı nı da sa ğl am a k a mac ı yl a ba şvura nı n, nakil koşul l a rını ta şı ma sı ka ydı yl a , talep e t ti ği kurumlarda boşa lm a ol m a sı yahut ailesine daha ya kı n illerde durumuna uygun ve kapasitesi müsait infaz
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
kurum la rı nı n bul unm a sı durumunda nakil talebinin idarece öncelikle de ğe rl e ndiri le re k m a ğduriye t i ni n giderilmesi hususunda ADALET BAK ANLIĞ INA TAV SİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayı l ı Kamu De ne tç i li ği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü f ı kr ası uyar ı nc a Adalet
Bakanl ı ğı tar afı ndan bu karar üzerine tesis edilecek i şl e mi n otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu ol duğuna, Tavsiye K ar arı nı n BAŞV URANA ve ADALET BAK ANLIĞ I’NA te bl i ğine , Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başde ne tç i si nc e karar verildi.
Şe r ef MALKOÇ
Kamu Başde ne tç i si
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr