|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın ailesine yakın bir ceza infaz kurumuna nakil talebi incelenmiştir. 5275 sayılı Kanun’un 3. maddesi uyarınca, ceza infazının amacı, hükümlünün yeniden sosyalleşmesini sağlamak ve suç işlemesini engellemektir. Hükümlülerin aileleriyle olan ilişkilerinin sürdürülmesi, infazın ıslah edici rolü açısından önemlidir. Ancak, başvuranın talep ettiği ceza infaz kurumlarının doluluk oranlarının %100’ün üzerinde olması nedeniyle nakil talebi reddedilmiştir.
Kararda, hükümlülerin nakil taleplerinin değerlendirilmesinde, sadece ceza infaz kurumu kapasitesinin dikkate alınmasının yetersiz olduğu, aile hayatına saygı hakkının da göz önünde bulundurulması gerektiği vurgulanmıştır. Dolayısıyla, başvuranın nakil koşullarını taşıdığı, ancak mevcut durumun aile hayatına olumsuz etkileri olabileceği belirtilerek, Adalet Bakanlığı’na nakil taleplerinin yeniden değerlendirilmesi tavsiyesinde bulunulmuştur. Bu durum, infaz rejiminin iyileştirici işlevinin önemini ortaya koymaktadır. |
T.C. TÜR K İYE BÜYÜK M İLLET MEC LİS İ KAMU DENETÇ İLİĞ İ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/6029-S.23.9905
B AŞVURU NO :
KARAR T ARİHİ :
KISMEN T AVS İYE KISMEN RET KARARI
B AŞVURAN : ,TCKN:
Adres:
B AŞVURUYA KONU İ DARE : ADALET BAKA N LIĞ I
B AŞVURUNUN KONUSU : Başvur anın, ailesine ya kın bir ceza infaz kurumuna nakil talebine il işki ndir.
B AŞVURU T ARİHİ :
I. B AŞ VURANI N İDDİ A VE T ALE PL E Rİ
1. B aşv uran özetle; Adana 1 No lu T Tipi Kap alı Ceza İnf az Kurumunda bar ındı rıldı ğını , ailesinin kendisini ziyarete gelemedi ğini ve bu durumdan olumsuz etkilendiklerini, daha önce yaptı ğı nakil başvurul arı nın reddedil diğini iddia ederek ailesine ya kın olan Denizli ilinde bulunan bir ceza infaz kurumuna naklini talep etmektedir.
II. İDARENİN B AŞVURUYA İL İŞ KİN AÇIKLAMALARI
2. Ş ikâ yet başvurusunun çözüme kavuşt urulması amacı yla Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlü ğünden
13.12.2022 tarihli, sa yıl ı ve 05.04.2023 tarihli,
sa yıl ı yaz ı ları mız ile bilgi ve belge talep edil mi ş olup adı geçen Genel Müdürlüğün 05.04.2023 tarihli, sa yıl ı ve 03.05.2023 tarihli, sa yıl ı cevabi yaz ı larında; 2.1. 10.07.2015 tarihinden itibaren adli suçlardan hükümlü ve hükümözlülerin istek üzerine nakil işl emlerinin elektronik ortamda gerç ekleşti rildi ği, 2.2. B aşvuranın 06.02.2023 tarihli nakil talebinin HÜNS İS ek ranına d üştüğü, talep ett i ği ceza infaz kurumlarını n kapasitelerinin dolu olması nedeniyle Genel Müdürlüğün 22.02.2023 tarihli ve sa yıl ı ya z ısı yla naklinin uygun görü lm edi ği, 2.3. B aşvuranın, bilgi formunun incelenmesi sonucunda 06.10.2022 tarihi itibarı yl a naklini engelleyecek bir disiplin cez asını n bulunmadığı, 2.4. Başvu ranın, b arındırıldı ğı Adana 1 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu kapasitesinin 1200, mevcudunun 1192, doluluk oranını n %99 olduğu, 11.01.2023 tarihli dilekçesinde naklini talep et ti ği ; Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
-Afyonkarahisar 1 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu kapasitesinin 1200, mevcudunun 1228, doluluk oranını n %102, – Bolvadin T Tipi Kap al ı Ceza İnf az Kurumuna ait kapasitenin 1200, mevcudun 1355, doluluk oranını n
%113, -Denizli T Tipi Kap alı Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 1000, mevcudunun 1499, doluluk oranını n %150, -Dinar T Tipi Kap alı Ceza İnfaz Kurumu kapasitesinin 400, mevcudunun 544, doluluk oranını n %136, -Alanya L Tipi Kapalı Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 1670, mevcudunun 2154, doluluk oranını n %129 olduğu, Açıkl amalarına yer veri lm iş; a yrı ca İda re tar af ından gönderilen ziyaret raporu ile telefon gö r üşme ka yıt larını n incelenmesinden, başvuranın 26.06.2022 – 26.12.2022 tarihleri aras ın da ziyaret edil medi ği, öte yandan, düzenli aralı klarl a telefon görüşmelerini gerçekl eşti rdiği anl aşıl mı ştı r.
III. İL GİL İ MEVZUAT
3. 2709 sayı lı Türkiye Cumhuriyeti Anayas ası ’ n ın ; 3.1. “Temel hak ve hürriyetlerin sın ırl anm ası” başlı k lı 13 üncü maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksız ın yaln ız ca Anayasanı n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sını rlana bil ir. Bu sını rlamal ar, Anayasanı n sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.” , 3.2. “Özel h ayatı n gizl iliği” b aşlı klı 20 nci maddesinin ilgili kısı mların d a ; “Herkes, …aile hayatı n a saygı gösterilmesini isteme hak kına sahiptir …”, 3.3. “Ailenin koru nm ası ve çocuk h aklar ı ” b aşlık lı 41 inci maddesinin ilgili k ısı mların d a; “Aile, Türk toplumunun temelidir… Devlet, ailenin huzur ve r efah ı … sağl amak için gerekli tedbirleri alı r, teşkil atı kurar.”, 3.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvu rm a h akkı” b aşlıklı 74 üncü maddesinin 3 üncü ve 4 üncü f ık raların d a; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başv urma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlı ğına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçili ği Kurumu idarenin işl eyişi yle ilgili şikâyetl eri inceler”, 3.5. “D. Milletlerara sı an dlaşm aları uygun bu lm a” b aşlı k lı 90 n cı maddesinin 5 nci f ık rasın ın ilgili cümlelerinde; “ Usulüne göre yürürl üğe konulmu ş Mil letlerarası andlaş malar kanun hükmündedir. (… )
Usulüne göre yürürl üğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere il işkin milletleraras ı andlaşmalarl a kanunlar ın aynı konuda fa r klı hükümler içermesi nedeniyle çıkabile cek uyuş maz lı klar da mill etl eraras ı andlaş ma hükümleri esas al ın ır .” 4. Avrupa İn san Hak ları S özleş mesi’nin “Özel ve aile h ayatı n a saygı h akkı” b aşlık lı 8 inci maddesinde; “1. Herkes özel ve aile ha yatına, konutuna ve yazışmasına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir. 2. Bu h akkın kull anıl masına bir kamu makamı nı n müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörül müş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güv enli ği, ülkenin ekonomik re fahı , düzenin korunması, suç işl enmesini n önlenmesi, sağl ığı n veya ahlakın veya başkaları nın hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz konusu olabi li r.” , 5. 5275 sayı lı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İn f azı Hakk ınd a Kanun ’un; 5.1. “İn fazda temel am aç” b aşlı k lı 3 üncü maddesinin birinci f ık rasın d a; “Ceza ve güvenlik tedbirlerinin inf azı ile ulaşı lmak istenilen temel amaç, öncelikle genel ve özel önlemeyi sağl amak, bu maksatla hükümlünün yeniden suç işl emesini engelleyici etkenleri güçlendirmek, toplumu suça karşı
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
korumak, hükümlünün; yeniden sosyalleşmesini teşvik etmek, üretken ve kanunlara, nizamlara ve toplumsal kurallara saygıl ı, sorumluluk taşı yan bir yaşam biçimine uyumunu kolaylaşt ırmaktı r.” , 5.2. “Hapis cezalar ın ın in fazın da gözetilecek ilke ler” b aşlı k lı 6 n cı maddesinin birinci f ık rasın ın ilgili
bentlerinde; “Hapis cezalar ını n infaz rejimi, aşağıda gösterilen temel ilkelere dayalı olarak düzenlenir:
c) C ezanı n inf azınd a hükümlünün iyileşti ril mesi hususunda mümkün olan araç ve olanaklar kull a nıl ır.
Hükümlünün kanun, tüzük ve yönetmeliklerle tanı nmış hakları nın dokunulmazl ığı nı sağl amak üzere cezanı n inf azınd a ve iyile şti rme çabalar ında kanunîlik ve hukuka uygunluk ilkeleri esas alı nır.
f) Ceza infaz kurumları nda hükümlülerin yaşam hakları ile beden ve ruh bütünlüklerini korumak üzere her türlü koruyucu tedbirin alı nması zorunl udur.” , 5.3. “Nakiller ” b aşlı k lı 53 üncü maddesinde “Hükümlüler, kendi istekleri veya toplu sevk, disiplin, as ayiş ve güvenlik, hast alı k, eğit im, öğreti m, suç ve yargı lama yeri nedenleriyle başka bir kuruma nakledilebili rler.” , 5.4. “Kendi istekleri ile nakil ” başl ıkl ı 54 üncü maddesinde, “(1) Hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için; a) Gitmek istedikleri kurumlardan durumları na uygun en az üç yeri belirten bir dilekçe vermeleri, b) Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri, c) Ceza infaz kurumları nda bulunul ması gereken sürenin üç aydan fazla olması , d) İyi hâl göstermeleri, disiplin cezası almamış veya kaldı rıl mış olması , e) İst ekt e bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sını fı nın uygun bulunması ve tutukevi olmaması, f) Mahkûmiyet sürelerine uygun hükümlülerin barı ndırı ldı ğı bir kurum olması, g) Daha önce disiplin nedeniyle ayrıl mak zorunda kald ıkla r ı kurum olmam ası, Gerekir.” , 6. 6328 sayı lı Kamu De n etçil iği Kurumu Kanunu ’nun “Kurumun Görevi” b aşlı k lı 5 inci maddesinin birinci f ık rasın d a ; “Kurum, idarenin i şleyişi yle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve i şlemleri ile tutum ve da vranı şlar ını ; insan hakları na dayal ı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, a raşt ırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görev li dir.” , 7. 29/3/2020 tarih ve 31083 sayı lı Resmi Gazete’de yayı mlan an Ceza İ n f az Ku ru mla rın ın Yönetimi
İle Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnf azı Hak k ınd a Yönetmeli k ’in “Hükümlülerin Nakillerinde
Dikkat Edilecek Hu su slar” b aşlı k lı 127 nci maddesinin ilk fık rasınd a ; “Hükümlülerin nakillerinin 5275 sayıl ı Kanunun 53 ila 58 inci maddeleri hükümlerine göre gerç ekleştir il ir.” , 8. Adalet B ak an lı ğın ın 05/06/2015 tarihinde kabul edilerek yü rü rlü ğe konulan 167 sayı lı Ceza İnf az
Ku ru mların ın Tahsisi, Nakil İşl emleri ve Diğ er Hükümler konulu Genelge ’nin “Hükümlülerin Kendi
İst ekleri ile Nakill eri” b aşlı k lı 15 inci maddesinde, Kanunun ve Yönet meli ğin “Kendi istekleri ile n akil ” maddelerinde aranan şartlara ek olarak; ‘‘h) Talep ettikleri ceza infaz kurumunda kendileri, diğer hükümlüler ve kurum açısı ndan güvenlik riski oluşt urmaması, ı) Disiplin nedeniyle a y rıl dıkları kurumlar hariç, talep ettikleri kurumlarda daha önce kalmış iseler, Bakanlı kça değ erlendiri lmek üzere; kendileri, diğer hükümlüler veya kurum açısı ndan somut gerekçelerle güvenlik riski oluşt urup oluşt urmayacakları hususunda bu yer idare ve gözlem kurulunun taleple ilgili görüşünün alı nmış olması, j) Ba kanl ık taraf ından dönem itibariyle ist eğe bağlı nakle kapatı lmış olmaması, gerekir” , Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
9. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin Üye Devletlere Avrupa Cezaevi K u rall arı Hakkı n da REC (2006) 2 S ayıl ı Tavsiye K ararına “Ek Temel İlkeler” b aşlı k lı 3 üncü maddesinde; “Özgürl üğünden yoksun bırakıl an kişi lere getirilen kısı tl amalar, asgari gereklilikte ve hakları nda hükmedilen kararı n meşru amacıyla orant ıl ı olmalı dır.’’, 9.1. “Y erleşti rm e ve B arın dırm a ” b aşlı klı 17.1. , 17.2. ve 17.3 üncü maddelerinde, “Mahpuslar, mümkün olabi ldi ğince evlerine veya sosyal rehabilitasyon or ta mla r ın a yakın cezaevlerine y erleşti ril meli dirl er.” , “Cezaevlerine yerleşti rm ede, suçun de vamlı takibi, güvenlik ve emniyet gerekleri ve tüm mahpuslara uygun rejimlerin sağl anması ihtiy acı hesaba katı lmalı dır.” , “ İlk yerleşti rme ve sonradan yapıl ac ak bir cezaevinden diğerine nakil konusunda, mümkün ol abil diği nce mahpusa danış ıl malıdı r.’’, 9.2. “Dış Dünya ile İli şki” b aş lı k lı 24.4. ve 24.5 inci maddelerinde, “Ziyaretler için yapıl an düzenlemeler, mahpuslara aile il işkilerini mümkün olduğunca normal bir düzeyde sürdürmelerine ve g eli şti rmelerine izin verecek bir tarzda olmalı dır.” , “Cezaevi yetkilileri, dış dünyayla yeterli bir ileti şim sürdürmelerinde mahpuslara yardı m etmelidirler ve bunun için onlara “uygun destek ve yar dım sağl amalıdı rlar .” 10. B irleşmiş Milletler Genel Kurulunun 9 Aralı k 1988 tarihli ve 43/173 sayı lı k ararıyl a kabul edilen, “Herhangi Bir Şekilde Tutulan veya Hapsedilen Kişi lerin Ko ru n masın a İli şk in Prensipler Bütünü ” nün ‘‘Aile m ensu pları ve dış dünya ile il eti şim kurma h akkı’’ b aşlı klı 19 uncu maddesinde ‘‘Tutulan veya hapsedilen bir kimseye kanunda veya kanuna dayanan bir düzenlemede belirtilen makul şart lara ve sını rlamal ara tabi olarak, özellikle aile üyeleri t araf ından ziyaret edilebilme ve onlarla hab erleş me gibi, dış dünya ile il eti şim kurabilmesi için kendisine yeterli imkan verilir. ’’hükmü, ‘‘İkam etgah ın a yakın bir yerde tutulma h akkı’’ başlı k lı 20 nci maddesinde“ ;Tutulan veya hapsedilen kişi talep ett iği takdirde, mümkün olduğu ölçüde ikamet ett iği yere makul uzaklı ktaki bir tutukevinde veya hapishanede tut ulmalı dır.”, Düzenlemelerine yer veri lm işt ir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA A KMAN ’IN KAMU BAŞDENET ÇİS İ’NE ÖNERİS İ
11. İl gil i mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendiril di ğinde, başv uru konusuna il işki n “ Kısmen
Tavsiye Kısm en Ret Karar Öne risi” Kamu Başde netçisi ’ne sunul muşt ur.
V. DEĞE RLE NDİRM E VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 12. Başvuran (1) numara lı paragrafta a yr ınt ıl arına yer verilen başvurusund a, ailesine yakın bir ceza infaz kurumuna naklini talep etmektedir.
13. Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infaz ına il işki n usul ve esasların düz enl endiği 5275 sa yıl ı Kanun ’un 3 üncü maddesinde, ceza ve güvenlik tedbirlerinin i nfaz ı yla ulaşılm ak istenen temel amaç, “ (… ) öncelikle genel ve özel önlemeyi sağl amak, bu maksatla hükümlünün yeniden suç iş lemesi ni engelleyici etkenleri güçlendirmek, toplumu suça karşı korumak, hükümlünün; yeniden sosyalle şmesini teşvik etmek, üretken ve kanunlara, nizamlara ve toplumsal kurallara sa ygıl ı, sorumluluk taşı yan bir yaşam biçimine uyumunu kolaylaşt ırmak (… )” olarak ifade edil mi şti r. Bu düzenlemenin, bir taraftan suçun karşılı ğı olan c ez anın u ygulanması yla benzer fiilleri engellemeye, diğe r taraftan ise hükümlüyü topluma kaz andırarak sosyal barışı tesis etmeye yönelik olduğu görülmektedir. Dol a yıs ı yla infaz ın, özellikle hapis cez asını n inf az ını n amacı, sadece belli bir yerde çekilmesi gereken cez anın sürekli li ği için hükümlünün infaz kurumunda barındırılm ası de ğil , a yn ı zamanda hükümlünün yeniden toplumun bir üyesi olm asını sa ğl amak ve suç işl enmesini önlemek amacı yl a i yil eşti rilmesine il işki ndir. Bu bakım dan, hükümlülerin yakınl a rı yl a olan il işki lerini n devamı nın sağlanması, infaz rejiminin ıs lah edici rolünün bir parçasıdı r.
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
14. 5275 sa yıl ı Kanun, ilgili Yönetmelik ve 167 sa yıl ı Genelge, hükümlülerin, ailelerinin ikamet yerlerine ya kın ceza infaz kurumlarına ye rleşti rilmelerine yönelik emredici bir hüküm içermemektedir. Buna karşı lı k
5275 sa yıl ı Kanun, ilgili Yönetmelik, ve 167 sayı lı Genelge’de, hükümlülerle ilgili düzenlenen ‘Kendi
istekleri ile nakil ’hükmü ile, disiplin cez ası, zorunlu hal, hastalık hali olmasa dahi, maddede düzenlenen şartlar oluşt u ğu takdirde naklin mümkün olduğu nun düz enlenmiş olm ası, bu maddedeki nakil sebebinin hükümlüler tarafınd an genel olarak ‘ailelerinin ikamet ett iği yer veya ailelerine ya kın yerlere nakil ’hükmü olarak de ğerlendiril ip, nakil gerekçesinde bu hükme da yanmı şlardır.
15. T.C. Ana yasası’nın 20 nci maddesinde, A İHS’in 8 inci maddesi u yarın c a, herkesin ‘özel ve aile h a ya tı na sa ygı h akkına ’sahip old uğu düz enlenmiş ti r. Hapis cez asına mahkûmiyet, doğası gere ği, hükümlünün özel ve aile h a yatı nın kısı tl anması sonucunu do ğura caktı r. Ancak mahkûmun yak ın ları ile b ağlan tıd a k almasın ın , özel ve aile h ayatın a saygı h ak kın ın esa s lı u n su rların d an old u ğu ve cezaevi idaresinin bu konuda gerekli yard ımı s ağ la mas ı ger ek tiği Avrupa İnsan Hakla rı Mahkemesi tarafından vurgulanan bir husustur. (Messina v. Italy, 25498/94; EpnersGefners v. Latvia, 37862/02)
16. A İHM, Vintman d av asına ili şkin olarak ve rmiş olduğu 23/01/2015 tarihli Daire kar arında (Vintman v.
Ukrayna, 28403/05); A İHS’nin, mahkûmlara cez alarını n nerede infaz edil ece ği konusunda bir seçim hakkı tanımadığını , mahkûmlar ın ailelerinden a yrı oldukl arın ı ve ailelerinden uzak olm alarını n hapis c ez asını n bir sonucu olduğunu, ancak, mahkûmun, ailesinin ziyaretlerini z orlaştı racak ya da im kânsız hale getirebilecek denli uzak bir bölgede b arındırılm asını n, aile ha yatı na müdahale teşkil ed ebil e ce ğini beli rtmi ştir. Mahkeme orantı lı lı k yönünden yapt ığı incelemesinde ise; mahkûmun, ailesine ya k ın bir kuruma transfer talebinin reddi için, cezaevlerindeki aşırı yo ğunluğun m eşru bir gerekçe olarak öne sürülebil ece ğini ancak bu durumda dahi mahkûmun görece daha yak ın cezaevlerine nakli hususunun d eğerlend irilmesi ge rek tiğin i beli rtmi şti r. Aksi halde, yani kişi nin nispeten daha yakın bir bölgeye nakli önünde meşru bir engel yokken uzakta bulunan bir kurumda b arındırıl ması halinde, A İHS’in 8 inci maddesinin ihlali sonucu do ğabil e ce ğin i vur gulam ışt ır.
17. Hem A İHM ka rarl ar ında, hem Birleşmi ş Milletler Genel Kurulunun 9 Aralı k 1988 tarihli ve 43/173 sa yıl ı kara rı yl a kabul edilen, “Herhangi Bir Şekil de Tutulan veya Hapsedilen K işi lerin K orunmasına İli şkin
Prensipler Bütünü” nün ilgili maddesinde, hem Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin Üye Devletlere
Avrupa Cezaevi Kurall a rı Hakkında REC (2006) 2 Sayılı Tavsiye Ka rarının 17.1 inci maddesinde, hükümlülerin evlerine (ailelerine) yakın ceza infaz kurumuna yerle şti rilmelerinin uygun o ld uğu beli rtilm işt ir.
18. Hükümlülerin dış dünyayla temaslarını n makul düzeyde devam ettirilmesi, bu bağlamda özellikle aileleriyle etkin bir il eti ş im kurmalarına ya rdımcı olunm ası, bu kişi lerin iyi leş ti rilm esi ile de ya kından ilgilidir. Aile ba ğl arının korunup geli şti rilmesinin hükümlülerin psikolojisi açısı ndan olumlu sonuçlar doğurdu ğu, yeniden sos ya ll eşmel eri ve tekrar suç işl emelerinin önlenmesinde önemli bir unsur ol du ğu sıkl ıkl a ifade edilmektedir (Bu konuda bakını z ; İn gil ter e ve Galler Bölgesi Ceza İn faz Kuru ml arı
Denetçili ği, Yeti şkin Ma hkûml arın Rehabilitasyonu konulu Rapor, Eylül 2014).
19. 5275 sa yılı Kanunun “Hapis cez ala rının infaz ında gözetilecek i lkel er” başlı klı 6 ncı maddesinin (b)
bendinde, hükümlülerin, insan onuruna yaraşan maddî ve manevî koşul lar alt ında düzenli bir yaş am sürdürmelerinin sağl anacağı beli rtilm işt ir. Bu kapsamda, idarenin söz konusu bendin ger e ği olarak, hükümlülerin iyi şa rtlar alt ında cez alarını çekmesini temin etme yüküml ül üğü bulunm aktadır. Başv uru ya konu nakil talebinde ise, ilgili infaz kurumunun kapasitesinin dolu olması gerekçesiyle ret işl emi tesis edil mi şti r. İd arenin ret işl emi değe rlendiril diğinde , meşru bir sebebin göz e ti ldi ği tespit edilebilmektedir.
Gerçekten “kurum kapas it esi”nin üstünde bir doluluğun varlı ğı, hem nakil talep eden bakım ından hem de nakil istenen infaz kurumunda mukim hükümlüler bakı m ın dan, cez anın çekilmesini z orlaştı racak ve gayri insani şartları do ğura cak bir durumdur.
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
20. Ancak hükümlülerin nakil taleplerine il işki n değe rlendirmele rin, genel olarak ceza infaz kurumu kapasitesi bakım ından ya pıl ması, aile hayatı na sa ygı h akkını n gerekleri k ap samı nda yeterli olmamakta, bu nedenle, taleplerin, yalnı z ca hükümlü/tutuklu açısından de ğil , hükümlü/tutukluyu ziyaret etmek isteyen aile açısı ndan da de ğerlendir il mesi, -özellikle ailede çocuk olm ası durumunda- çocu ğun yüksek yar arının dikkate alı nması, hükümlü/tutuklunun bulunduğu kurum ile ailesinin ikamet ett iği yer a ras ındaki mesafenin, ulaşım olanaklarını n, ailenin maddi durumunun, sağlı k sorunlarının, ailenin hükümlüyü ziyarete gelme sıkl ı ğı bilgilerinin birlikte ele alı narak d e ğe rlendirme yapıl ması gerekmektedir.
21. Yukarıda ya pıl an a çıkl amalar ve tüm dosya k apsamı birlikte de ğerl end irildi ğinde; hükümlülerin nakil taleplerinin incelenmesinde, ceza infaz kurumların ın kapasitesi ve hükümlülerin ye rleşti rilmelerinde dikkat edilmesi gereken diğer hususlar göz önünde bulundurul duğund an her talebin uygun de ğerlendiril e mediği, başvuranın naklini talep ett iği Ceza İnf az Kuruml arının kapasitesinin %100’ün üzerinde olduğu ve nakil talebinin de bu gerekçeyle reddedil di ği, sonuç olarak, başvu ranın nakil talebinin uygun görülmemesi işl emi nin 5275 sa yıl ı Kanun ’a a ykırılı k teşkil etm ediği, ancak başvur anın; son alt ı ay içerisinde herhangi bir aile üyesi tar afından ziyaret edilmedi ği, içinde bulunduğu bu durumun, aile ha ya tına ve i yileştirilmesine olumsuz etkileri olabilece ği dikkate alı ndığında, nakil koşul larını taşıması ka ydı yl a (disiplin cez ası alm amı ş olm ası ya da kal dırılm ış olm ası / nakil giderlerini peşin ödemeyi kabul etmeleri gibi), nakil talep ett iği ceza infaz kuru ml arının hâli haz ırda kapasitelerinin üzerinde dolu olm ası nedeni ile nakli sağlan amamış olsa da nakil talep edilen kurumlarda boş alm a olm ası yahut ailesine daha ya kın illerde durumuna uygun ve kapasitesi müsait kurumların bulunm ası durumunda, nakil taleplerinin İdarece yeniden değerlendiril mesi ge rekti ği kanaatine va rılmı ştı r.
B. İyi Yönetim İlk eleri Yönünden Değerlend irme 22. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sa yıl ı mükerrer Resmi Gazete’de ya yım l anan Kamu
Denetçili ği Kurumu Kanununun U ygul anmasına İli ş ki n Usul ve Esaslar Hakkında Yön etm eli k’in ” İyi yönetim ilkeleri” başlı klı 6 ncı maddesinde yer verilmi ş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapıl an değerlendirm e neticesinde, şikâ yet başvu rusunun inceleme ve ar aştı rması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakı m ın dan İda re tar afın dan süresi içerisinde işl e m tesis edil mediği, dola yısı yl a
İd are t ara fından “makul sürede karar verme ve k ararın geciktirilmeksizin bil dirilm esi” ilkelerine uygun davranıl madı ğı tespit edil mi ş olup İdar e ye belirtilen ilkelere uygun dav ran ması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA Ö Z GÜRL Ü ĞÜNE İL İŞ Kİ N YASAL MEVZUAT
23. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sa yıl ı Kamu Den et çil iği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu De netçili ği Kurumuna dava açma süresi içinde yapıl an başvuru, işl eme ye b aş lamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anıl an Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkr ası u yarınca başvurunun Kurum tara f ından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliği nden itibaren k aldı ğı yerden işl eme ye b aşlar, 21 inci maddenin ikinci fık rası u ya rınca ise tavsiye kar arı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işl em tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) d urmuş olan dava açma süresi kaldı ğı yerden işl eme ye devam edecek olup ilgili
İd arenin işl emi ne ka rşı Ankara İd are Mahkemesi nezdinde ya r gı yolu açıkt ır.
VII. KARAR
Yukarıda ya pıl an a çı klamalar, anıl an mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendiril di ğinde; B A Ş VURUNUN KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİNE, Başvur anın talep ett i ği kurumlara nakledilmesi talebinin REDDİNE, Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
Diğe r yandan, b aşvuranın nakil koşul larını taşıması ka ydı yla, talep ett i ği kurumlarda boşalm a olm ası yahut ailesine daha yakın illerde durumuna uygun ve kapasitesi müsait infaz kuruml arının bulunm ası durumunda, nakil talebinin yeniden de ğerlendi rilmesi hususunda ADALET B AKANL I ĞINA T AVS İ YEDE
BULUNULMASINA,
6328 sa yıl ı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fık rası u ya rınc a, bu karar üzerine tesis edilecek iş lem in
veya eylemin 30 (otuz) gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna; Kara rın, Başvur ana ve Adalet Bakanlı ğına tebliğine Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başden etçisi ’nc e karar verildi.
Ş eref MALKOÇ
Kamu B aşd en etçisi
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr