|
ÖZET: Başvuru, İstanbul İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü’ne yapılan hususi pasaport süresinin uzatılması talebine ilişkin olup, 25 Eylül 2023 tarihinde yapılmıştır. Başvuran, 7 Temmuz 2023 tarihinde pasaportunun süresinin uzatılması için başvurduğunu, ancak bu talebinin reddedildiğini belirtmiştir. Başvuran, memuriyet görevinden ayrıldığında 1., 2. veya 3. derece kadro alamadığını, ancak bu kadroları almayı hak ettiğini iddia ederek, maaş ve emekli kesintilerinin 2/1 dereceden hesaplandığını ifade etmiştir.
İstanbul İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü, başvuranın emeklilik yazısını ibraz etmediğini ve 657 Sayılı Kanuna tabi olarak 5. dereceden emekli olduğunu belirtmiştir. 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun Ek 4. maddesi, hususi damgalı pasaportların, belirli kadrolarda bulunan kamu görevlilerine verilmesini düzenlemektedir. Başvuranın, 5. dereceden emekli olması nedeniyle bu maddenin şartlarını taşımadığı tespit edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesine yönelik öneri sunmuş ve başvurunun hukuka uygun olduğu sonucuna varmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesi kararı, başvuranın pasaport alma hakkının bulunmadığı gerekçesiyle onaylanmıştır. Başvuran, bu karara karşı İstanbul İdare Mahkemesi’nde dava açma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/1198-S.24.1981
BAŞVURU NO : 2023/15406
KARAR TARİHİ : 02.02.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL İL NÜFUS VE VATANDAŞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Hususi pasaport süresinin uzatılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25.09.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi, Kurumumuza verdiği dilekçede özetle, 07.07.2023 tarihinde İstanbul İl Nüfus ve
Vatandaşlık Müdürlüğüne numaralı hususi pasaportunun süresinin uzatılması için başvurduğunu, başvurusunun kabul edilmediğini ve kendisine dilekçe ekinde sunduğu cevabın verildiğini, kendisinin memuriyet görevinden ayrıldığında 1., 2. ya da 3. derece kadro alamamış ama almayı hak etmiş olduğunu, bu nedenle de maaşının ve emekli kesintilerinin en son 2/1 dereceden hesaplanmakta olduğunu, zaten numaralı hususi pasaportunun da kendisine bu nedenle verildiğini ifade ve iddia ederek, İstanbul İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğünün bu yanlışını düzelterek numaralı hususi pasaportunun süresinin uzatılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla
26.10.2023 tarihli sayılı ve 06.12.2023 tarihli sayılı yazılarımızla ile bilgi-belge
talebinde bulunulmuştur. İstanbul İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü’nden alınan 29.12.2023 tarih ve – – sayılı yazıda özetle,“… Konu ile ilgili olarak Müdürlüğümüzce yapılan incelemede başvurucunun emsal kadro bilgilerini gösteren güncel emeklilik yazısı ibraz etmediği İlgi(a)
sayılı dilekçe ile başvuruda bulunduğu ve hizmet belgesi ibraz ettiği belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda 657 Sayılı kanuna tabi olarak Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına bünyesinde kadro derecesi
5 iken Tabip olarak emekli olduğu anlaşılmıştır.
5682 sayılı Pasaport Kanunun Ek Madde 4 üncü maddesinde hususi damgalı pasaportlar; “Devlet memuru
olarak 1 inci, 2 nci ve 3 üncü derece kadrolarda bulunup da Hususi Damgalı Pasaport almaya hakkı olan
Devlet memurları ile subay ve astsubayların taşıdıkları unvan ve/veya rütbeleri taşımakla beraber 1 inci,
2 nci ve 3 üncü derece kadroları almadan emekli olan veya ayrılanlardan Devlet memuriyetindeki hizmet
süreleri, taşıdığı unvan ve/veya rütbeleri itibariyle bugün Hususi Damgalı Pasaport almaya hak kazananlar emsal alınmak suretiyle bunlara da Hususi Pasaport verilir hükmü yer almaktadır.
5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun Ek-4 üncü maddesi ile 1 inci, 2 nci ve 3 üncü derece kadro hakkı olduğu
halde kendilerine kadro verilememiş kamu görevlilerine hususi damgalı pasaport verilmesini, diğer bir değişle 1 inci, 2 nci ve 3 üncü derece kadrolarda çalışan kimselerle kadro alamadan aynı derecede görevleri ifa edenler arasındaki farkı ortadan kaldırmak ve kadrosuzluktan doğabilecek mağduriyetlerin önlenmesi amacıyla hususi damgalı pasaport hakkının korunmasını amaçlamıştır.
Bu doğrultuda başvurucunun Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından alacağı emsal kadro bilgilerinin de bulunduğu güncel emeklilik yazısı ile Müdürlüğümüze müracaat etmesi halinde başvurusu yeniden değerlendirilebilecektir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, “İnceleme ve araştırma” başlıklı 20 inci maddesinin birinci fıkrası; “(1) Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”,
5. 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun:
5.1. 14’üncü maddesinin “A” fıkrasında; “Hususi damgalı pasaportlar; birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık gösterilmek veya T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilip emekli kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri ile birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış olan belediye başkanlarına; diplomatik pasaport verilmesini gerektiren vazifelerden başka herhangi bir resmi vazife ile veya kendi hesaplarına yabancı ülkelere gittikleri zaman verilir. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu ve
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Kurulu üyeleri için, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilme ve emekli keseneklerinin bu derecelerden kesilmesi şartı aranmaz. Bunlardan emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara da bu nevi pasaport verilir…”,
5.2. 14’üncü maddesinin “C” fıkrasında; “Hususi ve Hizmet Damgalı Pasaportlar: Talep edenin mensup bulunduğu makamın yetkili amirinin başvurusu üzerine İçişleri Bakanlığınca verilir. Bu nev’i pasaportlar aynı şart dâhilinde İçişleri Bakanlığının muvafakati ve Dışişleri Bakanlığının vereceği talimat üzerine, Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilik ve elçiliklerince de verilebilir… Emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanların hususi damgalı pasaport alabilmeleri için durumlarını gösteren
belgelerle, doğrudan İçişleri Bakanlığına müracaat etmeleri lazımdır. Hususi damgalı pasaportlar altı aydan az olmamak kaydıyla İçişleri Bakanlığınca belirlenecek sürelerde; hizmet damgalı pasaportlar altı aydan az olmamak kaydıyla pasaport sahibinin görevinin müddetine göre İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek süre için geçerli olmak üzere tanzim edilir…”,
5.3. Ek 4’üncü maddesinde; “Devlet memuru olarak 1’inci, 2’nci ve 3’üncü derece kadrolarda bulunup da Hususi Damgalı Pasaport almaya hakkı olan Devlet memurları ile subay ve astsubayların taşıdıkları unvan ve/veya rütbeleri taşımakla beraber 1’inci, 2’nci ve 3’üncü derece kadroları almadan emekli olan veya ayrılanlardan Devlet memuriyetindeki hizmet süreleri, taşıdığı unvan ve/veya rütbeleri itibariyle bugün Hususi Damgalı Pasaport almaya hak kazananlar emsal alınmak suretiyle bunlara da Hususi
Pasaport verilir.”,
6. 14/08/2014 tarihli ve 29088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Pasaport Kanunu’nun
Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin:
6.1. “Hususi pasaport” başlıklı 7’nci maddesinde; “(1) Hususi pasaport; Kanunda belirtilen şartları taşıyanlara altı aydan az olmamak kaydıyla İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek sürelerde, yurt içinde
İçişleri Bakanlığının vereceği yetkiye göre Valilikler, yurt dışında ise İçişleri Bakanlığının muvafakati ve
Dışişleri Bakanlığının talimatı ile dış temsilcilikler vermeye yetkilidir.”
6.2. “Pasaport müracaatlarının alınması” başlıklı 15’inci maddesinde; “… (2) Hususi, hizmet ve umuma mahsus pasaportlar İçişleri Bakanlığı adına valiliklerce verilir. Valiler, bu yetkilerini vali yardımcılarına, kaymakamlara, il veya ilçe birimlerine devredebilir. (3) Hususi ve hizmet pasaportlarının müracaat işlemleri, yurt içinde sadece il emniyet müdürlüklerince, yurt dışında ise İçişleri Bakanlığının muvafakati ve Dışişleri Bakanlığının talimatı ile dış temsilciliklerce yapılır…”,
6.3. “Pasaport müracaatında gerekli belgeler” başlıklı 16’ncı maddesinde; “(1) Pasaport alacak kişinin bizzat müracaatı esastır. İlgiliden durumuna göre aşağıdaki belgeler istenir: a) T.C. Kimlik Numarası bulunan nüfus cüzdanı. b) Son altı ay içerisinde çekilen 2 adet biyometrik fotoğraf. c) Pasaport değerli kâğıt bedeli ödendi makbuzu. ç) Umuma mahsus pasaportlar için harç bedeli ödendi makbuzu. d) Ergin olmayanlar ve kısıtlılar için muvafakat belgesi. e) Kısıtlılar için veli, vasi veya kayyum kararı. f) Varsa daha önce alınmış geçerliliği olan pasaport. g) Diplomatik, hususi ve hizmet pasaportları için talep formu.
ğ) Hak sahibinden dolayı diplomatik, hususi veya hizmet pasaportu alacak ergin olan çocukları için öğrenci belgesi. h) Hak sahibinden dolayı diplomatik pasaport alacak ergin çocuklar için taahhütname belgesi. ı)
Diplomatik pasaport alacak resmi unvan sahibi için atama, görevlendirme veya olur belgesi. i) 7 yaşını bitirmiş müracaat sahiplerinden polis makamlarınca verilen parmak izi alındı belgesi. (2) Birinci fıkranın (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen belgeler konsolosluklarda yapılan işlemlerde istenmez. Teknolojik gelişmelere bağlı olarak farklı belgelerin istenmesi veya bu belgelerin elektronik ortamda teyit edilmesi ile bunların geçerliliği genelge ile düzenlenir.”,
6.4. “Pasaport müracaatına ve tanzimine ait usul ve esaslar” başlıklı 19’uncu maddesinde; “(1)
Kanunun uygulanması ile pasaport ve pasaport yerine geçerli belgelerin düzenlenmesine ait bu
Yönetmelikte belirtilmeyen hususlar ayrıca Bakanlıkça çıkarılacak genelgeler ile düzenlenir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Uyuşmazlık konusu özetle, şikayetçi memuriyet görevinden ayrıldığında 1., 2. ya da 3. derece kadro alamamış ama almayı hak etmiş olduğunu, bu nedenle de maaşının ve emekli kesintilerinin en son 2/1 dereceden hesaplanmakta olduğunu, zaten numaralı hususi pasaportunun da kendisine bu nedenle verildiğini ifade ve iddia ederek, numaralı hususi pasaportunun süresinin uzatılmasını talep etmektedir.
9. Kanunda belirlenmiş yetkili makamlarca verilen ve sahiplerine milli hudutlardan diğer ülkelere geçmeyi sağlayan ve geçilen diğer hudutta, milli hudutlar içerisinde kullanılan kimlik belgesinin yerini tutan belge şeklinde tanımlanan pasaportlar, 5682 sayılı Pasaport Kanununun 12’nci maddesine göre Diplomatik (Siyah) Pasaport, Hususi Damgalı (Yeşil) Pasaport, Hizmet Damgalı (Gri) Pasaport, Umuma Mahsus (Kırmızı) Pasaport ve e-Pasaport adı altında 5 gruba ayrılmaktadır
10. Kararın “İlgili Mevzuat” başlıklı bölümünde de açıklandığı üzere, hususi damgalı pasaportlar, 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 14’üncü maddesinin (A) fıkrasına göre, “devlet memuru/diğer kamu görevlisi” olarak, birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan/sözleşmeli olarak çalıştırılan, diğer ifadeyle bu kadro derecelerinde “bilfiil” çalışmakta olan veya bu kadro derecelerinde “devlet memuru/diğer kamu görevlisi” olarak görev yapmakta iken emekliye ayrılmış/çekilmiş olan kişilere, buna ilaveten belli şartları taşımaları halinde anılan Kanun maddesinde sıralan şahıslara verilebilmektedir.
Pasaport Kanunu’nun Uygulanmasına Dair Yönetmelik’in “Hususi pasaport” başlıklı 7’nci maddesinde de hususi damgalı pasaportların Kanunda belirtilen şartları taşıyanlara verileceği açık olarak belirtilmektedir.
11. Ayrıca, ilgili Yönetmeliğin “Pasaport müracaatında gerekli belgeler” başlıklı 16’ncı maddesinden, “diplomatik, hususi ve hizmet pasaportları için talep formu”nun pasaport müracaatı sırasında sunulması gereken belgeler arasında yer aldığı görülmektedir. Hususi Damgalı Pasaport Talep Formu incelendiğinde ise, formda “hak sahibi personelin” çalışma durumuna ilişkin bir bölümün yer aldığı ve hak sahibinin “kadro derecesi”nin de belirtildiği, bu kısmın Birim Amiri tarafından imzalanarak onaylanması gerektiği anlaşılmaktadır. Nitekim hususi damgalı pasaportlar, umuma mahsus pasaportlardan farklı olarak, sadece belli kişilere, belli şartları taşımaları halinde ita edilebilen bir pasaport türüdür.
12. Uyuşmazlık konusu somut olay incelendiğinde;
12.1. Şikayetçinin özetle, ‘memuriyet görevinden ayrıldığında 1., 2. ya da 3. derece kadro alamamış ama almayı hak etmiş olduğunu, bu nedenle de maaşının ve emekli kesintilerinin en son 2/1 dereceden hesaplanmakta olduğunu, zaten numaralı hususi pasaportunun da kendisine bu nedenle verildiği’ iddiasına karşılık,
12.2. Kurumumuzca inceleme ve araştırma yapılmış olup, bilgi belge talep yazımıza istinaden
İdarenin cevabi yazısında, ‘… hizmet belgesi ibraz ettiği belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda
657 Sayılı kanuna tabi olarak Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına bünyesinde kadro derecesi 5 iken
Tabip olarak emekli olduğu anlaşılmıştır.” yönünde bilgilerin bulunulduğu görülmüştür.
13. Pasaport Kanunu’nun Ek-4’üncü maddesi incelendiğinde, söz konusu madde hükmünün “Devlet memuru olarak 1’inci, 2’nci ve 3’üncü derece kadrolarda bulunup da Hususi Damgalı Pasaport almaya hakkı olan Devlet memurları ile subay ve astsubayların taşıdıkları unvan ve/veya rütbeleri taşımakla beraber 1’inci, 2’nci ve 3’üncü derece kadroları almadan emekli olan veya ayrılanlardan Devlet memuriyetindeki hizmet süreleri, taşıdığı unvan ve/veya rütbeleri itibariyle bugün Hususi Damgalı
Pasaport almaya hak kazananlar emsal alınmak suretiyle bunlara da Hususi Pasaport verilir.” şeklinde olduğu; diğer ifadeyle Ek-4’üncü madde ile getirilen imkândan, taşıdıkları unvan bakımından zaten birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunup da hususi damgalı pasaport almaya hakkı olan, fakat bu kadroları alamadan emekli olmuş/ayrılmış olanların yararlanabileceği anlaşılmaktadır.
14. Şikâyetçinin 27/07/2022 tarihli dilekçesine istinaden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Personel Daire Başkanlığı’nın 01/08/2022 tarihli yazısı ekinde başvurana iletilen ‘Hizmet
Belgesi’nde, şikayetçinin; 5’inci dereceli kadroda görev yapmakta iken 30/09/2009 tarihinde görevden ayrıldığı bilgisinin yer aldığı hususu dikkate alındığında, şikayetçinin görevden ayrıldığı tarihteki kadro derecesinin Kanunun Ek4 üncü maddesinde yer alan şartları taşımadığı, diğer bir ifadeyle başvuranın Ek-4’üncü maddede belirtilen derecelerdeki bir kadroda bulunmadığı, bu nedenle de ilgili maddedeki öngörülen şartları taşımadığı için hususi damgalı pasaport alma hakkının bulunmadığı tespit edilmiştir.
15. Kurumumuza daha önceden yapılan benzer konudaki şikâyet başvurularının inceleme sürecinde; “Devlet memuru olarak 1’inci, 2’nci ve 3’üncü derece kadrolarda bulunup da Hususi Damgalı Pasaport almaya hakkı olan Devlet memurları ile subay ve astsubayların taşıdıkları unvan ve/veya rütbeleri taşımakla beraber 1’inci, 2’nci ve 3’üncü derece kadroları almadan emekli olan veya ayrılanlardan Devlet memuriyetindeki hizmet süreleri, taşıdığı unvan ve/veya rütbeleri itibariyle bugün Hususi Damgalı
Pasaport almaya hak kazananlar emsal alınmak suretiyle bunlara da Hususi Pasaport verilir.” hükmünü içeren ek 4’üncü maddenin, İçişleri Bakanlığı’nın farklı birimlerince farklı şekilde yorumlanabildiği görülmüştür.
16. Bu çerçevede, Kurumumuzca, ilgili İdarelerin (İçişleri Bakanlığı Hukuk Müşavirliği, Emniyet Genel
Müdürlüğü, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, Devlet Personel Başkanlığı) görüşleri dikkate alınarak yapılan inceleme ve araştırma sonucunda 18/07/2018 tarihli Kısmen Tavsiye Kısmen Ret
Kararları hazırlanmış olup bu kararlarda; başvuru sahiplerinin emekliye ayrıldıkları sırada, birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunmadıkları, diğer ifadeyle yükselebilecekleri en yüksek kadro derecesinin zaten beş olduğunu dikkate alarak, Pasaport Kanunu’nun ilgili maddeleri gereğince hususi damgalı pasaport taleplerinin reddi gerektiği; diğer taraftan, İçişleri Bakanlığı Hukuk
Müşavirliği tarafından başvuru sahiplerine hususi damgalı pasaport verilmesine ilişkin olumlu görüş bildirilmişken, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından söz konusu taleplerin reddedilmesinin, 5682 sayılı Kanun’un ek 4’üncü maddesine ilişkin görüş ve uygulama birliği olmadığını, diğer ifadeyle Pasaport Kanunu’nun ek 4’üncü madde hükmünün Bakanlık birimlerince farklı yorumlandığını gösterdiği, bu durumun ise uygulamada farklılıklar oluşturarak mağduriyetlere sebebiyet verebileceği sonucuna vararak, “İçişleri Bakanlığı Hukuk Müşavirliği ile İçişleri Bakanlığı Nüfus ve
Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü arasında 5682 sayılı Pasaport Kanununun ek 4’üncü maddesi hususunda görüş birliği sağlanarak uygulamada oluşabilecek farklılıkların mağduriyetlere sebebiyet
vermemesini teminen gerekli çalışmaların yapılması” hususunda İçişleri Bakanlığı’na tavsiyede bulunulması yönünde karar vermiştir.
17. Kurumumuzun bu Kararı üzerine ise, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel
Müdürlüğü’nce, Pasaport Kanunu’nun ek 4’üncü maddenin uygulanması ile ilgili tereddütleri gidermek amacıyla, 81 İl Valiliğine gönderdiği 04/09/2018 tarihli talimat yazısı yazıldığı ve bu yazıda; “… Kamu Denetçiliği Kurumu’nun yukarıda açıklanan kararı doğrultusunda; Pasaport Kanunu’nun ek 4’üncü maddesi ile birinci, ikinci veya üçüncü derece kadro hakkı olduğu halde kendilerine kadro verilememiş kamu görevlilerine hususi damgalı pasaport verilmesinin öngörüldüğü, birinci, ikinci veya üçüncü derece kadroda belirtilen unvanlarda çalıştığı halde kendilerine çeşitli sebeplerle kadro verilemeden emeklilik veya çekilme sebepleri ile görevinden ayrılmış olanlar ile kendilerine kadro verilenler arasındaki eşitliğin sağlanmaya çalışıldığı, kadrosuzluktan doğabilecek haksızlığın giderilmesinin amaçlandığı değerlendirilmektedir. Buna göre; birinci, ikinci veya üçüncü derece kadrolarda bulunup da bu kadroları almadan emekli olmuş veya ayrılmış olan Devlet memurları ile subay/astsubaylara, hizmet süreleri, taşıdıkları unvan ve/veya rütbeleri itibariyle bugün hususi damgalı pasaport almaya hak kazananların emsal alınması suretiyle Pasaport Kanunu’nun ek 4’üncü maddesi kapsamına girenlere hususi damgalı pasaport verilmesini 81 İl Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık
Müdürlüğünden, Kamu Denetçiliği Kurumunun ilgi tarihli kararı ekte gönderilmiş olup gerekli değerlendirmenin yapılmasını Hukuk Müşavirliği ve T.C. Merkez Bankasından arz ve rica ederim.” ifadelerine yer verdiği görülmüştür. Bu yazıdan, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nce, Kurumumuzun bir önceki paragrafta belirtilen Kararı doğrultusunda işlem yapıldığı anlaşılmıştır.
18. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde;
18.1. Şikayetçinin, İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü’nden beşinci kadro derecesiyle 30/09/2009 tarihi itibarıyla görevinden ayrıldığı, fiilen birinci, ikinci veya üçüncü derece kadrolarda çalışmadığı, ilgili mevzuat gereği; emeklilik müktesebinin kendisine hususi damgalı pasaport alma hakkını vermediği, hususi damgalı pasaport verilebilmesi için “emeklilik” veya “maaş” (kazanılmış hak aylığı) derecelerinin değil, bizzat iktisap edilen “kadro derecesi”nin esas alınmakta olduğu; diğer ifadeyle, hususi damgalı pasaport alacak kişilerin, “kamu görevlisi” olarak birinci, ikinci veya üçüncü derece kadroların birinde “bilfiil” çalışıyor olmaları veya bu kadro derecelerinde “kamu görevlisi” olarak çalışıyor iken “emeklilik” veya “çekilme” sebepleri ile bu vazifelerinden ayrılmış olmaları gerektiği, diğer taraftan İdare tarafından Kurumumuza iletilen cevabi yazıda, “…başvurucunun Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından alacağı emsal kadro bilgilerinin de bulunduğu güncel emeklilik yazısı ile Müdürlüğümüze müracaat etmesi halinde başvurusu yeniden değerlendirilebilecektir.” açıklaması dikkate alındığında, güncel emeklilik yazısı kapsamında konunun ilgili idare tarafından yeniden değirilebileceğinin belirtildiği tespit edilmiştir.
18.2. Kurumumuzda oluşan dosya münderecatı kapsamında; kamu görevlisi olarak “beşinci derece” kadroda iken kamu görevinden ayrılan şikâyetçinin, birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda “bilfiil” çalışma şartını taşımaması nedeniyle hususi damgalı pasaport alma hakkının bulunmadığı, kadro derecesi “beş” (5) iken kamu görevinden ayrıldığı için hususi pasaport şartlarını sağlamayan şikayetçi hakkında, hususi pasaport süresinin uzatılması talebinin reddi yönünde tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
20. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliği tarihinden itibaren, (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, ilgili idarenin işlem ya da eylemine karşı İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL VALİLİĞİ İL NÜFUS VE VATANDAŞLIK
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi