|
ÖZET: Başvuran, emekli olduğu Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’ndan eşi ve çocukları için hususi pasaport talep etmiştir. İlk başvurusunda, Aydın Nüfus İl Müdürlüğü, emsal kadro derecesini gösteren bir yazı talep etmiştir. Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın 4. derece emekli olduğunu ve bu nedenle hususi pasaport alma hakkının bulunmadığını belirtmiştir. Başvuran, bu durumu itiraz ederek yeniden başvuruda bulunmuştur.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın 17/05/2016 tarihli sigortalı hizmetinin kazanılmış hak aylığında değerlendirilmediğini ve dolayısıyla emsal durumuna girmediğini ifade etmiştir. Ayrıca, başvuranın daha önce sehven hususi pasaport aldığı, ancak bu durumun iptal edilmesi gerektiği bildirilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu, ancak idarenin karar verme sürecinde daha dikkatli olması gerektiğini vurgulamıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi, ilgili mevzuat ve idarenin açıklamaları doğrultusunda reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın yargı yoluna başvurma hakkının devam ettiğini belirtmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 5641-5641
BAŞVURU NO : 2018/12129
KARAR TARİHİ : 04/03/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Kamu görevinden emekli olan başvuran eşine ve çocuklarına hususi pasaport verilmesini talep etmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 10/10/2018
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran tarafından Kurumumuza ilk 10/08/2018 tarihinde yapılan başvuruda,
başvuran özetle Aydın Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünden 19/04/2010 tarihinde 4 üncü derece
Veri Hazırlama Kontrol İşletmeni kadrosundan kendi isteği ile emekli olduğunu, 10/07/2017 tarihinde hususi pasaport aldığını, eşi ve çocukları için de pasaport almak için Aydın Nüfus İl
Müdürlüğüne başvurduğunda emsallerinin kadro derecesini gösteren yazı istendiğini belirterek emsallerinin kadro derecesini gösteren yazı verilmesi talebiyle başvurmuş olup, verilen
Gönderme Kararı üzerine Aydın İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğünün cevabi yazısında özetle başvuranın 4 ünce dereceden emekli olduğu ancak 5682 sayılı Pasaport Kanunun ek 4 üncü maddesi kapsamında yazı ile başvurması halinde hususi pasaport alabileceği ifade edilmiştir. tarihinde ikinci kez yapılan başvuruda, başvuran özetle Aydın Nüfus İl
Müdürlüğüne başvurduğunda emsallerinin kadro derecesini gösteren yazı istendiğini ancak
Sosyal Güvenlik Kurumunca sadece kendi unvan ve derecesini gösteren yazı verildiğini emsallerinin kadro derecesini gösteren yazı verilmediğini belirterek Kurumumuza yeniden başvurmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI 2) Kurumumuzun
26/10/2018 tarihli ve … sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben gönderilen Sosyal
Güvenlik Kurumu Personel Daire Başkanlığının … tarihli ve
E.15223344 sayılı yazısında özetle:
2.1) 5682 sayılı Pasaport Kanunun 14 üncü maddesi hükmüne yer verildikten sonra başvuranın,
17/05/2016 tarihinde sigortalı olarak geçen hizmetlerinin kazanılmış hak aylığında değerlendirilmediği, memuriyette geçen sürelerin karşılığı 4 üncü derecenin 2 nci kademesinden emekli olduğu anlaşıldığından hizmetinin karşılığı olarak emsal durumuna girmediğinden hususi pasaport hakkının olmadığına ilişkin yazı yazılmış ise de bu kez 09/06/2017 tarihli dilekçesi üzerine 15/06/2017 tarihli yazıları ile 5682 sayılı Pasaport Kanunun
Ek 4 üncü maddesine göre halen Kurumlarında aynı hizmet süresi ve aynı unvanda bulunan emsalinin kadro derecesinin 3 olduğu bildirildiğinden dolayı başvuranın müracaatı üzerine kendi adına Aydın İl Emniyet Müdürlüğünden hususi pasaport aldığını, bu kez eşi ve çocuklarına hususi pasaport alması için Başkanlıklarından yeniden belge istemesi üzerine yapılan inceleme neticesinde ilgiliye, kadro derecesinin hususi pasaport almaya uygun olmadığının 11/07/2018 tarihli … sayılı yazıları ile bildirildiği,
2.2) Ayrıca emsallerinin kadro derecesinin 3 olduğu sehven yazılarak adı geçene 15/06/2017
tarihinde belge verildiğinden dolayı pasaportunun iptali için 06/11/2018 tarih ve … sayılı yazıları ile Aydın Valiliği’ne (İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü) gerekli bilgilendirmede bulunulduğu, konuya ilişkin şikayet sahibi veya diğer ilgililer tarafından yargı organlarında açılmış, sonuçlanmış bir dava bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Cumhuriyetin Nitelikleri”
kenar başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı İçinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”,
4) “Dilekçe, Bilgi Edinme Ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesi; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler … ” ,
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5
inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü düzenlenmiştir.
6) 15/7/1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 14 üncü maddesinde;
“Türkiye Büyük Millet Meclisi eski üyeleri, eski bakanlar ile birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık gösterilmek veya T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilip emekli kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri ile birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış olan belediye başkanlarına; diplomatik pasaport verilmesini gerektiren vazifelerden başka herhangi bir resmi vazife ile veya kendi hesaplarına yabancı ülkelere gittikleri zaman verilir. (Ek cümle: 19/10/2005 5411/168 md.) Bankacılık Düzenleme ve
Denetleme Kurulu ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Kurulu üyeleri için, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilme ve emekli keseneklerinin bu derecelerden kesilmesi şartı aranmaz.(2) (3)
Bunlardan emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara da bu nevi pasaport verilir.
(Değişik: 3/3/1993-3868/1 md.) (…) (4) il ve ilçe belediye başkanlarına, görevleri süresince hususi damgalı pasaport verilir. (4)
Hususi damgalı pasaport alabilecek durumda bulunanların eşlerine de aynı nevi pasaport verilir. Hususi damgalı pasaport almaya hakkı bulunduğu sırada vefat edenlerin dul eşlerine başkası ile evlenmemiş ise ayrı neviden pasaport verilmesi mümkündür.
Hususi damgalı pasaport alabilecek durumda bulunanların ergin olmayan veya ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan öğrenimi devam eden çocuklarına 25 yaşının ikmaline kadar, yine ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan, aynı zamanda bedensel, zihinsel veya ruhsal engellerinden en az biri nedeniyle sürekli bakıma muhtaç durumda olduğu resmi sağlık kurumlarının düzenlediği sağlık kurulu raporu ile belgelenen çocuklarına da hususi damgalı pasaport verilir…”
6.1) Ek 4 üncü Maddesinde; ““Devlet memuru olarak 1 inci, 2 nci ve 3 üncü derece
kadrolarda bulunup da Hususi Damgalı Pasaport almaya hakkı olan Devlet memurları ile subay ve astsubayların taşıdıkları unvan ve/veya rütbeleri taşımakla beraber 1 inci, 2 nci ve 3 üncü derece kadroları almadan emekli olan veya ayrılanlardan Devlet memuriyetindeki hizmet süreleri, taşıdığı unvan ve/veya rütbeleri itibariyle bugün Hususi Damgalı Pasaport almaya hak kazananlar emsal alınmak suretiyle bunlara da Hususi Pasaport verilir.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU
BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan
Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Aydın Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünden 19/04/2010 tarihinde 4 üncü derece Veri
Hazırlama Kontrol İşletmeni kadrosundan kendi isteği ile emekli olan başvuran, 10/07/2017 tarihinde kendisinin hususi pasaport aldığını, eşi ve çocukları için de pasaport almak için Aydın
Nüfus İl Müdürlüğüne başvurduğunda emsallerinin kadro derecesini gösteren yazı istendiğini ancak kurumu tarafından emsallerinin kadro derecesini gösteren yazı verilmediğini ve bu nedenle eşi ve çocuklarına hususi pasaport alamadığını belirterek Kurumumuza başvurmuştur.
9) Başvuruya konu uyuşmazlığın çözüme kavuşturulması için Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup, alınan cevabi yazıda başvuranın, 17/05/2016 tarihinde sigortalı olarak geçen hizmetlerinin kazanılmış hak aylığında değerlendirilmediği, memuriyette geçen sürelerin karşılığı 4 üncü derecenin 2 nci kademesinden emekli olduğu anlaşıldığından hizmetinin karşılığı olarak emsal durumuna girmediğinin bildirildiği, ancak başvuranın, 09/06/2017 tarihli dilekçesi üzerine 15/06/2017 tarihli yazıları ile sehven 5682 sayılı Pasaport Kanunun Ek 4 üncü maddesine göre halen Kurumlarında aynı hizmet süresi ve aynı unvanda bulunan emsalinin kadro derecesinin 3 olduğu bildirildiğinden dolayı Aydın İl
Emniyet Müdürlüğünden hususi pasaport aldığı, başvuranın eşi ve çocuklarına hususi pasaport alması için Başkanlıklarından yeniden belge istemesi üzerine yapılan inceleme neticesinde ilgiliye, kadro derecesinin hususi pasaport almaya uygun olmadığının 11/07/2018 tarihli …
sayılı yazıları ile bildirildiği, ayrıca emsallerinin kadro derecesinin 3 olduğu sehven yazılarak adı geçene 15/06/2017 tarihinde belge verildiğinden dolayı pasaportunun iptali için 06/11/2018 tarih ve … sayılı yazıları ile Aydın Valiliği’ne (İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü) gerekli bilgilendirmede bulunulduğu ifade edilmiştir.
10) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; uyuşmazlığın idarenin
15/06/2017 tarihli yazıları ile sehven 5682 sayılı Pasaport Kanunun Ek 4 üncü maddesine göre halen Kurumlarında başvuran ile aynı hizmet süresi ve aynı unvanda bulunan başvuranın emsalinin kadro derecesinin 3 olduğunu bildirmesinden kaynaklandığı, idarenin 12/11/2018 tarihli ve … sayılı cevabi yazısında başvuranın sigortalı olarak geçen hizmetlerinin kazanılmış hak aylığında değerlendirilmediği, memuriyette geçen sürelerin karşılığı 4 üncü derecenin 2 nci kademesinden emekli olduğu anlaşıldığından, özetle memuriyette geçen hizmetinin karşılığı olarak emsal durumuna girmediği açıkça ifade edildiğinden, idarece başvuranın talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
11) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir 12)İlaveten, uyuşmazlığın idarenin sehven 5682 sayılı Pasaport Kanunun Ek 4 üncü maddesine göre halen Kurumlarında başvuran ile aynı hizmet süresi ve aynı unvanda bulunan başvuranın emsalinin kadro derecesinin 3 olduğunu bildirmesinden kaynaklandığı anlaşıldığından, idarenin bundan sonra yapacağı işlemlerde daha özenli davranması gerektiği hususunun hatırlatılması uygun görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Aydın İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi