Huzur hakkı ödemelerinin hukuka aykırılığı ve yasal düzenlemelerin eksikliği nedeniyle kamu zararının oluşumu değerlendirilmiştir (Sayıştay)

Konu: Üniversite Sosyal Tesisleri İktisadi İşletmesinin Yürütme Kurulu ve Denetleme Kurulu üyelerine Üniversite Senatosunun kabul etmiş olduğu Yönergeye dayanılarak huzur hakkı ödenmesi.

1-203 sayılı ilamın 1 inci maddesi ile; … … Üniversitesi Sosyal Tesisleri İktisadi İşletmesinin Yürütme Kurulu ve Denetleme Kurulu üyelerine herhangi bir kanuni düzenleme olmadan Üniversite Senatosunun kabul etmiş olduğu Yönergeye dayanılarak huzur hakkı ödenmesi nedeniyle ….. TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu temyiz dilekçesinde özetle; İktisadi İşletmenin, Üniversite Senatosunun 15/10/2008 tarih B.30.2.OGÜ.0.00.00.00.25 sayılı kararı ile kurulduğunu, gelir ve giderleri özel bütçe dışında muhasebeleştirilen, giderlerini kendi gelirleri ile karşılayan, yıl sonunda elde edilen net karı özel bütçeye aktaran ayrı bir tüzel kişiliğe sahip kuruluş olduğunu,

Kısaca; iktisadi işletmenin ayrı ayrı kampüslerde bulunan 28 adet kantin, kafeterya, yüzme havuzu ve idari işlemlerin yürütüldüğü idari bürodan oluştuğunu, toplam 77 eleman çalıştığını, hastane içerisinde bulunan kantin kafeteryaların 365 gün, günün 24 saatinde tıp öğrencileri, hasta ve hasta yakınlarına hizmet verdiğini, yüzme havuzunda cumartesi, pazar günleri dahil hergün saat 20:00’ye kadar öğrenci, personel ve … halkına hizmet verildiğini,

Söz konusu hizmetlerin verilebilmesinin yürütme kurulunun aşağıdaki çalışmaları yapmasına bağlı olduğunu;

Birimlerin düzenli verimli çalışmasından,

33 000 öğrenci, personel ile hasta ve hasta yakınlarını memnun edecek hizmetin verilmesinden,

Yıl içinde ihtiyaç duyulan mal ve malzeme ihalelerinin sonuçlandırmasından,

Muhasebe kayıtlarının standartlara uygun tutularak, yıl sonu ambar sayımlarının yasalara uygun yapılmasından,

Tahakkuk eden Katma Değer Vergisi, Kurumlar Vergisi, SGK kesintilerinin zamanında ilgili yerlere ödenmesinden,

Rektörlüğe veya BİMER’e yapılan şikayetlerin değerlendirilerek cevaplandırılmasından,

Maliyet analizlerini yaparak satış fiyatlarının belirlenmesinden,

Personel hakkında soruşturma yapılmasına karar vererek sonuçlandırılmasından,

İstenilen özellikte personelin alınmasına bizzat karar verilmesinden,

Yıl sonu kurumlar vergisi beyannamelerinin zamanında verilerek tahakkuk eden verginin, vergi idaresi Başkanlığına ödenmesinden, daha buna benzer birçok eylem ve işlemden kısaca; basiretli bir iş adamı gibi işletmeyi yönetmekten sorumlu olduğunu,

Yürütme kurulu üyelerinin yukarıda birkaçı sayılan sorumluluklarını yerine getirirken, günlük mesai dışında, cumartesi, pazar günleri, hastanede hizmet veren birimlerin 365 gün 24 saat hizmet vermesi nedeniyle bayram tatillerinde mesai yaptıklarını,

Yürütme kurulu üyelerine bahsedilen günlük mesai dışı, gece, cumartesi ve pazar günleri ile bayram tatillerinde yaptıkları fazla çalışma karşılığı ödenen huzur hakkını kamu zararı olarak adlandırmanın hakkaniyetli olmayacağını,

Kuruluş ve kadro kanunlarıyla tanımlanmayan söz konusu görevleri ücret ödemeden yaptırmanın mümkün olmadığını,

Ayrıca; fazla çalışma karşılığı huzur hakkı adı altında ödenen ücretin özel bütçeyi de ilgilendirmediğini, ödenen ücretin, işletmede yürütülen hizmetlerde aksamalara meydan verilmemesi, dolayısıyla kâr amacına yönelik satış maliyeti içinde olan bir harcama olduğunu, bunu kamu zararı saymanın fazla mesai karşılığı yapılan çalışmayı yok sayma anlamına geleceğini, Sayıştay Başkanlığının 35862 dosya no, 38299 tutanak no ve 28/01/2014 tarihli Temyiz Kurulu kararının da bu yönde olduğunu,

Bir diğer hususun;

Yürütme kurulunun; Prof.Dr. …, Prof.Dr. …, Doç. Dr…. ve Genel Sekreter Yardımcısı, iki daire Başkanından oluştuğunu,

Denetleme kurulunun ise, Doç.Dr. …, Doç.Dr. …, Yrd.Doç.Dr. ….’ten oluştuğunu, 2547 sayılı Yasada akademik personelin iktisadi işletmede görevlendirilmesini ve fazla çalışma karşılığı huzur hakkı ücreti ödenmesini kısıtlayan, yasaklayan hükümlerin bulunmadığını,

Yürütme Kurulu ve Denetleme Kurulu üyelerine fazla çalışma karşılığı ödenen huzur hakkı ücreti ödemelerinin Anayasanın 128, 631 sayılı KHK’nın 12 nci maddesine ve 162 sayılı Devlet Memurları Tebliğine aykırı olmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“… … Üniversitesi 2015 yılı hesabının 2. Dairede yargılanması sonucunda düzenlenen 10.5.2017 tarih ve 203 sayılı İlamın 1 ve 6 ncı maddelerinde yer alan tazmin hükmüne karşı Üniversite Senatosu Başkanı … tarafından verilen ve ilgideki yazı ile Başsavcılığımıza intikal ettirilen dilekçe incelendi.

Adı geçen ilamın 1 inci maddesine ilişkin olarak; üniversiteye bağlı iktisadi işletmenin Üniversite Senatosunun 15.10.2008 tarihli ve 25 sayılı kararı ile kurulduğunu, harcamaların tediyesinin, iktisadi işletmenin yönetilmesinin, gelirlerin tahsilatının bu karar dairesinde yürütüldüğü, bu kapsamda, iş ve işlemlerin mevzuatına uygun olarak yürütüldüğü, kendilerine huzur hakkı ödenen kişilerin asli görevlerinin dışında ve mesai saatine bağlı olmaksızın hizmet ifa ettikleri bunun karşılığında da kendilerine huzur hakkı verildiği, benzeri bir durumla ilgili olarak Temyiz Kuruluna yapılan müracaat üzerine 30.01.2014 tarihli ve 38299 tutanak sayılı kararla ilgililere ödeme yapılmasının hukuka uygunluğuna karar verildiği belirtilerek verilen tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Ortaya konulanlar ve Temyiz Kurulu Kararındaki gerekçeler karşısında adı geçenin temyiz talebinin kabulü ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa olunmaktadır.” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 128 nci maddesinde;

“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”

hükmü yer almıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “İkinci Görev Yasağı” başlıklı 87 nci maddesinde;

“Memurlara;

a) Bu Kanuna tabi kurumlarda,

b) Sermayesinin tamamı Devlet tarafından verilmek suretiyle kurulan iktisadi kurumlar ile sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait bankalarda,

c) Özel kanunlarla veya özel kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan banka ve kuruluşlarda,

ç) Yukarıdaki bentlerde yazılı idare, kuruluş ve bankalar tarafından sermayelerinin yarısından fazlasına katılmak suretiyle kurulan kuruluşlarla bunların aynı oranda katılmaları ile vücut bulan kurumlarda,

İkinci görev verilemez; bu kurumlardan her ne ad ile olursa olsun para ödenemez ve yarar sağlanamaz.”

denilmiş; aynı Kanunun 88 inci maddesinde ikinci görev verilebilecek memurlar ve görevleri belirlenmiştir. Her ne kadar 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununda benzer bir hüküm bulunmamakta ise de, bu Kanunun 20 nci maddesinde;

“Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır.”

denildiğinden yükseköğretim kurumlarında ikinci görev ile ilgili olarak 657 sayılı Kanunda belirlenen kuralların uygulanması gerekmektedir.

13.07.2001 tarih ve 24461 sayılı (mükerrer) Resmi Gazetede yayımlanan 631 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali ve Sosyal Haklarında Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 12 nci maddesinde ise;

“Memurlar ve diğer kamu görevlilerinden (…), kurum ve kuruluşların yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu, danışma kurulu üyelikleri ve komisyon, heyet, komite ile benzeri organlarda görev alanlara, kurum içi ve kurum dışı ayrımı yapılmaksızın bu görevlerinden sadece biri için ücret ödenebilir. Bu maddenin uygulanmasında oluşacak tereddütleri gidermeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” ve

631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin bu maddesine ilişkin olarak uygulama birliğinin sağlanması ve tereddütlerin giderilmesi amacıyla Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan ve 08.01.2003 tarih ve 24987 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 155 seri no.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin 5 inci maddesinde;

“Anayasanın 128 inci maddesi gereğince memurlar ve diğer kamu görevlilerine yeni bir ödeme veya malî hak getirilebilmesi için bunun miktarı ve esaslarının kanunla düzenlenmesi gerekmektedir. 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 12 nci maddesi, söz konusu görevler karşılığında öngörülmüş olan mevcut ödemelerden sadece biri için ücret ödenmesine yönelik hüküm içermekle, ilave bir ödeme unsuru getirmemektedir. Dolayısıyla, ilgili mevzuatında ücret verilmesi öngörülmeyen görevler için bu maddeye dayanılarak ilgililere herhangi bir ödemede bulunulmaması gerekmektedir.”

hükümleri uyarınca da memurlar ve diğer kamu görevlilerinin aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenmesi, bu hususlarda yapılan diğer düzenlemelerin de bu kanuna dayanması gerekmektedir.

Uygulamada, … … Üniversitesi Senatosunun 16.01.2013 tarihinde kabul ettiği … … Üniversitesi Sosyal Tesisleri İktisadi İşletme Yönergesinin 15 inci maddesinin (j) fıkrasında “Yürütme Kurulu üyelerine her ay, Denetleme Kurulu üyelerine yılda iki kez olmak üzere Üniversite Yönetim Kurulu tarafından tespit edilen tutarlarda huzur hakkı ödenir.” denilmiş ve bu hükme dayanılarak ilgililere huzur hakkı ödenmiştir.

İktisadi İşletmelerin Yürütme ve Denetleme Kurulu üyelerine huzur hakkı ödenebileceğine ilişkin herhangi bir kanuni düzenleme bulunmadığından Üniversite Senatosunun kabul etmiş olduğu Yönergeye hüküm konularak Yürütme Kurulu ve Denetleme Kurulu üyelerine huzur hakkı ödenmesi mümkün değildir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde kamu zararı kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması olarak tarif edilmiş olup kamu zararının belirlenmesinde mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılmasının esas alınacağı belirtilmiştir.

… … Üniversitesi Sosyal Tesisleri İktisadi İşletmesinin Yürütme Kurulu ve Denetleme Kurulu üyelerine herhangi bir kanuni düzenleme olmadan Üniversite Senatosunun kabul etmiş olduğu Yönergeye dayanılarak huzur hakkı ödenmesi mevzuata aykırıdır.

Bu nedenle 203 sayılı ilamın 1 inci maddesi ile ….. TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy birliği ile,