Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvurucu, annesinin Çubuk Süleyman Demirel Huzurevi’nde yaşadığı ihmaller nedeniyle vücudunda yaralar oluştuğunu ve tedavi edilmediğini iddia etmiştir. Başvurucu, annesini hastaneye götürmek zorunda kaldığını ve tedavi masraflarını kendisinin karşıladığını belirtmiştir. Ancak yapılan incelemeler sonucunda, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından görevlendirilen müfettişler, başvurucunun iddialarını araştırmış ve annesinin bakımında herhangi bir ihmal veya kötü muameleye dair bulguya rastlanmamıştır.

İnceleme raporları, başvurucunun annesinin sağlık durumunun takip edildiğini, tedavi süreçlerinin zamanında başlatıldığını ve başvurucunun iddialarının asılsız olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, başvurucunun annesiyle olan görüşmelerinin kontrollü bir şekilde yapılmasına karar verilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, sosyal hizmetlerin yürütülmesinde idarenin sorumluluğunu ve hizmet kusuru ilkesini de gözler önüne sermektedir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/5350-S.23.8802

BAŞVURU NO : 2022/16540

KARAR TARİHİ : 26/04/2023

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA AİLE VE SOSYAL HİZMETLER İL MÜDÜRLÜĞÜ

Ankara Çubuk Süleyman Demirel Huzurevi Yaşlı Bakım ve

BAŞVURUNUN KONUSU :

Rehabilitasyon Merkezinde yaşandığı iddia edilen olaylarla ilgili inceleme ve soruşturma talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 09/11/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza gönderilmiş olan şikâyet başvurusunda; adı geçen, annesi Çubuk

Süleyman Demirel Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezinde kaldığı süre boyunca yaşadığı ihmaller nedeniyle vücudunda yaraların oluştuğunu, Kuruluş tarafından tedavi ettirilmediğinden defalarca kendi imkanlarıyla annesini hastaneye götürmek zorunda kaldığını, tedavi ücretlerinin kendisi tarafından karşılandığını, Kuruluşta annesine gereği gibi bakılmadığını ve bu durumun bilgi belgelerle sabit olduğunu iddia etmiş olup, şikayeti hakkında inceleme başlatılmasını ve ilgililer hakkında gereğinin yapılmasını talep etmiştir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvurucu tarafından bahse konu talep hakkında ilk olarak 17.05.2022 tarihinde Kamu Denetçiliği

Kurumuna başvurulduğu, konunun hassasiyetine binaen şikâyet dilekçesinde yer alan iddialar ile ilgili olarak yerinde ve adı geçenin ifadesine de başvurulmak suretiyle gerekli inceleme ve araştırmanın yapılması, sorumluluğun tespiti halinde ilgililer hakkında gerekli işlemlerin yürütülmesi ve sürecin takip edilmesi için başvuru hakkında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına 15/06/2022 tarihli ve / -S. sayılı “Gönderme Kararı” verilmiştir.

3. Kurumumuz talebine istinaden anılan Başkanlığın E- – – sayılı cevabi yazısında özetle; bahse konu şikayet hakkında Ankara Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne bağlı Çubuk

Süleyman Demirel Huzurevi, Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi ilgilileri hakkında, Bakanlık Oluru

doğrultusunda inceleme/soruşturma yapmak üzere müfettiş görevlendirildiği, adı geçen müşteki tarafından Başkanlıklarına intikal eden 26.07.2022 tarihli ve 28.07.2022 tarihli dilekçelerin de görev kapsamında ilgili müfettişe iletildiği, söz konusu inceleme/soruşturma süreci halen devam ettiğinden görevin bitimine müteakip Kurumumuza ayrıca bilgi verileceği belirtilmiş olup, yürütülen inceleme/soruşturma süreci hakkında başvurucu ile görüşülerek gerekli bilgilendirmenin de yapıldığı belirtilmiştir.

4. Akabinde, adı geçenin anılan Huzurevinde yaşanan sistematik ihmaller ve kötü muamele sebebiyle annnesi sağlığının iyice bozulduğunu, annesine kendisinin bakabilmesi için gereğinin yapılmasını talep ettiği 03.08.2022 tarihli dilekçesi ile yeniden Kurumumuza başvurduğu anlaşıldığından anılan Teftiş Başkanlığı ile yeniden iletişime geçilerek, bu defa bahse konu şikayet hakkında yürütülen soruşturmaya ilişkin tüm bilgi ve belgelerin çok ivedi bir şekilde Kurumumuza gönderilmesi istenmiştir.

5. Bu kapsamda, anılan Başkanlığın sayılı cevabi yazısı ile başvurucunun iddiaları hakkında

Kurumumuz talebine istinaden yapılan inceleme neticesinde düzenlenen ve Bakanlık Makamının sayılı

Olur’u doğrultusunda işleme giren / sayılı Müfettiş İnceleme Raporunun tüm ekleriyle birlikte eksiksiz olarak Kurumumuza gönderilmiş olup, bahse konu İnceleme Raporu ve eklerinde ise özetle; 5.1. . Huzurevine yerleştirilme işleminin Bala SYD Vakfı tarafından düzenlenen sosyal inceleme raporuna istinaden yapıldığı, ilgili raporda “% 50 oranında zihinsel engelli oğluyla birlikte yaşayan

. ‘ye oğlu tarafından bakılamadığı, yaşlının ihmale uğradığı, evin hijyen koşullarının yaşlının sağlığı için yeterli olmadığı gerekçeleriyle yaşlının acilen kurum bakımına alınmasının” talep edildiği, adı geçen yaşlının 20.08.2020 tarihli Valilik Oluru ile Çubuk Süleyman Demirel Huzurevi Yaşlı Bakım ve

Rehabilitasyon Merkezi’ne misafir statüsünde yerleştirildiği, bahsi geçen tarihin pandemi dönemine denk gelmesi nedeniyle adı geçenin öncelikle izolasyon merkezi olan Mia Yaşam Merkezine yerleştirildiği, izolasyon döneminin bitimi ile 26.08.2020 tarihinde anılan Huzurevine yerleştirilme iş ve işlemlerinin tamamlandığı, adı geçenin ücretli yaşlı statüsünde tertibinin yapıldığı, . 01.07.1938 doğumlu ileri derece Alzheimer hastalığı ve demansa bağlı davranış bozukluğu tanısının ve sağlığı açısından

19.04.2021 tarihli sabitleme raporunun olduğu, bunun yanı sıra yatağa bağımlı, konuşma ve iletişim

becerilerini yitirmiş kısıtlı bir yaşlı olduğu, mevcutta hipertansiyon ve kalp yetmezliği tanılarının bulunduğu, 5.2. . adından bir oğlu ve adında bir kızının olduğu, kızının

Bala Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından 23.07.2020 tarihli ve / No’lu kararı ile annesine vasi olarak atandığı, sonrasında ailevi sebeplerden dolayı vasilikten çekilmek istediğini belirttiğinden Bala

Sulh Hukuk Mahkemesinin 08.03.2021 tarihli ve / Nolu kararıyla vasiliğinin kaldırıldığı, 5.3. . ’nin 03.09.2021 tarihinde Bala Sulh Hukuk Hakimliğine vermiş olduğu dilekçe ile annesinin vasiliğinin kendisine verilmesini talep ettiği, İlgili mahkeme tarafından adı geçenin annesinin bakımını sağlayıp sağlayamayacağına dair incelemenin yapılmasının istendiği, konuya ilişkin olarak adı geçenin ikameti Gölbaşı ilçesinde bulunduğundan Gölbaşı Sosyal Hizmet Merkezinin yaptığı inceleme sonrasında düzenlenen 28.09.2021 tarihli Sosyal İnceleme Raporunda; adı geçenin yaşadığı yerin olumsuz koşullarda olduğu, sağlıklı bir ortamın bulunmadığı, kendisinin kısıtlı olduğu ve sağlıklı düşünemediği, annesinin bakımını üstlenebilecek durumda olmadığı, annesinin kuruluş bakımında kalmaya devam etmesinin uygun olacağı, adı geçenin annesi . bakımını (fiziki ve sağlık yönünden) sağlayamayacağının değerlendirildiği, akabinde Mahkeme tarafından Ankara Barosu avukatlarından Av. . ‘nin adı geçen yaşlıya re’sen vasi olarak atandığı,

5.4. Akabinde, başvurucu . tarafından 05.10.2021 tarihinde ALO 183 hattına yapılan şikayette, Huzurevinde annesine iyi bakılmadığı, yüzünde darp izleri olduğu, bununla ilgili doktor raporu olduğu, vücudunda yaralar çıktığı iddialarında bulunulduğu, bahse konu iddialara ilişkin yapılan inceleme sonrasında Kuruluş tarafından hazırlanan 18.10.2021 tarihli Bilgi Notunda; adı geçen ile görüşüldüğünde konu hakkında darp bilgisi içeren herhangi bir doktor raporunun olmadığı bilgisinin edinildiği, başvuruya esas konunun gerçeği yansıtmadığının belirtildiği, 5.5. Bunun yanı sıra Bala Sulh Hukuk Mahkemesinin, Çubuk Süleyman Demirel Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezine hitaplı 10.11.2021 tarihli ve / Esas No’lu yazısı ile ” . ‘nin defalarca annesine vasi olarak atanmak istediğini ve taleplerinin mahkeme tarafından reddedildiğini, tekrar vasilik talebinde bulunduğunu ve konu ile ilgili gerekli bilgilerin Kuruluş tarafından Mahkemeye bildirilmesini” talep ettiği, buna istinaden Kuruluş tarafından 22.11.2021 tarihli

Bilgi Notunda; ile ilgili tüm hizmetlerin eksiksiz . ‘ye ait sağlık takibi kartı ve hastane sevk formlarının mahkemeye sunulduğu, . ‘nin annesinin bakımını sağlayamayacağı yönünde bilgilerin bulunduğu sosyal inceleme raporuna da yer verildiği, ayrıca başvurucu tarafından farklı tarihlerde anılan Huzurevine verilen dilekçelerde annesini yanına almak isteğini yinelediği ve taleplerin

Kurum tarafından yapılan incelemeler sonrasında reddedildiğinin de belirtildiği, 5.6. Yaşlının Sağlık Takip Kartından anlaşıldığı üzere, 28.09.2020 tarihinde gözündeki enfeksiyon sebebiyle aile hekiminin yönlendirmesi ile tedavisinin Kuruluş tarafından başlatıldığı, şikayetinin geçmemesi üzerine 27.11.2020 tarihinde hastaneye sevkinin gerçekleştirildiği, . ‘nin ücretli yaşlı statüsünde olması sebebiyle hastaneye giderken yakınları ile iletişime geçildiği, kızı ve o dönem vasisi olan . . Kuruluş sağlık birimi tarafından arandığı, Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı Bakım ve

Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği 69 uncu maddesinin (d) bendinde “Ücreti yakınları tarafından ödenenlerin ilaç ve tedavi masraflarını karşılamak ve tedavisini yaptırmak yaşlı yakınlarının yükümlülüğündedir.” yer alan hüküm gereği tedavisinin yakınları tarafından yürütülmesinin Kuruluş tarafından talep edildiği ve kızı . . ’nün annesi . ’yi 02.12.2020 tarihinde Göz Hastanesine götürdüğü, ayrıca o dönemde Kuruluşta uyuz salgını olduğundan diğer birçok yaşlı gibi . ’nin de uyuz hastalığına yakalandığı, bu sebeple 24.02.2021 tarihinde Çubuk Halil Şıvgın Devlet Hastanesi

Cildiye Polikliniğine götürüldüğü ve yaşlıya alerji tanısı konulduğu, Kuruluştaki uyuz salgınına ilişkin hem kurum bazında hem de bireysel bazda gerekli önlemlerin alındığının anlaşıldığı, ancak hastalığın doğası gereği zor bir hastalık olduğundan tamamen ortadan kaldırılmasının pek mümkün olmadığı, halen hastalığın zaman zaman Kuruluş içerisinde nüksettiği, 5.7. Yapılan dosya incelemelerinde; yaşlının Kuruluş bakımına alındıktan sonra ortaya çıkan hastalıklarına Kuruluş tarafından müdahale edilerek tam ve zamanında tedavisinin başlatıldığının anlaşıldığı, ancak bahsi geçen dönem pandemi dönemine denk geldiğinden ve zorunlu haller dışında

Kuruluştan dışarı çıkılmadığından bu süreçte ilgili Yönetmelik gereği yakınlarından destek istendiği, yaşlının sağlık işlemleri ile ilgili olarak kızı . . ’nün isteği doğrultusunda oğlu . ile iletişime geçildiği, o süreçte – tarihleri arasında yaşlının 16 kez cildiye, kalp-damar ve göz poliklinikleri olmak üzere hastaneye götürüldüğü, bunların bir kısmının kontrol muayenesi bir kısmının da NİR ya Doppler gibi görüntüleme amacıyla olduğu, 5.8. . ‘nin bakım ve sağlığının sistematik bir şekilde ihmal edildiğine dair iddialar ve görüntüler bir arada değerlendirildiğinde;

5.8.1. Başvurucu . ’nin annesini hastaneye götürdüğü günlerde vücudunun çeşitli bölgelerini şahsi kamerası ile kayıt altına aldığı ve görüntüleri şikayetlerine konu ettiği, bir yandan da annesinin kendi sağlığı açısından sabitlenmesi gerektiğine dair doktor raporunun bulunduğu ancak bahsi geçen görüntülerde . ’nin sabitlenmediğinin görüldüğü, bu nedenle yara vb. görüntülerin ne zaman ve ne koşulda oluştuğunun şüpheli olduğu, zira görüntülerin bir kısmının bakım ve sağlık personeline gösterildiği ancak herhangi birinin görüntüleri ya da iddiaları doğrulayacak beyanda bulunmadığı, aksine bazı bakım personellerinin yaşlının oğlu tarafından hastaneden getirildiğinde çok bakımsız ve kirli olduğuna tanıklık ettiklerini dile getirdikleri, 5.8.2. Yaşlı . göz ve cilt ile ilgili şikayetlerinde ilk müdahalenin Kuruluş tarafından yapıldığı, sonrasında ilgili Yönetmelik ve Kuruluşta işleyen sağlık sistemi gereği yaşlı yakınına haber verildiği, sürecin devamının yaşlı yakını olarak oğlu . .tarafından yürütüldüğü, yaşlı ile birebir çalışan sağlık ve bakım personelinin . tarafından iddia edilen yara görüntülerini gördüklerine dair herhangi bir tanık beyanının olmadığı, konu ile ilgili olarak 11.01.2022 tarihinde Mahkeme talimatıyla Dr. .

tarafından yerinde Bilirkişi Raporu düzenlendiği, Söz konusu Raporda yaşlının bakım ve sağlık süreçlerinde herhangi bir ihmalin olmadığı, yaşlının C kronik rahatsızlıkları dışında herhangi bir akut hastalığının bulunmadığı, genel sağlık durumunun iyi olduğu ve yatak yaralarının olmadığının belirtildiği, 5.8.3. Ayrıca, yürütülen inceleme kapsamında Müfettiş tarafından talep edilen ve yaşlı . ’ye ait yara görüntülerinin değerIendirildiği 09.11.2022 tarihli bilirkişi incelemesinde ise; üç ayrı branştan hekimin bulunduğu bir heyet tarafından . ’nin şahsi kamerası ile kayıt altına alınmış olan yaşlıya ait yara görüntülerinin incelendiği, bu inceleme sonucunda bakım hizmetine ilişkin herhangi bir ihmale dair bulguya rastlanmadığının belirtildiği, bununla birlikte anılan Yönetmeliğin 69/d maddesi gereği

Kuruluşun yaşlının oğlu tarafından hastaneye götürülmesi, hastane iş ve işlemlerini yaptırmasında da herhangi bir kusur ya da ihmalin olmadığının değerlendirildiği, bu sebeple yaşlının yaklaşık bir buçuk yıldır sistematik ihmaller yüzünden vücudunu yaraların sardığı, Huzurevinin aciz kalması sebebiyle annesinin tedavisini oğlu olarak kendisi tarafından yaptırılmasının talep edildiği ve tedavisinin kendi imkanlarıyla yaptırıldığı iddialarının asılsız olduğu kanaatine varıldığı, yapılan incelemede bahsi geçen iddiaları sübuta erdirecek herhangi bir bulguya rastlanmadığı, 5.9. Diğer taraftan, başvurucu . ’nin vasilik başvurularının mahkemece reddedildiği, adı geçenin annesinin bakımını sağlayamayacağının hakkında düzenlenmiş olan SİR’ler ile sabit olduğu, .

Kuruluşta tutulan dosyası incelendiğinde, oğlu . ’nin benzer şikayetlerini içerir 3 ALO 183 başvurusu,

1 CİMER başvurusu, 6 Kuruluşa yazılı başvurusu, Gölbaşı Sosyal Hizmet Merkezine başvurusu ve son

olarak Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurusunun bulunduğu, ayrıca halihazırda Müfettişlikçe yürütülen inceleme süreci başladıktan sonra da . ’nin, Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı, CİMER ve Kamu

Denetçiliği Kurumu olmak üzere toplamda 7 kez şikayet başvurusunda bulunduğu, diğer taraftan adı geçenin dilekçelerinde de konuyla ilgili olarak defalarca Ankara Aile ve Sosyal Hizmetler İl

Müdürlüğüne, 10 kere CİMER ‘e, belki 50 kere ALO 183 hattına, 4-5 kere Aile ve Sosyal Hizmetler

Bakanlığı Yaşlı Bakım Hizmetleri Genel Müdürlüğüne, 5 kere Valiliğe, 1 kere Kamu Denetçiliği

Kurumuna ve son olarak Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına yazılı ve sözlü başvurularda bulunduğunu beyan ettiği, başvurucu . şikayetlerini dile getirmek için normalin dışında bir sıklıkta ve şekilde farklı kamu kurum ve kuruluşlarına başvurularda bulunduğu (bu durumun müfettişlikçe de olağan olmadığının değerlendirildiği), bu sebeple Ankara Aile ve Sosyal

Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından konu ile ilgili olarak MG’nin “benzer şikayetlerini dile getirdiği dilekçelerinin işleme konulmamasına” dair 24.08.2022 tarihli Valilik Oluru alındığı,

5.10. Ayrıca, . ‘nin geçmişe dönük olarak Sağlık Kurulu Raporları incelendiğinde, “Tedaviye

Rağmen Çalışma Olanağı Olmayan Şizofreni”, “Hafif Düzey Mental Reterdasyon” ve “Organik

Olmayan Psikoz” tanılarının bulunduğunun anlaşıldığı, . ‘nin Huzurevinde annesini ziyaretleri sırasında ısrarcı bir tutum sergilediği, uyarılara rağmen annesine temas etmek istediği, sürekli aynı soruları sorduğu, annesinin sözel olarak kendisini ifade edemese de fiziksel olarak kendini geri çektiği, ellerini sıktığı ve başını çevirdiği, ziyaret sonlarında annesinin daha ajite bir halde olduğunun ifade edildiği, bakım personeli ve sosyal servis personelinin yaşlı . ’nin bu ziyaretlerden rahatsız olduğuna dair gözlemlerinin olduğu ve bu gözlemlerin tutanaklaştırıldığı, bu gözlemler sonucunda 21.06.2022 tarihli Vaka Tartışma ve Değerlendirme Toplantısında yaşlının üstün yararı gözetilerek yaşlının oğlu

. ile yalnız görüştürülmemesi kararı alındığı, 5.11. Ardından Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün 25.08.2022 tarih ve sayılı yazısında; adı geçen yaşlının oğlu . ile yalnız görüşmesinin ve oğlu uygun olmayan fiziki koşullarıyla birlikte yaşamasının uygun olmadığı, anne ve oğlunun görüşmelerinin kontrollü ve bir meslek elemanı eşliğinde gerçekleştirilmesinin uygun olacağının belirtildiği, 5.12. Yapılan inceleme ve araştırmalar sonucunda; bahse konu şikayetlerin gerçekliğine dair şüpheler oluştuğu, incelemelerde şikayetleri doğrulayacak herhangi bir bulgu ya da beyana rastlanılmadığı ve iddialar sübuta ermediğinden gerek idari personel gerekse bakım personeli hakkında herhangi bir işlem tesisine gerek olmadığının değerlendirildiği, Açıklamalarına yer verilmiştir.

6. Çubuk Halil Şıvgın Devlet Hastanesi tarafından düzenlenen nolu Ölüm Raporunda ise; .

16.03.2023 tarihinde saat 17:20’de bulaşıcı olmayan hastalık (doğal ölüm) nedeniyle vefat ettiği, kişiye

otopsi yapılmadığı belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

7. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 7.1. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”, 7.2. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”, 7.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 8. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun; 8.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak suretiyle, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve

davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere Kamu Denetçiliği Kurumunu oluşturmaktır.”, 8.2. “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 9. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun; 9.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; korunmaya, bakıma veya yardıma ihtiyacı olan aile, çocuk, engelli, yaşlı ve diğer kişilere götürülen sosyal hizmetlere ve bu hizmetleri yürütmek üzere kurulan teşkilatın kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklar ile faaliyet ve gelirlerine ait esas ve usulleri düzenlemektir.”, 9.2.“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Kanun, sosyal hizmetlerle ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek kişileri ve özel hukuk tüzelkişilerini, sosyal hizmet kurum ve kuruluşlarında çalışan personeli, sosyal hizmetlerden faydalananları ve faydalanacak durumda olanları kapsar.”, 9.3. “Korunmaya, bakıma, yardıma ihtiyacı olan engelli, yaşlı ve diğer kişilere ilişkin hususlar” başlıklı 26 ncı maddesinde; “Korunmaya, bakıma, yardıma ihtiyacı olan aile, engelli, yaşlı ve diğer kişilerin tespiti, incelenmesi ve bunların sosyal hizmetlerden yararlandırılmasına ilişkin esaslar bir yönetmelikle düzenlenir.”, 9.4. “Cezai sorumluluk” başlıklı 27 nci maddesinde; “Bu Kanun kapsamına giren sosyal hizmet kuruluşlarında muhafaza ve bakımlarına terkedilen şahıslara karşı herhangi bir suç işleyen kuruluş görevlileri hakkında bu suç nedeniyle genel hükümlere göre verilecek muvakkat hürriyeti bağlayıcı cezalar ile para cezaları üçte bir oranında artırılarak hükmolunur.”, 10. Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliğinin; 10.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı

Bakım ve Rehabilitasyon Merkezlerinde bakım görecek 60 yaş üzerindeki yaşlıların saptanması, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlandırılması, verilecek hizmetin tür ve niteliği ile işleyiş esaslarını belirlemek, personelin görev, yetki ve sorumluluklarını düzenlemektir.”, 10.2. “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelik, 2828 sayılı SosyalHizmetler ve Çocuk

Esirgeme Kurumu Kanunu’nun 15 incimaddesine dayanılarak hazırlanmıştır.”, 10.3. “Başvuru Merciileri” başlıklı 52 nci maddesinde; “Huzurevi ve Merkezlerde bakımgörmek isteyen yaşlılar; a) YaşadıklarımahaldekiHuzurevi ve/veya MerkezMüdürlüğüne, b) İlçe SosyalHizmetler

Şube Müdürlüğüne, c) İl SosyalHizmetler Müdürlüğüne, d) GenelMüdürlüğe bir dilekçe ile başvuruda bulunabilir. Mülki idare amirleri, muhtarlar, kolluk kuvvetleri, belediye başkanlıkları, diğer kamu kurum ve kuruluşları ile vatandaşlar tarafından il müdürlüklerine bildirilen acil durumdaki yaşlılar için, kabulsüreci başlatılır. Basın yayın organlarındaki haberler de bildirimolarak kabuledilir.”, 10.4. “Ücret durumu” başlıklı 62 nci maddesinde; “Kuruluş yaşlılarından alınacak aylık bakımücreti, oda, yatak, yemek ve bakımgiderlerini kapsar. Ücrete ilişkin genelesaslar aşağıdakişekilde düzenlenmiştir. a)Sosyal inceleme raporu dayanak alınarak;kanunen bakmakla yükümlü kimsesi olmayan,sosyal güvenlik kuruluşlarından emekli,dul ve yetimaylığı almayan ,yapılacak araştırmalar

sonucunda adına kayıtlı menkul ve gayrimenkulu bulunmadığı ya da adına kayıtlı gayrimenkulu olup da, sağladığı gelirle yaşamını sürdüremeyeceğinin saptanması sonucunda yoksulluk belgesi düzenlenen yaşlılar ile kanunen bakmakla yükümlü kimsesi olup da, yükümlülerin ekonomik gücünün yeterli olmadığısaptanan yaşlılar ücretsiz, ekonomik gücü yeterli olup da, sosyal yoksunluk içinde bulunan yaşlılar ise ücretli olarak kabuledilir. b)Bakımücretini yaşlı yakınlarının ödemesi halinde ödemeyi üstlenenden, yüklenme senedialınır.”, 10.5. “Tedavi yardımının verilme esasları” başlıklı 69 uncu maddesinde; “Tedavi yardımının verilme esaslarıaşağıda belirtildiği gibi düzenlenmiştir. a)Yaşlıların sevki öncelikle kuruluş tabipliğine, yok ise sağlık ocağı veya devlet hastanesine yapılır. Devlet hastanesi gerekli görür ise, kamu kurum ve kuruluşları ile üniversite hastanelerine sevk edebilirler. Üniversite hastanesince sürekli kontrolü uygun görülenler, doğrudan üniversite hastanesine sevk edilir. b)Uzman tabip tarafından uygun görülen işitme cihazları, çeşitli protez ve ortezler, tedavi cihaz ve malzemelerinin kuruluş müdürlüğünce veya resmi sağlık kurumve kuruluşlarınca sağlanmasıesastır. c)Ücretli yaşlıların tedavi giderleri aylık bakımücretinin dışında olup, kendileri tarafından karşılanır. d)Ücreti yakınları tarafından ödenenlerin ilaç ve tedavimasraflarını karşılamak ve tedavisini yaptırmak yaşlı yakınlarının yükümlülüğündedir.

e)Kuruluş müdürlüğü kendi başına hastane işlemlerini yapamayacak durumdaki yaşlılara eşlik edecek personel ve araç sağlamakla yükümlüdür.”, Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

11. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Bahse konu şikâyet başvurusunda özetle; adı geçen, annesi Fatma Güler’in Çubuk Süleyman Demirel

Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezinde kaldığı süre boyunca yaşadığı ihmaller nedeniyle vücudunda yaraların oluştuğunu, Kuruluş tarafından tedavi ettirilmediğinden defalarca kendi imkanlarıyla annesini hastaneye götürmek zorunda kaldığını, tedavi ücretlerinin kendisi tarafından karşılandığını, Kuruluşta annesine gereği gibi bakılmadığını ve bu durumun bilgi belgelerle sabit olduğunu iddia etmiş olup, şikayeti hakkında inceleme başlatılmasını ve ilgililer hakkında gereğinin yapılmasını talep etmiştir.

13. Bilindiği üzere, Anayasada devletimizin nitelikleri sayılırken “sosyal devlet” ilkesine açıkça vurgu yapılmış olup, bu ilkeye göre özellikle çocuklar, kadınlar, yaşlılar, engelliler gibi toplumdaki dezavantajlı grupların korunması için özel düzenlemeler yapılması gereği hasıl olmuştur. Bu bağlamda T.C.

Anayasasının 5, 10 ve 61. maddeleri ile 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu, 5378 sayılı Kanun, 2022 sayılı Kanun, 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu ve bu kanunların uygulanmasına dair yönetmeliklerde yer alan pek çok maddede dezavantajlı gruplara tanınan haklar güvence altına alınacak şekilde düzenlemeler yapılmıştır.

14. Ayrıca, Anayasa ve kanunlarla kamu hizmetlerini yerine getirmekle görevli kılınan idareler, bu görevlerini yerine getirirken hizmetten yararlananlar bakımından bir takım zararlara yol açarlar ise hukuk devleti ilkesi gereği idare hukuku kurallarına göre sorumlu tutulurlar. Hukuk devleti ilkesini benimseyen pek çok hukuk sisteminde olduğu gibi, Türk hukukunda da anayasal bağlamda idarenin sorumluluğu esası benimsenmiştir. Hizmet kusuru ise yargı içtihatları ile geliştirilmiş olan, idare hukukuna özgü ve zaman

içinde değişken bir özellik gösteren bir kusur türüdür. Genel olarak kamu hizmetlerinde görülen aksaklık, eksiklik olarak ifade edilmektedir (http://tbbdergisi.barobirlik.org.tr/m2021-153-1969).

15. Diğer taraftan, Anayasa Mahkemesi kararlarında da yer verildiği üzere Disiplin hukuku kurumun iç düzenini korumayı amaçlayan ve bunun için kamu görevlilerinin mevzuata, çalışma düzenine, hizmetin gereklerine aykırı fiillerine yönelik olarak uygulanacak yaptırımları ve bu yaptırımların uygulanmasındaki usul ve esasları düzenleyen bir hukuk alanıdır. Disiplin cezaları da kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi, kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme de sahiptir.

16. Öte yandan, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunun 2 nci maddesinde sosyal hizmetlerin kimleri kapsayacağı ile aynı Kanunun 26 ncı maddesinde “Korunmaya, bakıma, yardıma ihtiyacı olan aile, engelli, yaşlı ve diğer kişilerin tespiti, incelenmesi ve bunların sosyal hizmetlerden yararlandırılmasına ilişkin esaslar bir yönetmelikle düzenlenir.” hükmüne yer verilmiş olup, bu kapsamda kurulan Huzurevi

Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri, 60 yaş ve üzerindeki yaşlı kişileri huzurlu bir ortamda korumak, bakmak ve bu kişilerin sosyal ve psikolojik gereksinimlerini karşılamak amacıyla kurulan yatılı sosyal hizmet kuruluşlarıdır. Kuruluşta yaşlılardan alınacak aylık bakım ücreti, oda, yatak, yemek ve bakım giderlerini kapsamaktadır. Bahse konu kuruluşlara kabulü yapılacak yaşlılar hakkında mesleki elemanlar tarafından sosyal inceleme raporları hazırlanmakta, rapora istinaden; kanunen bakmakla yükümlü kimsesi olmayan, sosyal güvenlik kuruluşlarından emekli, dul ve yetim aylığı almayan, yapılacak araştırmalar sonucunda adına kayıtlı menkul ve gayrimenkulü bulunmadığı ya da adına kayıtlı gayrimenkulü olup da sağladığı gelirle yaşamını sürdüremeyeceğinin saptanması sonucunda yoksulluk belgesi düzenlenen yaşlılar ile kanunen bakmakla yükümlü kimsesi olup da yükümlülerin ekonomik gücünün yeterli olmadığı saptanan yaşlılar ücretsiz, ekonomik gücü yeterli olsa da sosyal yoksunluk içinde bulunan yaşlılar ise ücretli olarak kuruluşlara kabul edilmektedir.

17. Bu itibarla, somut başvuru hakkında yapılan inceleme neticesinde; adı geçenin, Ankara Aile ve Sosyal

Hizmetler İl Müdürlüğüne bağlı Çubuk Süleyman Demirel Huzurevi, Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon

Merkezi ilgilileri hakkında öne sürdüğü iddialara ilişkin ilk olarak 17.05.2022 tarihinde Kamu

Denetçiliği Kurumuna başvurduğu, konunun hassasiyetine binaen şikâyet dilekçesinde yer alan iddialar ile ilgili olarak yerinde ve personelin ifadelerine de başvurulmak suretiyle gerekli inceleme ve araştırmanın yapılması, sorumluluğun tespiti halinde ilgililer hakkında gerekli işlemlerin yürütülmesi ve sürecin takip edilmesi için başvuru ile ilgili olarak Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş

Başkanlığına 15/06/2022 tarihli “Gönderme Kararı” verildiği, Kurumumuz talebine istinaden anılan

Başkanlığın cevabi yazısında ise özetle; bahse konu şikayet hakkında Bakanlık Oluru doğrultusunda inceleme/soruşturma yapmak üzere müfettiş görevlendirildiği, ayrıca müşteki tarafından Başkanlıklarına intikal eden 26.07.2022 tarihli ve 28.07.2022 tarihli dilekçelerin de görev kapsamında ilgili müfettişe iletildiği, söz konusu inceleme/soruşturma süreci halen devam ettiğinden görevin bitimine müteakip

Kurumumuza ayrıca bilgi verileceği belirtilmiş olup, yürütülen inceleme/soruşturma süreci hakkında başvurucu ile görüşülerek gerekli bilgilendirmenin yapıldığı belirtilmiştir.

18. Akabinde, adı geçenin anılan Huzurevinde yaşanan sistematik ihmaller ve kötü muamele sebebiyle annnesi . ’nin sağlığının iyice bozulduğunu, annesine kendisinin bakabilmesi için gereğinin yapılmasını talep ettiği 03.08.2022 tarihli dilekçesi ile yeniden Kurumumuza başvurduğu anlaşıldığından

anılan Teftiş Başkanlığı ile yeniden iletişime geçilerek, bu defa bahse konu şikayet hakkında yürütülen soruşturmaya ilişkin tüm bilgi ve belgelerin çok ivedi bir şekilde Kurumumuza gönderilmesi istenmiştir.

19. Bu kapsamda, anılan Başkanlığın cevabi yazısı ile başvurucunun iddiaları hakkında Kurumumuz talebine istinaden yapılan inceleme neticesinde düzenlenen Müfettiş İnceleme Raporu tüm ekleriyle birlikte eksiksiz olarak Kurumumuza gönderilmiş olup, bahse konu İnceleme Raporu ve eklerinde özetle; 19.1. . ’nin Huzurevine yerleştirilme işleminin Bala SYD Vakfı tarafından düzenlenen sosyal inceleme raporuna istinaden yapıldığı, ilgili raporda “%50 oranında engelli oğluyla birlikte yaşayan 81 yaşında

ileri derece Alzheimer hastası, demansa bağlı davranış bozukluğu tanısı ve sağlığı açısından 19.04.2021 tarihli sabitleme raporunun olduğu, bunun yanı sıra yatağa bağımlı, konuşma ve iletişim becerilerini yitirmiş kısıtlı bir yaşlı olduğu, mevcutta hipertansiyon ve kalp yetmezliği tanılarının bulunduğu, 19.2. . adından bir oğlu ve adında bir kızının olduğu, kızının

Bala Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından annesine vasi olarak atandığı, sonrasında ailevi sebeplerden dolayı vasilikten çekilmek istediğini belirttiğinden aynı Mahkeme tarafından vasiliğinin kaldırıldığı, akabinde oğlu . nin Bala Sulh Hukuk Hakimliğine verdiği dilekçe ile annesinin vasiliğinin kendisine verilmesini talep ettiği, anılan Mahkeme tarafından adı geçenin annesinin bakımını sağlayıp sağlayamayacağına dair incelemenin yapılmasının istendiği, konuya ilişkin olarak Gölbaşı SHM tarafından yapılan inceleme sonrasında düzenlenen Sosyal İnceleme Raporunda; adı geçenin yaşadığı yerin olumsuz koşullarda olduğu, sağlıklı bir ortamın bulunmadığı, kendisinin kısıtlı olduğu ve sağlıklı düşünemediği, annesinin bakımını üstlenebilecek durumda olmadığı, annesinin kuruluş bakımında kalmaya devam etmesinin uygun olacağı değerlendirildiğinden Mahkeme tarafından Av.

. ‘nin adı geçen yaşlıya re’sen vasi olarak atandığı, 19.3. Bunun yanı sıra Bala Sulh Hukuk Mahkemesinin, anılan Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon

Merkezine hitaplı 10.11.2021 tarihli yazısı ile ” . ‘nin defalarca annesine vasi olarak atanmak istediğini ve taleplerinin mahkeme tarafından reddedildiğini, tekrar vasilik talebinde bulunduğunu ve konu ile ilgili gerekli bilgilerin Kuruluş tarafından Mahkemeye bildirilmesini” talep ettiği, buna istinaden Kuruluş tarafından hazırlanan bilgi notunda; . ile ilgili tüm hizmetlerin eksiksiz sağlandığı, . ‘ye ait sağlık takibi kartı ve hastane sevk formlarının mahkemeye sunulduğu, . ‘nin annesinin bakımını sağlayamayacağı yönünde bilgilerin bulunduğu sosyal inceleme raporuna yer verildiği, ayrıca başvurucu tarafından farklı tarihlerde anılan Huzurevine verilen dilekçelerde annesini yanına almak isteğini yinelediği ve taleplerin Kurum tarafından yapılan incelemeler sonrasında reddedildiğinin de belirtildiği, 19.4. Yapılan dosya incelemelerinde; yaşlı . Kuruluş bakımına alındıktan sonra ortaya çıkan hastalıklarına (göz ve cilt ile ilgili şikayetlerinde) ilk müdahalenin Kuruluş tarafından yapıldığı, tedavisinin tam ve zamanında başlatılmasının sağlandığı, ancak bahsi geçen dönem pandemi dönemine

denk geldiğinden ve zorunlu haller dışında Kuruluştan dışarı çıkılmadığından bu süreçte ilgili

Yönetmeliğin 69/d maddesinde yer alan “Ücreti yakınları tarafından ödenenlerin ilaç ve tedavi masraflarını karşılamak ve tedavisini yaptırmak yaşlı yakınlarının yükümlülüğündedir.” hüküm gereği yakınlarından destek istendiği, yaşlının sağlık işlemleri ile ilgili olarak kızı . . ’nün isteği doğrultusunda oğlu . ile iletişime geçildiği ve sürecin devamının . tarafından yürütüldüğü, o süreçte yaşlının 16 kez cildiye, kalp-damar ve göz poliklinikleri olmak üzere hastaneye götürüldüğü, bunların bir kısmının kontrol muayenesi bir kısmının da NİR ya Doppler gibi görüntüleme amacıyla olduğu, ayrıca o dönemde Kuruluşta uyuz salgını olduğundan diğer birçok yaşlı gibi . ’nin de uyuz hastalığına yakalandığı, bu sebeple Çubuk Halil Şıvgın Devlet Hastanesi Cildiye Polikliniğine götürüldüğü ve yaşlıya alerji tanısı konulduğu, Kuruluştaki uyuz salgınına ilişkin hem kurum bazında hem de bireysel bazda gerekli önlemlerin alındığının anlaşıldığı, 19.5. . ‘nin bakım ve sağlığının sistematik bir şekilde ihmal edildiğine dair iddialar ve görüntüler bir arada değerlendirildiğinde; başvurucu . ’nin annesini hastaneye götürdüğü günlerde vücudunun çeşitli bölgelerini şahsi kamerası ile kayıt altına aldığı ve görüntüleri şikayetlerine konu ettiği, bir yandan da annesinin kendi sağlığı açısından sabitlenmesi gerektiğine dair doktor raporunun bulunduğu ancak bahsi geçen görüntülerde . ’nin sabitlenmediğinin görüldüğü, bu nedenle yara vb. görüntülerin ne zaman ve ne koşulda oluştuğunun şüpheli olduğu, ayrıca yaşlı ile birebir çalışan sağlık ve bakım personelinin . tarafından iddia edilen yara görüntülerini gördüklerine dair herhangi bir tanık beyanının olmadığı, aksine bazı bakım personelinin yaşlının oğlu tarafından hastaneden getirildiğinde çok bakımsız ve kirli olduğuna tanıklık ettiklerini dile getirdikleri, şikayet üzerine konu ile ilgili olarak

Mahkeme talimatıyla Dr. . tarafından yerinde Bilirkişi Raporu düzenlendiği, söz konusu

Raporda yaşlının bakım ve sağlık süreçlerinde herhangi bir ihmalin olmadığı, yaşlının C kronik rahatsızlıkları dışında herhangi bir akut hastalığının bulunmadığı, genel sağlık durumunun iyi olduğu ve yatak yaralarının olmadığının belirtildiği, 19.6. Bununla birlikte, yürütülen inceleme/soruşturma kapsamında talep edilen (müfettiş tarafından) ve yaşlı . ’ye ait yara görüntülerinin değerIendirildiği bilirkişi incelemesinde ise; üç ayrı branştan hekimin bulunduğu bir heyet tarafından . ’nin şahsi kamerası ile kayıt altına alınmış olan yaşlıya ait yara görüntülerinin incelendiği, bu inceleme sonucunda bakım hizmetine ilişkin herhangi bir ihmale dair bulguya rastlanmadığının belirtildiği, anılan Yönetmelik maddeleri gereğince yaşlının oğlu tarafından hastaneye götürülmesi, hastane iş ve işlemlerini yürütmesinde de Kuruluşun herhangi bir kusur ya da ihmalin olmadığı, bu sebeple yaşlının yaklaşık bir buçuk yıldır sistematik ihmaller yüzünden vücudunu yaraların sardığı, Huzurevinin aciz kalması sebebiyle annesinin tedavisini oğlu olarak kendisi tarafından yaptırılmasının Kuruluşça talep edildiği ve tedavisinin kendi imkanlarıyla yaptırıldığı iddialarının asılsız olduğu kanaatine varıldığı, yapılan incelemede bahsi geçen iddiaları sübuta erdirecek herhangi bir bulguya rastlanmadığı, 19.7. Diğer taraftan, . ’nin vasilik başvurularının mahkemece reddedildiği, adı geçenin annesinin bakımını sağlayamayacağının hakkında düzenlenmiş olan SİR’ler ile sabit olduğu, . Kuruluşta tutulan dosyası incelendiğinde, oğlu . ’nin benzer şikayetlerini içerir 3 ALO 183 başvurusu, 1 CİMER başvurusu, 6 Kuruluşa yazılı başvurusu, Gölbaşı Sosyal Hizmet Merkezine başvurusu ve son olarak

Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurusunun bulunduğu, ayrıca halihazırda Müfettişlikçe yürütülen inceleme süreci başladıktan sonra da . ’nin, Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı, CİMER ve Kamu

Müdürlüğüne, 10 kere CİMER ‘e, 50 den fazla olmak züere ALO 183 hattına, 4-5 kere Aile ve Sosyal

Hizmetler Bakanlığı Yaşlı Bakım Hizmetleri Genel Müdürlüğüne, 5 kere Valiliğe, 1 kere Kamu

Denetçiliği Kurumuna ve son olarak Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına yazılı ve sözlü başvurularda bulunduğunu beyan ettiği, başvurucu . şikayetlerini dile getirmek için normalin dışında bir sıklıkta ve şekilde farklı kamu kurum ve kuruluşlarına başvurularda bulunduğu (bu durumun müfettişlikçe de olağan olmadığının değerlendirildiği), bu sebeple Ankara Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından konu ile ilgili olarak “benzer şikayetlerini dile getirdiği dilekçelerinin işleme konulmamasına” dair Valilik Oluru alındığı, 19.8. Ayrıca, . ‘nin geçmişe dönük olarak Sağlık Kurulu Raporları incelendiğinde, “Tedaviye

Rağmen Çalışma Olanağı Olmayan Şizofreni”, “Hafif Düzey Mental Reterdasyon” ve “Organik

Olmayan Psikoz” tanılarının bulunduğunun anlaşıldığı, alınan ifadelerde . ‘nin Huzurevinde annesini ziyaretleri sırasında ısrarcı bir tutum sergilediği, uyarılara rağmen annesine temas etmek istediği, sürekli aynı soruları sorduğu, annesinin sözel olarak kendisini ifade edemese de fiziksel olarak kendini geri çektiği, ellerini sıktığı ve başını çevirdiği, ziyaret sonlarında annesinin daha ajite bir halde olduğunun beyan edildiği, bakım personeli ve sosyal servis personelinin yaşlı . ’nin bu ziyaretlerden rahatsız olduğuna dair gözlemlerinin olduğu ve bu gözlemlerin tutanaklaştırıldığı, bu gözlemler sonucunda 21.06.2022 tarihli Vaka Tartışma ve Değerlendirme Toplantısında yaşlının üstün yararı gözetilerek yaşlının oğlu . ile yalnız görüştürülmemesi kararı alındığı, ardından konuya ilişkin

Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün yazısında ise yaşlı . ’nin oğlu . ile yalnız görüşmesinin ve oğlu uygun olmayan fiziki koşullarıyla birlikte yaşamasının uygun olmadığı, anne ve oğlunun görüşmelerinin kontrollü ve bir meslek elemanı eşliğinde gerçekleştirilmesinin uygun olacağının belirtildiği, 19.9. Yapılan inceleme ve araştırmalar sonucunda; bahse konu şikayetlerin gerçekliğine dair şüpheler oluştuğu, incelemelerde şikayetleri doğrulayacak herhangi bir bulgu ya da beyana rastlanılmadığı ve iddialar sübuta ermediğinden gerek idari personel gerekse bakım personeli hakkında herhangi bir işlem tesisine gerek olmadığının değerlendirildiği, Açıklamalarına yer verilmiştir.

20. Diğer taraftan, somut başvuru hakkında inceleme süreci devam ederken başvurucu . tarafından

Kurumumuz bilgilendirme biriminin de defalarca arandığı, her defasında ilgili personel tarafından kendisine gerekli bilgilendirmenin yapıldığı, en son 27.03.2023 tarihinde Kurumumuzu tekrar arayarak annesinin vefat ettiğini bildirmesi üzerine başvurucu ile yapılan telefon görüşmesinde, annesinin ölümünün şüpheli olduğunu ifade ettiği, bunun üzerine kendisine ölüme ilişkin otopsi yapılıp yapılmadığının sorulduğu, başvrucu annesine kıyamadığı için otopsi yapılmasını kabul etmediğini, konuya ilişkin herhangi bir suç duruyurusunda da bulunmadığını beyan etmiştir. Yapılan görüşmede yaşlı

’nin vefat ettiği öğrenildiğinden vakit geçirilmeksizin ilgili Huzurevi Müdürü . ile görüşülmüş, başvrucu . ’nin tüm şikayetleri ile yaşanılan sürece ilişkin tüm bilgiler tekrar kendisinden alınmış ve yaşlıya ait ölüm tutanağı ile gerekli tüm bilgi/belgelerin gönderilmesi talep edilmiştir. Bu kapsamda, adı geçen yaşlıya ait Çubuk Halil Şıvgın Devlet Hastanesi tarafından düzenlenen nolu Ölüm

Raporunda; . ’nin 16.03.2023 tarihinde saat 17:20’de bulaşıcı olmayan hastalık (doğal ölüm) nedeniyle vefat ettiği anlaşılmış olup, yaşlının ölümü ile ilgili olarak Savcılıkca otopsi talebinde bulunulmadığı gibi müştekinin de bu yönde bir talebi olmadığı belirtilmiştir.

21. Bu itibarla, her ne kadar başvurucu . annesi . ’nin anılan Huzurevinde kaldığı süre boyunca yaşadığı ihmaller nedeniyle vücudunda yaraların oluştuğunu, Kuruluş tarafından tedavi ettirilmediğinden defalarca kendi imkanlarıyla annesini hastaneye götürmek zorunda kaldığını, tedavi ücretlerinin kendisi tarafından karşıladığını, Kuruluşta annesine gereği gibi bakılmadığını ve bu durumun bilgi belgelerle sabit olduğunu iddia etmiş ise de yukarıda da izah edildiği üzere Kurumumuz talebine istinaden başvurucunun talebine ilişkin iddiaların Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş

Başkanlığınca görevlendirilen Bakanlık Müfettişi tarafından araştırıldığı, düzenlenen İnceleme

Raporunda bahse konu iddiaların bilirkişi raporları ile birlikte ilgililerin ifadelerine de başvurulmak suretiyle detaylı olarak incelendiği, yapılan incelemede Çubuk Huzurevinde kaldığı süre içinde bakım ve tedavisinin ihmal edildiği ve kötü muameleye maruz kaldığı konusunda ziyaretlerinde annesini ajite etmesi nedeniyle annesiyle görüşmelerinin kontrollü ve bir meslek elemanı eşliğinde gerçekleştirilmesine karar verilen müştekinin iddialarını sübuta erdirecek herhangi bir bulguya rastlanmadığı, kaldı ki Savcılığa da intikal ettirilen şikayetlerle ilgili olarak gerekli incelemelerin yapıldığı, gerek Savcılık soruşturması ve gerekse Müfettiş incelemesi sonucunda Kuruluş yöneticileri ve personeli tarafından yaşlı . hakkında yürütülen iş ve işlemlerde usul ve esasa ilişkin herhangi bir eksikliğin olmadığı ve yaptırım gerektiren bir fiil bulunmadığından bu haliyle idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatına varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak

Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı görülmüştür.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

23. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, yetkili ve görevli İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın, BAŞVURANA, ENGELLİ VE YAŞLI HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İLE

ANKARA AİLE VE SOSYAL HİZMETLER İL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi