İç denetçilerin silah taşıma ruhsatı talebi, merkezi yönetim kapsamındaki teftiş ve denetim görevlileri arasında yer almadığında nasıl değerlendirilir (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Danıştay kararında, Hacettepe Üniversitesinde iç denetçi olarak görev yapan başvuranın silah taşıma ruhsatı talebi, ilgili mevzuat çerçevesinde incelenmiştir. Başvuran, 5018 sayılı Kanun kapsamında yer alan iç denetçilerin, silah taşıma ruhsatı verilmesi gereken kamu görevlileri arasında olmadığını öne sürmüştür. Ancak, Yönetmelik ve Genelge hükümleri uyarınca, yalnızca merkezi yönetim kapsamında bulunan ve asli görevleri teftiş ve denetim olan kamu görevlilerine silah taşıma ruhsatı verilebileceği belirtilmiştir.

İlgili mevzuatta, silah taşıma ruhsatı verilebilecek kamu görevlileri açıkça tanımlanmış olup, başvuranın görev yaptığı üniversitenin bu kapsamda yer almadığı sonucuna varılmıştır. Danıştay, silah taşıma ruhsatı almanın herkes için tanınmış bir hak olmadığını ve bu konuda yapılan düzenlemelerin kamu düzeni ve güvenliği açısından sınırlamalar getirebileceğini vurgulamıştır. Nihayetinde, başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/16833-S.21.26966

BAŞVURU NO : 2021/12611

KARAR TARİHİ : 30/11/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI

Silah taşıma ruhsatı hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 20/07/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran; Hacettepe Üniversitesinde iç denetçi olarak görev yaptığını, asli görevinin denetim ve teftiş yapmak olduğunu, görev yaptığı üniversitenin 5018 sayılı Kanun’da (II) sayılı cetvelde yer aldığını ve merkezi yönetim kapsamında olduğunu, ancak; tarafına silah taşıma ruhsatı verilmesi yönündeki talebinin reddedildiğini belirterek Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (4) numaralı alt bendinde düzenlenmiş olan, “e) Özellik arzeden görev yapanlardan;… 4) Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve merkezi yönetim kapsamında yer alan diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli görevleri ve kadroları teftiş ve denetim olan kamu görevlileri ile Sayıştay başraportör, raportör, başsavcı, savcı, denetçi ve denetçi yardımcılarına” hükmü uyarınca tarafına silah taşıma ruhsatı verilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. İçişleri Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünün başvuru konusuna ilişkin 01/10/2021 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; başvuranın 2021 yılı içerisinde Ankara Emniyet

Müdürlüğü Silah ve Patlayıcı Maddeler Şube Müdürlüğü Taşıma Büro Amirliğine şahsi başvuru kaydının bulunmadığı, ancak bilgi alma talebi ile müracaat ettiği ve görevli personel tarafından kendisine sözlü olarak bilgilendirmenin yapıldığı, Silah Ruhsat İşlemleri Birleştirilmiş Genelgesi’nde, 5018 sayılı Kanun kapsamında (II) sayılı cetvelde belirtilen iç denetçilerin, ilgili Yönetmelik’in 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamına girmediğinin belirtildiği, başvuranın görev yaptığı

Hacettepe Üniversitesinin de 5018 sayılı Kanunun (II) sayılı cetvelinde yer aldığı ve başvuranın görevinin

merkezi denetim olmadığı, bu sebeple kendisine mezkûr hüküm kapsamında kamu görevlisi silah taşıma ruhsatı düzenlenemeyeceği belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde: “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği

Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinde: “Ateşli silahları ancak;… 3. Cumhurbaşkanı kararı ile silah taşıyabileceklerine karar verilen Devlet, belediye, özel idare ve kamu iktisadi teşebbüsleri memur ve mensupları, …taşıyabilirler veya mesken ya da işyerinde bulundurabilirler.”

6. 01/06/1991 tarih ve 20888 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer

Aletler Hakkında Yönetmelik’in; “Silah taşımalarına izin verilen kamu görevlileri” başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (4) numaralı alt bendinde: “Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (1), (2), (3) ve (6) numaralı bentleri uyarınca silah taşımalarına karar verilenler; … e)

Özellik arzeden görev yapanlardan;… 4) Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve merkezi yönetim kapsamında yer alan diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli görevleri ve kadroları teftiş ve denetim olan kamu görevlileri ile Sayıştay başraportör, raportör, başsavcı, savcı, denetçi ve denetçi yardımcılarına,”

7. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 18/04/2013 tarihli Silah Ruhsat İşlemleri

Birleştirilmiş Genelgesi’nin; “Silah Ruhsat İşlemleri” başlıklı Birinci Bölümü’nün “Silah Taşıma

Ruhsatı Verilecek Kamu Görevlileri” başlıklı 5’inci maddesinin 5.5.(8/1-e-4): Teftiş ve Denetim görevlileri alt başlığında: “8’inci maddenin birinci fıkrasının (e) bendinin (4) numaralı alt bendine göre silah taşıma ruhsatı verilebilmesi için ilgilinin merkezi idareye bağlı kurumlarda görevli olmaları gerekmektedir. Belediye ve bağlı kuruluşları merkezi idareye bağlı kamu kurumu sayılmadıkları için, bu kurumlarda görev yapanlar bent kapsamında değerlendirilmeyecektir.

Tarım Kredi Kooperatifleri ve birliklerinde görevli müfettişler, Dış Ticaret Standardizasyon Genel

Müdürlüğünde görevli denetmenler, 5018 sayılı Kamu mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında (II)

sayılı cetvelde belirtilen iç denetçiler Yönetmelik’in 8/1-e-4 maddesi kapsamına girmemektedir.

5018 sayılı Kamu mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında (I) sayılı cetvelde belirtilen genel bütçeli

idarelerde görev yapan iç denetçiler “merkez denetim elemanı” oldukları ve Türkiye düzeyinde denetim yaptıklarından kamu görevlisi silah taşıma ruhsatı verilebilecektir.”

Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9. Hacettepe Üniversitesinde iç denetçi olarak görev yapan başvuran, kendisine Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında silah taşıma ruhsatı verilmesini talep etmektedir.

10. Silah ruhsatlarına ilişkin işlemler; 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler

Hakkında Kanun, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik ve 2013/20 sayılı Silah Ruhsat İşlemleri Birleştirilmiş Genelgesi hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir.

11. İlgili mevzuatta, silah taşıma ruhsatı verilebilecek kamu görevlilerine ve meslek mensuplarına ayrıntılı bir şekilde yer verilmiş olup mezkûr Yönetmelik’in 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (4)

numaralı alt bendinde, Cumhurbaşkanlığı ve bakanlıklar ile birlikte merkezi yönetim kapsamında yer alan diğer kamu kurum ve kuruluşlarında asli görevleri ve kadroları teftiş ve denetim olan kamu görevlileri de silah taşımalarına izin verilen kişiler arasında sayılmıştır.

12. İlgili Yönetmelik’te merkezi yönetim kapsamında yer alan diğer kamu kurum ve kuruluşlarından kastın ne olduğu hususunda bir düzenleme yer almamakla birlikte Silah Ruhsat İşlemleri Birleştirilmiş

Genelgesi’nde merkezi yönetim kapsamında yer alan ve bu kapsamda silah taşıma ruhsatı verilebilecek kamu görevlilerine ilişkin ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir.

13. Mezkûr Genelge’nin silah taşıma ruhsatı verilecek kamu görevlileri başlıklı 5’inci maddesinde, Yönetmelik’in 8’inci maddenin birinci fıkrasının (e) bendinin (4) numaralı alt bendine göre silah taşıma ruhsatı verilebilmesi için ilgililerin merkezi idareye bağlı kurumlarda görevli olmaları gerektiği, 5018 sayılı

Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında (II) sayılı cetvelde belirtilen iç denetçilerin

Yönetmelik’in 8/1-e-4 maddesi kapsamına girmediği, 5018 sayılı Kanun kapsamında (I) sayılı cetvelde belirtilen genel bütçeli idarelerde görev yapan iç denetçiler, “merkez denetim elemanı” oldukları ve Türkiye düzeyinde denetim yaptıklarından kamu görevlisi silah taşıma ruhsatı verilebileceği belirtilmiştir.

14. Danıştay 15. Dairesinin 22/05/2018 tarihli ve E.2015/7501, K.2018/5115 sayılı kararında da silah taşıma ruhsatı verilmesinin herkese tanınmış bir hak olmadığı şu şekilde ifade edilmiştir: “Kamu düzeninin, genel asayişin, kamu yararının korunması amacıyla temel hak ve hürriyetlerin, Anayasa’nın sözüne ve ruhuna uygun olarak Kanunla sınırlanabileceği Anayasa kuralıyla benimsenmiş olmakla birlikte, silah taşıma ya da bulundurma ruhsatı almanın herkese tanınmış temel bir hak ve özgürlük olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Belirlenen çerçevede, silah taşıma ve bulundurmaya ilişkin yapılan düzenlemelerde konuya özgü kurallara yer verilmesinin ve dayanağı Kanun hükümlerini aşmamak üzere sınırlamalar yapılabileceğinin kabulü gerekmektedir.”

15. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik ve Silah

Ruhsat İşlemleri Birleştirilmiş Genelgesi’nin ilgili hükümlerinde, asli görevleri ve kadroları teftiş ve denetim olan kamu görevlilerinden hangilerine silah taşıma ruhsatı verileceğinin açık bir şekilde belirlendiği ve 5018 sayılı Kanun’da (II) sayılı cetvelde sayılmış olan üniversitelerde iç denetçi olarak görev yapan kamu görevlilerine bu kapsamda silah taşıma ruhsatı verilemeyeceğinin ifade edildiği, dolayısıyla

Hacettepe Üniversitesinde iç denetçi olarak görev yapan başvurana ilgili Yönetmelik’in 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında silah taşıma ruhsatı verilmemesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı anlaşılmış olup tüm bu sebeple başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak

Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı anlaşılmıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca gerekçeli ret kararının başvurana tebliğinden itibaren varsa dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın, Başvurana ve İçişleri Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Sadettin KALKAN

Kamu Başdenetçisi V.