|
ÖZET: Adaylar, eğitim kurumlarına gerekli belgelerle başvurarak, eğitim kurumlarının ön incelemesinden geçeceklerdir. Uygun bulunan adaylar eğitime alınacak ve eğitim tamamlandıktan sonra, 13/06/2016 tarihli duyuruda belirtilen belgeler, Genel Müdürlük tarafından ilan edilen sınav başvuru evrakı teslim tarihinden önce eğitim kurumları tarafından Genel Müdürlüğe gönderilecektir. İSG-KATİP kayıtları göz önünde bulundurularak, en az üç yıl fiili çalışma süresini tamamlayan adaylar sınav listesine dahil edilecektir. Uygun bulunmayan adayların (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimleri iptal edilecek ve durumları resmi yazıyla bildirilecektir.
13/06/2016 tarihli duyuruda, OSGB bünyesinde fiilen çalışan iş güvenliği uzmanlarının yalnızca dışa görevlendirme ile hizmet verdiği sürelerin fiili çalışma süresi olarak kabul edileceği belirtilmiştir. 16 Aralık 2017 tarihinde yapılacak sınav için, sınava katılma koşulları Genel Müdürlük tarafından ilan edilecektir. Adayların başvuru koşullarını taşıyıp taşımadıkları kontrol edilecek ve uygun görülenlerin bilgileri ÖSYM’ye iletilecektir. İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin etkin bir şekilde sunulabilmesi için İSG-KATİP sistemi oluşturulmuş ve tüm işyerlerinin bu sistemi kullanması zorunlu hale getirilmiştir. İş güvenliği uzmanlarının görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitimleri, ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenmiştir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, iş güvenliği uzmanlarının belgelendirilmesi ve eğitim süreçlerini düzenlemekte, bu alanda yürütülecek işlemlerin hukuka uygun olmasını sağlamaktadır. İdarenin, iş güvenliği uzmanlarının fiili çalışma sürelerini belirlerken yalnızca dışa görevlendirme sözleşmelerini dikkate alması, hukuka uygun bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. |
belgelerle birlikte eğitim kurumlarına başvuracağı, eğitim kurumu tarafından ön inceleme yapılarak ve uygun bulunan adayların eğitime alınacağı, eğitimin tamamlanmasını müteakip yapılacak ilk sınavdan önce 13/ 06/ 2016 tarihinde yayınlanan duyuruda belirtilen belgelerin, Genel Müdürlük tarafından ilan edilen sınav başvuru evrakı teslimi için son başvuru tarihinden önce eğitim
Kurumlarınca Genel Müdürlüğe gönderildiği, belgelerin İSG-KATİP kayıtları da dikkate alınarak incelendiği ve en az 3 yılı fiili çalışma süresini tamamladığı tespit edilen adayların sınav listesine eklendiği, durumları uygun bulunmayan adayların (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimlerinin iptal edilerek durumun resmi yazı ile bildirildiği,
2.3) 13/ 06/ 2016 tarihinde Genel Müdürlük tarafından “İş Güvenliği Uzmanlarının Ve Eğitim
Kurumlarının Dikkatine” başlıklı duyuruda;
“Not- 1: OSGB bünyesinde fiili çalışan iş güvenliği uzmanlarının yalnız dışa görevlendirme yapılarak firmalara hizmet verdiği dönem fiili çalışma süresinden sayılmaktadır . OSGB içe görevlendirmeleri fiili çalışma olarak değerlendirilmemektedir .” ifadelerine yer verildiği,
2.4) 16 Aralık 2017 Tarihinde Yapılacak 2017-İSG Aralık Dönemi Sınav Duyurusunda ise Sınava
İlişkin Genel Bilgiler Temel İlke Ve Kurallar Arasında; “Kimlerin sınava katılabileceğine dair sınav ilanı, sınav başvuruları başlamadan önce İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından yapılacaktır . İlanda, sınava başvuru koşulları ayrıntılı olarak yer alacaktır . Sınava başvuru hakkı bulunan adaylar Genel Müdürlük tarafından belirlenecektir . Genel Müdürlük sınava girecek adayların başvuru koşullarını taşıyıp taşımadığını kontrol edecektir . Genel Müdürlük, başvuru koşullarını taşıyarak sınava katılmasını uygun gördüğü adayların bilgilerini ÖSYM’ye bildirecektir .” hususlarının ifade edildiği,
2.5) Buna ilaveten iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin nasıl sunulacağı ilgili hususlar 29/ 12/ 2012
tarihli ve 28512 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “İş Sağlığı ve Güvenliği
Hizmetleri Yönetmeliğinin 14’üncü maddesi gereğince İSG profesyonellerinin sözleşme bildirimlerine ilişkin iş ve işlemlerin daha etkin ve hızlı bir şekilde yürütülmesi amacıyla Genel
Müdürlükçe İş Sağlığı ve Güvenliği Kayıt, Takip ve İzleme Programı (İSG-KATİP) oluşturulduğu, 15/ 02/ 2013 tarihi itibari ile de bütün işyerlerinin kullanımına açıldığı, bu tarihten sonra bütün sözleşmelerin anılan sistem üzerinden yapılması, daha önce yapılmış ve halen devam eden sözleşmelerin ise sisteme aktarılması hususunda 15/ 02/ 2013 tarihinde resmi internet adresinde duyurulduğu,
2.6) Anılan sistemde kişilerin OSGB’de çalıştıklarını gösteren OSGB ile iş güvenliği uzmanı/işyeri
hekimi/diğer sağlık personeli arasında sözleşme “içe görevlendirme”, OSGB-hizmet verilen işyeri- iş güvenliği uzmanı/işyeri hekimi/diğer sağlık personeli arasında yapılan ve fiili olarak hangi işyerine ne kadar süre ile kim tarafından hizmet verildiğini gösterir sözleşme ise “dış görevlendirme” olarak tanımlandığı,
2.7) İçe görevlendirme şekli iş güvenliği uzmanının OSGB’de personel olarak çalışacağını ifade
etmekte olup İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında
Yönetmelik hükümleri çerçevesinde verilecek iş güvenliği uzmanlığı faaliyetleri hakkında herhangi bir hak ve yükümlülük doğurmadığını,
2.8) OSGB bünyesinde “içe görevlendirme” yapılması sureti ile yapılan sözleşme bildiriminin
2 / 9taraflarca onaylanmasını müteakip “OSGB ile Hizmet Alan İşyeri Arasında İş Güvenliği Uzmanlığı
Sözleşmesi” adı altında “dışa görevlendirme” şeklinde yapılacak sözleşmeler ile iş güvenliği uzmanının işyerinde uzmanlık yapacağına dair sözleşme bildirimleri yapılmakta ve fiili olarak iş güvenliği uzmanlığı hizmeti verilmeye başlamış sayılacağı, “içe görevlendirme” şeklinde yapılan sözleşme bildirimleri fiili çalışma süresi olarak değerlendirilemeyeceği, OSGB’de görevli kişilerin çalışma sürelerinin hesabında yalnızca “dışa görevlendirme” şeklinde yapılan sözleşmelerin dikkate alınacağı,
2.9) Fiili çalışma ile adayların işyerlerine hizmet vermek suretiyle sahada mesleki tecrübe
kazanmaları amaçlanmakta olup yalnızca ortak sağlık ve güvenlik birimleri ile içe görevlendirme sözleşmesi yapılmasının fiili çalışma olarak sayılabilmesi mümkün bulunmadığı, başvuru sahibinin ile yapmış olduğu içe görevlendirme sözleşmelerin fiili hizmet süresinden sayılabilmesine imkan bulunmadığı, Açıklamaları yapılmıştır .
III- İLGİLİ MEVZUAT
3) Anayasamızın ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü fıkrasında ; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .”
4) Yine “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49’uncu maddesinde; Devlet, çalışanların hayat
seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır .
5) Anayasamızın “Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması” başlıklı 56’ncı maddesinde;
“Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir .
Devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler .
Devlet, bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getirir .” Hükmüne amirdir .
6) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘Kurumun görevi’ başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”
7) 3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun’un “İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü” başlıklı 12’nci maddesinin (k) bendinde;
İşyerindeki sağlık ve güvenlik risklerini önlemek ve koruyucu hizmetleri yürütmek üzere görevlendirilecek işyeri hekimleri, iş güvenliği uzmanları ve diğer görevlilerin iş sağlığı ve güvenliği
3 / 9ile ilgili eğitim ve belgelendirme usul ve esaslarını belirlemek”
8) 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 3’üncü maddesinde; “f) İş Güvenliği Uzmanı;
“ Usul ve esasları yönetmelikle belirlenen, iş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere
Bakanlıkça yetkilendirilmiş, iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip, Bakanlık ve ilgili kuruluşlarında çalışma hayatını denetleyen müfettişler ile mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanı” olarak belirtildiği,
8.1) Aynı Kanunun “İşyeri hekimleri ve iş güvenliği uzmanları” başlıklı 8’inci maddesinde; ( 5)
İş güvenliği uzmanlarının görev alabilmeleri için; çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde (A) sınıfı, tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde en az (B) sınıfı, az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde ise en az (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olmaları şartı aranır . Bakanlık, iş güvenliği uzmanlarının ve işyeri hekimlerinin görevlendirilmesi konusunda sektörel alanda özel düzenleme yapabilir . (Ek cümle : 4/ 4/ 2015- 6645/ 1 md .)
8.2) Anılan Kanunun 30’ncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ; Aşağıdaki konular ile
bunlara ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir :
5) İşyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personelinin eğitimleri ve belgelendirilmeleri,
unvanlarına göre kimlerin hangi sınıf belge alabilecekleri, işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli eğitimi verecek kurumların belgelendirilmeleri, yetkilendirilmeleri ile eğitim programlarının ve bu programlarda görev alacak eğiticilerin niteliklerinin belirlenmesi ve belgelendirilmeleri, eğitimlerin sonunda yapılacak sınavlar ve düzenlenecek belgeler”
8.3) Yine Kanunun “Belgelendirme, ihtar ve iptaller” başlıklı 31’nci maddesinde; ( 1) İş sağlığı
ve güvenliği hizmeti sunan, ölçüm ve analizleri yapan kişi, kurum, kuruluşlar ve eğitim kurumları ile ilgili olarak yetkilendirme ve belgelendirme bedelleri, bu kişi ve kurumlara getirilen kuralların ihlali hâlinde hafif, orta ve ağır ihtar olarak kayda alınması ile yetki belgelerinin geçerliliğinin doğrudan veya ihtar puanları esas alınarak askıya alınması ve iptaline dair usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir . Hükümleri yer almaktadır .
9) 29/ 12/ 2012 Tarih ve 28512 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İş Güvenliği Uzmanlarının
Görev, Yetki, Sorumluluk Ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin 8’inci maddesinde ; b) (B)
sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi;
1) (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle en az üç yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği
uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyen ve (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olan mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanlara, EK- 1’deki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verilir .
9.1) Yönetmeliğin “Eğitim programlarına başvuru” başlıklı 24’üncü maddesinde ;– ( 1) Eğitim
programlarına katılmak isteyen adaylar eğitim kurumlarına aşağıdaki belgeler ile başvururlar :
ç) (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitim programına katılacaklar için (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi ve bu belgeyle en az üç yıl fiilen görev yaptığını gösteren belgeler .
( 4) Bu Yönetmelikte belirtilen çalışma sürelerinin tespitinde Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtları,
4 / 9diploma veya mezuniyet belgelerinin doğruluğunun tespitinde Yükseköğretim Kurulu kayıtları esas
alınır .
10) 29/ 12/ 2012 Tarih ve 28512 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İş Sağlığı Ve Güvenliği
Hizmetleri Yönetmeliğin “Görevlendirme belgesi ve sözleşme” başlıklı 14’üncü maddesinde , (Değişik : RG- 18/ 12/ 2014- 29209); ( 1) İşyerinde çalışanlar arasından işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli görevlendirilmesi durumunda bu kişilerle işveren arasında; OSGB’lerden hizmet alınması durumunda OSGB ile işveren arasında sözleşme imzalanır .
( 3) Sözleşme ve görevlendirme belgeleri Yönetmelikteki eklerine uygun olarak aşağıda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde düzenlenir .
a) OSGB ile işveren arasında İSG-KATİP sistemindeki örneğine uygun sözleşme düzenlenir ve karşılıklı olarak en geç beş gün içerisinde sistem üzerinden onaylanır . İSG-KATİP sistemi üzerinden onaylanan sözleşme nüshalarından biri işveren tarafından, biri OSGB tarafından saklanır . OSGB, sözleşme yaptığı işyerine hizmet verecek işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personelini, bu konuda ayrıca bilgilendirir .
b) İşyerinde çalışanlar arasından görevlendirme yapılması durumunda, işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı, diğer sağlık personeli ile İSG-KATİP sistemindeki örneğine uygun sözleşme veya görevlendirme belgesi düzenlenir ve karşılıklı olarak en geç beş gün içerisinde sistem üzerinden onaylanır . İSG-KATİP sistemi üzerinden onaylanan sözleşmenin bir nüshası işveren tarafından, biri sözleşme veya görevlendirme yapılan kişiler tarafından saklanır .
( 7) Sözleşme veya görevlendirilmeleri Genel Müdürlükçe onaylanmayan işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki görevlerine başlatılamaz ve yetkilerini kullanamazlar .
( 11) OSGB’lerce işyerlerine sunulan her türlü iş sağlığı ve güvenliği hizmeti için İSG-KATİP sistemi üzerinden sözleşme yapılması gerekmektedir .
Düzenlemeleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
11) Başvuru sahibinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Başvuru sahibi özetle C sınıfı iş güvenliği uzmanı olarak çalışmakta olduğunu, bir üst sınıf olan
(B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığa geçmek için yapılacak yükselme sınavına katılmak için 19/ 01/ 2015 ila 01/ 12/ 2015 tarihleri arasındaki içe görevlendirmelerinin kabul edilmesini talep etmektedir .
5 / 913) Anayasa’nın 2’nci maddesinde Türkiye Cumhuriyeti’nin sosyal bir devlet olduğu belirtildiği, iş
sağlığı ve güvenliği konusu kaynağını anayasadan almaktadır . Sosyal devlet anlayışı, devletin sosyal barışı ve sosyal adaleti sağlamak amacıyla sosyal ve ekonomik hayata aktif müdahalesini gerekli ve meşru gören bir anlayış olarak tanımlanmakta ve herkese insan onuruna yaraşır asgarî bir hayat seviyesi sağlamayı amaçlamaktır . İşyerinde iş kazaları ve meslek hastalıklarına karşı iş sağlığı ve güvenliği koşullarından yoksun olarak çalışanların sosyal devlet anlayışına göre korunması ve insan onuruna yaraşır asgari bir hayat seviyesinde yaşaması sosyal devlet olmanın bir gereğidir .
Anayasa’nın 56’ncı Maddesi’nde Devlet’e herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak görevi verilmiş, kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanılarak, onları denetleyerek yerine getirecek olup işyerlerinde de iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanmasının gerekli olduğu açıkça belirtilmiştir .
14) Yasama organı, yasama veya kanun koyma yetkisinin bir gereği olarak, kanuni yararlar ve/veya
yükümlülükler bakımından kişilerin ve durumların çeşitli özelliklerini esas alıp sınıflandırmalar veya kişiler arasında fark gözetip ayrımlar yapabilmek yetkisine sahiptir .
15) İş kazaları ve meslek hastalıkları, çalışma hayatında yaşanan sorunların en önemlilerindendir . Bu
nedenle, iş sağlığı ve güvenliği konusu, sadece ekonomik bir sorun olmayıp, toplumsal boyutları da bulunan teknik bir konudur . İşçi sağlığının korunması ve iş güvenliğinin sağlanması ise; hangi sektörde olursa olsun işçilerin bedensel, ruhsal, sosyal durumlarını mümkün olan en üst düzeye çıkarmak, işçilerin çalışma koşulları yüzünden sağlıklarının bozulmasını önlemek, işçileri çalışmaları sırasında sağlığa aykırı etkenlerden ve tehlikelerden korumak, işçilerin fizyolojik ve psikolojik durumlarına en uygun mesleki ortamlarda çalışmalarını sağlamakla mümkün olabilecektir .
İş güvenliği uzmanlarının, görevlerini gereği gibi yerine getirebilmeleri için, koşullarını denetleyeceği üretim alanıyla ilgili teknik bilgiye sahip, konusunun uzmanı, yapılacak işin niteliğine uygun eğitim almış kişiler arasından seçilmeleri gerekmektedir . Başka bir anlatımla, iş güvenliği uzmanlığı, yapılan işin niteliği gereği teknik bilgi gerektiren bir mesleki faaliyettir .
16) İşyerlerinde görevlendirilecek iş güvenliği uzmanlarının eğitim ve belgelendirmeye dair usul ve
esaslarının belirlenmesinin 3146 Sayılı Kanunun 12’nci maddesi gereğince Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığına bırakılmıştır . Aynı şekilde 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 3’üncü maddesinde, İş Güvenliği Uzmanı, usul ve esasları yönetmelikle belirlenen, iş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş, iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip kişi olarak tanımlanmıştır . Yine anılan Kanunun 30’uncu maddesinde iş güvenliği uzmanlarının eğitimlerine, belgelendirilmesine, yetkilendirilmesine ilişkin usul ve esaslarının yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir .
17) Bununla ilgili yürürlükte olan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk Ve
Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin 8’inci ve 24’üncü maddeleriyle, (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi için ilgilinin (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle en az üç yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgelemesi ve (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olması gerektiği, çalışma (görev) sürelerinin tespitinde Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarının esas alınacağı belirlenmiştir .
18) İş Sağlığı Ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliğin “Görevlendirme belgesi ve sözleşme” başlıklı
6 / 914’üncü maddesiyle de Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimlerinden (OSGB) hizmet alınması
durumunda OSGB ile işveren arasında sözleşme imzalanacağı, OSGB ile işveren arasında
İSG-KATİP sistemindeki örneğine uygun sözleşme düzenleneceği ve söz konusu sistem üzerinden onaylanacağı, sözleşme veya görevlendirilmeleri Genel Müdürlükçe onaylanmayan iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personelinin İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki görevlerine başlatılamayacağı ve yetkilerini kullanamayacağı düzenlenmiştir . OSGB’lerce işyerlerine sunulan her türlü iş sağlığı ve güvenliği hizmeti için İSG-KATİP sistemi üzerinden sözleşme yapılması gerekmektedir .
19) 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile; iş sağlığı ve güvenliği konusu ilk kez müstakil
bir kanunda ele alınmış, kuralcı bir yaklaşım yerine önleyici yaklaşım esas alınarak işyerleri, yapılan işin niteliğine göre tehlike sınıflarına ayrılmış ve ilgili Bakanlığa, hazırlanacak yönetmelik ile bu hususları düzenleme görev ve yetkisi verilmiştir . Anılan Yönetmelikte de, İş Güvenliği Uzmanlığı
Sertifikası alma usul ve şartlarının açık ve ayrıntılı şekilde düzenlendiği, idarenin keyfi uygulamasına yol açacak şekilde muğlak ifadelere yer verilmediği anlaşılmaktadır .
20) Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 08/ 10/ 2015 tarih, Esas : 2015/ 1206 ve Karar :
2015/ 1206 sayılı kararında; “… .İdareler, normlar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, hizmette etkinliğin sağlanması için gerekli önlemleri alma, bu kapsamda mevzuat değişikliği yapma hususunda takdir yetkisine sahiptirler . Kamu hizmetlerinin hangi koşullar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden saptamak her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara ayakuydurmak ve ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla düzenleyici işlemler üzerinde gerekli değişiklikleri yapma hususunda idarelerin takdir yetkisi bulunmaktadır .
20.1) Ancak, idareye tanınan bu takdir yetkisinin, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına
gelmeyeceği de açıktır . Zira, takdir yetkisi ile idareye ancak hukuk kuralları içinde hareket özgürlüğü tanınmış olduğundan, yasa koyucu tarafından idareye tanınan bu yetkinin başta kamu yararı olmak üzere hizmet gereklerine, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kazanılmış haklara riayet ilkelerine uygun olarak kullanılması gerekmektedir……” şeklinde karar verilerek yönetmelik ile düzenleme yapma yetkisi ve sınırları belirtilmiştir .
21) Anayasa hükümleri ve idare hukuku ilkeleri uyuşmazlığa uygulandığında; idarenin bu alanda
düzenleme yapma yetkisiyle donatıldığı, hukuk devleti olmanın ön koşullarından biri olan “hukuk güvenliği” ilkesinin gerçekleştiği, diğer yandan, iş kazaları ve meslek hastalıklarının sonuçlarıyla mücadele etmenin zorluğu, maliyeti ve kamu vicdanını zedelemesi karşısında, bu kaza ve hastalıklar ortaya çıkmadan önlemeyi, kaynağında yok etmeyi hedef alan çağdaş standartlarda eğitim verilerek ülkemizin en önemli sorunlarından birisi olan iş kazalarının ve meslek hastalıklarının önlenmesinin zorunlu olduğu açıktır .
22) Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi (OSGB) yasal olarak; “Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
tarafından yetkilendirilmiş, İşyerlerine İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerini vermek üzere kurulmuş, mevzuatın gerektirdiği fiziki ve tıbbi donanıma sahip, iş sağlığı ve güvenliği profesyonellerinin (İşyeri Hekimi, İş Güvenliği Uzmanı ve Diğer Sağlık Personelinin) oluşturduğu özel kuruluşlar” şeklinde tanımlanmaktadır .
23) OSGB bünyesinde Görevlendirme ve Sözleşmeler iki türlü yapılmaktadır . İçe Görevlendirmeler
7 / 9OSGB tarafından istihdam edilen iş güvenliği uzmanının anlaştığı süre üzerinden yaptığı, Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığının İSG-Katip sisteminden kurum içine atama işlemine dair sözleşmedir .
Dışa Görevlendirme ise OSGB’nin hizmet verme konusunda anlaştığı işyeri ile yaptığı, İSG-Kâtip sistemi üzerinden hizmet alan işyeri siciline atama işlemine dair sözleşmedir . İçe Görevlendirmesi yapılan iş güvenliği personelini anlaştığı süre üzerinden işyerine görevlendirmektedir . Diğer bir anlatımla içe görevlendirme olmadan dışa görevlendirme yapılmamaktadır .
24) Başvuru sahibinin 19/ 01/ 2015 ila 01/ 12/ 2015 tarihleri arasında yapılan içe görevlendirmelerinin
söz konusu (B) sınıfı İSG uzmanlığı yükselme sınavına girebilmek için anılan yönetmelikte belirtilen fiili çalışma olarak kabul edilmesinde İdarenin konu ile ilgili açıklamalarına ve sınavla ilgili duyurularının tetkik edilmesinde yarar vardır . Zira, (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavına katılmak için öncelikle (C) sınıfı İSG uzmanlarının en az 3 (üç) yıl fiili çalışmalarını tamamlaması gerektiğinin ilgili yönetmelik maddelerinde açıkça belirtildiği, ayrıca görevlendirme ve diğer şartlarla ilgili çalışma (görev) sürelerinin tespitinde Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarının esas alınacağı anlaşılmaktadır .
25) Bununla ilgili olarak söz konusu yükselme sınavı için anılan Genel Müdürlükçe yapılan
13/ 06/ 2016 tarihli duyuruda sınava katılmak için gerekli olan belgelerin İSG-KATİP kayıtları da dikkate alınarak, en az 3 yılı fiili çalışma süresini tamamladığı tespit edilen adayların başvurularının kabul edileceği belirtilmiştir . Özellikle de OSGB bünyesinde fiili çalışan iş güvenliği uzmanlarının yalnız dışa görevlendirme yapılarak firmalara hizmet verdiği dönemin fiili çalışma süresinden sayıldığı, OSGB içe görevlendirmeleri fiili çalışma olarak değerlendirilmeyeceği adaylara bildirilmişti .
26) Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili
mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, içe görevlendirmelerin OSGB ile iş güvenliği uzmanı/işyeri hekimi/diğer sağlık personeli arasında sözleşme olduğu, anılan yönetmelikte ifade edilen fiili görevlendirme olarak sayılmasının mümkün olamayacağı, bu durumun idare tarafından yapılmış tedbir ve düzenleme olup Anayasamız ile Kanunun belirttiği amaca hizmet etmektedir . Oysaki fiili çalışma ile adayların işyerlerine hizmet vermek suretiyle sahada mesleki tecrübe kazanmaları amaçlanmakta olup OSGB’de görevli kişilerin çalışma sürelerinin hesabında yalnızca fiili olarak hangi işyerine ne kadar süre ile kim tarafından hizmet verildiğini gösterir “dışa görevlendirme” şeklinde yapılan sözleşmelerin dikkate alınması işleminde, bir idari işlemin hukuka uygunluk sebepleri olan yetki, konu, sebep, şekil ve amaç yönünden hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonucuna varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
27) İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir . Şikayetçinin, şikayet dilekçesine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı Genel Müdürlüğü tarafından verilen cevapta, hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili
İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
8 / 928) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi