İçişleri Bakanlığı görevde yükselme sınavında sözlü sınav puanlarının yargısal denetime tabi olması ve şeffaflık ilkesiyle gerekçelendirilmesi gerektiği değerlendirmesi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/12804-S.22.19615

BAŞVURU NO : 2022/5718

KARAR TARİHİ : 05/10/2022

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI

Sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesi talebi

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 15/04/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda özetle, 14/11/2021 tarihinde yapılan İçişleri Bakanlığı görevde yükselme ve unvan değişikliği yazılı sınavında 95 puan alarak 1. yedek olduğunu, 14/02/2022 tarihinde ise girmiş olduğu sözlü sınavdan çok iyi geçmesine rağmen 62 puan verilerek baraj altında kaldığını ve liste dışı bırakıldığını belirterek, sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelere cevaben Antalya Valiliğinin 24/06/2022 tarih, sayılı yazı ve eklerinde özetle;

2.1 İçişleri Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin Yazılı Sınav

başlıklı 14 üncü maddesi gereğince yazılı sınav sürecinin Bakanlıkça yürütüldüğü, sözlü sınav sürecinin değerlendirilmesi için Antalya İl Sınav Kurulunun Valilik Oluru ile oluşturulduğu,

2.2 Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sınavı kapsamında her unvandaki adaya sözlü sınavda

sorulacak olan soruların Antalya İl Sınav Kurulunca 14/02/2022 tarihinde tutanak ile belirlendiği, İçişleri

Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinin 4 üncü bendi gereği sözlü sınava katılan adayların cevaplarının kayıt altına alınmadığı, tüm iş ve işlemlerin anılan yönetmelik hükümleri gereğince yürütüldüğü,

Açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,

5. İçişleri Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin;

Sözlü sınav başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1) Yazılı sınavdan en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının beş katına kadar aday, sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan adayların tamamı sözlü sınava çağırılır. İlgili aday, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (50 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (10 puan), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (10 puan), ç)

Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (10 puan), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (10 puan), e)

Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan), konularında, sınav duyurusunda belirtilecek ağırlıkları da esas alınarak 100 tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda 100 tam puan üzerinden en az 70 puan alanlar başarılı sayılır.

(2) Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına tabi kadrolardan Bakanlık merkez teşkilatında ilan edilen kadrolar için Bakanlıkça oluşturulan sınav kurulu, taşra teşkilatında ilan edilen kadrolar için ise valiliklerce oluşturulan sınav kurulları tarafından sözlü sınavlar gerçekleştirilir.

(3) Sözlü sınava katılmaya hak kazandığı halde ilan edilen sınav tarihinde sınava katılmayan adaylar, sınava katılma hakkını kaybetmiş sayılır.

(4) Sözlü sınavda, tutanak dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz.”,

Sınav kurulları ve görevleri başlıklı 16 ncı maddesinde; “(1) Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavları ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek üzere; Bakanlık merkez teşkilatında Bakanlık onayı ile taşra teşkilatında valinin onayı ile sınav kurulları teşekkül ettirilir. Sınav kurulları başkan dâhil beş üyeden oluşur.

(2) Sınav kurulu üyeleri görevde yükselme sınavı ile, unvan değişikliği sınavına alınacak personelden, lisansüstü öğrenim hariç öğrenim veya ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar.

(3) Sınav kurullarının başkan ve üyelerinin bu Yönetmelikte öngörülen sınavlara eşlerinin, üçüncü dereceye kadar (bu derece dahil) kan ve ikinci dereceye kadar (bu derece dahil) kayın hısımlarının katıldığının tespit edilmesi halinde, bu üye veya üyeler sınav kurulu üyeliğinden çıkartılır ve bunların yerine yeni üye veya üyeler görevlendirilir.

(4) Sınav kurulu; sınavların yapılması, sınav sonuçlarının ilanı, itirazların sonuçlandırılması, başarı listelerinin düzenlenmesi ve sınavlara ilişkin diğer işleri yürütür.

(5) Sınav kurullarının sekretarya hizmetleri; Bakanlık merkez teşkilatında Personel Genel Müdürlüğü, valiliklerde il yazı işleri müdürlükleri tarafından yerine getirilir.

(6) Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınav kurulları ayrı oluşturulabilir.

(7) Sınav kurulu, üye tamsayısı ile toplanır. Kararlar oy çokluğuyla alınır.”,

düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan

Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. Başvuran, 14/11/2021 tarihinde yapılan İçişleri Bakanlığı görevde yükselme ve unvan değişikliği yazılı sınavında 95 puan alarak 1. yedek olduğunu, 14/02/2022 tarihinde ise girmiş olduğu sözlü sınavdan çok iyi geçmesine rağmen 62 puan verilerek baraj altında kaldığını ve liste dışı bırakıldığını belirterek, sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesini talep etmektedir.

8. Antalya Valiliğinden istenilen bilgi ve belgeler doğrultusunda anılan idare tarafından Kurumumuza gönderilen belgeler incelenmiş, aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır.

9. Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında boş bulunan unvanlı kadrolar için 2021 yılı içerisinde Görevde

Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavının yapılmasına Bakan Onayı ile karar verildiği, Antalya Valiliği tarafından İl Sınav Kurulunun oluşturulduğu, Valilik bünyesinde Şef unvanı için 11 adet kadro ilan edildiği, yazılı puanına göre başvuranın 12 nci sırada bulunduğu, 167 adaydan 120 adayın sınava girdiği, 14/02/2022 tarihli tutanak ile 55 adayın sözlü sınava girmeye hak kazandığı ve adaylara sorulacak soruların 5 gruba ayrılarak, her grupta içerisinde 6 adet sorunun olduğu 11 kapalı zarfın yer alacağının belirtildiği, bahse konu soru gruplarının cevaplarıyla birlikte hazırlandığı,

10. Komisyon üyelerinin adaylara verdikleri puanlar ayrı ayrı belirtilerek ortalamalarının tutanakta belirtildiği, başvurana sözlü sınav sonucunda üyelerin ayrı ayrı verdiklerin puan ortalaması olarak 62 puanın kayıt altında alındığı, 12 nci sırada olan başvuranın aldığı puanlar doğrultusunda kontenjan dışı kaldığı, ayrıca sınav sonucuyla ilgili olarak başvuran tarafından yapılan itirazın 08/04/2022 tarihinde reddedildiği, görülmektedir.

11. Danıştay 2. Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve sayılı kararında, “Anayasanın 2’nci maddesi ile Türkiye Cumhuriyetinin bir hukuk devleti olduğu hususunun teminat altına alındığı, hukuk devleti olmanın gereklerinden biri olarak ise Anayasanın 125 inci maddesinde idarenin her türlü eylem ve işlemlerinin yargı denetimine tabi olacağı hükmünün öngörüldüğü, bu kapsamda, sözlü sınav sonucunda adayın başarısız sayılması işleminin de diğer tüm idari işlemler gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetime tabi olduğu, bu itibarla ilgili idarenin, yargısal denetim yapılmasını ortadan kaldıracak ya da bu denetimin yapılmasını imkansız kılacak işlem ve eylemlerde bulunmasının mümkün olmadığı, kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden yargısal denetime imkan tanıyacak şekilde yapılmasının esas olduğu, sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin yargısal denetimini sağlayacak alt yapının tüm unsurlarıyla oluşturulmasını sağlama görevinin ise hukuka bağlı idarenin yükümlülüğünde bulunduğu” ifade edilmektedir.

/

12. Yine, söz konusu Danıştay kararında da belirtildiği üzere, “anılan yönetmelik hükmünde belirtilen değerlendirme kriterlerinden gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan kriterlerin ise söz konusu bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Değerlendirmeye etki eden hususların ortaya konulması ve ilgili somut bilgi ve belgelerin temini ise ancak adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların ve cevapların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin gerekçeleriyle tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde” mümkün olabilecektir.

13. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden, sözlü sınav kurulunun ilgili mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevapların hazırlandığı, ancak sözlü sınavda Komisyon üyeleri tarafından yöneltilen sorulara verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav değerlendirme formunda her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı fakat verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirilmediği ve sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı görülmektedir.

14. İçişleri Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin ilgili maddelerine bakıldığında, 14’üncü maddede ilgili adayın, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi konusunda 50 puan, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü bakımından 10 puan, liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu yönünden 10 puan, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı hususu konusunda 10 puan, genel kültürü ve genel yeteneği bakımından 10 puan ve bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı yönünden ise 10 puan üzerinden değerlendirileceği, her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalamasının alınarak adayların sözlü sınav puanının tespit edileceği, sözlü sınavda 100 tam puan üzerinden en az 70 puan alanların ise başarılı sayılacağı, sözlü sınavda, tutanak dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılamayacağının hüküm altına alındığı anlaşılmaktadır.

15. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve ilgili idarenin açıklamaları birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın ilgili idare tarafından gerçekleştirilen sözlü sınavda başarısız sayılması işleminde mevzuata aykırı bir durum bulunmadığı gerekçesiyle başvuranın sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesi talebinin reddedilmesi, bundan sonra yapılacak sözlü sınavlarda; hesap verilebilirliğin ve şeffaflığın sağlanması açısından “puanlama kriterlerinin gerekçelendirilmesi ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması” yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde

“şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere uygun davranması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren

kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Antalya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle;

Başvuranın, sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesi talebinin REDDİNE;

Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirleri alması ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA

TAVSİYEDE BULUNULMASINA;

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;

İçişleri Bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA ve İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi