|
ÖZET: Başvuran, İpekyolu Belediyesi’ne içkili bir restoran açmak için ruhsat talebinde bulunmuş, ancak talebi, ilgili mevzuat gereği yeterli mesafe bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Şikayetçi, başvurusunun reddinin Anayasa’daki eşitlik ilkesine aykırı olduğunu ve çevresinde birçok ruhsatlı içkili işletme olmasına rağmen kendisine ruhsat verilmediğini iddia etmiştir. İpekyolu Belediyesi, yapılan mesafe ölçümünün mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiğini ve başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu belirtmiştir.
İlgili mevzuat, alkollü içki satışı yapılan yerlerin ibadethanelere en az yüz metre mesafede bulunmasını zorunlu kılmaktadır. Yapılan ölçümlerde, başvuranın işyerinin bu mesafe şartını sağlamadığı tespit edilmiştir. İpekyolu Belediyesi, başvuranın itirazlarına rağmen mesafe ölçümünü birden fazla kez tekrarlamış ve her seferinde mesafenin yetersiz olduğu sonucuna ulaşmıştır. Bu nedenle, ruhsat talebinin reddedilmesi yönündeki işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın ruhsat talebinin reddini uygun bulmuş ve İpekyolu Belediyesi’nin uygulamalarının mevzuata uygun olduğunu onaylamıştır. Başvuranın, ruhsat verilmesi talebinin hukuken geçerli bir dayanağı olmadığı sonucuna varılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/12434-S.21.19967 –
BAŞVURU NO : 2021/5414
KARAR TARİHİ : 27/08/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İPEKYOLU BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Şikayetçinin, açmak istediği içkili restoran için işyeri açma ruhsatı
BAŞVURUNUN KONUSU :
verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 04/03/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan , başvurusunda özetle, “22/10/2020 tarihli ve sayılı yazı ile Van İli İpekyolu İlçe Belediyesi’ne ” ” adında içkili restoran açılması için mesafe ölçümümün yapılması talepli başvuru yaptığını, Belediye’nin 23/12/2020 tarihli ve – – sayılı yazı ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusu kapsamında yerinde inceleme yaptığını, işyerinin
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5, 32 ve 34’üncü maddeleri, İspirto ve İspirtolu
İçkiler İnhisarı Kanununun 9’uncu maddesi hükümlerine göre yeterli mesafede bulunmadığı gerekçesiyle talebinin reddedildiğini, gerekçe olarak 10/12/2020 tarihinde tutulan tutanakta ”Ruhsat ve Denetim
Müdürlüğüne yapılan 22/10/2020 tarih ve sayı numaralı müracaat dilekçesinde Bahçıvan Mahallesi
Uzun 5. Sokak İş Merkezi Kat adresinde konuşlu isimli vatandaşa ait
Bar unvanlı umuma açık ve eğlence yeri statüsünde bulunan işyerinin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına
İlişkin Yönetmelik ve 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanununun 9’uncu maddesi hükümlerine göre ölçüm ve kontrollerinin yapılarak tarafına bilgi verilmesi istenmiş olup; söz konusu belirtilen adrese 27/10/2020 tarihinde gidilerek yapılan ölçüm ve kontrollerde işletmenin İpekyolu
Belediyesi’nin belirlediği ”İçkili Yerler” bölgesinde bulunduğu ve İpekyolu Müftülüğü’ne bağlı Sezenler
Camii tabelası ile ibadete açık olan camiinin dış kapısından İş Merkezinin dış kapısına kadar metre ile yapılan mesafe ölçümünde (50) metre çıkması sonucu işletmenin ruhsatlandırılamayacağı hususunun işletme sahibine şifahi olarak bildirildiği, işletme sahibinin ölçümün tekrar yapılmasını talep etmesi üzerine Ruhsat Komisyonu ekiplerince 10/12/2020 tarihinde tekrar yapılan ve İşyeri Açma ve
Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin (5),(32),(34) maddeleri, 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler
İnhisarı Kanununun 9’uncu maddesi ve Çevre Şehircilik Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü’nün 18/09/2020 tarihli ve – sayılı görüş(mesafe) konulu yazısının incelenerek
değerlendirilmesi neticesinde kapıdan kapıya yapılan ölçümün (94) metre çıkması sonucu işletmenin ruhsatlandırılamayacağı hususunun komisyon ekiplerince tespit edildiği” ifadelerinin yer aldığı,
2. Kurumumuza sunduğu fotoğraflardan da anlaşılacağı üzere; çalışma ruhsatı talebinde bulunduğu işyerinin İpekyolu Belediyesi’nin belirlediği ve tutanakta da ibaresi geçen A ile Z arasında çizdiği içkili yerler krokisinin içinde yer aldığı, etrafındaki birçok içki ruhsatlı işyerleri olması, bahse konu olan tüm işyerlerinin ortasında bulunmasına rağmen ilgili belediyenin kendilerine ‘çalışma ruhsatı’ vermediğini, bu durumun içinde bulunulan pandemi sürecinde kıt kanaat geçindikleri için kendilerini zor durumda bıraktığını, bu durumun Anayasada belirtilen eşitlik ilkesiyle çelişen bir uygulama olduğunu, kamu zararına yol açmadıklarını, kayıt dışı çalışmaya maruz bırakıldıklarını, kendisinin ve çalışma arkadaşlarının kayıt altına alınmak ve vergi borçlarını ödemek istediklerini” iddia ve ifade ederek
“işyerinin ruhsatlandırılması hususunda gereğinin yapılmasını” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla şikayet edilen Van İpekyolu Belediye Başkanlığı’ndan 05/04/2021 tarihli ve sayılı yazısı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup Van İpekyolu Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim
Müdürlüğü’nden alınan 10/05/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle;
3.1. Şikayetçinin 22/10/2020 tarihli müracaatına istinaden ilgili mevzuatlar dahilinde yetkili teknik personellerce işyerinin mesafe ölçüm işleminin gerçekleştirildiği, talep üzerine gerçekleştirilen mesafe ölçüm işlemi kapsamında sunulan raporların içeriğinden de anlaşılacağı üzere işlem tarihinde yürürlükte olan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ı bendinde belirtilen
“Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden meyhane, bar, kahvehane, kıraathane, elektronik oyun merkezi, internet salonu ile açıkta alkollü içki satılan işyerlerinin okul, yurt, mabet bina ve tesislerine mevzuatın öngördüğü uzaklıkta bulunması,” hükmü; 32 inci maddesinde belirtilen “Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri, internet salonu gibi umuma açık yerler ile alkollü içkilerin açık olarak satışının yapıldığı yerlerin; örgün eğitim kurumları, özel öğretim kursları, yükseköğretim hariç öğrenci yurtları ile anaokullarından, kapıdan kapıya en az yüz metre uzaklıkta bulunması zorunludur.
Özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ile okullar dışındaki diğer özel öğretim kurumları için bu zorunluluk aranmaz. Ancak söz konusu özel öğretim kurumlarıyla yukarıda belirtilen türdeki işyerleri aynı binada bulunamaz.” hükmü ve 34 üncü maddesinde belirtilen “Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri, internet salonu gibi umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin açılmasına izin verilirken mesafe ölçümünde, bina ve tesislerin varsa bahçe kapıları, yoksa bina kapıları; kapıların birden fazla olması durumunda en yakını esas alınır. Yüz metre uzaklığın ölçümünde, mevcut cadde ve sokaklar üzerinden yaya yolu kullanılarak, yaya kurallarına göre gidilebilecek en kısa mesafe dikkate alınır. Bu tür yerlerin açılmasına izin verilirken, o yerin en az yüz metre civarında okul bulunup bulunmadığının yanı sıra bu işyerlerinin özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ve okullar dışındaki diğer özel öğretim kurumları ile aynı binada olup olmadığı ve içkili yer bölgesinde bulunup bulunmadığı yetkili idarelerce tespit edilir.” hükmü ile 4250
Sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanununun 6 ıncı maddesinde belirtilen şartlar ve 9. maddesinde
belirtilen “Bu Kanun kapsamına giren ürünlerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması zorunludur. Bu fıkradaki mesafe şartı turizm belgeli işletmeler için uygulanmaz.” hükmü göz önünde bulundurularak metre marifetiyle idare bünyesinde görevli ve yetkili teknik personellerce İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 34. Maddesinde açıkça belirtildiği üzere bahse konu işyerinin bulunduğu taşınmazda bahçe kapısı olmaması nedeni ile bina kapıları esas alınarak ve yaya kurallarına göre en yakın yürüyüş mesafesi dahilinde dış kapıdan dış kapıya ölçüm işlemi yapıldığı ve mesafenin (50) metre olduğunun hesaplandığı,
3.2. Yapılan ölçüm işlemine müracaat sahibinin şifahi itirazları üzerine ölçüm işleminin birden fazla kez tekrarlanmasına, hatta müracaat sahibinin yararına olması adına uygulamada yanılma payı olarak tabir edilen küçük küsuratların da tam düşünülerek hesaplama yapılmasına rağmen aynı şekilde mesafenin yetersiz olduğunun tekrar tekrar görüldüğü ve kendisine ölçüm işlemi sırasında şifahen bildirildiği, akabinde yetkili personeller tarafından kroki ile tespiti yapılarak tanzim edilen raporla kayıt altına alındığı,
3.3. Buna rağmen müracaat sahibinin şifahi itirazları devam etmesi üzerine yapılan işlemin doğrulunu teyit etmek ve varsa uygulamada bulunabilecek yanlışı düzeltmek adına açıkta içki satışı yapılacak umuma açık istirahat ve eğlence yerleri ile ibadethaneler arasındaki mesafe ölçüm işleminin ne şekilde yapılması gerektiği hususunda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel
Müdürlüğünden 13/08/2020 tarih ve E 50991191-679-14048 sayılı yazı ile görüş talep edildiği, cevaben gelen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün 18/09/2020 tarih ve 14399437520-E.196496 sayılı görüş yazısından anlaşılacağı üzere talep edilen konuya net cevap olabilecek bir hüküm belirtilmediğinden idarece yapılan değerlendirmeye istinaden ve müracaat sahibinin ısrarlı talebi doğrultusunda usulen uygun olmamasına rağmen müracaat içeriğinde belirtilen işyeri ile Sezenler
Camii isimli ibadethane arasında iç kapıdan iç kapıya şeklinde ve olabilecek en uzak yürüyüş mesafesi esas alınarak tekrar ölçüm işlemi gerçekleştirildiği ve yapılan ölçüm neticesinde mesafenin (111) metre olduğu, en kısa yürüyüş mesafesi esas alındığında ise (94) metre olduğunun hesaplandığı, ancak kendilerince gerçekleştirilen bu işlemin usule uygun olabileceğini gösterecek herhangi bir bilgi veya belgeye ulaşılamadığından ölçüm sonucu raporlanmadan ilgiliye sadece şifahi olarak iletildiği,
3.4. İşyerlerinde aranacak mesafe şartları ile ilgili hükümler yukarıda da belirtildiği üzere İşyeri Açma ve
Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5, 32 ve 34. maddelerinde açıkça belirtildiği, 10.08.2005 tarihinde yürürlüğe giren Yönetmelikte mabetler ile bu gibi işyerleri arasında ne kadar mesafe olması gerektiği hususuna yer verilmediği, bu hususun 11.06.2013 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 6487 Sayılı
Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 4.
maddesi gereğince 4250 Sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanununun 9. Maddesinde yapılan düzenleme ile hükme bağlandığı ve bu nedenle açıkça içki satışı yapılacak umuma açık istirahat ve eğlence yerleri ile ibadethaneler arasındaki mesafe şartının 100 metre olarak uygulandığı, mesafe ölçüm işleminin ne şekilde uygulanacağı hususu İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 34. maddesinde en ince ayrıntısına kadar anlatıldığı ve halihazırda mevcut uygulamanın bu hükümler dahilinde, idareleri bünyesinde görevli, yetkilendirilmiş teknik personellerce yürütüldüğü,
3.5. Şikayetçinin 17/03/2021 tarihinde Kamu Denetçiliği Kurumu’na gönderdiği ek beyan ile 111 metre olarak hesaplanan ölçüm işleminin idarelerinin inisiyatifi ile tamamen müracaat sahibinin ısrarlı talebi doğrultusunda usulen uygun olmamasına rağmen müracaat içeriğinde belirtilen işyeri ile Sezenler
Camii isimli ibadethane arasında iç kapıdan iç kapıya şeklinde ve olabilecek en uzak yürüyüş mesafesi esas alınarak gerçekleştirildiği ve kayıt altına alınmadığı, şikayetçinin talep etmiş olduğu işlemin usule uygun olabileceğini gösterecek herhangi bir bilgi veya belgeye ulaşılamadığından söz konusu talebin karşılanmasının mevzuat kapsamında uygun görülmediği,
3.6. Şikayetçinin dilekçesinde belirttiği, cami ile aralarında İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin
Yönetmeliğin aradığı mesafe bulunmadığı iddia edilen işyerleri ile ilgili olarak kayıtlarda yapılan incelemede müracaat içeriğinde belirtilen Kafe Bar, ve adındaki tekel bayi unvanlı işyerine ait herhangi bir ruhsat belgesi ve bilgisi bulunmadığı,
3.7. Cafe Bar unvanlı işyerinin kayıtlarda mevcut ilk ruhsatlandırmasının Van Belediye
Başkanlığı tarafından 28.03.2014 tarihinde Cafe Bar unvanı ile umuma açık istirahat ve eğlence yeri statüsünde yapıldığı bu iş yerinin 17.07.2015 tarihinde noter devri yapılarak satışı yapılması nedeni ile
İpekyolu Belediye Başkanlığı tarafından 13.01.2016 tarihinde Cafe Bar unvanlı olarak işlem tarihinde görevli ve yetkili bulunan idare ve görevlilerce ruhsatlandırma işlemleri kapsamında ibraz edilen bilgi ve belgelerin yeterli görülmesi üzerine ruhsatlandırma işleminin gerçekleştirilmiş olduğunun değerlendirildiği ve söz konusu işyerine ait ruhsat belgesinin 05.04.2021 tarihli dilekçeye istinaden iptal edildiği,
3.8. Kafe unvanlı işyerinin kayıtlarda mevcut ruhsatlandırmasının İpekyolu Belediye Başkanlığı tarafından 04.05.2017 tarihinde Kafe unvanı ile sıhhi işyeri statüsünde yapıldığı, işlem tarihinde görevli ve yetkili bulunan idare ve görevlilerce ruhsatlandırma işlemleri kapsamında ibraz edilen bilgi ve belgelerin yeterli görülmesi üzerine ruhsatlandırma işleminin gerçekleştirilmiş olduğunun değerlendirildiği ve söz konusu işyerine ait ruhsat belgesinin 17.09.2019 tarihli dilekçeye istinaden iptal edilmiş olduğu,
3.9. Cafe Bar unvanlı işyerinin kayıtlarda mevcut ruhsatlandırmasının İpekyolu Belediye
Başkanlığı tarafından 13.01.2016 tarihinde Cafe Bar unvanı ile umuma açık istirahat ve eğlence yeri statüsünde yapıldığı, işlem tarihinde görevli ve yetkili bulunan idare ve görevlilerce ruhsatlandırma işlemleri kapsamında ibraz edilen bilgi ve belgelerin yeterli görülmesi üzerine ruhsatlandırma işleminin gerçekleştirilmiş olduğunun tarafımızca değerlendirildiği ve söz konusu işyerine ait ruhsat belgesinin
11.03.2021 tarihli dilekçeye istinaden iptal edilmiş olduğu,
3.10. Bar unvanlı işyerinin kayıtlarda mevcut ilk ruhsatlandırmasının Van Belediye Başkanlığı tarafından (100 metre mesafe kuralı Resmi Gazetede yayımlamadan önce) 18.05.2013 tarihinde Bar unvanı ile umuma açık istirahat ve eğlence yeri statüsünde yapıldığı, bu iş yerinin 11.08.2015 tarihinde noter devri yapılarak satışı yapılması nedeni ile İpekyolu Belediye Başkanlığı tarafından 21.01.2016 tarihinde Bar unvanlı olarak işlem tarihinde görevli ve yetkili bulunan idare ve görevlilerce
ruhsatlandırma işlemleri kapsamında ibraz edilen bilgi ve belgelerin yeterli görülmesi üzerine ruhsatlandırma işleminin gerçekleştirilmiş olduğunun değerlendirildiği,
3.11. Cafe Bar unvanlı işyerinin kayıtlarda mevcut ilk ruhsatlandırmasının İpekyolu Belediye
Başkanlığı tarafından 04.05.2015 tarihinde Cafe Bar unvanı ile umuma açık istirahat ve eğlence yeri statüsünde yapıldığı, bu iş yerinin 14.09.2017 tarihinde noter devri yapılarak satışı yapılması nedeni ile
İpekyolu Belediye Başkanlığı tarafından 26.10.2017 tarihinde Cafe Bar unvanlı olarak işlem tarihinde görevli ve yetkili bulunan idare ve görevlilerce ruhsatlandırma işlemleri kapsamında ibraz edilen bilgi ve belgelerin yeterli görülmesi üzerine ruhsatlandırma işleminin gerçekleştirilmiş olduğunun değerlendirildiği,
3.12. Cafe Bar unvanlı işyerinin kayıtlarda mevcut ruhsatlandırmasının öncelikle İpekyolu
Belediye Başkanlığı tarafından 19.02.2018 tarihinde Cafe Bar unvanı ile umuma açık istirahat ve eğlence yeri statüsünde yapıldığı, bu iş yerinin 04.11.2019 tarihinde noter devri yapılarak satışı yapılması nedeni ile İpekyolu Belediye Başkanlığı tarafından 03.02.2020 tarihinde Cafe Bar unvanlı olarak işlem tarihinde görevli ve yetkili bulunan idare ve görevlilerce ruhsatlandırma işlemleri kapsamında ibraz edilen bilgi ve belgelerin yeterli görülmesi üzerine ruhsatlandırma işleminin gerçekleştirilmiş olduğu,
3.13. Bar unvanlı işyerinin kayıtlarda mevcut ruhsatlandırmasının İpekyolu Belediye
Başkanlığı tarafından 20.10.2016 tarihinde Bar unvanı ile umuma açık istirahat ve eğlence yeri statüsünde yapıldığı, işlem tarihinde görevli ve yetkili bulunan idare ve görevlilerce ruhsatlandırma işlemleri kapsamında ibraz edilen bilgi ve belgelerin yeterli görülmesi üzerine ruhsatlandırma işleminin gerçekleştirilmiş olduğunun değerlendirildiği,
3.14. Bar unvanlı işyerinin kayıtlarda mevcut ruhsatlandırmasının İpekyolu Belediye Başkanlığı tarafından 21.12.2016 tarihinde Bar unvanı ile umuma açık istirahat ve eğlence yeri statüsünde yapıldığı, işlem tarihinde görevli ve yetkili bulunan idare ve görevlilerce ruhsatlandırma işlemleri kapsamında ibraz edilen bilgi ve belgelerin yeterli görülmesi üzerine ruhsatlandırma işleminin gerçekleştirilmiş olduğunun değerlendirildiği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.” ,
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka
ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
,
6. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”
7. 5393 sayılı Belediye Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrası, “Belediye:
Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,… ifade eder.”; “belediyelerin görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 15’inci maddesinin (c) fıkrası, “Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek”,
8. 4250 Sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunun 9’uncu maddesinde; “(Mülga: 1/8/20034971/28 md.; Yeniden düzenleme: 24/5/2013-6487/4 md.) (Resmi Gazete 11.06.2013 Tarih, 28674
Sayı)
“Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan satış belgesi almak isteyenlerin, öncelikle belediye veya il özel idaresinden iş yeri açma ruhsatı ya da Kültür ve Turizm Bakanlığından turizm belgesi almaları zorunludur. Tütün mamulü, etil alkol, metil alkol ve alkollü içki satmak isteyenlerin, Tütün ve Alkol Piyasası
Düzenleme Kurumundan satış belgesi almak zorunludur…
Bu Kanun kapsamına giren ürünlerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması zorunludur. Bu fıkradaki mesafe şartı turizm belgeli işletmeler için uygulanmaz.
Mesafe şartı, satış belgesinin verildiği tarih itibarıyla aranır.
İkinci fıkradaki mesafe sınırları içerisindeki taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli yapılarda düzenlenecek süreli etkinlikler için Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunca açık alkollü içki sunum izni verilebilir.”,
9. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “Bu Kanunda kullanılan terimlerin tanımları aşağıda gösterilmiştir…
Yaya yolu (Yaya kaldırımı) : Karayolunun, taşıt yolu kenarı ile gerçek veya tüzelkişilere ait mülkler arasında kalan ve yalnız yayaların kullanımına ayrılmış olan kısmıdır…
Yaya geçidi: Taşıt yolunda, yayaların güvenli geçebilmelerini sağlamak üzere, trafik işaretleri ile belirlenmiş alandır…”,
10. 10/08/2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatına
İlişkin Yönetmeliğin
10.1. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu yönetmelik, sıhhi ve gayrisıhhi işyerleri ile umuma açık ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılması ve denetlenmesine dair iş ve işlemleri kapsar.”
10.2. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde, “Umuma açık istirahat ve eğlence yeri: Kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon. meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathaneler; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet salonları, lunaparklar, sirkler ve benzeri yerleri, … ifade eder.”,
10.3. “İşyerlerinde aranacak genel şartlar” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde, “Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden meyhane, bar, kahvehane, kıraathane. elektronik oyun merkezi ile açıkta alkollü içki satılan işyerlerinin okul, yurt. mabet bina ve tesislerine mevzuatın öngördüğü uzaklıkta bulunması,”,
10.4. “İşletmecinin değişmesi ve işyerinin nakli” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrasında, “(Değişik birinci fıkra:RG-17/4/2021-31457-C.K.-3835/3 md.) Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu, faaliyet alanı ve adresin değişmemesi kaydıyla iş yerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir.
Ancak devredilmek istenen iş yerinin fiziki durumu ve ruhsat dosyasındaki bilgi ve belgelerin işletmecinin kusuru sebebiyle faaliyet konusuyla ilgili bu Yönetmelik kapsamında karşılanması gereken mevzuat hükümlerine aykırı olması halinde, söz konusu aykırılıklar ve noksanlıklar giderilmeden yeni işletmeci adına ruhsat düzenlenemez.”,
10.5. “Mesafe Ölçümü” başlıklı 34’üncü maddesinde, “Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezi gibi umuma açık yerler ile alkollü içki satılan yerlerin açılmasına izin verilirken mesafe ölçümünde, bina ve tesislerin varsa bahçe kapıları, yoksa bina kapıları, kapıların birden fazla olması durumunda en yakını esas alınır. Yüz metre uzaklığın ölçümünde, mevcut cadde ve sokaklar üzerinden yaya yolu kullanılarak, yaya kuralların göre gidilebilecek kısa mesafe dikkate alınır. ….”
10.6. “Yürütme” başlıklı 48’inci maddesinde, “Bu Yönetmelik hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.”
11. 07/01/2011 tarihli ve 27808 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Tütün Mamulleri Ve Alkollü
İçkilerin Satışına Ve Sunumuna İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin
11.1. “Perakende, açık alkollü içki satışı ve nargilelik tütün mamulü sunumu ile ilgili işyerlerine ilişkin esaslar” başlıklı 10 uncu maddesinde, “(5) (Ek:RG-18/9/2013-28769) Alkollü içkilerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması zorunludur.
Mesafe şartı, satış belgesinin verildiği tarih itibariyle aranır. Ancak 11/6/2013 tarihinden önce işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve satış belgesi almış işletmeler için bu şart aranmaz. Bu işletme sahipleri işletmelerini birinci ve ikinci derece kan hısımlarına devredebilir. Mesafe şartı turizm belgeli işletmeler için uygulanmaz.
(6) (Ek:RG-18/9/2013-28769) Kurum tarafından düzenlenmiş alkollü içki satış belgesini haiz işletmeyi 8/6/1942 tarihli 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanununun 9 uncu maddesinin ikinci fıkrası kapsamında devralmak isteyen kişiler, devre ilişkin belgeler ve devreden kişi ile birinci veya ikinci derece kan hısmı olduklarına dair resmi belgeleri ibraz etmek zorundadırlar. Devir alan kişinin satış belgesi almak için gerekli diğer şartları taşıdığının Kurum veya yetkili merci tarafından anlaşılması halinde, adına yeni satış belgesi düzenlenir.”
11.2. “Satış belgesi başvurusu” başvurusu başlıklı 12 inci maddesinin 6 ıncı fıkrasında, “(Ek:RG18/9/2013-28769) Perakende veya açık olarak alkollü içki satışı yapmak üzere satış belgesi talep eden kişiler ile anılan faaliyetleri yürütmekte iken işyeri adresini değiştiren kişiler işyerlerinin örgün eğitim kurumları ve dershaneler ile öğrenci yurtları ve ibadethanelere en az yüz metre uzaklıkta bulunduğunu belgelemek zorundadır. Perakende alkollü içki satışı yapılacak işyerleri ile 11/6/2013 tarihinden önce açık alkollü içki satışı yapmak üzere ruhsatlandırılmış olan işyerlerinin mesafe şartına uygunluğu, ruhsat düzenlemeye yetkili merci tarafından ruhsat üzerine güncel tarih ile derç edilir ya da bu şartı karşılayan ek bir yazı düzenlenir. Mesafe şartına uygunluğun ruhsat üzerine derç edildiği tarihi veya ek yazının düzenlenme tarihini müteakip otuz gün içinde satış belgesi başvurusunda bulunulmaması halinde, derç işleminin veya ek yazının güncellenmesi zorunludur. 11/6/2013 tarihinden sonra açık alkollü içki satışı yapmak üzere ruhsatlandırılmış olan işyerleri için, ruhsat düzenleme tarihini müteakip otuz gün içinde açık alkollü içki satış belgesi başvurusunda bulunulması durumunda, mesafe şartına uygunluğun ruhsat üzerinde derç edilmesi veya bu şartı karşılayan ek yazının ibrazı aranmaz. Satış belgesi verildikten sonra işyerinin yüz metre yakınında örgün eğitim kurumu, dershane, öğrenci yurdu veya ibadethanenin faaliyete geçmesi, satış belgesinin geçerliliğini sona erdirmez.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13. Şikayetçi, 22.10.2020 tarihinde ” ” unvanıyla içkili restoran açabilmek için mesafe ölçümü yapılması maksadı ile Belediyeye başvuru yaptığını, Sezenler Camii isimli ibadethane ile evraka konu işletme arasında yeterli mesafenin bulunmadığı gerekçesi ile talebinin reddedildiğini, ruhsatı talebinde bulunduğu işyerinin İpekyolu Belediyesi’nin belirlediği içkili yerler krokisinin içinde yer alan birçok işletmenin içki ruhsatlı işyeri olduğunu, bu durumun Anayasada belirtilen eşitlik ilkesiyle çelişen bir uygulama olduğunu iddia ederek işyerinin ruhsatlandırılmasını talep etmektedir.
14. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı, yetkili idareler tarafından İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin
Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izni ifade etmektedir.
Yönetmelik, sıhhi ve gayrisıhhi işyerleri ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılması ve denetlenmesine dair iş ve işlemleri kapsamaktadır. Bu kapsamda işyerlerinde aranacak genel şartlar anılan Yönetmeliğin 5 inci maddesinde düzenlenmiş olup, ayrıca işyerinin niteliği ve sınıfına göre aranan şartlar ilgili maddelerde hükme bağlanmıştır. Sıhhi işyerleri açmak için öngörülen ruhsat düzenlenmesi usulü anılan yönetmeliğin 12 nci maddesinde düzenlenmiştir. Somut olayda şikâyete konu işletme sahibinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı alabilmek için mesafe ölçümü yapılması talebiyle Belediye’ye başvurduğu, Yönetmeliğinin ilgili madde hükümlerine göre gerekli mesafe şartını taşımadığı hususunun şikayetçiye bildirildiği anlaşılmaktadır.
15. 4250 Sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanununun 9’ uncu maddesi gereğince bu kanun kapsamına giren ürünlerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması zorunludur. Mesafe ölçümünün nasıl yapılacağı hususu ise İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatına
İlişkin Yönetmeliğinin 34 üncü maddesinde tarif edilmiş olup yüz metre uzaklığın ölçümünde, mevcut cadde ve sokaklar üzerinden yaya yolu kullanılarak, yaya kurallarına göre gidilebilecek kısa mesafenin dikkate alınacağı; bina ve tesislerin varsa bahçe kapıları, yoksa bina kapıları, kapıların birden fazla olması durumunda en yakınının esas alınacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
16. Van İpekyolu Belediye Başkanlığı tarafından şikayetçinin 22/10/2020 tarihli başvurusu üzerine yetkili teknik personellerce işyerinin mesafe ölçüm işleminin gerçekleştirildiği, İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ı bendi, 32 inci maddesi, 34 üncü maddesi, 4250 Sayılı
İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanununun 6 ıncı maddesi ve 9. Maddesi uyarınca metre marifetiyle görevli ve yetkili teknik personellerce bahse konu işyerinin bulunduğu taşınmazda bahçe kapısı olmaması nedeni ile bina kapıları esas alınarak ve yaya kurallarına göre en yakın yürüyüş mesafesi dahilinde dış kapıdan dış kapıya ölçüm işlemi yapıldığı ve mesafenin (50) metre olduğunun hesaplandığı, şifahi itiraz üzerine ölçüm işleminin birden fazla kez tekrarlandığı, müracaat sahibinin yararına olması adına uygulamada yanılma payı olarak tabir edilen küçük küsuratların tam düşünülerek hesaplama yapıldığı ve aynı şekilde mesafenin yetersiz olduğunun tekrar tekrar görüldüğü ve kendisine ölçüm işlemi sırasında şifahen bildirildiği, şifahi itirazların devam etmesi üzerine yapılan işlemin doğrulunu teyit etmek ve varsa uygulamada bulunabilecek yanlışı düzeltmek adına açıkta içki satışı yapılacak umuma açık istirahat ve eğlence yerleri ile ibadethaneler arasındaki mesafe ölçüm işleminin ne şekilde yapılması gerektiği hususunda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel
Yönetimler Genel Müdürlüğünden görüş talep edildiği, müracaat sahibinin ısrarlı talebi doğrultusunda usulen uygun olmamasına rağmen müracaat içeriğinde belirtilen işyeri ile Sezenler
Camii isimli ibadethane arasında iç kapıdan iç kapıya şeklinde ve olabilecek en uzak yürüyüş mesafesi esas alınarak tekrar ölçüm işlemi gerçekleştirildiği ve yapılan ölçüm neticesinde mesafenin (111) metre olduğu, en kısa yürüyüş mesafesi esas alındığında ise (94) metre olduğunun hesaplandığı, ancak kendilerince gerçekleştirilen bu işlemin usule uygun olabileceğini gösterecek herhangi bir bilgi veya belgeye ulaşılamadığından ölçüm sonucunun raporlanmadan ilgiliye sadece şifahi olarak iletildiği açıklamasında bulunulmaktadır.
17. İpekyolu Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü’nün 13/08/2020 tarihli ve 14048 sayılı ile “ilgili mevzuatlarında belirtilen hükümler gereğince umuma açık yerler ve içki satışı yapılan yerler ile eğitim kurumları arasında bulunan 100 metre mesafenin ölçüm iş ve işlemlerinin İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 34 üncü maddesinde belirtildiği şekilde yürütülmekte iken bu işyerleri ile mabet bina ve tesisleri arasındaki mesafenin ölçümünde ise usulün aynı şekilde mi yoksa herhangi bir usul belirtilmemiş olması nedeni ile iç kapıdan iç kapıya ölçüm şeklinde mi uygulanması gerektiği hususunda tereddüt yaşandığı belirtilerek umuma açık işyerleri ve içki satışı yapılan işyerlerinin ruhsatlandırılması aşamasında mabet bina ve tesisleri ile bu gibi işyerleri arasındaki mesafe ölçüm iş ve işlemlerinin ne şekilde yapılması gerektiği hakkında uygulamaya esas olmak üzere” Görüş Talebi üzerine
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü’nün 18/09/2020 tarihli E.196496 sayılı görüş yazısı ekinde gönderilen 30/12/2019 tarihli ve 309012 sayılı Bakanlık görüşünde, özetle, 4250 sayılı
İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanununun 9 uncu maddesinde belirtilen Kanun kapsamına giren ürünlerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunmasının zorunlu olduğu, mesafe şartının satış belgesinin verildiği tarih itibarıyla aranacağı hükmü ile Geçici 1 inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen “9 uncu maddenin ikinci fıkrası, bu maddenin yayımı tarihinden önce iş yeri açma ruhsatı ve satış belgesi almış işletmeler için uygulanmaz. Bu işletme sahipleri işletmelerini birinci ve ikinci derece kan hısımlarına devredebilir.” hükmü çerçevesinde; 4250 sayılı
Kanun kapsamına giren ürünlerin (etil alkol, metil alkol ve alkollü içki) perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafe bulunması gerektiği ve bu işyerlerinin sadece birinci ve ikinci derece kan hısımlarına devredilebileceği; nargilelik tütün sunumu yapılan işyerleri hariç tütün ürünlerinin perakende satışı faaliyeti için herhangi bir mesafe düzenlemesinin bulunmadığı; kahvehane, kıraathane ve elektronik oyun merkezleri gibi umuma açık yerlerin resmi ve özel okul binalarına 100 metreden yakın mesafe içinde açılamayacağı ancak bu işyerleri ile ibadethaneler arasında zorunlu bir mesafe öngörülmediğinden bu mesafenin yetkili idarelerce belirlenmesi gerektiği, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan ancak mesafe şartını sağlamayan işyerlerinin ise meri mevzuatta yer alan şartları sağlamaları kaydıyla devredilmesinin mümkün olduğunun değerlendirildiği şeklinde görüş verildiği görülmektedir.
18. Anayasa Mahkemesi kararına göre, Kanunun metni ve düzenleniş biçimi dikkate alındığında, alkollü içki satan yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması zorunluluğu getirilmesiyle amaçlanan hususun, gençlerin alkol bağımlılığından korunması ve kamu düzeninin sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.
(Bkz. Anayasa Mahkemesinin 13/11/2014 tarihli ve E.2013/95, K.2014/176 sayılı kararı) Mezkûr düzenleme kapsamındaki bir uyuşmazlıkla ilgili kararında Danıştay, kamu düzeninin sağlanmasında mesafe şartı taşıması gereken yerlerin okul, cami vb. yerleri etkilemeyecek bir uzaklıkta olması gerektiğine vurgu yaparak, idare mahkemesinin yüz metre kuralının etkileşim alanı olarak hesaplanması ve işyeri ile okulun bahçe duvarı arasındaki mesafenin göz önüne alınması gerektiği değerlendirmesini içeren kararını onamıştır. (Bkz. Danıştay 10. Dairesinin 04/02/1998 tarihli ve E.1997/394, K.1998/510 sayılı kararı)
19. Somut olay kapsamında, idare tarafından mesafe ölçümünün yürürlükteki mevzuat kurallarına uygun olarak gerçekleştirildiği, İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunun 9’uncu maddesinde ve
Tütün Mamulleri Ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde, Kanun kapsamına giren ürünlerin perakende veya açık olarak
satışının yapıldığı yerler ile ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması şartının arandığı, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatına İlişkin Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde şikayetçinin bar olarak açmak istediği işyerinin umuma açık istirahat ve eğlence yerleri arasında sayıldığı, “İşyerlerinde aranacak genel şartlar” başlıklı 5 inci maddesinde de barların mabetlere mevzuatın öngördüğü uzaklıkta bulunması gerektiği ifadesine yer verildiği, mesafe ölçümünün nasıl yapılması gerektiğine ilişkin olarak ise İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatına
İlişkin Yönetmeliğin 34 üncü maddesinde, “bina ve tesislerin varsa bahçe kapıları, yoksa bina kapıları, kapıların birden fazla olması durumunda en yakını esas alınır. Yüz metre uzaklığın ölçümünde, mevcut cadde ve sokaklar üzerinden yaya yolu kullanılarak, yaya kuralların göre gidilebilecek kısa mesafe dikkate alınır.” şeklinde düzenlemeye yer verildiği, mevzuatta açıkça
“kapıdan kapıya en az 100 metre” mesafe şartını arandığı dikkate alındığında, idarenin işyeri açma ruhsatı alabilmek için gerekli şartı taşımadığından şikayetçinin talebinin idarece reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir husus tespit edilememiştir.
20. Başvuruya konu somut olayda şikâyetçinin bir diğer iddiası da ruhsat talep ettiği işletmenin etrafında bulunan birçok işletmenin içki ruhsatlı işyeri olduğu için kendisine de eşitlik ilkesi gereği ruhsat verilmesi gerektiğidir.
21. Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda eşitliği gözeten, adaletli bir hukuk düzeni kurup sürdürmekle kendisini yükümlü sayan, hukuk güvenliğini sağlayan, bütün etkinliklerinde hukuka uyan devlettir. Kişilerin, devlete güven duymaları, maddi ve manevi varlıklarını korkusuzca geliştirebilmeleri, temel hak ve özgürlüklerden yararlanabilmeleri ancak hukuk güvenliği ve üstünlüğünün sağlandığı bir hukuk düzeninde gerçekleşebilir.
22. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, idarelerin yürürlükteki mevzuata uygun olarak hareket etmesi gerektiği, daha önce yasal mevzuata uygun olmayan bir şekilde ruhsat verilmesinin, yeni ruhsat başvurularının kabul edilmesine gerekçe olamayacağı, eşitlik ilkesinin daha önce yapılan hatalı işlemin devam ettirilmesini gerektirmeyeceği, İdarelerin de bu işletmeleri inceleyip, şartları taşıyıp taşımadığının değerlendirmesi gerektiği açıktır. Cami ile aralarında İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına
İlişkin Yönetmeliğin aradığı mesafe şartının bulunmadığı iddia edilen işyerlerinden Bar, ve adındaki tekel bayi unvanlı işyerlerine ait ruhsat belgesi bulunmadığı, bu işletmelerden Cafe Bar unvanlı işyerine ait ruhsat belgesinin 05.04.2021 tarihli dilekçeye istinaden iptal edildiği, Kafe unvanlı işyerine ait ruhsat belgesinin 17.09.2019 tarihli dilekçeye istinaden iptal edilmiş olduğu, Cafe Bar unvanlı işyerine ait ruhsat belgesinin 11.03.2021 tarihli dilekçeye istinaden iptal edilmiş olduğu tespit edilmiş olup, mesafe şartını karşılamadığı iddia edilen diğer işyerlerinin denetlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Ancak bu durum hukuken başvurucunun şartları taşımadığı halde kendisine de ruhsat verilmesini gerektirmemektedir. Ayrıca şikayetçinin yeniden mesafe ölçümü yapılması talebinin idarece karşılanarak iç kapıdan iç kapıya şeklinde ve olabilecek en uzak yürüyüş mesafesi esas alınarak yapılan ölçüm mevzuata uygun olmadığı için, şikayetçinin ruhsat talebinde bulunduğu işletme ile Sezenler Camii arasında 111 metre mesafe bulunduğu ve bu nedenle ruhsat verilmesi gerektiği şeklindeki talebini, kişi açısından haklı bir beklenti olarak değerlendirmek mümkün değildir. Çünkü iç kapıdan iç kapıya yapılacak ölçüm mevzuatın açık hükmüne aykırılık teşkil etmektedir. Konuya ilişkin mevzuat bina veya varsa bahçe kapısı esas alınarak kapıdan kapıya en yakın mesafeye göre ölçüm yapılmasını öngörmektedir.
23. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ve konuyla ilgili tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanununun 9 uncu maddesi uyarınca işyeri açma ruhsatı talep edilen işletme ile ibadethane arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafe bulunması gerektiği, ancak şikâyete konu yerin mesafe şartını karşılamadığı, bu sebeple faaliyet konusu bar olan işletme için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı verilmemesi yönünde tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
25. Şikayetçinin cami ile aralarında İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin aradığı mesafe şartının bulunmadığı iddia edilen işyerlerinden, Bar unvanlı işyerinin kayıtlarda mevcut ilk ruhsatlandırmasının Van Belediye Başkanlığı tarafından 18.05.2013 tarihinde yapıldığı, 11.06.2013 tarihli
28674 sayılı Resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6487 sayılı kanunla değişik 4250 sayılı kanunun
ilgili maddesi yürürlüğe girmeden önce ruhsat alındığı için 100 metre mesafe kurallına tabi olmadığı halde 11/8/2015 tarihinde noter devri yapılarak satıldığı buna karşın işletme devrinin birinci veya ikinci kan hısımlarına devredildiğine ilişkin bilgi belgelerin Kurumumuza sunulamadığı, Cafe Bar unvanlı işyerinin kayıtlarda mevcut ilk ruhsatlandırmasının 04.05.2015 tarihinde yapıldığı, bu iş yerinin 14.09.2017 tarihinde noter devri yapılarak satışının yapıldığı, 26.10.2017 tarihinde ruhsatlandırma işleminin gerçekleştirildiği; Cafe Bar unvanlı işyerinin kayıtlarda mevcut ruhsatlandırmasının 19.02.2018 tarihinde Cafe Bar unvanı ile yapıldığı, bu iş yerinin 04.11.2019 tarihinde noter devri yapılarak satışı yapıldığı, 03.02.2020 tarihinde Cafe Bar unvanlı olarak ruhsatlandırma işleminin gerçekleştirildiği; Bar unvanlı işyerinin ruhsatlandırmasının 20.10.2016 tarihinde yapıldığı; Bar unvanlı işyerinin ruhsatlandırmasının 21.12.2016 tarihinde Bar unvanı ile de yapıldığı belirtilmesine karşın idarece bu işletmelere ait ruhsatlandırma işlemlerinin 11/6/2013 tarihinden sonra faaliyete başlamaları nedeniyle mesafe ölçümünün yapılıp yapılmadığı, 11/6/2013 tarihinden sonra işletme devirlerinin birinci ve ikinci derece kan hısımlarına devredilip devredilmediği, ruhsatlandırma işleminde hukuka aykırılık bulunup bulunmadığı, işletmelerin istisna kapsamında olan turizm belgeli işletmeler olup olmadığı yönüyle değerlendirme yapması gerektiği kanaatine varıldığından bu işletmeler yönünden belirtilen hususlar dahilinde denetim faaliyeti icra edilmesi gerektiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Van İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvuranın açmak istediği içkili restoran için işyeri açma ruhsatı verilmesi talebinin REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve İPEKYOLU BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi