|
ÖZET: Bu Sayıştay kararı, müteahhit işçilerin kıdem tazminatlarının ödenmesi konusunda kamu idaresinin sorumluluğunu ele almaktadır. 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi uyarınca, iş akdi feshedilen işçilerin kıdem tazminatlarının, bağlı bulundukları kurumlar tarafından ödenmesi gerektiği belirtilmiştir. İdare ile müteahhit firma arasında kurulan asıl işveren-alt işveren ilişkisi gereği, İdarenin, alt işverenin işçilerine karşı yükümlülükleri bulunmaktadır.
Kararda, kıdem tazminatlarının tamamının İdare tarafından ödenmesinin kamu zararına yol açtığı ifade edilmiştir. Yargıtay içtihatlarına göre, kıdem tazminatlarının yarısının İdare, diğer yarısının ise müteahhit firma tarafından ödenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ancak, İdare’nin müteahhit firmaya rücu etmemesi, hukuki bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, İdare’nin müteahhit işçilerin kıdem tazminatlarının tamamını ödemesi ve bu tutar için müteahhide rücu etmemesi, hukuka aykırı bulunmuş ve kamu zararına neden olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, İdare’nin sorumluluğunu artırmakta ve müteahhitin yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. |
| Kamu İdaresi Türü | Belediyeler ve Bağlı İdareler |
| Yılı | 2013 |
| Dairesi | 6 |
| Karar No | 231 |
| İlam No | 249 |
| Tutanak Tarihi | 21.4.2015 |
| Kararın Konusu | İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar |
İş akdi feshedilen müteahhit işçilerinin kıdem tazminatlarının İdare tarafından ödenmesi ve sorumlu şirkete rücu edilmemesi.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; ….. Genel Müdürlüğünün muhtelif birimlerinde müteahhit elemanı olarak çalışırken iş akdi feshedilen işçilerin kıdem tazminatlarının ….. Genel Müdürlüğü tarafından ödenmesi ve sorumlu şirkete rücu edilmemesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür.
1475 sayılı İş Kanunu’nun “Kıdem Tazminatı” başlıklı 14’üncü maddesinde, bu Kanuna tabi işçilerin hizmet akitlerinin, bağlı bulundukları kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla feshedilmesi halinde, işçinin, aylık veya toptan ödemeye hak kazanarak kurumuna müracaat etmiş olduğunu belgelemek suretiyle kıdem tazminatının ödenebileceği hüküm altına alınmıştır.
İşçi çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri sonucu, İdare ile müteahhit firma arasında 4857 sayılı İş Kanunu’na göre asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmuştur. Bu ilişkide asıl işveren olan İdarenin, alt işverenin işçilerine karşı, o işyeri ile ilgili olarak bu Kanun’dan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumlu olduğu görülmektedir.
Ayrıca, hizmet alımı sözleşmelerine göre çalıştırılan firma elemanlarına ödenmesi gereken kıdem tazminatlarından müteahhit ile birlikte İdarenin yarı yarıya sorumlu olduğu gerek Yargıtay 9’uncu Hukuk Dairesinin 20.12.2010 tarih ve 2008/39308 E.2010/39060 sayılı Kararında, gerekse Yargıtay 13’üncü Hukuk Dairesinin 2011/3577 E.2011/10222 K. Sayılı Kararında açık bir şekilde ifade edilmiştir.
Dolayısı ile sorgu konusu edilen …..-TL tutarındaki kıdem tazminatları tutarının yarısının ……. Genel Müdürlüğü diğer yarısının da müteahhit firma tarafından ödenmesi gerekmektedir.
Ancak, kıdem tazminatları tutarı olan …..-TL’nin tamamı …… Genel Müdürlüğü tarafından ödenmiştir.
Sorgu konusu edilen …..-TL tutarındaki kıdem tazminatının müteahhit firma olan ….. Ltd. Şirketi tarafından karşılanması gereken …..-TL’sinin de ….. Genel Müdürlüğü tarafından karşılanması suretiyle kamu zararına neden olunduğu görülmüş ise de söz konusu kamu zararının …… tarih ve ….. sayılı alındı belgeleri ile tahsil edildiği anlaşıldığından, tahsil edilen bu tutar için ilişilecek husus kalmadığına oy birliğiyle,
Geriye kalan tutarın ….. Genel Müdürlüğü tarafından ödenmesi nedeniyle kamu zararı oluşmayan …..-TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,
(Üye ….. ve Üye …..’nun “….. Genel Müdürlüğü söz konusu hizmeti alması karşılığında hakediş bedellerini ödemekle müteahhit firmaya karşı her türlü sorumluluğunu yerine getirmiştir.
Müteahhidin de iş sözleşmesi ile çalıştırdığı işçilerine ilişkin SSK kesintilerini yapıp SGK’ya göndermesi dahil tüm ödemelerini yerine getirdikten sonra emeklilik aşamasında da, İdarece kendine yapılan ödemelere istinaden kıdem tazminatı sorumluluğunu yerine getirmesi gerekmektedir.
4857 sayılı İş Kanunu’nda asıl işverenin, alt işverenin işçilerine karşı alt işverenle birlikte müteselsilen sorumlu olması, işçilerin o işle ilgili alacaklarını dilerlerse alt işverenden dilerlerse asıl işverenden isteyebileceğini ifade eder.
Dolayısı ile müteahhidin kıdem tazminatı tutarlarının tamamını işçilere ödememesi halinde asıl işveren olarak ….. Genel Müdürlüğünün söz konusu tutarın tamamını mahkeme kararı gereğince işçilere ödemesi ve ödediği kıdem tazminatı tutarlarının tamamı için de borcun gerçek sahibi müteahhide rücu etmesi gerekmektedir.
Çünkü, 6098 sayılı Borçlar Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu, İdare ile müteahhit firma arasında yapılan sözleşme ile ihale dokümanında ve bu işin devamı süresince yürürlükte bulunan herhangi bir mevzuatta, işçilerin hak ettikleri kıdem tazminatı tutarlarının İdare ile müteahhit firma arasında paylaşılacağına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır.
Ayrıca ….. Genel Müdürlüğünün taraf olduğu ve kıdem tazminatının yarısının İdare tarafından ödenmesine hükmedilmiş herhangi bir yargı kararı da bulunmamaktadır.
Bahsedilen nedenlerle kıdem tazminatlarının yarısının İdarece karşılanması mümkün değildir. Kıdem tazminatı tutarlarının tamamının borcun gerçek sahibi müteahhide rücu edilmesi gerekmektedir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı),
oy çokluğuyla,