|
ÖZET: Başvuran, mahkeme kararlarına rağmen görevine iade edilmediğini belirterek talepte bulunmuştur. İdare, Çorum İdare Mahkemesi ve Samsun Bölge İdare Mahkemesi tarafından verilen iptal kararlarının uygulanması sürecinin devam ettiğini bildirmiştir. Anayasa’nın 138. maddesi, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğunu vurgulamakta, bu kararların değiştirilmesi veya yerine getirilmesinin geciktirilmesi mümkün olmadığını belirtmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28. maddesi de, idarenin mahkeme kararlarını gecikmeksizin uygulamak zorunda olduğunu ifade etmektedir. Bu bağlamda, başvurunun değerlendirilmesi sonucunda, Anayasa ve ilgili yasal düzenlemeler gereğince idarenin mahkeme kararını uygulaması gerektiği sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla, İçişleri Bakanlığı’na mahkeme kararının gereğini yerine getirmesi konusunda tavsiyede bulunulması gerektiği belirtilmiştir. Bu durum, hukuk devleti ilkesinin ve yargı bağımsızlığının bir gereğidir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/8550-S.22.13052
BAŞVURU NO : 2022/4999
KARAR TARİHİ : 04/07/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
Mahkeme kararının uygulanması hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 01/04/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 02.04.2021 tarihinde 375 sayılı KHK geçici 35. md gerekçe gösterilerek kamu görevinden çıkarıldığını, Çorum İdare Mahkemesince 03.08.2021 tarihinde / sayılı karar ile yürütme durdurma, Samsun Bölge İdare Mahkemesince / sayılı karar ile yürütme durdurma kararı onama, Çorum İdare Mahkemesince / sayılı karar ile esastan iptal kararı, Samsun Bölge İdare
Mahkemesince / e. ile / k. ile istinaf ret kararlarına rağmen görevine iade edilmediğini belirterek kazanımlarını ve görevine iade edilmeyi talep etmektedir
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. İçişleri Bakanlığının 27/04/2022 tarihli ve sayılı yazısında; “İlgide kayıtlı yazınız ile isimli başvuran tarafından kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin işlemin iptaline karar verilmesine rağmen görevine iade edilmediğine dair Kurumunuza yapılan başvuruya ilişkin Emniyet
Genel Müdürlüğü tarafından Kurumumuza iletilen 22.04.2022 tarih ve ¬ sayılı yazı ve ekleri; 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 18 inci maddesi uyarınca ilişikte gönderilmiştir.” 2.1. Ekinde gönderilen Emniyet Genel Müdürlüğünün (20/04/2022 tarih) – – sayılı yazısında; “…Çorum Emniyet Müdürlüğü kadrosunda …sicil sayılı polis memuru olarak görev yapmakta iken hakkında polis başmüfettişlerince FETÖ/PDY ile irtibatlı/iltisaklı olması sebebiyle düzenlenen araştırma raporu sonucunda 7145 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi ile 375 sayılı KHK’ya eklenen geçici 35 nci madde kapsamında 01.04.2021 tarihinde kamu görevinden çıkarılarak 02/04/2021 tarihinde teşkilatımızdan ilişiğinin kesildiği anlaşılmıştır. Adı geçenin bu işlemin iptali talebiyle idaremiz aleyhine açmış olduğu davada; Çorum İdare Mahkemesince 03/11/2021 tarih ve E;2 / , K; / sayılı “dava konusu işlemin iptaline” kararı ve Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1.İdari Dava Dairesince 15/03/2022 tarih ve E. / K; / sayılı “idare istinaf isteminin reddine” kararı verilmiştir.
Bahse konu kararın uygulanması noktasında işlemler devam etmektedir.”
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2. “Mahkemelerin bağımsızlığı” başlıklı 138 inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “Kararların sonuçları” başlıklı 28 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.” hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ: Kamu
Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü ve tavsiyede bulunulması yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 6. Başvuran 1 nolu paragrafta belirtildiği üzere mahkeme kararlarına rağmen görevine iade edilmediğini belirterek görevine iade edilmeyi talep etmektedir.
7. İdarenin yukarıda (2 nolu paragraf) yer verilen yazısında ise özetle, adı geçenin bu işlemin iptali talebiyle idaremiz aleyhine açmış olduğu davada; Çorum İdare Mahkemesince 03/11/2021 tarih ve E; / , K; / sayılı “dava konusu işlemin iptaline” kararı ve Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1.İdari Dava
Dairesince 15/03/2022 tarih ve E. / K; / sayılı “idare istinaf isteminin reddine” kararı verilmiştir, denilerek bahse konu kararın uygulanması noktasında işlemlerin devam ettiği bildirilmiştir.
8. Anayasamızın 138 inci maddesinde yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu; bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hüküm altına alınmıştır. Aynı şekilde 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanununun 28 inci maddesinde Danıştay, bölge idare ve idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye ve eylemde bulunmaya mecbur olduğu ve bu sürenin hiçbir şekilde tebliğden itibaren otuz günü geçemeyeceği düzenlenmiştir.
9. Anayasa Mahkemesinin 27/09/2012 tarihli, E:2012/22, K:2012/133 sayılı kararındaki; “Anayasa’nın 2.
maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Hukukun ve adaletin en somut yansıması olan mahkeme kararlarının uygulanması, hukuk devleti ilkesi ve onun vazgeçilmez koşullarından biri olan hukuka bağlı idare anlayışının gereğidir. Anayasa’nın 138. maddesinin dördüncü fıkrasında, ‘Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir surette değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.’ denilmektedir. Bu hükme göre, kamu görevlileri de mahkeme kararlarını yerine getirmek zorunda olup, bu konuda seçim hakları bulunmamaktadır. Kaldı ki, mahkeme kararlarını kasten yerine getirmeyen memur ve diğer kamu görevlilerinin eylemleri suç oluşturmaktadır.” hükmü de idarelerin mahkemelerin ilk derece, istinaf, temyiz gibi seviyelerdeki kararları arasında herhangi bir fark gözetmeden, tüm mahkeme kararlarının hukuk devleti ve yargı bağımsızlığı ilkeleri gereği uygulanması gereğini vurgulamaktadır. (Kurumumuzun Emsal nitelikli 2021/1996, 2022/3716 sayılı Tavsiye Kararları)
10. Kurumumuza yapılan değerlendirme neticesinde; Anayasanın 138 inci ve 2577 sayılı yasanın 28 inci maddeleri gereğince ilgili idare, mahkeme kararının gereğini yerine getirmek zorunda olduğundan söz konusu mahkeme kararının uygulanması konusunda idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 11. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
12. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, ilgili idarenin işlemlerine karşı, Çorum İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan sebep ve gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Anayasanın 138 inci ve 2577 sayılı yasanın 28 inci maddeleri gereğince ilgili mahkeme kararının uygulanması konusunda İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İçişleri Bakanlığı tarafından bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve İçişleri Bakanlığına tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi