|
ÖZET: Başvuran, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu’nda mühendis olarak çalışmakta ve anne-babasının sağlık sorunları nedeniyle Ankara’ya tayin talep etmektedir. İdare, başvuranın tayin talebini reddetmiş, gerekçe olarak işin uzmanlık gerektirdiğini ve personel ihtiyacını göstermiştir. Ancak, başvuranın anne ve babasının sağlık durumları, bakım ve tedavi gereksinimleri göz önünde bulundurulduğunda, idarenin bu talebi reddetmesi hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmamıştır.
İdare, tayin talebinin reddinde sadece hizmet gereklerini değil, çalışanın haklarını da gözetmek zorundadır. Başvuranın durumu, sosyal hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmiş ve ailevi sorumlulukların yerine getirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın tayin talebinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu karar, kamu hizmetlerinin etkinliğini sağlarken, bireylerin haklarını da koruma amacını taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/14946-S.23.23626
BAŞVURU NO : 2023/8908
KARAR TARİHİ : 22/11/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE RADYO-TELEVİZYON KURUMU GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Anne ve babasının sağlık sorunları mazereti sebebiyle yer değiştirme talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 21/06/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; 2014 yılından itibaren Türkiye Radyo Televizyon
Kurumu Genel Müdürlüğü İstanbul Televizyonunda kadrolu mühendis olarak çalıştığını, Ankara ilinde yalnız ikamet eden ve yaşlarına bağlı olarak çok ciddi sağlık sorunları olan anne ve babasının bakım ve tedavileriyle ilgilenebilmek için Ankara ilinde uygun bir göreve atamasının yapılması talebiyle 27.06.2022 ve 07.11.2022 tarihlerinde dilekçe ile Kurumuna müracaatta bulunduğunu; ancak talebinin bugüne kadar kabul edilmediği gibi net olmayan cevaplar ile belirsiz bırakıldığını, son olarak 01.03.2023 tarihinde talebini yenilemesine rağmen tarafına cevap verilmediğini belirterek ailesinin sağlık durumunun göz önünde bulundurularak Ankara iline tayininin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 11.07.2023 tarihli bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Türkiye RadyoTelevizyon Kurumu Genel Müdürlüğü İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı tarafından 17.07.2023 tarihinde gönderilen sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Adı geçenin özlük dosyasının incelenmesinde; Bilgi Teknolojileri Dairesi Başkanlığı Ankara ilinde görev yapmakta iken Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından hakkında düzenlenen soruşturma raporunun ‘İdari
Yönden’ başlıklı kısmında ‘görev yerinin değiştirilmesinin’ uygun olacağının belirtilmesi üzerine
Stüdyolar ve Program İletim Sistemleri Dairesi Başkanlığı İstanbul iline naklen tayininin yapıldığı ve halen bu Başkanlıkta görevine devam ettiği, anılan Başkanlığa hitaben yazmış olduğu 27.06.2022 tarihli dilekçe ile Ankara iline tayin talebinde bulunduğu ve Birimi tarafından uygun görülmediği, başvuranın yine
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
07.11.2022 tarihli ve 01.03.2023 tarihli dilekçeleri ile de özel durumu nedeniyle tekrar Ankara iline atanma
isteğini belirttiği ve bu durumun Biriminin 08.03.2023 tarihli ve sayılı yazısı ile adı geçenin
İstanbul Ana Kumanda ve Yayın Merkezi Müdürlüğünde görev yaptığı ve yapılan işin uzmanlık gerektirdiğinden ilgili personelin yerine işin niteliğine uygun ve aynı vasıflarda personel verilmesi kaydıyla atamasının yapılmasının uygun görüldüğünün bildirildiği, 2.2. Bilindiği üzere Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunun, 2954 sayılı Türkiye Radyo-Televizyon
Kanunu ile özerkliği ve tarafsızlığının Anayasada hükme bağlanarak kurulduğu, söz konusu Kanun’un
“Personelin işe alınma, atanma, yer değiştirme, görevlendirme, görevden alınma ve terfi işlemleri” başlıklı
53 üncü maddesinde de “Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu personelinin işe alınma, atanma, yer
değiştirme, görevlendirme, görevden alınma ve terfi işlemleri Kurumu Genel Müdürü tarafından yapılır.” hükmünün yer aldığı, aynı Kanun’un “Personel işlemleri ve personel hizmet tanımları” başlıklı 56 ncı maddesinde de; “Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu personelinin işe alınmasındaki usul, şartlar, atanma, terfi, nakil, işe son verme ve sicil ile ilgili konuları personel yönetmeliğinde düzenlenir.” denildiği, 2.3. Söz konusu Kanun maddesi dayanak alınarak hazırlanan Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunda
Memur Statüsünde İstihdam Edilen Personel Yönetmeliğinin Kurumda kadro karşılığı sözleşmeli personel dâhil olmak üzere memur statüsünde istihdam edilen personelin, hizmete alınma, atanma, terfi, nakil, işe son verme, disiplin cezaları ile diğer özlük işlerindeki usul ve esasları düzenlediği, Kurumda memur statüsünde görev yapan tüm personelin 2954 sayılı Kanun ve bu Kanuna dayanılarak hazırlanmış yönetmelik ve diğer mevzuat hükümlerine tabi olduğu ve her türlü özlük işlemlerinin anılan Yönetmelik ve mevzuat hükümleri çerçevesinde yapıldığı, 2.4. TRT Memur Statüsünde İstihdam Edilen Personel Yönetmeliğinin “Kurum içi yer değiştirme” başlıklı
68 inci maddesinde “Kurum personeli, hizmet gereği, sağlık sebepleri, eş durumu veya personelin isteği
üzerine yahut da görevinin veya görev yerinin değiştirilmesini gerektiren diğer hallerde aynı veya başka yerdeki kadrolara atanabilir.” hükmünün, “Hizmet gereği yer değiştirme ve rotasyon” başlıklı 69 uncu maddesinde “Kurum personeli, hizmetin gelişmesi sebebiyle ortaya çıkan personel eksikliğini gidermek, verimli çalışmayı sağlamak, iş gücü ihtiyacındaki gelişme ve değişmeleri karşılamak, mahrumiyet yerlerinde hizmet görülmesi zorunluluğunu adil bir şekilde paylaştırmak veya rotasyon uygulamasını gerçekleştirmek amacıyla aynı yerde veya başka yerlerdeki kadrolara naklen veya terfian atanabilir.
Gerekli görülmesi halinde, rotasyon usûl ve esasları Genel Müdürlük tarafından belirlenir.” hükmünün, “İstek üzerine yer değiştirme” başlıklı 70 inci maddesinde ise “Personelin nakil isteğinde bulunabilmesi için son atandığı mahalde en az üç yıl çalışmış olması şarttır.
Kendisinin veya bakmakla yükümlü olduğu yakınlarının sağlık bakımından bulundukları mahalden ayrılması gerekçesine dayanan nakil isteklerinin gerçekleştirilebilmesi için bu durumun sağlık raporu ile belgelendirilmesi şarttır.
Eşlerin aynı yerde yaşamaları gerekçesine dayanan nakil istekleri, münhal kadro ve hizmet ihtiyaçları uygun olduğu takdirde, bir yıl içinde gerçekleştirilir. Personelin bu şekilde yer değiştirme isteğinde bulunabilmesi için, eşinin 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi bir kurumda çalışmakta olması ve bu durumu belgelendirmesi şarttır.
İkinci ve üçüncü fıkralardaki hallerde birinci fıkradaki süre şartı aranmaz.” hükmünün yer aldığı, 2.5. Söz konusu işlemlerin etkin, verimli ve süratli bir şekilde uygulanmasını teminen 09.08.2019 tarihli ve
1615 sayılı “Kurum İçi Atama Teklifleri” genelgesinin de yürürlükte bulunduğu, 1615 sayılı Genelgenin 8
inci maddesinde “Atandığı mahalde üç yılını tamamlayan ve kendi istekleri ile bulunduğu mahal dışına atanma isteğinde dilekçe asılları, birimlerince söz konusu atanma isteğinin uygun görüldüğüne ilişkin teklif yazısı ekinde gönderilecek, uygun görülmeyen atama teklifleri ise birimlerce ilgililere bildirilecektir.”
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
ifadelerine, 9 uncu maddesinde ise “İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığına gelen birim koordineli teklifler, yapılacak ön değerlendirme (hizmet ihtiyaçları, kadro durumu vb.) sonucunda ilgili Genel Müdür
Yardımcılarının onayına sunulacak, uygun bulunan teklifler Genel Müdürün görüşüne sunularak Kurumun genel kadro durumu da dikkate alınarak işleme konulacaktır.” ifadelerine yer verildiği, 2.6. Bu itibarla, adı geçenin 27.06.2022, 07.11.2022 ve 01.03.2023 tarihli Ankara iline atanma başvurularının yukarıda belirtilen Kanun, Yönetmelik, Genelge hükümleri ve kurumsal hizmet ihtiyaçları çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda herhangi bir işlem tesis edilemediği ve talep edilen belgelerin yazı ekinde gönderildiği,
Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesi; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.” 3.2. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesi; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.” 3.3. “Devletin iktisadî ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesi; “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.” 3.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 3.5. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünün “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesi; “…Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir… “ 4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun, “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesi;
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”, 5. 14.07.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesi; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır…” 6. 11.11.1983 tarihli ve 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu’nun; 6.1. “Personelin işe alınma, atanma, yer değiştirme, görevlendirme, görevden alınma ve terfi işlemleri” başlıklı 53 üncü maddesi; “ Türkiye Radyo – Televizyon Kurumu personelinin işe alınma, atanma, yer değiştirme, görevden alınma ve terfi işlemleri Kurum Genel Müdürü tarafından yapılır…” 6.2. “Personel işlemleri ve personel hizmet tanımları” başlıklı 56 ncı maddesi; “Türkiye Radyo – Televizyon Kurumu personelinin işe alınmasındaki usul, şartlar, atanma, terfi, nakil, işe son verme (…) ve sicil ile ilgili konuları personel yönetmeliğinde düzenlenir.
Kurum hizmetlerinin tanımı, bu hizmetlere atanacaklarda aranacak özel nitelikler ve atama şartları bir yönetmelik ile düzenlenir.” 7. 25.06.1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin; 7.1. “Temel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesi;
“Temel ilkeler şunlardır:
a) Yer değiştirme suretiyle atamalarda kadro imkânları gözönünde bulundurulur.
b) Yer değiştirme suretiyle atamalar, ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılmak suretiyle oluşturulan bölgeler arasında yapılır.
c) Bu atamalarda, memurların bölgeler arasında adil ve dengeli dağılmasını sağlamak esastır.
7.2. “Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarda Gözönünde Bulundurulacak Hususlar” başlıklı 9 uncu maddesi; “Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir şekilde dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu gözönünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dâhilinde yapılır…” 7.3. “Memurun İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler” başlıklı 12 nci maddesi; “Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir.
Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır. Zorunlu çalışma süresini sağlık
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
veya aile birliği mazeretine dayalı olarak tamamlamamış olan memur mazeretinin sona ermesi durumunda, zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundadır…” 7.4. “Özel Yönetmelikler” başlıklı 28 inci maddesi; “Kurumlar bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde halen görevde bulunan memurların geçmiş hizmetlerinin bu Yönetmelik çerçevesinde nasıl değerlendirileceğini ve bu Yönetmeliğin çeşitli maddelerinde kurumlarca tesbiti öngörülen diğer hususları kapsayan özel Yönetmeliklerini Devlet
Personel Dairesinden olumlu görüş alınmak sureti ile çıkarırlar. Özel Yönetmeliklerde bu Yönetmeliğe aykırı hükümler yer alamaz…” 8. 24.09.2008 tarihli ve 27007 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye Radyo-Televizyon
Kurumunda Memur Statüsünde İstihdam Edilen Personel Yönetmeliğinin; 8.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesi; “Bu Yönetmelik, kadro karşılığı sözleşmeli personel dâhil olmak üzere memur statüsündeki personeli kapsar…” 8.2. “Personel politikası” başlıklı 5 inci maddesi; “Personel politikasının hedefi, Kurumun görevlerinin etkin ve verimli bir şekilde yerine getirilebilmesini sağlayacak personelin seçilmesi, eğitilmesi, uluslararası normlara uygun olarak yetiştirilmesi ve hizmet birimlerinde görevlendirilmesi hususlarını objektif kıstaslarla belirlemektir.
Kurumun personel politikasının temel ilkeleri şunlardır:
a) Yürütülecek görevlere uygun, nitelikli personelin seçilmesini sağlayacak sistemi tespit etmek ve geliştirmek, b) Personelin, görev tatminini en yüksek düzeyde tutarak verimli çalışmasını sağlayacak ve hizmet kalitesini yükseltecek eğitim programları hazırlamak, c) Personelin etkinliğini ve verimliliğini artırabilecek, görevi içerisinde yükselebilmesine imkân sağlayacak olan liyakat sistemini geliştirmek ve bu sistemin uygulanmasında adil ve eşit imkânlar sağlamak, ç) Yürütülen hizmetin niteliğine uygun çalışma koşullarını sağlayarak, başarıyı ve yaratıcılığı teşvik edecek sistemleri geliştirmek ve görev tatminini en yüksek düzeyde tutmak, d) Personelin etkinliğini ve verimliliğini artırmak amacıyla sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını karşılayarak
Kuruma bağlılığını pekiştirecek ve çalışmayı özendirici hale getirecek “Kurum Kültürü”nün oluşmasını sağlamak, e) Personele, mesleki bilgi ve yeteneklerini geliştirebileceği yurt içi ve yurt dışı eğitim imkânları sağlamak, f) Personeli ilgilendiren konuları personele zamanında iletmek, görüş ve önerilerini idareye kolaylıkla bildirmelerini sağlamak amacıyla haberleşme usul ve imkânlarını geliştirmek, g) Personelin kişiliğine saygı göstermek, haklarını korumak ve gözetmek, ğ) Aylık ücret dışında mevzuat gereğince yapılacak ödemelerde objektif esaslara bağlı kalmak.” 8.3. “Kurum içi yer değiştirme” başlıklı 68 inci maddesi;
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
“Kurum personeli, hizmet gereği, sağlık sebepleri, eş durumu veya personelin isteği üzerine yahut da görevinin veya görev yerinin değiştirilmesini gerektiren diğer hallerde aynı veya başka yerdeki kadrolara atanabilir.” 8.4. “İstek üzerine yer değiştirme” başlıklı 70 inci maddesi; “Personelin nakil isteğinde bulunabilmesi için son atandığı mahalde en az üç yıl çalışmış olması şarttır.
Kendisinin veya bakmakla yükümlü olduğu yakınlarının sağlık bakımından bulundukları mahalden ayrılması gerekçesine dayanan nakil isteklerinin gerçekleştirilebilmesi için bu durumun sağlık raporu ile belgelendirilmesi şarttır.
Eşlerin aynı yerde yaşamaları gerekçesine dayanan nakil istekleri, münhal kadro ve hizmet ihtiyaçları uygun olduğu takdirde, bir yıl içinde gerçekleştirilir. Personelin bu şekilde yer değiştirme isteğinde bulunabilmesi için, eşinin 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi bir kurumda çalışmakta olması ve bu durumu belgelendirmesi şarttır.
İkinci ve üçüncü fıkralardaki hallerde birinci fıkradaki süre şartı aranmaz.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Tavsiye Karar
Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Kurumumuza başvuruda bulunan başvuran özetle; 2014 yılından itibaren Türkiye Radyo
Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü İstanbul Televizyonunda kadrolu mühendis olarak çalıştığını, Ankara ilinde yalnız ikamet eden ve yaşlarına bağlı olarak çok ciddi sağlık sorunları olan anne ve babasının bakım ve tedavileriyle ilgilenebilmek için Ankara ilinde uygun bir göreve atamasının yapılması talebiyle
Kurumuna müracaatta bulunduğunu; ancak talebinin bugüne kadar kabul edilmediğini belirterek ailesinin sağlık durumunun göz önünde bulundurularak Ankara iline tayininin yapılmasını talep etmektedir.
11. Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazıda ise özetle; Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından başvuran hakkında düzenlenen soruşturma raporunda ‘görev yerinin değiştirilmesinin’ uygun olacağının belirtilmesi üzerine Stüdyolar ve Program İletim Sistemleri
Dairesi Başkanlığı İstanbul iline naklen tayininin yapıldığı ve halen bu Başkanlıkta görevine devam ettiği, anılan Başkanlığa hitaben yazmış olduğu dilekçeleri ile de özel durumu nedeniyle Ankara iline atanma isteğini belirttiği, adı geçenin İstanbul Ana Kumanda ve Yayın Merkezi Müdürlüğünde görev yaptığı ve yapılan işin uzmanlık gerektirdiğinden ilgili personelin yerine işin niteliğine uygun ve aynı vasıflarda personel verilmesi kaydıyla atamasının yapılmasının uygun görüldüğünün bildirildiği hususları ifade edilmiştir.
12. Başvuranın iddiaları ve idarenin cevabi yazısı incelendiğinde uyuşmazlığın; idare tarafından başvuranın tayin talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olup olmadığı noktasında düğümlendiği görülmektedir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
13. Somut olayda başvuranın hizmet belgesi incelendiğinde; 09.02.2009 tarihinde TRT Merkez
Stüdyolar ve Program İletim istemleri Daire Başkanlığında ‘mühendis’ kadrosunda kamu görevine başladığı, 23.11.2009 tarihinde TRT Merkez Haber ve Spor Yayınları Dairesi Başkanlığına kurum içi tayininin yapıldığı, 25.11.2014 tarihinde İstanbul ilinde TRT Merkez Prodüksiyon Kaynak
Koordinatörlüğü bünyesine, 08.12.2015 tarihinde ise yine İstanbul ilinde TRT Merkez Stüdyolar ve
Program İletim Sistemleri Dairesi Başkanlığı bünyesine kurum içi tayininin yapıldığı ve hâlihazırda ayını ilde ve aynı birimde kamu görevini sürdürdüğü bilgisi edinilmiştir.
14. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgeler ile başvuran tarafından dosya kapsamında sunulan belgelerin tetkiki neticesinde; 14.1. Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesinin nolu İlaç Kullanım Raporunda başvuranın annesi . ile ilgili ‘şizofreni’ tanısı konulduğu, yine Özel Mim Hastanesi tarafından 30.03.2022 tarihinde düzenlenen nolu ilaç raporunda da ‘paranoid şizofreni’ tanısı konulduğu ve günlük kullanması gereken ilaçların belirtildiği, 14.2. Başvuranın babası hakkında Özel Liv Hospital tarafından düzenlenen 19.06.2016 tarihli ve sayılı ilaç kullanım raporu ve Hacettepe İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi tarafından düzenlenen 05.02.2018 tarihli ve sayılı ilaç kullanım raporu incelendiğinde ise; ilgili hakkında
Aterosklerotik Kalp Hastalığı, Gastro-Özofajial Reflü Hastalığı, Kronik Böbrek Yetmezliği ve Esansiyel (Primer) Hipertansiyon tanılarının konulduğu ve kullanması gereken ilaçların belirtildiği, 14.3.İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen Yerleşim
Yerinde Oturanlar Belgesi incelendiğinde başvuranın annesi ile babasının ikamet adresinde yalnızca kendilerinin kayıtlı olduğunun görüldüğü, 14.4. Başvuranın 27.06.2022 tarihinde ailesinin bakım ve tedavileriyle ilgilenebilmek mazereti sebebiyle
Ankara iline tayin talebinde bulunduğu, talebinin TRT Stüdyolar ve Program İletim Sistemleri Dairesi
Başkanlığının 28.06.2022 tarihli ve sayılı yazısı ile uygun görülmediği, başvuranın aynı talebi konu eden 07.11.2022 tarihli dilekçesinin ise ‘başvuran tarafından yapılan işin uzmanlık gerektirdiği ve ilgili personelin yerine işin niteliğine uygun ve aynı vasıflarda personel verilmesi kaydıyla uygun görüldüğü’ gerekçesiyle TRT Stüdyolar ve Program İletim Sistemleri Dairesi Başkanlığının 09.11.2022 tarihli ve sayılı yazısı ile cevaplandırıldığı, son olarak başvuranın 01.03.2023 tarihli dilekçesinin de TRT
Stüdyolar ve Program İletim Sistemleri Dairesi Başkanlığının 08.03.2023 tarihli ve sayılı yazısı ile
‘seçim süreci yoğunluğu ve yapılan işin uzmanlık gerektirdiğinden ilgili personelin yerine işin niteliğine uygun ve aynı vasıflarda personel verilmesi kaydıyla uygun görüldüğü’ şeklinde cevaplandırıldığı ve halihazırda başvuranın Ankara iline atanma talebinin idarece kabul edilmediği, bilgilerine ulaşılmıştır.
15. Başvuru konusuna ilişkin iç hukukumuza baktığımızda, öncelikle Anayasamızın 2 nci maddesinde
Devletimizin nitelikleri sayılmış ve sosyal bir hukuk Devleti olduğu vurgulanmış; 5 inci maddesinde
Devletin temel amaç ve görevleri sayılarak; kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmak; insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak görevlerine yer verilmiştir.
16. Devletimizin nitelikleri arasında sayılan sosyal hukuk devleti; “insan haklarına dayanan, kişilerin huzur, refah ve mutluluk içinde yaşamalarını güvence altına alan, kişi hak ve özgürlükleriyle kamu yararı arasında adil bir denge kurabilen, çalışma hayatını geliştirerek ve ekonomik önlemler alarak çalışanlarını koruyan, onların insan onuruna uygun hayat sürdürmelerini sağlayan, milli gelirin adil bir şekilde dağıtılması için
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
gereken önlemleri alan, sosyal güvenlik hakkını yaşama geçirebilen, güçsüzleri güçlüler karşısında koruyarak sosyal adaleti ve toplumsal dengeleri gözeten devlettir. Çağdaş devlet anlayışı, sosyal hukuk devletinin tüm kurum ve kurallarıyla Anayasa’nın özüne ve ruhuna uygun biçimde kurularak işletilmesini, bu yolla bireylerin refah, huzur ve mutluluğunun sağlanmasını gerekli kılmaktadır. (Bakınız, Danıştay 2.
Dairesinin 29/04/2009 tarihli ve E:2009/1338, K:2009/1799 sayılı kararı)
17. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinin birinci fıkrasında Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmaların; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılacağı düzenlenmiştir.
Burada idareye işlem tesis ederken belirtilen ölçütlere göre değerlendirme yapma ve buna uygun olarak takdir yetkisini kullanma hakkı verildiği açıktır. Ancak, takdir yetkisi mutlak ve denetimden uzak, keyfi bir uygulama demek değildir. İdarenin işlem tesis ederken, hizmet gerekleri gibi ölçütlerin yanı sıra, çalışanın da haklarını gözetmesi gerekmektedir.
18. Yine, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte, yaşama hakkının bir yansıması olan sağlık hakkı çerçevesinde, sadece memurların kendilerinin değil, eşlerinin, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşlerinin sağlık durumları nedeniyle yer değiştirmelerine olanak veren hükümlere yer verilmiştir. Bu suretle, kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzak bir biçimde kamu hizmetlerini verimli, etkin ve sağlıklı bir biçimde yürütmeleri amaçlanmıştır.
19. Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu’nun 56 ncı maddesinde personelin atanma, işe son verme terfi, nakil gibi hususların personel yönetmeliğinde düzenleneceği ifade edilmiştir. Bu kapsamda 24.09.2008 tarihli ve 27007 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunda Memur
Statüsünde İstihdam Edilen Personel Yönetmeliğinde de Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunda kadro karşılığı sözleşmeli personel dâhil olmak üzere memur statüsünde istihdam edilen personelin, hizmete alınma, atanma, terfi, nakil, işe son verme, disiplin cezaları ile diğer özlük işlerindeki usul ve esasları düzenlenmiştir. Mezkûr Yönetmeliğin 68 inci maddesinde kurum personelinin, hizmet gereği, sağlık sebepleri, eş durumu veya personelin isteği üzerine yahut da görevinin veya görev yerinin değiştirilmesini gerektiren diğer hallerde aynı veya başka yerdeki kadrolara atanabileceği, 70 inci maddesinde ise personelin nakil isteğinde bulunabilmesi için son atandığı mahalde en az üç yıl çalışmış olmasının şart olduğu, kendisinin veya bakmakla yükümlü olduğu yakınlarının sağlık bakımından bulundukları mahalden ayrılması gerekçesine dayanan nakil isteklerinin gerçekleştirilebilmesi için ise bu durumun sağlık raporu ile belgelendirilmesi gerektiği, sağlık mazeretine ilişkin taleplerde ise üç yıl şartının aranmayacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
20. Bolu İdare Mahkemesinin 18.11.2021 tarihli ve E:2021/1059 sayılı kararında; “… bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurların yer değiştirme taleplerinin Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kadro imkanları ve hizmet ihtiyacı dikkate alınarak karşılanacağına yönelik düzenlemeler bulunması ve davacının yukarıda belirtilen özel durumu karşısında, davacının hizmetine ihtiyaç bulunduğu gerekçesiyle muvafakat verilmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan dava konusu işlemin uygulanması halinde davacı ve bakımına muhtaç olan babası açısından maddi ve manevi yönden telafisi güç zararların ortaya çıkabileceği açıktır.” ifadelerine yer verildiği görülmektedir.
21. Yine Danıştay 2. Dairesinin 18.04.2017 tarihli ve E:2016/9055, K:2017/3220 sayılı kararında;
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
“Dava; Gümüşhane Üniversitesinde memur olarak görev yapan davacının, anne ve babasının sağlık mazeretleri nedeniyle Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi’ne atanmasına muvafakat verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine dair işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Trabzon İdare Mahkemesi’nin 23/02/2016 günlü, E:2015/1292, K:2016/212 sayılı kararıyla; davalı idarece kadro ve ihtiyaç durumu ile kamu hizmetinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesi için gerekli koşullar gözetilerek, davacının kurumlar arası naklen atanmasına muvafakat verilmediği sonucuna varıldığı; dava konusu işlemde kamu yararı ve hizmet gerekleri bakımından hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine hükmedilmiştir.
…
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına ilişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde de
“Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir.” kuralına yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmü uyarınca, kurumlar arası nakil işlemi kurumların muvafakatı ile sağlanmakta olup, kurum amirlerinin muvafakat verip vermemek konusunda takdir yetkilerinin bulunduğu kuşkusuzdur. Ancak, idare kurduğu işlemlerde takdir yetkisini, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanmak zorundadır. Bu bağlamda; idarenin, personelin başka bir kuruma nakline muvafakat verip vermeme yönündeki takdir yetkisinin, işlemin gerekçeleri dahilinde kamu yararı ve hizmet gerekleri bakımından değerlendirilmesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; Gümüşhane Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı emrinde memur olarak görev yapan davacının, anne ve babasının sağlık özrü nedeniyle Tokat Gaziosmanpaşa
Üniversitesi emrine tayin edilmek üzere muvafakat verilmesi talebinin davalı idarece Gümüşhane
Üniversitesinden Diğer Kamu Kurumlarına Naklen Geçmek İsteyen İdari Personele Muvafakat
Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslarda belirtilen şartları taşımadığı ve hizmetine ihtiyaç duyulduğu gerekçesiyle reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, davacının babası hakkında düzenlenen 07/08/2009 tarihli Tokat Devlet Hastanesi
Baştabipliği Özürlü Sağlık Kurulu Raporu’nda kişinin %70 oranında özürlü olduğu, yine Gaziosmanpaşa
Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi’nin 12/05/2015 günlü raporunda hastanın nöroloji uzmanı olan herhangi bir yerde bakımının ve takibinin uygun olduğu; ancak, Trabzon İli Kamu Hastaneleri
Birliği Genel Sekreterliği Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin 06/07/2015 günlü raporunda ise kişinin başkasının güç ve yardımına ihtiyaç duyduğunun belirtildiği, ayrıca davacının annesi hakkında
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Hastanesi’nce düzenlenen 02/09/2015 günlü raporda, kişide yaygın anksiyete bozukluğu ve hafif derecede demansiel bulgular tespit edildiği görülmektedir.
Bu durumda; ilgili mevzuat hükümleri ile dosyadaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde davalı idarece kadro ve ihtiyaç durumu ile kamu hizmetinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesi için gerekli koşullar gözetilerek, ilgilinin Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi emrine naklen atanmasına muvafakat verilmediği belirtilmiş olmakla birlikte; yukarıdaki mevzuat hükmü gereğince davacının mevcut görev yerinin kanunen bakmakla yükümlü bulunduğu anne ve babasının her ikisinin de bakıma muhtaç olmaları nedeniyle sağlık durumlarını tehlikeye düşüreceği dikkate alındığında, davalı idarece davacı
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
hakkında tesis edilen işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.” değerlendirmelerine yer verilmiştir.
22. Demokratik hukuk devleti anlayışında, idarenin sadece hukuka uygun olarak hareket etmesi değil, aynı zamanda iyi yönetim ilkelerine uygun işlemler tesis etmesi beklenmektedir. Kısaca belirtmek gerekirse; iyi yönetim ilkeleri, idarenin hukuka bağlılığının yanında adalet ve hakkaniyete uygun bir idarenin önemli göstergelerinden biri konumundadır. 6328 sayılı Kanunda Kurumumuzun şikâyet başvuruları ile ilgili inceleme yaparken idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden inceleyeceği, dolayısıyla iyi idare ilkelerini, hukuki dayanaklarına, hukukun evrensel ilkelerine, hakkaniyet ve adalet anlayışına ve bu ilkeler ile ilgili uluslararası hukuki düzenlemelerini temel alarak geniş bir yoruma tabi tutacağı düzenlenmiştir.
Örneğin kanuna uygunluk ilkesini yorumlarken sadece mevzuatı değil, hakkaniyet ve hukukun evrensel ilkelerini de ölçüt almaktadır. Bilindiği üzere, hakkaniyet nihai amaç olan adalete ulaşmak için kullanılan bir araçtır. Bir hukuk kuralının somut olaya uygulanmasında ortaya çıkan sonucun adil olmasını amaçlar. Düzenleyici hukuk kuralına uygun olarak tesis edilen işlem, özünde hukuka uygun olmasına karşın, somut olayda hakkaniyete aykırı sonuçlar doğabilir. Bu açıklamalar çerçevesinde, başvurana fiziksel bakıma muhtaç anne ve babasının yaşadığı ile tayin talebinin ‘seçim süreci yoğunluğu ve yerine işin niteliğine uygun personel verilmesi kaydı’ gerekçe gösterilerek uygun görülmemesi işleminin somut olay açısından hakkaniyete uygun olmadığı değerlendirilmiştir.
23. Somut olay özelinde yapılan incelemede; başvuranın yaklaşık dokuz yıldır anne ve babasından uzakta İstanbul ilinde görev yaptığı, dosyadaki bilgi ve belgelerden annesinin ve babasının belgelenmiş rahatsızlıklarının bulunduğu, ikamet bilgilerinden de anne ve babası ile aynı ikametgâh adresinde yaşayan kimsenin olmadığının tespit edildiği ve bu durumun bakım ve tedavi sürecinde sorunlara neden olabileceği, kişilerin (ve ailelerinin) sosyal, kültürel ve ekonomik ihtiyaçlarının karşılanabilmesi ile psikolojileri üzerindeki olası etkileri bir bütün olarak değerlendirildiğinde başvuranın talebinin yeniden değerlendirilmesinin hakkaniyete uygun olacağı değerlendirilmektedir.
24. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; başvuranın atamasının Ankara iline yapılması durumunda idare tarafından telafisi imkânsız bir zarar oluşmayacağı, başvuranın yerine ikame bir atama yapabilme imkânının idarenin elinde olduğu; ancak tayin talebinin reddedilmesi halinde başvuranın anne ve babasının tedavi ve bakım süreciyle ilgilenemeyeceği, süreç içerisinde de başvuranın yaklaşık dokuz yıldır İstanbul ilinde görev yaptığı, bu kapsamda başvuranın tayin taleplerinin reddedilmesi işleminin hakkaniyet ilkesi ile bağdaşmadığı, nimet-külfet dengesi düşünüldüğünde idari işlemin İdare açısından değil başvuran açısından telafisi imkânsız zarara yol açabileceği, ilaveten bir evladın anne ve babasına karşı ailevi sorumluluklarını yerine getirebilmesine imkân tanınması gerektiği değerlendirildiğinden tayin talebinin başvuranın anne ve babasının yaşadığı sağlık sorunları gözetilerek yeniden değerlendirilmesi sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 25. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
26. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın anne ve babasının sağlık durumu gözetilerek tayin talebinin yeniden değerlendirilmesi hususunda TÜRKİYE RADYO-TELEVİZYON KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
TÜRKİYE RADYO-TELEVİZYON KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve gereği için TÜRKİYE RADYO-TELEVİZYON KURUMU GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr