İdarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanması gerektiği değerlendirilerek işlemin hukuka uygunluğu onandı (Danıştay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Danıştay 2. Dairesi, davacının daire başkanlığı kadrosundan 1. dereceli mühendis kadrosuna atanmasına ilişkin işlemin hukuka uygunluğunu değerlendirmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 71 ve 76. maddeleri uyarınca, idareye memurların sınıflarını değiştirme konusunda takdir yetkisi tanınmıştır. Ancak bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde kullanılması gerekmektedir. Davacının geçmiş hizmetleri incelendiğinde, idarenin bu yetkisini kamu yararı doğrultusunda kullandığı ve davacının görevden alınmasını gerektirecek bir olumsuz durumun tespit edilmediği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, Danıştay, Bölge İdare Mahkemesi’nin davacının istinaf başvurusunu kabul ederek işlemi iptal eden kararını hukuken isabetsiz bulmuş ve davalı idarelerin temyiz istemini kabul ederek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına hükmetmiştir. Bu karar, idarenin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun bir şekilde kullanılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2021/19153 E.  ,  2022/2944 K.

“İçtihat Metni”

T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/19153
Karar No : 2022/2944

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … İşletmeleri Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi, … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; … Genel Müdürlüğü bünyesinde Teknik Genel Müdür Yardımcılığına bağlı 1. dereceli kadroda daire başkanı olarak görev yapan davacı tarafından, İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanlığı bünyesinde 1. dereceli mühendis kadrosuna atanmasına ilişkin … günlü, … sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla; daire başkanlığı kadrosunun üst düzey kadro olduğunun kabul edilerek, üst düzey kamu yöneticilerinin, kamu kurum ve kuruluşlarının geleceğe dönük planlarını ve politikalarını saptayan, bu plan ve politikalardaki hedefleri gerçekleştirmek için gerekli kaynakları ve bu kaynakların kullanım yerlerini belirleyen ya da bu kişilerin emir ve direktifleri yönünde uygulamayı yapan veya onlara yardımcı olan kişiler oldukları, ayrıca, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda atama yapma ve görevden alma konusunda tanınan takdir yetkisinin bu tür kadrolar için daha geniş olduğu ve bu görevlerden başka görevlere atanmaya ilişkin işlemlerin kazanılmış hakları veya genel olarak hukuk güvenliği ilkesini ihlal eden bir yönü bulunmadığı hususları gözönünde bulundurulduğunda, üst düzey yöneticilik görevine atanmadan önce bulunduğu görevlere herhangi bir mesleki yarışma sınavı veya kurum içi görevde yükselme sınavında başarılı olmak suretiyle gelmeyen, bir başka ifade ile kariyer ve liyakat ilkelerine uygun bir şekilde daire başkanlığı kadrosuna atanmayan davacının, bu görevinden alınarak birinci dereceli kadrolu mühendisi kadrosuna atanması yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine hükmedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : … Bölge İdare Mahkemesi, … İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; davacının görevden alınmasını gerektirecek nitelikte somut bir tespit bulunmadığı gibi görevinde başarısız olduğu, yetersiz kaldığı ve herhangi bir olumsuz davranışının bulunduğu hususları da hukuken kabul edilebilir somut gerekçelerle ortaya konulmadığından, dava konusu işlemde sebep ve maksat yönlerinden hukuka uygunluk, davayı reddeden Mahkeme kararında ise hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline hükmedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idareler tarafından, dava konusu işlemin, kamu yararı amacı ve hizmet gereği ilkeleri doğrultusunda hukuken geçerli sebeplere dayanılarak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 71 ve 76. maddelerinde yer alan hükümler ile idareye tanınan takdir yetkisi kapsamında tesis edildiği ileri sürülerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
… Tramvay ve Tünel İşletmeleri Genel Müdürlüğü bünyesinde Teknik Genel Müdür Yardımcılığına bağlı 1. dereceli kadroda daire başkanı olarak görev yapan davacı tarafından, İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanlığı bünyesinde 1. dereceli mühendis kadrosuna atanmasına ilişkin … günlü, … sayılı işlemin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 71. maddesinin 2. fıkrasında; “Kurumlar, memurlarını meslekleri ile ilgili sınıftan genel idare hizmetleri sınıfına veya genel idare hizmetleri sınıfından meslekleri ile ilgili sınıfa, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle atayabilirler.” kuralına yer verilmiştir.
Aynı Kanun’un 76. maddesinde de; kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68. maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst veya kurum içinde aynı veya başka yerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler” hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda aktarılan 657 sayılı Yasa hükümleri ile memurların sınıfları da değiştirilmek suretiyle atanmaları konusunda idareye takdir yetkisi tanındığı açık olup, bu yetkinin ancak kamu yararı ve hizmet gerekleri gözardı edilerek kullanıldığının kanıtlanması ya da idari yargı merciince saptanması halinde, sözü edilen bu durumun dava konusu idari işlemin neden ve amaç yönlerinden hukuka aykırılığı nedeniyle iptalini gerektireceği yargı içtihatlarıyla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının, 1995 yılında davalı idarede mühendis olarak göreve başladığı, 2013 yılında mühendis kadrosunda daire başkanı görev unvanı ile görev yaptığı, 2015 yılında daire başkanlığına asaleten atandığı, 19/10/2016-06/05/2020 tarih aralığında uzman olarak görevlendirildiği, 30/10/2020 tarihli dava konusu işlem ile daire başkanlığı kadrosundan, 1. dereceli mühendis kadrosuna atandığı anlaşılmaktadır.
Davacının geçmiş hizmetleri incelendiğinde; idarenin, davacıyı Daire Başkanlığı kadrosuna 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 76. maddesinde ifadesini bulan takdir yetkisi kapsamında atadığı görülmekte olup, davalı idarenin atama konusunda sahip olduğu bu yetkinin davacıyı görevden alma konusunda da mevcut olduğunun kabulü noktasında tereddüt bulunmamaktadır.
Bu bağlamda, dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, idarenin mevzuat uyarınca sahip olduğu takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullandığına dair herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, dava konusu işlemin, davacının geçmiş hizmetleri ve görevin niteliği gözönünde bulundurularak, hizmetin daha etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla, kamu yararı ile hizmet gereklerine uygun olarak tesis edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararına yönelik davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline hükmeden … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARELERİN TEMYİZ İSTEMLERİNİN KABULÜNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi, … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 6545 sayılı Kanun’la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’na 6545 sayılı Kanun’un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 25/05/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

İÇERİĞE İLİŞKİN KISA SORU VE CEVAPLAR:
1. Yukarıdaki metinde yer alan “Hukuki Değerlendirme” başlıklı kısımdaki hukuksal değerlendirmenin amacı nedir?

Cevap: Yukarıda aktarılan 657 sayılı Yasa hükümleri ile memurların sınıfları da değiştirilmek suretiyle atanmaları konusunda idareye takdir yetkisi tanındığı açık olup, bu yetkinin ancak kamu yararı ve hizmet gerekleri gözardı edilerek kullanıldığının kanıtlanması ya da idari yargı merciince saptanması halinde, sözü edilen bu durumun dava konusu idari işlemin neden ve amaç yönlerinden hukuka aykırılığı nedeniyle iptalini gerektireceği yargı içtihatlarıyla kabul edilmiş bulunmaktadır.

2. Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 1995 yılında davalı idarede mühendis olarak göreve başladığı, hangi tarihlerde görevlendirildiği?

Cevap: Davacının, 2013 yılında mühendis kadrosunda daire başkanı görev unvanı ile görev yaptığı, 2015 yılında daire başkanlığına asaleten atandığı, 19/10/2016-06/05/2020 tarih aralığında uzman olarak görevlendirildiği, 30/10/2020 tarihli dava konusu işlem ile daire başkanlığı kadrosundan, 1. dereceli mühendis kadrosuna atandığı anlaşılmaktadır.

3. Dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden; idarenin mevzuat uyarınca sahip olduğu takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullandığına dair herhangi bir bilgi ve belgenin bulunup bulunmadığı?

Cevap: Bu bağlamda, dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, idarenin mevzuat uyarınca sahip olduğu takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullandığına dair herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, dava konusu işlemin, davacının geçmiş服務leri ve görevin niteliği gözönünde bulundurularak, hizmetin daha etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla, kamu yararı ile hizmet gereklerine uygun olarak tesis edildiği anlaşıldığından,

4. Dava konusu işlemin iptaline hükmeden … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabetin bulunup bulunmadığı?

Cevap: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVALI İDARELERİN TEMYİZ İSTEMLERİNİN KABULÜNE,2. … Bölge İdare Mahkemesi, … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 6545 sayılı Kanun’la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’na 6545 sayılı Kanun’un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 25/05/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.