Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrolarında sözleşmeli personel olarak çalışan ve 2018’de emekli olan başvuran, 2013-2018 yılları arasında 11 adet teşvik ikramiyesi talep etmiştir. İdare, bu taleplerin Çevre ve Şehircilik Bakanlığına iletildiğini belirtmiş, ancak teşvik ikramiyelerinin ödenmesinin takdire bağlı olduğunu ve yalnızca olağanüstü gayret gösteren personellere verileceğini ifade etmiştir. İlgili mevzuatta, teşvik ikramiyesinin verilmesinin idarenin takdir yetkisine bağlı olduğu vurgulanmıştır.

Danıştay, başvuranın teşvik ikramiyesi talebinin reddine ilişkin kararında, idarenin takdir yetkisinin sınırlarını belirlemiş ve bu yetkinin keyfi bir şekilde kullanılamayacağını, eşitlik ilkesine uygun olması gerektiğini belirtmiştir. İdarenin, başvuranın olağanüstü gayretini somut bir şekilde tespit etmediği için teşvik ikramiyesinin ödenmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, başvuranın talebi reddedilmiştir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/70454-S.20.76788

BAŞVURU NO : 2020/4613

KARAR TARİHİ : 01/09/2020

RET KARARI

ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Teşvik ikramiyelerinin ödenmesi hususunda.

BAŞVURU TARİHİ : 09/03/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, İstanbul Büyükşehir Belediyesi şehir tiyatrolarından 16/07/2018 tarihinde emekli olduğunu, 2013-2018 yılları arasında (11) adet teşvik ikramiyesini alamadığını belirterek, ödeme için gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 24/08/2020 tarih ve E sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrolarında görev yapan ve 16/07/2018 tarihinde emekli olan sözleşmeli personel başvurana 2013-2017 yılları iki dönem ve 2018 yılı birinci dönemine ait (11) adet teşvik ikramiyesinin ödenmesi hususuna ilişkin olarak; 2.2. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Orkestralar Müdürlüğü ile Şehir Tiyatroları Müdürlüğünde istihdam edilen sözleşmeli personele 2013-2017 yılları iki dönem ve 2018 yılı birinci dönemine ait teşvik ikramiyesi ödenmesi talebinin İstanbul Büyükşehir Belediyesinin 03/01/2019 tarihli ve 61- sayılı yazısı ile Bakanlıklarına iletildiği, 2.3. İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından 07/07/2020 tarihli ve sayılı yazısı ile başvurana, Bakanlıklarına ve Kurumumuza bilgi verildiği, ayrıca 2013-2017 yılı iki dönem ve 2018 yılı birinci dönem teşvik ikramiyesi ödemeleri hususunda İçişleri Bakanlığı tarafından işlem tesis edilmediğinin anlaşıldığı, 2.4. 09/07/2018 tarihli ve 3047 (3. mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 1 inci maddesi, 10/07/2018 tarihli ve

30474 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı

Kararnamesinin 97., 99., 100., 256. ve 260 ıncı maddeleri ile 15/07/2018 tarihli ve 30479 sayılı

Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin

798 inci ve 799 uncu maddeleri uyarınca İçişleri Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren

Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün kaldırıldığı ve anılan birimin vesayet yetkisine ilişkin görev, yetki ve sorumlulukları İçişleri Bakanlığında ve/veya İçişleri Bakanında kalması; bunun dışında kalan görev, yetki ve sorumlulukları ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ve/veya Çevre ve Şehircilik Bakanına devredilmesinin hükme bağlandığı, 03/08/2018 tarihinde imzalanan protokol uyarınca ilgili genel müdürlüğün devir ve tasfiye işlemlerinin tamamlandığı, 2.5. Başvuran ile İstanbul Büyükşehir Belediyesinin anılan yazısı eki listede yer alan diğer personele 2013-2017 yılı iki dönem ve 2018 yılı birinci dönem teşvik ikramiyesi ödenmesi talebinin, mülga Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün devir ve tasfiyesinin 03/08/2018 tarihinde tamamlanması nedeniyle bu tarihten önceki dönemlere ait teşvik ikramiyesi ödemelerine ilişkin olarak Bakanlıklarınca işlem tesis edilmediği, 2.6. Diğer taraftan, sözleşmeli personel teşvik ikramiyesi ödenmesine ilişkin mevzuat incelendiğinde; Bakanlar Kurulunun 07/05/1987 tarihli, 87/11782 sayılı Kararı ile “Devlet

Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmasına Dair Esaslar”ın yürürlüğe konulduğu, Kararın 2., 3. ve devamı maddelerinde; ek geçici 13 üncü maddesi kapsamında belediye opera, tiyatro ve orkestralarında çalışan sanatçı, sanat uygulatıcısı ve sahne uygulatıcılarının da bu Esasların kapsamında olduğunun açıkça belirtildiği, 2.7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek geçici 13 üncü maddesi uyarınca sözleşmeli olarak çalışan personelin özlük haklarının (emeklilik durumları hariç) 657 sayılı Devlet

Memurları Kanununun genel hükümlerine tabi olmadığı, bu statüde çalışan personelin maaşları ve diğer ödemelerinin 07/05/1987 tarihli ve 87/11782 sayılı Kararda belirlenen usul ve esaslara tabi olduğu, 2.8. Bakanlar Kurulu Kararında bu Esaslar kapsamındaki personelin Devlet Memurları

Kanununda öngörülen doğum, ölüm, evlenme, tedavi ve yakacak yardımlarından; ayrıca özel kanun ve yönetmeliklere göre sağlanan giyecek yardımlarından aynen

YARARLANDIRILACAĞI, sözleşmeli olarak çalışanlara, çalıştıkları günlerle orantılı olarak (hastalık ve senelik izin süreleri dahil) Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında ödenmek üzere mali yıl içinde dört aylık ücret ikramiye olarak VERİLECEĞİ belirtilirken, teşvik ikramiyesi için “V E R İ L E B İ L İ R ” denilmiş olmasının teşvik ikramiyesi ödenmesinin takdire bağlı olduğunun bir göstergesi olduğu, 2.9. Teşvik ikramiyesi verilmesinin idarece takdir edilmesi halinde sadece olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları tespit edilenlere verileceğine dikkat edilirse; “olağanüstü” kelimesine Bakanlar Kurulu Kararında özellikle yer verilmiş, bu husus dahi, bunun; maaş gibi, dört ayda bir verilen ikramiye gibi, Devlet Memurları Kanunu ile sağlanan ve bu personelin mutlak olarak yararlandığı haklardan olmadığının anlaşıldığı, 2.10. Ayrıca, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 22 nci maddesinde; “Sözleşmeli ve işçi statüsünde çalışanlar hariç belediye memurlarına, başarı durumlarına göre toplam memur sayısının %10’unu ve Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayının (30.000) gösterge rakamı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarı geçmemek üzere hastalık ve yıllık izinleri dahil olmak üzere, çalıştıkları sürelerle orantılı olarak encümen kararıyla yılda en fazla iki kez ikramiye ödenebilir.” denildiği; dolayısıyla, ilgili Kanun kapsamında söz konusu belediyenin bütün birimlerinde çalışan toplam memur mevcudunun %10’unun ikramiyeden yararlandırılacağı belirtilmişken, sadece Büyükşehir Belediyesi Kent Orkestrası ile Şehir

Tiyatroları Müdürlüğünde çalışan ve hangi olağanüstü gayret ve çalışma yaparak emsallerine göre başarılı çalışma yaptığı anlaşılamayan ve sözleşmeli personelin nerdeyse tamamına yakınına teşvik ikramiyesi ödenmesi talebinin mevzuat düzenlemesindeki amaca aykırı olduğu değerlendirildiğinden, teşvik ikramiyesi ödenmesi taleplerine ilişkin Bakanlıklarınca işlem tesis edilmediği, belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği

Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. “Tiyatro, opera, bale sanatkarları ve orkestra teknik personeli” başlıklı Ek Geçici 12 nci maddesinde; “(Ek: 31/7/1970 – 1327/90 md.; Değişik: 23/12/1972 – KHK-2/4 md.)

Devlet Tiyatro, Opera ve Balesinin özel kanunlarına göre, stajyer, uzman memurlar, uygulatıcı uzman memurlar, sanatkar olarak çalışan personeli hakkında, bu Kanun esasları çerçevesinde hazırlanacak kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar, 10/6/1949 tarihli ve 5441 sayılı

Kanun, 14/7/1970 tarihli ve 1309 Sayılı Kanun, 14/7/1970 tarihli ve 1310 Sayılı Kanun ile bu

kanunlarda atıf yapılan kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunur. Ancak:

A) 14/7/1970 tarihli ve 1309 sayılı Kanunun 12 nci maddesi ile 14/7/1970 tarih ve 1310 Sayılı

Kanunun 10 uncu maddesinde idari sözleşme ücret limitleri aşağıdaki tutarlara yükseltilmiştir.

Stajyerler 1650

Sahne uygulatıcıları (Uzman memurlar) 1100 – 3700

Sanat uygulatıcıları (Uygulatıcı uzman memurlar) 1500 – 5000

Sanatkar memurlar 2000 – 7000

Bu tutarlara 1309 Sayılı Kanunun 17 nci, 1310 Sayılı Kanunun ek 4 üncü maddesine göre herhangi bir zam yapılamaz. Yukarıdaki limitler Devlet memurları göstergelerine uygulanacak katsayı nedeniyle husule gelecek artış veya eksiliş oranında artırılır veya eksiltilir.

B) Devlet Memurları Kanununun derece yükselmesi ve kademe ilerlemesine ilişkin hükümleri gözönünde bulundurulmak suretiyle;

1 – Stajyerlerin emekli keseneklerine esas ücret dereceleri, 1327 Sayılı Kanuna ekli gösterge

tablosundaki 10 uncu derecenin ilk kademesinden başlar ve bu derecenin;

2 – Sanatkarların emeklilik keseneklerine esas ücret dereceleri, 9 uncu derecenin ilk

kademesinden başlar ve 1 inci derecenin;

3 – Sanat uygulatıcıların (uygulatıcı uzman memurların) emekli keseneğine esas ücret dereceleri

10 uncu derecenin ilk kademesinden başlar ve 4 üncü derecenin;

4 – Sahne uygulatıcılarının (uzman memurların) emekli keseneklerine esas ücretleri 13 üncü

derecenin ilk kademesinden başlar ve 6 ncı derecenin; son kademesine kadar yükselir.

C) Devlet Tiyatrosu ile Devlet Opera ve Balesinin, Orkestra üyeleri hakkında da (A) ve (B)

bentlerinde yazılı hükümlere göre işlem yapılır.

D) Devlet Tiyatro, Opera ve Balesinin (A) bendinde tespit edilen personelin dışında kalan personeli hakkında Devlet Memurları Kanununun (1327 Sayılı Kanunun 90 ıncı maddesiyle eklenen ek geçici 20 nci maddesi hükümleri hariç) bütün hükümleri uygulanır.

Bu madde kapsamına giren kurumlarda hizmet sözleşmeleri Maliye Bakanlığının olumlu görüşüne dayanılarak yapılır.

(Ek: 29/11/1984 – KHK-243/35 md.; Değişik: 4/3/1987 – KHK-272/1 md.) Kültür ve Turizm

Bakanlığının sanatla ilgili merkez ve taşra birimlerine bağlı olarak çalışan orkestra, koro ve topluluk sanatçıları, sanatkarları ve sanatçı öğretmenleri ile stajyerleri hakkında da bu maddenin (B) ve (D) bendlerinde yer alan hükümler uygulanır. Halen görevde bulunanların durumları da buna göre yeniden düzenlenir.” 5.2. “Belediye Opera ve Tiyatroları, Şehir ve Belediye Konservatuvar ve Orkestrası” başlıklı Ek Geçici 13 üncü maddesinde; “(Ek: 31/7/1970 – 1327/90 md.; Değişik: 23/12/1972

– KHK-2/4 md.)

Belediye Opera ve Tiyatroları ile Şehir ve Belediye Konservatuvar ve Orkestralarının teknik bünyeye dahil olan stajyer, uzman memurlar uygulatıcı uzman memurlar ve sanatkarlar hakkında kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar 29/7/1960 tarih ve 37 sayılı Kanun ile bu Kanunla atıf yapılan kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunur. Ancak; A) Teknik bünyeye dahil stajyer ve sanatkarların sözleşme ücretleri ve emeklilik keseneğine esas aylıkları bakımından başlangıç ve en son yükselebilecekleri derece ve kademeleri hakkında, bu Kanunun ek geçici 12 nci maddesinin (A) bendi ile (B) bendinde tesbit edilen taban ve tavan rakamları uygulanır.

Şu kadar ki, belediye meclisleri bahsi geçen sanatkarlar ve stajyerler için ek geçici 12 nci maddenin (A) bendi ile yükseltilen sınırlardan daha aşağı ücret tesbitine yetkilidir.

B) Belediye Opera ve Tiyatroları ile Şehir ve Belediye Konservatuvar ve Orkestralarında çalışan ve (A) bendinin dışında kalan personel hakkında bu Kanunun belediyeler personeli ile ilgili hükümleri uygulanır.

(Değişik: 25/6/2009 – 5917/16 md.) Sanatçı, stajyer sanatçı, sanat uygulatıcısı ve sahne uygulatıcılarının sözleşmeli personel olarak istihdamı için kullanılacak olan pozisyonların unvanı ve sayısı ile tip sözleşmeleri ve ücretleri için Maliye Bakanlığından vize alınması yönünde yılı bütçe kanunları dâhil ilgili mevzuatında düzenlenmiş olan hükümler, bu madde kapsamına girenler hakkında uygulanmaz.

(Ek: 30/5/1973 – KHK-5/13 md.) Bu madde kapsamına giren Kuruluşların 29/7/1960 tarihli ve

37 sayılı kanun kapsamına girmeyen teknik bünyeye dahil stajyer, uzman memur, uygulatıcı

uzman memur ve sanatkarları hakkında ek geçici 12 nci maddenin (B) bendi hükmü uygulanır.”

5.3. “Devlet sanatçıları ve sanatkarlar” başlıklı Ek Geçici 16 ncı maddesinde; “(Ek:

31/7/1970 – 1327/90 md.; Değişik: 12/2/1982 – 2595/16 md.)

Teknik bünyeye dahil olmayan ve haklarında Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekenler hariç, bu Kanunun Ek Geçici 12, l3 ve 14 üncü maddeleri kapsamına dahil personel ile Kültür ve Turizm Bakanlığının sanatla ilgili merkez ve taşra birimlerine bağlı olarak çalışan orkestra, koro ve topluluk sanatçıları, sanatkarları ve sanatçı öğretmenleri ile

Devlet sanatçıları söz konusu maddelerin mali hükümlerine bağlı kalınmaksızın sözleşmeli olarak çalıştırılabilirler.(2)

Sanatçı sıfatını kazananlardan yönetici kadrolara atananlar da, bu kadrolar karşılık gösterilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılabilirler.

(Değişik: 22/8/1989 – KHK-378/5 md.) Yukarıdaki fıkralara göre sözleşmeli olarak çalıştırılacakların sözleşme esasları, bunlara ödenebilecek ücretin üst sınırları ve sağlanacak sosyal yardımlar ile diğer mali haklar; Cumhurbaşkanınca kararlaştırılır.(3)

(Değişik: 9/4/1990 – KHK-418/14 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E.

1990/22, K. 1992/6 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK- 527/12 md.) Bu şekilde sözleşme ile çalıştırılanlar, kesenekleri kendilerince ve kesenek karşılıkları da kurumlarınca karşılanmak üzere, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilirler. Sanatçı, Sanat-kar, Sanatçı Öğretmenler ile Devlet sanatçılarının emeklilik kesenekleri bu Kanuna ekli (I) sayılı Ek gösterge cetvelinde kadroları teknik hizmetler sınıfında yer alan mühendisler için öngörülen ek göstergeler esas alınır. Ancak yönetici kadrolar karşılık gösterilerek sözleşme ile çalıştırılanların emeklilik kesenekleri bu kadrolar için saptanmış bulunan ek göstergelerden düşük olamaz.” 6. 07/06/1987 tarih ve 19480 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet

Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmasına Dair Esasların; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Esasların amacı 2 nci madde kapsamına giren personelin sözleşmeli olarak çalışma esaslarını, bunlara ödenebilecek sözleşme ücretlerinin üst sınırlarını, sağlanacak sosyal yardımlar ile benzeri diğer hususları düzenlemektir.” 6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Esaslar, teknik bünyeye dahil olmayan ve haklarında Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekenler hariç, 657 sayılı

Devlet Memurları Kanununun Ek Geçici 12, 13 ve 14 üncü maddeleri kapsamına dahil personel ile Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Devlet Klasik Türk Müziği koroları, Devlet

Türk Halk Müziği Koroları, Devlet Çok Sesli Müzik Korosu, Devlet Halk Dansları Topluluğu, Devlet Türk Müziği Toplulukları, Oda Orkestraları, Türk Tasavvuf Müziği Topluluğu, diğer sanat kuruluşları sanatçıları, sanatkârları ile Devlet sanatçılarını kapsar.” 6.3. 9 uncu maddesinde; “(Değ: 24/10/2018-30575-RG) Bu Esaslar kapsamına giren personel, Devlet Memurları Kanununda öngörülen doğum, ölüm, evlenme, tedavi ve yakacak yardımlarından; ayrıca özel kanun ve yönetmeliklere göre sağlanan giyecek yardımlarından aynen yararlandırılırlar.

(Değişik: 27/07/1993 tarih ve 93/4664 sayılı B.K.K) Sözleşmeli olarak çalışanlara, çalıştıkları günlerle orantılı olarak ( hastalık ve senelik izin süreleri dahil) Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında ödenmek üzere mali yıl içinde dört aylık ücret ikramiye olarak verilir. Ayrıca, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları tespit edilenlere ilgili Bakanın onayı ile iki aylığa kadar (iki aylık dahil) ücret teşvik ikramiyesi olarak verilebilir.

Ancak, ikinci fıkra hükmü, personelin bu Esaslar kapsamına giren kurumlardan alabilecekleri ikinci görev karşılıkları hakkında uygulanmaz.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuruya konu teşvik ikramiyelerinin ödenmemesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrolarında görev yapan ve 16/07/2018 tarihinde sözleşmeli personel olarak emekli olan başvuran, 2013-2017 yılları iki dönem ve 2018 yılı birinci dönemine ait (11) adet teşvik ikramiyesinin ödenmesini talep etmektedir.

9. Başvuru konusuna ilişkin İdareden temin edilen bilgilerden, İstanbul Büyükşehir

Belediyesinin 03/01/2019 tarihli yazısı ile aralarında başvuranın da bulunduğu, İstanbul

Büyükşehir Belediyesi Orkestralar Müdürlüğü ile Şehir Tiyatroları Müdürlüğünde istihdam edilen sözleşmeli personele 2013-2017 yılları iki dönem ve 2018 yılı birinci dönemine ait teşvik ikramiyesi ödenmesi talebinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığına iletildiği anlaşılmıştır.

10. İdare tarafından başvuru konusuna ilişkin yapılan açıklamalarda; Bakanlar Kurulunun 07/05/1987 tarihli ve 87/11782 sayılı Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Sanatçıları ve

Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmasına Dair Esaslar kapsamındaki personelin Devlet

Memurları Kanununda öngörülen doğum, ölüm, evlenme, tedavi ve yakacak yardımlarından; ayrıca özel kanun ve yönetmeliklere göre sağlanan giyecek yardımlarından aynen

Kararında özellikle yer verildiği, bunun; maaş gibi, dört ayda bir verilen ikramiye gibi, Devlet

Memurları Kanunu ile sağlanan ve bu personelin mutlak olarak yararlandığı haklardan olmadığı belirtilmiştir.

11. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil

Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)

12. Anayasanın 2 nci ve 10 uncu maddeleri ile idarenin takdir yetkisini kullanmasına ilişkin bazı genel ölçü ve ilkeler getirilmiştir. Ayrıca öğretide idarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar ve eşitlik içerisinde hareket etmesi, bu yetkiyi kamu yararı ve hizmetine uygun kullanması, gerekçeli olması gibi ilkelere uygun şekilde işlem tesisinin hukuk devleti açısından zorunlu olduğu belirtilmiştir.

13. İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır. (Bkz. Prof. Dr.

Şeref GÖZÜBÜYÜK, Yönetim Hukuku, Eylül/1991 s.204)

14. Danıştay 11. Dairesinin 08/04/2003 tarihli ve E:200/8963, K:2003/1623 sayılı kararında; “…idareye takdir yetkisi tanınmış ise de, bu yetki mutlak ve sınırsız bir yetki olmayıp, anılan yetkinin objektif olarak eşit bir şekilde, aynı durumda olan personel arasında ayrım gözetilmeyecek şekilde kullanılması gerekmektedir.” ifade edilerek, takdir hakkının ayrımsız ve eşitlik ilkesine uygun kullanılması gerektiği belirtilmiştir.

(Benzer yönde Anayasa Mahkemesinin 13/11/2014 tarih ve E:2013/95, K:2014/176 sayılı kararı, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17/04/2008 tarih ve E:2005/270, K:2008/1286 sayılı kararı)

15. Başvuruya konu somut olayımızda, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Orkestralar

Müdürlüğü ile Şehir Tiyatroları Müdürlüğü bünyesinde 657 sayılı Devlet Memurları

Kanununun Ek Geçici 12., 13., 16 ncı maddeleri ve Bakanlar Kurulunun 07/05/1987 tarihli ve 87/11782 sayılı Kararnameye ekli Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak

Çalıştırılmasına Dair Esaslar kapsamında sözleşmeli personel istihdam edildiği, anılan

Belediyenin aralarında başvuranın da bulunduğu sözleşmeli personeller için teşvik ikramiyesi ödenmesi taleplerini Bakanlığa ilettiği anlaşılmaktadır.

16. Söz konusu Esasların 6.3. numaralı paragrafta yer verilen hükmünde, anılan Esaslar kapsamında sözleşmeli olarak çalışanlara olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları tespit edilenlere ilgili Bakanın onayı ile iki aylığa kadar (iki aylık dahil) ücretin teşvik ikramiyesi olarak verilebileceği hükme bağlanmış olup; bu kapsamda teşvik ikramiyelerinin ödenmesinde “verilebilir” ifadesinin kullanılmasıyla idarelere takdir yetkisinin tanındığı görülmektedir. Ayrıca anılan Belediyenin yazısından

“olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptığına” ilişkin somut tespitlere de yer verilmediği anlaşıldığından, başvuruya konu teşvik ikramiyelerinin ödenmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.

17. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuruya konu teşvik ikramiyelerinin ödenmemesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde Kurumumuza gönderilmediği, bu nedenle “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uymadığı; bununla birlikte idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi