| ÖZET: Kurum, başvuranın uçak biletleri için yaptığı harcırah talebinin reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğuna karar vermiştir. İnceleme sonucunda, İdarenin kursiyerlerin hangi ulaşım araçlarını kullanacağına dair net bir açıklama yapmadığı ve uçak seyahatinin engellenmesinin hukuki öngörülebilirlik ilkesine aykırı olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, başvuranın eğitim programına katılmak için uçakla seyahat etmesinin uygun olduğu, ancak İdarenin bu durumu göz önünde bulundurmadan karar vermesi, hakkaniyet ilkesine de aykırılık teşkil etmiştir. Bu nedenle, başvuranın sunduğu belgelerde belirtilen harcamalardan, ödenen meblağ düşülerek kalan tutarın ödenmesi tavsiye edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/7036-S.20.11149
BAŞVURU NO : 2019/20263
KARAR TARİHİ : 07/05/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ERZURUM İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Harcırah talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/11/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran (TCKN: ); Milli Eğitim Bakanlığı(MEB) Bursa
Olgunlaştırma Enstitüsü’nde müdür yardımcısı olarak görev yapığını, MEB Öğretmen ve
Geliştirme Müdürlüğünün 15.10.2019 tarihli yazısıyla “Erzurum Hizmetiçi Eğitim Enstitüsü ve
Akşam Sanat Okulu’nda 20.10.2019 – 24.10.2019 tarihleri arasında gerçekleştirilecek olan
“Kapsayıcı Eğitim Bağlamında Okul Yöneticilerinin Mesleki Becerilerinin Gelişimi Eğitim
Kursu”nda kursiyer olarak görevlendirildiği, 1.1. 19.10.2019 tarihli Yurtiçi Geçici Görev Yolluğu Beyannamesi ile yolculuk için kullandığı taksi makbuzu ve uçak biletlerini İdareye sunduğunu, ancak Erzurum Hizmetçi Eğitim
Enstitüsü ve Akşam Sanat Okulu Müdürlüğü’nün 24.10.2019 tarihli cevabi yazısında:
“14.10.2019 tarih ve 19922517 sayılı Makam onayında Kursiyerlerin ulaşımının otobüs, deniz ya da trenle sağlayacağının belirtildiği bu nedenle ödeme yapılamayacağının ifade edildiği, 1.2. Bursa –Erzurum arasının 1300 kilometre olduğu, 6245 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde
“harcırahın gidip gelmeye en uygun vasıta üzerinden ödeneceği”nin ifade edildiği ayrıca mesafe göz önünde bulundurulduğunda en uygun ulaşım vasıtasının uçak olduğu, 1.3. Harcırah Kanunu 27. Maddesine göre “Cetvelin 1.2.3. sırasında gösterilenler uçakla seyahat edebileceği”nin ifade edildiği, kendisinin de 1 inci derece devlet memuru olması ve
Bursa – Erzurum arasının 1300 kilometre olması nedeniyle uçakla seyahatinin onaya tabi olmadığı, 1.4. Yine Bursa ili Kestel Halk Eğitim Merkezi Müdürü ’nin mezkur eğitime eğitmen olarak katıldığı ve uçak ücretinin kendisine ödendiği, aynı derecede olan iki memurdan birine uçak ücreti ödenip diğerine ödenmemesinin Harcırah Kanunu ve hakkaniyete aykırı olduğu, kaldı ki, kanunda eğitim programları için eğitmen ve kursiyerler arası bir ayrım yapılmadığı, 1.5. İdarenin başvurana 24.10.2019 tarihli cevabi yazısında; ilgili makam onayı ile
“kursiyerlerin ulaşımlarını otobüs veya tren yolu ile yapmaları gerektiği”nin bildirildiği ancak mezkur onayda böyle bir ifade yer almadığı, ayrıca, bakan onayında kursiyerlerin uçakla seyahatini engelleyici bir ifade olmadığı, 1.6. MEB tarafından verilen onayda “Eğitmenlerin uçakla seyahat edebileceği ancak kursiyerlerin uçak kullanamayacağı” ifade edildiği, bu hususun ise ilgili mevzuata uygun olmadığı, makam onayında kursiyerlerin hangi ulaşım araçlarını kullanması gerektiği hususunda bir ibare yer almadığı, ifade ederek, yaşadığı mağduriyetin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Müdürlüğü’nün 13.03.2020 tarih ve sayılı cevabi yazısında; “Mezkur eğitimin UNİCEF ile işbirliği kapsamında düzenlendiği, eğitim dolayısıyla UNİCEF’in MEB.’e bütçe aktarımında bulunduğu ve mali işlemlerin UNİCEF ile yapılan mutabakat kapsamında gerçekleştirildiği, yapılan çalışmaların
27.11.2007 tarih ve 26713 sayılı Avrupa Birliği ve Uluslararası Kuruluşların Kaynaklarından
Kamu İdarelerine Proje Karşılığı Aktarılan Hibe Tutarlarının Harcanması ve
Muhasebeleştirilmesine İlişkin Yönetmelik kapsamında muhasebeleştirildiği, mezkur eğitimlerin Bursa dâhil 19 ilde gerçekleştirildiği, eğitim bütçesi doğrultusunda kursiyerlerin otobüs ile seyahati düşünülerek eğitim planlamasının yapıldığı, eğitim görevlilerinin birden çok ilde eğitim vermeleri nedeniyle, bir eğitimden diğer eğitime yetişebilmeleri için, UNICEF ile yapılan mutabakatta eğitmenlerin uçak ile seyahatinin öngörülerek mutabakatın yapıldığı, bu bağlamda başvuranın talebinin karşılanma imkanının bulunmadığı” ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 6245 sayılı Harcırah Kanununun;
5.1. : “Harcırah Hesabında Esas Tutulacak Yol” başlıklı 6 ncı Maddesinde: Harcırah, bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan yol ve taşıt araçları üzerinden verilir….”
5.2. “Yurt İçinde Yol Masrafı” başlıklı 27 nci Maddesinde: “Yurt içinde yol masrafı, muayyen tarifeli nakil vasıtaları ile seyahatte, bu kanuna bağlı (1) sayılı cetvelin birinci sütununda yazılı makam ve sıfatlar ile vazifeli aylık veya ücret tutarlarına göre aynı cetvelin ikinci sütununda yazılı mevkiin tarife üzerinden bilet parası ve muayyen tarifeli olmıyan nakil vasıtalarıyla seyahat halinde ise 3 numaralı sütunda gösterilen nakil vasıtalarına göre ihtiyar olunan hakiki masraftan terekküp eder…”
5.3. 27 nci Maddeye bağlı 1 sayılı cetvelde: “Aylık dereceleri 1 nci derece olan memurlar ve…. uçakla seyahat edebilirler….”
6. 27.11.2007 tarih ve 26713 sayılı Avrupa Birliği ve Uluslararası Kuruluşların
Kaynaklarından Kamu İdarelerine Proje Karşılığı Aktarılan Hibe Tutarlarının
Harcanması ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin Yönetmelik’in;
6.1. “Amaç “ başlıklı “ inci Maddesinde: “Bu Yönetmeliğin amacı, Avrupa Birliği, uluslararası kuruluşlar veya uluslararası konsorsiyumlardan kapsam dâhilindeki kamu idarelerine proje karşılığı aktarılan hibe niteliğindeki tutarların uluslararası anlaşma hükümleri saklı kalmak kaydıyla izlenmesi, harcanması ve muhasebeleştirilmesini belirlemektir.”,
6.2. “Projeye İlişkin Giderler” başlıklı 6 ncı Maddesinde;
“(1) Özel hesapta bulunan tutarlar; proje sözleşmesine uygun olarak, konaklama, seyahat ve iaşe harcamaları, tüketim malı ve malzemesi, demirbaş, makine–teçhizat ve hizmet alımları ile proje kapsamındaki diğer giderler için kullanılır. Proje kapsamında yapılacak seyahatlere ilişkin yevmiyeler varsa proje sözleşmesinde belirtilen, yoksa Avrupa Birliği tarafından belirlenen esaslara göre ödenir….”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebine ilişkin tavsiye karar önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran; Bursa Olgunlaşma Enstitüsü’nde müdür yardımcısı olarak görev yapmakta olup
20.10.2019 – 24.10.2019 tarihleri arasında Erzurum’da gerçekleştirilen mesleki eğitim
faaliyetine uçak ile yolculuk yaparak katıldığı ancak Bursa – Erzurum arası gidiş – dönüş biletlerinin, başvuranın mezkur eğitimde katılımcı olarak yer aldığı gerekçesiyle, İdare tarafından ödenmemesine binaen Kurumumuza yaptığı başvuruda söz konusu uçak biletlerinin
İdare tarafından ödenmesini talep etmektedir.
9. 20 -24 Ekim 2019 tarihleri arasında Bursa ilinden mezkur eğitime katılacak personelin, başvuran dahil, adlarının belirtildiği 15.10.2019 tarihli Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme
Müdürlüğü’nün yazısında; İl merkezi dışından katılanların yolluk ve yevmiyelerinin makam onayına göre ödeneceğinin belirtildiği,
9.1. Başvuran “İdarenin başvurana 24.10.2019 tarihli ve 65 sayılı cevabi yazısında; ilgili makam onayı ile ‘kursiyerlerin ulaşımlarını otobüs veya tren yolu ile yapmaları gerektiği’nin bildirildiği ancak mezkur onayda böyle bir ifade yer almadığı”nın başvuran tarafından iddia edildiği,
9.2. 14.19.2019 tarih ve sayılı Makam onayında yemek konaklama ve ulaşım giderlerinin UNICEF tarafından ödenmek üzere mezkur eğitimin düzenlenmesinin imza altına alındığı, söz konusu makam onayının incelenmesi neticesinde “kursiyerlerin ulaşımlarını hangi usülde gerçekleştireceği” hususunda bir ifade yer almadığı, eğitim görevlilerinin seyahatlerini karşılamak için uçak da dahil alternatifler sunulduğu, dolayısıyla, mezkur yazı dolayısıyla, eğitim programı katılımcılarının uçak ile seyahat edemeyeceği yönünde bir yorumda bulunulamayacağı,
9.3. Başvuranın söz konusu eğitim için İdare’ye sunduğu Geçici Görev Yolluğu bildiriminde; Toplam ulaşım giderinin, 551.94 TL uçak bedeli tutarı ve 162 TL. taksi ücreti olmak üzere,
713.94 TL. olduğu,
görülmüştür.
10. 6245 sayılı Harcırah Kanununun 1 inci maddesinde “Umumi Muvazeneye dahil dairelerle mülhak ve hususi bütçeli idareler … tarafından ödenecek harcırah bu kanun hükümlerine tabidir” hükmünün yer aldığı, yemek, konaklama ve ulaşım giderlerinin, yukarıdaki Makam onayında belirtildiği üzere, UNICEF tarafından karşılandığı göz önünde bulundurulduğunda, mezkur kanunun bu eğitim açısından uygulanma imkanının bulunmadığı anlaşılmaktadır. Kaldı ki, Avrupa Birliği ve Uluslararası Kuruluşların Kaynaklarından Kamu İdarelerine Proje
Karşılığı Aktarılan Hibe Tutarlarının Harcanması ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin
Yönetmelik’in 6 ncı maddesinde “Proje kapsamında yapılacak seyahatlere ilişkin yevmiyeler varsa proje sözleşmesinde belirtilen, yoksa Avrupa Birliği tarafından belirlenen esaslara göre ödenir” ibaresi yer aldığı, yani, proje sözleşmesinde belirtilen esaslara göre ulaşım giderlerinin ödenmesinin yapılması gerektiği,
10.1. Milli Eğitim Bakanlığı ve UNICEF arasında “Kapsayıcı Eğitim Bağlamında Okul
Yöneticilerinin Mesleki Becerilerinin Gelişimi Eğitimi” Projesinin yürütülmesine yönelik açıklama niteliğindeki Kurum tarafından gönderilen e-posta incelendiğinde; Mezkur
Yönetmelikte geçen sözleşmenin genel bir ifade olduğu, UNICEF’le yapılan çalışmalarda sözleşme imzalamak yerine “Kurumların çalışma planı, çalışmanın mahiyeti ve bütçe” gibi hususların UNICEF’e sunulduğu, UNICEF’in bu yazışmaları onaylamasının “projenin sözleşmesi” olarak kabul edildiği, mezkur yazışmalar binaen, 400 liraya kadar katılımcılara ait ulaşım giderlerinin proje kapsamında karşılanabileceği, yukarıda maddede de belirtildiği üzere, ilgili mevzuat gereğince katılımcıların ulaşım giderlerinin hesaplanmasında bu sözleşmenin uygulanması ile mezkur e-postada başvurana ulaşım için 420 lira (320 TL.
Erzurum – Bursa gidiş – geliş ulaşım bedeli ve 100 TL. taksi ücreti olarak) ödendiği belirtilmesi göz önünde bulundurulduğunda, sözleşme ve Yönetmelik hükümlerine uygun davranıldığı, dolayısıyla, İdarenin işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı,
10.2. Ancak; Bursa – Erzurum arasının 1262 kilometre olması ve bu mesafenin otobüsle yaklaşık olarak 16 saat sürdüğü hususları değerlendirildiğinde, günümüz şartları göz önünde bulundurulduğunda, bu mesafenin otobüsle gidilmesinin uygun olmadığı, İdarenin başvuranda bu şekilde bir yolculuk yapma beklentisinin hakkaniyete uygun olmadığı,
10.3. Kaldı ki; ilgili makam onayında, yukarıda belirtildiği üzere, kursiyerlerin seyahatlerini hangi vasıtaları kullanarak gerçekleştireceği hususunda bir açıklamaya gidilmediği, bu bağlamda İdare’nin başvurana hitaben düzenlediği 24.10.2019 tarih ve sayılı “14.10.2019 tarih ve sayılı Makam onayında Kursiyerlerin ulaşımının otobüs, deniz ya da trenle sağlayacağının belirtildiği bu nedenle ödeme yapılamayacağı” hususunu ihtiva eden yazıya itibar etmenin mümkün olmadığı,
10.4. Ayrıca; İdarenin “hangi personelin hangi vasıta ile eğitimin düzenleneceği İle seyahat edebileceğini” ilgili duyuruda belirtmediği, ancak sonradan uçak kullanılmasını sınırlaması sebebiyle işlemin hakkaniyetle birlikte “hukuk devleti ilkesi gereğince idarenin iş ve işlemlerinde hukuki öngörülebilirlik, yasallık gibi ilkeler göz önünde bulundurularak” hukuka da aykırı olduğu,
10.5. Dolayısıyla; başvuranın uçak biletlerinin ödediği meblağın İdare tarafından ödenme talebinin reddedilmesi işleminin hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
11. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
12. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
İdareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde İdare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse, (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
“Başvuranın ulaşım giderleri için sunduğu belgelerde belirtilen harcamalardan, başvurana ödenen meblağ düşülmek suretiyle, kalan tutarının başvurana ödenmesi” hususunda MİLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA, Kararın BAŞVURANA ve MİLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, MİLİ EĞİTİM
BAKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi