İdarenin yaklaşık maliyet hesaplamasında geçmiş ihale verilerini ve Karayolları Birim Fiyatları taşıma formülünü kullanması mevzuata u (KİK)

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,idare tarafından daha önceden açık ihale usulü ile yapılan bitüm nakli işlerine ait yaklaşık maliyet hesabında karayolları taşıma formülünün (F= 1,20 X (0,0007 X M + 0,01) X K) esas alındığı, fakat söz konusu ihalede yaklaşık maliyetin daha önce 4734 sayılı Kanun’un 21 (f) maddesine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerden bir veya birkaçında en düşük teklifi veren firmaların tekliflerinin baz alındığı, bu nedenle yaklaşık maliyetin oluşturulmasının mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki, açık ihale usulü ile yapılan ihale ile pazarlık usulü ile yapılan ihalenin miktar, süreç ve giderleri bakımından aynı oranda olmadığı, pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde kâr oranları bilinmediğinden, söz konusu ihaleye kâr oranının ne şekilde eklendiğinin bilinmediği, idarenin daha önce pazarlık usulü ile yapmış olduğu ihalelerinde bazı sözleşme fiyatlarının yüksek bazılarının ise düşük olduğu, idarenin kendi insiyatifine bağlı olarak istediği ihalenin sözleşme fiyatlarının yaklaşık maliyette baz alınmasının uygun olmadığı, çünkü bu takdir hakkının mutlak ve sınırsız olmadığı, yaklaşık maliyet belirlenirken fiyat güncellemesinin usulüne uygun yapılmadığı, söz konusu işteki en önemli giderin motorin gideri olduğu, yaklaşık maliyetin belirlenmiş olduğu ihalelerdeki motorin fiyatı ile söz konusu ihaledeki motorin fiyatı arasında enflasyon farkının iki katından fazla fark olduğu, eski fiyatların güncellenmesine kıyasla piyasadan alınacak yeni fiyatların daha gerçekçi sonuç doğuracağı,

Sözleşme Tasarısı, İdari ve Teknik Şartname birlikte değerlendirildiğinde bazı iş kalemlerinin yaklaşık maliyete eklenmediği, Teknik ve İdari Şartname’de asfalt pompası istenildiği, Karayolları Birim Fiyat Tariflerinde KGM/466 poz nolu iş kaleminin “Bitümlü malzemenin asfalt pompası ile bir kaptan diğer bir kaba aktarılması” şeklinde tanımlandığı, bu giderin yaklaşık maliyet hesabında yer almadığı, Teknik Şartname’nin 2.5’inci maddesinde bitümün belirli bir sıcaklıkta tutulacağının belirtildiği, Karayolları Birim Fiyat Tariflerinde KGM/4358/1 poz nolu iş kaleminin “Katı bitümlü malzemenin sarnıç veya tanklarda emiş derecesinden tatbik derecesine kadar ısıtılması” şeklinde tanımlandığı, bu giderin yaklaşık maliyet hesabında yer almadığı, araçlar için takip sistemi (GPS-GPRS) istenildiği, bununla ilgili tüm yedek parça masraflarının yükleniciye ait olduğu, ayrıca aylık fatura giderlerinin de birim fiyata dahil olduğu ancak bu giderlerin yaklaşık maliyet içerisinde yer almadığı,açıklanan nedenlerle karsız yaklaşık maliyetin bu şekilde belirlenmesi sonucunda firmalarının hak kaybına ve zarara uğrayacağı, yaklaşık maliyetin yeniden belirlenmesi yada ihalenin iptal edilmesi gerektiği,

Ayrıca, 21.10.2013 tarih ve 32259 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçesinde; idarenin belirlemiş olduğu yaklaşık maliyetin 2.097.000,00 TL olduğu, ancak 250 km ve üstü için kullanılan asfalt pompasının İdari Şartname’de istenildiği, Karayolları Birim Fiyat Tariflerinde KGM/4366 pozunun “Bitümlü malzemenin asfalt pompası ile bir kaptan diğer kaba aktarılması” şeklinde tanımlandığı, söz konusu poz nolu iş kaleminin 2013 yılı birim fiyatının 0,93 TL/Ton olduğu, yine Karayolları Birim Fiyat Tariflerinde KGM/4358/1 pozunun “Katı bitümlü malzemenin sarnıç veya tanklarda emiş derecesinden tatbik derecesine kadar ısıtılması” şeklinde tanımlandığı, söz konusu poz nolu iş kaleminin 2013 yılı birim fiyatının 24,85 TL/Ton olduğu, araçlar için takip sistemi (GPS-GPRS) istenildiği, bununla ilgili tüm yedek parça masraflarının yükleniciye ait olduğu, söz konusu maliyet kalemine ait herhangi bir kurumun birim fiyat tarifi ve birim fiyatının bulunmadığı, bu nedenle, piyasa araştırması yapılması gerektiği, sonuç olarak yukarıda belirtilenlerin maliyete eklenmesi durumunda araç takip sistemi hariç yaklaşık maliyetin minimum 2.741.500,00 TL olması gerektiği, bu nedenle idarece belirlenen yaklaşık maliyetin eksik ve yanlış hesaplandığından, yaklaşık maliyetin yeniden düzenlenmesi ve ihalenin iptal edilmesi gerektiğiiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdare tarafından yaklaşık maliyetin idarenin daha önce gerçekleştirmiş olduğu 2008/14134, 2008/59083, 2009/13914, 2011/6560 İKN’li ihalelerindeki sözleşme fiyatlarının güncellenmesi sonucunda bulunan fiyatların ortalaması ile Karayolları Birim Fiyatlarında yer alan taşıma formülü sonucu bulunan fiyatın ortalaması alınarak belirlendiği görülmüştür.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’nci maddesinde “İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.”,

“Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde “Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

Götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde, işin gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde işçilik ile varsa malzeme, ekipman ve diğer unsurlar için belirlenen fiyatlar ve bu fiyata dahil olan maliyetler gösterilir.

Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.

Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, Türkiye İstatistik Kurumu aylık ÜFE Genel Endeksi (2003=100 Üretici Fiyatları Endeksi G satırındaki endeks) üzerinden güncellenir.

Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda, gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyet güncellenir.”hükümleri yer almaktadır.

İdarelerin yaklaşık maliyetini anılan Yönetmeliğin 8’inci maddesinin (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini ve birkaçını kullanarak tespit etmesine imkan tanınmıştır. İncelenen ihalede yaklaşık maliyetin, idarenin daha önceki yıllarda gerçekleştirmiş olduğu benzer işlerdeki fiyatların güncellenmesi sonucunda bulunan fiyatların ortalaması ile Karayolları Birim Fiyatlarında yer alan taşıma formülü sonucu bulunan fiyatın ortalaması alınarak mevzuata uygun olarak belirlendiği görüldüğünden, başvuru sahibinin iddiası uygun bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.