|
ÖZET: Başvuru, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından verilen 3.294,00 TL tutarındaki idari para cezasının haksız olduğu iddiasıyla yapılmıştır. Başvuranın vekili, şirket personelinin yol ve yemek giderlerinin SGK’ya eksik bildirildiğini belirterek, bu durumun ardından kesilen cezanın fahiş olduğunu ve iptalini talep etmiştir. Başvuru, 14 Haziran 2017 tarihinde yapılmış olup, SGK’nın 19 Eylül 2017 tarihli yazısında, eksik bildirimin tespit edildiği ve cezanın uygulanmasının hukuka uygun olduğu açıklanmıştır.
SGK, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu çerçevesinde, idari para cezasının uygulanmasının zorunlu olduğunu belirtmiştir. İlgili mevzuat gereği, işverenlerin SGK’ya doğru ve zamanında bildirimde bulunmaları gerektiği ifade edilmiştir. Başvuru sahibinin itirazı, Osmangazi Sosyal Güvenlik Merkezinin 7 Haziran 2017 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan işlemlerde hukuka aykırılık tespit etmemiş ve başvurunun reddi yönünde karar vermiştir. Sonuç olarak, başvuru sahibinin iddialarının incelenmesi sonucunda, SGK’nın uyguladığı idari para cezasının hukuka uygun olduğu ve başvurunun reddedilmesi gerektiği belirlenmiştir. Başvuru sahibi, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 14658-14658 |sayi|53878609-101.07.05-E.53878609-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/8176 2017/ 8176
KARAR TARİHİ : 24/11/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (SGK)
BAŞVURUNUN KONUSU : İdari para cezasının fahiş olması ve iptali hakkında .
BAŞVURU TARİHİ : 14/06/2017 14.6.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran vekili tarafından yapılan 14/ 06/ 2017 tarihli şikayet başvurusunda, şirket personelinin
26,46 TL’lik yol ve yemek giderinin Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) eksik bildirildiğinden dolayı söz konusu şirket aleyhine 3.294,00 TL idari para cezası verildiği, ancak bu cezanın çok fahiş olduğu, eksik bildirimle ilgili 30 gün içinde yeniden SGK Müdürlüğüne bildirim yapmalarına rağmen para cezasının haksız ve hukuka aykırı bir şekilde düzenlendiğinden bahisle iptalini ve idarenin söz konusu işlemde hatalı davrandığını kabul etmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 15/ 08/ 2017 tarih ve sayılı şikâyet konusuna ilişkin bilgi/belge isteme
yazısına istinaden, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının (SGK) 19/ 09/ 2017 tarih ve sayılı yazılarında;
2.1) 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Prime esas kazançlar”
başlığını taşıyan 80’inci maddesinin birinci fıkrası ile 102’nci maddesinin birinci fıkrasının c/ 4 bendi kapsamında, ihale makamı olan Polis Akademisi Başkanlığının 13/ 01/ 2017 tarih ve sayılı cevabi yazısına istinaden puantaj kayıtlarının incelenmesinde sigortalı yapılan yol ve yemek ödemelerinin SGK’ya eksik bildirildiği tespit edildiğinden bahse konu eksik bildirilen prim için düzenlenen ek aylık prim ve hizmet belgesinin kamu kurumunca yapılan bildirimden sonra
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
1 / 8verilmiş, dolayısıyla herhangi bir tespit veya bilgi ya da belgenin kurum kayıtlarına girmesinden
önce kendiliğinden verilmiş bir belge olmaması nedeniyle aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezasının uygulanması gerekmekte olup anılan ünitece yürütülen işlemlerde herhangi bir usulsüzlük bulunmadığı,
2.2) Bursa İli Osmangazi Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğünün 12/ 09/ 2017 tarih ve
sayılı yazılarında, Polis Akademisi Başkanlığının 30/ 03/ 2017 tarih ve Sayılı yazıları ile söz konusu şirketin puantaj kayıtları gönderildiği, işyeri dosyasının Kurum kayıtları ve puantaj kayıtlarının kontrol edilmesi neticesinde 12/ 04/ 2017 tarih ve sayılı yazı ile işyeri sigortalısı yol ve yemek ödemelerinin SGK’ya eksik bildirildiği tespit edilmiş olup bahsi geçen sigortalı için 2016 yılı Nisan ayına ait 26,46 TL tutarında günsüz Ek nitelikte Aylık Prim ve
Hizmet Belgesinin düzenlenerek yazının alınış tarihinden itibaren otuz ( 30) gün içinde müdürlüğe gönderilmesinin gerektiğinin belirtildiği, aksi halde belgelerin resen düzenleneceği, borçların 5510
Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 89’uncu maddesi ve 6183 Sayılı Amme
Alacakları Tahsil Usülü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edileceğinin bildirildiği,
2.3) Müdürlüğün 13/ 04/ 2017 tarih ve sayılı yazısı ile anılan şirketin yükümlülüklerini yerine
getirmediğinden dolayı 5510 Sayılı Kanunun 102’nci maddesine istinaden 3.294,00 TL idari para cezası uygulandığı, anılan şirket tarafından yapılan 17/ 04/ 2017 tarihli dilekçeyle söz konusu cezanın haksız olduğundan dolayı iptali için itiraz edildiği, ancak Osmangazi Sosyal Güvenlik Merkezinin 07/ 06/ 2017 tarih ve no’lu itiraz komisyon kararıyla 5510 Sayılı Kanunun 102’nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinden ve de idari para cezasına konu eksik bildirim ihale makamından alınan 30/ 03/ 2017 tarih ve sayılı işyeri hakkındaki yazıdan tespit edildiğinden dolayı idari para cezasında herhangi bir hata olmadığından yapılan itirazın reddine karar verildiği, Açıklamaları yapılmıştır .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Anayasamızın ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü fıkrasında ; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘Kurumun görevi’ başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”
5) 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Prime esas kazançlar”
başlıklı 80’nci maddesinde (Değişik : 17/ 4/ 2008- 5754/ 47 md.), 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir .
a) Prime esas kazançların hesabında;
1) Hak edilen ücretlerin,
2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
2 / 8tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların,
3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki ( 1) ve ( 2) numaralı alt bentlerde
belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır .
b) Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz .
c) (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur . Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz .
6) Yine Kanunun “Prim Belgeleri ve Primlerin Ödenmesi” başlıklı 86’ncı maddesinde; (Değişik
birinci fıkra : 15/ 7/ 2016- 6728/ 48 md .) Bu Kanunun 4 üncü ve 5 inci maddesine tabi sigortalılar ile sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalılar için işverenlerce Kuruma verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, verilme süresi ve diğer hususlar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir .
(Değişik yedinci fıkra : 17/ 4/ 2008- 5754/ 50 md .) Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca
Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri
Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir . İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir . İtiraz, takibi durdurur . İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir .
Bu maddede belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde, 102 nci maddeye göre işlem yapılır .
7) Aynı Kanunun “Kurumca verilecek idarî para cezaları” başlıklı 102’nci maddesinde;
(Değişik : 17/ 4/ 2008- 5754/ 60 md .) Kurumca dayanağı belirtilmek suretiyle diğer kanunlarda aşağıda belirtilen fiiller için idari para cezası öngörülmüş olsa dahi ayrıca bu Kanunun; c) 86’ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usȗlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
3 / 8içinde vermeyenlere her bir fiil için;
4) Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca
yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar , kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın , aylık asgari ücretin iki katı tutarında, idari para cezası uygulanır .
Hükümleri yer almaktadır .
8) 12/ 05/ 2010 Tarih ve 27579 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri
Yönetmeliği’nin “Sigorta Primine Esas Kazançlar” başlıklı 97’nci maddesinde; Kanunun 4’ üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları, ( 1)
Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları, Kanunun 80’inci maddesinin birinci fıkrasında öngörülen şekilde belirlenir .
9) Yönetmeliğin “İtiraz komisyonları” başlıklı 113’üncü maddesinde; ( 1) Kurumca, sigortasız
çalıştırıldığı veya eksik gün ya da kazanç üzerinden Kuruma bildirildiği tespit edilen sigortalılara ilişkin tahakkuklara yapılacak itirazlar Prim Tahakkuk İtiraz Komisyonunca, Kurumca tahakkuk ettirilen idarî para cezalarına yapılacak itirazlar İdari Para Cezaları İtiraz Komisyonunca, işkolu koduna yapılan itirazlar ise İşkolu Kodu İtiraz Komisyonunca değerlendirilerek, karara bağlanır .
( 3) Kurumca tahakkuk ettirilen ve tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, prim borcunu tebliğ eden üniteye dilekçe vermek veya bu dilekçeyi taahhütlü olarak göndermek suretiyle işverence itiraz edilebilir . İtiraz takibi durdurur . İtiraz, Ünite Prim Tahakkuk
İtiraz Komisyonunda incelenerek en geç 30 gün içinde karara bağlanır . İtirazın reddi hâlinde işveren, kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir . İşverenin mahkemeye dava açması Kurumun takibini durdurmaz .
( 5) Kanunla getirilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya geç olarak yerine getirilmesi hâlinde, Kanunun 102’nci maddesine istinaden ilgililere idarî para cezası verilir . İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder . Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da
Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre içinde dilekçe vermek veya bu dilekçeyi taahhütlü olarak göndermek suretiyle işverence ilgili üniteye itiraz edilebilir . İtiraz, takibi durdurur . İtirazlar, ilgili itiraz komisyonunda incelenerek en geç otuz gün içinde karara bağlanır . Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler . Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması hâlinde, idarî para cezası kesinleşir .
10) 28/ 09/ 2008 Tarihli ve 27011 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan 5510 Sayılı Kanunun 4 üncü
Maddesinin Birinci Fıkrasının (a) ve (b) Bentleri Kapsamındaki Sigortalılar ile Sadece Genel Sağlık
Sigortasına Tabi Sigortalıların Prime Esas Tutulacak Kazançlarına Dair Tebliğin 2.2- Kısmen prime tabi tutulacak kazançlar : 2.2.1–“Yemek paraları” bölümünde; Sigortalılara yemek parası adı altında yapılan ödemelerin, işyerinde veya müştemilatında yemek verilmemesi şartıyla, fiilen çalışılan gün
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
4 / 8sayısı dikkate alınarak 16 yaşından büyükler için belirlenen günlük asgari ücretin % 6 sının, yemek
verilecek gün sayısı ile çarpılması sonucunda bulunacak miktarı, aylık prime esas kazançların tespitinde dikkate alınmayacak, dolayısıyla bu tutardan prim kesilmeyecektir .
11) 29/ 06/ 2017 Tarih ve 30109 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinde;
78.30’uncu maddesinde (Ek : 07/ 06/ 2014- 29023 R.G./ 48.md .); Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden
oluşur :
a) Asgari İşçilik Maliyeti : İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil ), nakdi yemek ve yol bedeli gibi prime esas kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarı asgari işçilik maliyetini oluşturur .
Düzenlemeleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
12) Başvuru sahibinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13) Başvuru sahibi paragraf 1’de belirtildiği üzere, şirket personelinin yol ve yemek giderinin Sosyal
Güvenlik Kurumuna (SGK) eksik bildirildiğinden dolayı 3.294,00 TL idari para cezası verildiği, ancak bu cezanın çok fahiş olduğu, eksik bildirimle ilgili 30 gün içinde yeniden SGK İl
Müdürlüğüne bildirim yapılmasına rağmen para cezasının haksız ve hukuka aykırı bir şekilde düzenlendiğinden bahisle iptalini ve idarenin söz konusu işlemde hatalı davrandığını kabul etmesini talep etmektedir .
14) İdarelerce ihale edilen personele dayalı hizmet alımı işlerinde, ücret dışında işçilere genellikle
yemek ve yol yardımı da yapılmaktadır . Yemek ve yol yardımları nakdi ya da ayni yardım şeklinde yapılabilmektedir . Kamu İhale Tebliğinde, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti içerisinde brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%)
fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil), nakdi yemek ve yol bedeli gibi prime esas kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarı yer almaktadır .
15) 5510 Sayılı Kanunun 80’nci maddesinde hangi yardım ve ödemelerin sigorta primi kesintisine
tabi tutulacağı tek tek tanımlanmış ve primden istisna olan ödemeleri içerisinde tek tek sayılarak prime esas tutulacak olan ödemelerin istisnası belirtilmiştir . İstisnai hükümlerin dar yorumlanması ve uygulanması hukukun genel ilkelerindendir . İşyerlerinde çalışan sigortalılara nakit olarak yapılan
“yemek yardımının” yukarıda belirtilen Tebliğ maddesinde açıklandığı şekilde primden istisna olan kısmı düşüldükten sonra kalan tutarının, nakit olarak ödenen “yol bedelinin” ise 5510 sayılı Kanunun
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
5 / 880’inci maddesindeki “görev yollukları” kavramı ile karıştırılmaksızın primden istisna olan ödemeler
içerisinde yer almaması nedeniyle tamamının sigorta primi kesintisine tutulması gerekmektedir .
Buna göre yemek parası adı altında yapılan nakit ödemelerden, günlük asgari ücretin % 6’sının yemek verilen gün sayısı ile çarpımı suretiyle bulunacak tutarın üzerindeki kısmı ile yol bedeli altında yapılan nakit ödemelerin tamamından sigorta primi kesilmesi gerektiği anlaşılmaktadır .
16) Anılan Kanunun 80’nci maddesinde, 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki
sigortalıların prime esas kazançların hesabında ücretler ve (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulduğu açıkça belirtilmiştir . Ayrıca, 86’ncı madde gereğince sigortalılar için işverenlerce Kuruma verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, verilme süresi ve diğer hususlar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenmiştir . Söz konusu maddede belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde 102’nci maddeye göre işlem yapılması İdare için zorunlu tutulduğu görülmektedir .
17) Sigortalılar hakkında, tabi oldukları sigorta kollarından işlem yapılabilmesi içinse, bir takım
bilgilerin belli süre ve usullerde Sosyal Güvenlik Kurumuna ulaştırılması gerekmektedir . Bunu sağlamak için sigortalı çalıştıran işverenlere, sosyal sigorta ilişkisi çerçevesinde bazı yükümlülükler getirilmiştir . Sosyal güvenlik hakkının zorunluluğu ve vazgeçilmezliği ilkelerinin sonucu olarak, yukarıda bahsedilen yükümlülüklerin işveren tarafından yerine getirilmemesi ihtimaline karşılık olarak yine 5510 sayılı Kanun, Sosyal Güvenlik Kurumuna denetleme ve kontrol yetkisi ve görevi de vermiştir .
18) Şikayete konu olan idari para cezasının fahiş olduğu iddiasına ilişkin olarak, 5510 sayılı Kanun
ile belirlenen idari para cezalarının maktu olarak belirlenmesinden dolayı bu cezaları uygulayacak olan SGK’ya her hangi bir takdir hakkı verilmediği, bu nedenle söz konusu cezaların uygulanmasında ceza uygulanacak kişi veya özel hukuk tüzel kişilerinin sübjektif durumları, işletmelerin ekonomik büyüklüğü, işlenen kusurun derecesi, sınıflandırma vs. gibi hususların ceza miktarının tayininde dikkate alınmaksızın herkese aynı cezaların uygulandığı görülmektedir .
19) Konuyla ilgili olarak Anayasa Mahkemesinin 18.07.2017 tarihli ve 30127 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan 31.05.2017 tarihli ve sayılı bahse konu kararında;
“Kanunla yapılan düzenlemelerin etkili bir şekilde hayata geçirilebilmesi bakımından, öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmesini sağlamak ve yasaklanan fiillerin işlenmesini önlemek için hangi tür ve ölçekte idari yaptırım uygulanacağı kanun koyucunun takdir yetkisindedir . Maktu olarak belirlenen idari para cezaları, cezayı gerektiren fiilleri işleyenlerin üzerinde, ekonomik durumlarına göre farklı etkiler doğurabilirse de bu durumun adalet ve hakkaniyet ilkelerine aykırılık oluşturduğu söylenemez . Kanun koyucunun, takdir yetkisi kapsamında fiilin meydana getireceği neticeleri de dikkate alarak düzenlediği itiraz konusu kural(lar)da hukuk devleti ilkesi ile çelişen bir yön bulunmadığına,” yer verilmiştir .
20) İdari para cezalarıyla ilgili anılan Kanunun 102’nci maddesinde, 86’ncı maddenin birinci fıkrası
uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usȗlde vermeyenler hakkında kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
6 / 8halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği
dikkate alınmaksızın , aylık asgari ücretin iki katı tutarında, idari para cezası uygulanacağının idarenin takdirine bırakılmayacak şekilde düzenlendiği anlaşılmaktadır .
21) Buna göre, işveren tarafından ilgili belgelerin SGK Müdürlüğünce 12/ 04/ 2017 tarih ve
sayılı yazı ile bildirilen Ek Nitelikte Aylık Prim ve Hizmet Belgesinin düzenlenerek yazının alınış tarihinden itibaren otuz ( 30) gün içinde müdürlüğe gönderilmesinin gerektiğinin belirtilmesi üzerine otuz ( 30) günü beklemeden söz konusu belgenin düzenlenerek idareye ibraz edildiği, dolayısıyla kesilen idari para cezasının koşulları oluşmadığı iddiasının 5510 Sayılı Kanunun 102’nci maddesiyle çelişmektedir . Zira ilgili Kanun metninde idari para cezasının tahakkuk etmesi için işverenin yeniden düzenlemesinin dikkate alınmayacağı açıkça belirtilmektedir .
22) Kesilen idari para cezasının idareye tanınan bir “bağlı yetki” olarak irdelenmesi gerekir . İdarenin
belli bir şey yapması, ya da belli bir davranışta bulunması kesin bir biçimde buyrulmuş ise, bu durumda “bağlı yetkiden” söz edilir . Bağlı yetkide, idarenin belli kamu hizmetlerini nasıl yürüteceği, alacağı kararların içeriği, önceden belirtilmiştir . Alacağı kararın koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğini saptar; gerçekleşmiş ise yasanın öngördüğü kararı alır, başka türlü hareket etme olanağı yoktur .
23) İdari cezalar, ilgililerin idareye karşı borç yükümlülüklerini yerine getirmelerini ve idarece
konulmuş bulunan yasaklara uymalarını, idari düzeni sağlamaya yönelik yaptırımlardır . (Günday
Metin, İdare Hukuku, Ankara 2011) . İdari yaptırımlar, idarenin görevlerini gereği gibi yerine getirilmesini sağlamak için idareye tanınan bir yetkidir . (ZANOBINI Guido, İdari Müeyyideler, Ankara 1964) Tanıma göre, idarenin hizmetlerini gereği gibi ve ivedilikle yapabilmesi için geniş bir yaptırım uygulama yetkisine ihtiyacı vardır . (Karabulut Mustafa, İdari Yaptırımların Hukuki Rejimi, Ankara 2008) Anayasa Mahkemesi (E :1996 / 48, K:1996 / 41, T :23.1.1996 ) idari yaptırımları şu şekilde tanımlamıştır : ‘İdarenin bir yargı kararına gerek olmaksızın, yasaların açıkça verdiği bir yetkiye dayanarak, idare hukukuna özgü yöntemlerle, doğrudan doğruya bir işlem ile uyguladığı yaptırımlarla verdiği cezalara idari yaptırım denilmektedir .’’ kararına yer verilmiştir .
24) Sonuç olarak yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri, idarenin cevabi
yazıları, yargı kararları ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde, başvuru sahibinin idarenin talebi üzerine 5510 sayılı Kanunun 86’ncı maddesi kapsamında verilmesi gereken belgeleri yeniden ibraz etmesinin söz konusu para cezasını ortadan kaldırmadığı gibi Kanunda açık bir şekilde idare için işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın idari para cezasının uygulanacağı yasal bir zorunluluk halini almıştır . Dolayısıyla 5510 sayılı Kanunun 102’nci maddesinde yer alan bu fiil için öngörülmüş para cezasının verilmesine yönelik başvuruya konu işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
25) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikayet başvurusu kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
7 / 8karar verme, kanunlara uygunluk, kararların gerekçeli olması, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi
ve idarenin şikayet başvurucusuna verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yolunu göstermesi nedeniyle karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uygun davrandığı anlaşılmıştır .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Bursa
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.