|
ÖZET: Başvuran, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kendisine uygulanan 7.110,00 TL tutarındaki idari para cezasının iptalini talep etmiştir. Başvuru, 07.03.2018 tarihinde yapılmış olup, başvuranın işveren olarak 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 102. maddesi gereğince ceza aldığı belirtilmiştir. Başvuran, cezanın hukuka aykırı olduğunu savunarak geri alınmasını istemektedir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvurana ait işyerinde çalıştırılan bazı kişilerin işe giriş bildirgelerinin yasal süre içinde verilmediğini tespit etmiştir. İlgili belgelerin zamanında sunulmaması nedeniyle cezanın uygulanması gerektiği ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan inceleme sonucunda başvuranın yasal yükümlülüklerini yerine getirmediğini belirlemiş ve cezanın hukuka uygun olduğuna karar vermiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine ve cezanın geçerliliğine dair karar verilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın hak arama özgürlüğüne ilişkin süreçlerin de uygun şekilde yürütüldüğünü belirtmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 13955-13955 |sayi|53878609-101.07.05.99-E.53878609-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/2935 2018/ 2935
KARAR TARİHİ : 07/08/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sosyal Güvenlik Kurumu
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran tarafından idari para cezası uygulanması işleminin geri alınması talep edilmektedir .
BAŞVURU TARİHİ : 07/03/2018 7.3.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran tarafından, sicil numaralı işveren olduğu, 01.02.2018 tarihli yazıyla kendisine 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun 102’nci maddesi gereğince 7.110,00 TL idari para cezası verildiği, söz konusu cezanın hukuka aykırı olduğu ifade edilerek cezanın geri alınması talep edilmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumunun 26.03.2018 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından Kurumumuza gönderilen
09.04.2018 tarihli ve sayılı yazıda ve eklerinde;
2.1. 22.04.2017 tarihli ve 30046 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel
Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5’inci maddesiyle anılan Yönetmeliğin 23’üncü maddesinin üçüncü fıkrasının değiştirildiği, anılan fıkrada
“Kursta istihdam edilen personelin adı, soyadı ve T .C. kimlik numarası, görevi/unvanı, sözleşmede belirlenen çalışma tarihleri ve haftalık çalışma süresi her dönem milli eğitim müdürlüğünce il sosyal
1 / 6güvenlik birimine yazılı veya elektronik ortamda bildirilir .” hükmünün yer aldığı, bu doğrultuda
Nevşehir İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 11.05.2017 tarihli ve sayılı yazısı ekinde sunulan listelerin tetkiki neticesinde SGK’ya bildirilmeyen kişilerin bulunduğunun anlaşıldığı, 2.2. SGK tarafından 06.06.2017 tarihli ve sayılı yazı ile başvurandan söz konusu kişilere ilişkin işe giriş bildirgesi ( 11.05.2017 itibariyle) ile aylık prim ve hizmet belgesinin ( 2017/ 5’inci ay)
verilmesinin istendiği, 2.3. Başvuranın 15.06.2017 tarihli dilekçe ile itirazda bulunduğu ve dilekçe ekinde çalıştırdığı kişilerin güncel listesini sunduğu, itiraz üzerine SGK’nın 26.06.2017 tarihli ve sayılı yazısı ve 27.11.2017 tarihli ve sayılı yazısı ile İl Milli Eğitim Müdürlüğünden kayıtların yeniden tetkik edilerek bildirilmeyen kişilerin 11.05.2017 tarihi itibariyle anılan işyerinde çalışıp çalışmadığı hakkında bilgi ve belge istendiği, 2.4. İl Milli Eğitim Müdürlüğünce SGK’ya gönderilen 28.11.2017 tarihli ve sayılı yazı ekinde yer alan ders program çizelgeleri tetkik edildiğinde, ’in 05.05.2017 tarihinde araç tekniği dersi verdiğinin anlaşıldığı, anılan kişinin 05.05.2017 tarihi itibariyle sigortalılık bildiriminin yapılmadığının görüldüğü, bunun üzerine 15.12.2017 tarihli ve sayılı yazı ile başvurandan adına 05.05.2017 tarihli işe giriş bildirgesi ile aylık prim ve hizmet belgesinin verilmesinin istendiği, başvuran tarafından 19.01.2018 tarihli dilekçe ekinde anılan kişi adına 17 günlük aylık prim ve hizmet belgesi sunulduğu, SGK’nın 01.02.2018 tarihli ve sayılı yazısı ile işe giriş bildirgesi ve 2017/ 5’inci ay aylık prim ve hizmet belgesinin yasal süre içinde verilmemesi sebebiyle başvurana 7.110,00 TL idari para cezası uygulandığı ifade edilmektedir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmü yer almaktadır .
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmü yer almaktadır .
5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Sigortalılığın başlangıcı” başlıklı 7’nci maddesinde, “Sigorta hak ve yükümlülükleri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının; a) (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için çalışmaya, meslekî ve teknik eğitime, meslekî ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimine, staja veya bursiyer olarak
2 / 6göreve başladıkları tarihten, (…) itibaren başlar (…)” hükmü; “Sigortalı bildirimi ve tescili”
başlıklı 8’inci maddesinde “İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür . Ancak işveren tarafından sigortalı işe giriş bildirgesi; a) İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başlatılacak sigortalılar için, en geç çalışmaya başlatıldığı gün, b) Yabancı ülkelere sefer yapan ulaştırma araçlarına sefer esnasında alınarak çalıştırılanlar ile
Kuruma ilk defa işyeri bildirgesi verilecek işyerlerinde; ilk defa sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihten itibaren bir ay içinde çalışmaya başlayan sigortalılar için, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren en geç söz konusu bir aylık sürenin dolduğu tarihe kadar, c) Kamu idarelerince istihdam edilen 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa göre işsizlik sigortasına tabi olmayan sözleşmeli personel ile kamu idarelerince yurt dışı görevde çalışmak üzere işe alınanların, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren bir ay içinde, Kuruma verilmesi halinde, sigortalılık başlangıcından önce bildirilmiş sayılır .
(…) Bu maddenin ikinci ve beşinci fıkraları hariç olmak üzere, diğer fıkralarında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen ilgililer hakkında, 102 nci madde hükümlerine göre idarî para cezası uygulanır .
Sigortalı işe giriş bildirgesinin şekli ve içeriği, bildirgenin verilme yöntemleri ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir .” hükmü; “Prim belgeleri ve işyeri kayıtları” başlıklı 86’ncı maddesinde “Bu Kanunun 4 üncü ve 5 inci maddesine tabi sigortalılar ile sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalılar için işverenlerce
Kuruma verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, verilme süresi ve diğer hususlar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir .
(…)Bu maddede belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde, 102 nci maddeye göre işlem yapılır…” hükmü; “ Kurumca verilecek idarî para cezaları” başlıklı 102’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin ( 2) numaralı alt bendinde , “ 8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır .” hükmü; anılan fıkranın (c) bendinde, “ 86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usȗlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için; 1) Belgenin asıl olması halinde aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin beşte biri tutarında,
3 / 62) Belgenin ek olması halinde, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede
kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin sekizde biri tutarında,
3) Ek belgenin 86 ncı maddenin beşinci fıkrasına istinaden Kurumca re’sen düzenlenmesi
durumunda, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin yarısı tutarında,
4) Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca
yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında, idari para cezası uygulanır .” hükmü yer almaktadır .
6. 12.05.2010 tarihli ve 27579 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri
Yönetmeliğinin “Aylık prim ve hizmet belgesinin düzenlenmesi, verilmesi ve saklanması” başlıklı 102’nci maddesinde, “(…) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için cari aya ilişkin düzenlenecek asıl, ek veya iptal nitelikteki örneği
Ek- 9’da bulunan aylık prim ve hizmet belgesini; a) Özel nitelikteki işyeri işverenleri, en geç belgenin ilişkin olduğu ayı izleyen ayın 23’ünde, b) Resmî nitelikteki işyeri işverenleri ise, en geç belgenin ilişkin olduğu ayı takip eden ayın 23’ünde, c) Bazı özel nitelikteki işyeri işverenleri ayın 15’i ile müteakip ayın 14’ü arasında; bazı resmî nitelikteki işyeri işverenleri ise ayın 1’i ile 30’u arasında ücret alan sigortalılar çalıştırdığından, bu nitelikteki işyeri işverenlerince;
1) Ayın 1’i ile 30’u arasındaki çalışmaları karşılığı ücret alan sigortalılar için en geç belgenin ilişkin
olduğu ayı izleyen ayın 23’ünde,
2) Ayın 15’i ile müteakip ayın 14’ü arasındaki çalışmaları karşılığı ücret alan sigortalılar için en geç
belgenin ilişkin olduğu ayı takip eden ayın 23’ünde, saat 23.59’a kadar e-Sigorta kanalıyla Kuruma göndermek zorundadırlar…” hükmü yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuranın sigortalı işe giriş bildirgesi ile aylık prim ve hizmet belgelerini yasal süre içerisinde SGK’ya göndermediği sabit olduğundan 5510 sayılı Kanunun 102’nci maddesi uyarınca tesis edilen idari para cezasına ilişkin işlemlerde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak Ret Kararı Önerisi Kamu
4 / 6Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran ile idare arasındaki uyuşmazlığın, işe giriş bildirgesi ile aylık prim ve hizmet belgesinin yasal süre içerisinde SGK’ya verilmemesi nedeniyle uygulanan idari para cezası işleminden kaynaklandığı görülmektedir .
9. Nevşehir İl Milli Eğitim Müdürlüğünün SGK’ya gönderdiği 28.11.2017 tarihli ve sayılı yazı ekinde yer alan ders program çizelgelerinin tetkiki neticesinde, ’in başvurana ait sürücü kursunda 05.05.2017 tarihinde araç tekniği dersi verdiğinin anlaşıldığı, başvuran tarafından anılan kişinin 05.05.2017 tarihi itibariyle sigortalılık bildiriminin yapılmadığı, bunun üzerine SGK tarafından 15.12.2017 tarihli ve sayılı yazı ile başvurandan adına 05.05.2017 tarihli işe giriş bildirgesi ile aylık prim ve hizmet belgesinin verilmesinin istendiği, başvuran tarafından 19.01.2018 tarihli dilekçe ekinde anılan kişi adına 17 günlük aylık prim ve hizmet belgesi sunulduğu görülmektedir .
10. 5510 sayılı Kanunun 8’inci maddesiyle, işverenlerin, 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7’nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlü kılındığı görülmektedir . Anılan Kanunun 7’inci maddesine göre sigorta hak ve yükümlülüğü, 4/a kapsamındaki sigortalılar için çalışmaya başladığı tarihten itibaren başlamakta olup başvuranın işyerinde çalışan ’in 4/a kapsamında sigortalı sayıldığı, dolayısıyla sigorta hak ve yükümlülüğünün çalışmaya başladığı tarih olan 05.05.2017 tarihinde başladığı, bu tarihten önce işe giriş bildirgesi ile başvuran tarafından SGK’ya bildirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır .
11. Nevşehir İl Milli Eğitim Müdürlüğünün SGK’ya gönderdiği 28.11.2017 tarihli ve sayılı yazı ekinde yer alan ders program çizelgeleri incelendiğinde, ’in 05.05.2017 tarihinde başvurana ait işyerinde çalıştığı konusunda herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır .
Dolayısıyla başvuran tarafından ’in işe giriş bildirgesinin 05.05.2017 tarihinden önce
SGK’ya verilmesi gerektiği açıktır . Ancak söz konusu belgenin anılan tarihte verilmediği görülmektedir .
12. Aylık prim ve hizmet belgesinin SGK’ya verilmesine ilişkin süre ise Sosyal Sigorta İşlemleri
Yönetmeliğinin 102’nci maddesinde düzenlenmiş olup özel nitelikteki işyeri işverenleri, aylık prim ve hizmet belgesini en geç belgenin ilişkin olduğu ayı izleyen ayın 23’ünde Kuruma göndermek zorundadır . ’in 05.05.2017 tarihinde başvurana ait işyerinde çalıştığı gözetildiğinde söz konusu belgenin en geç 23.06.2017 tarihinde SGK’ya verilmesi gerektiği açıktır . Ancak başvuranın 2017/ 5’inci aya ait aylık prim ve hizmet belgesini 19.01.2018 tarihinde Kuruma ibraz ettiği görülmektedir .
13. Bu gerekçelerle başvurana 5510 sayılı Kanunun 102’nci maddesinin birinci fıkrasının (a)
5 / 6bendinin ( 2) numaralı alt bendi ile anılan fıkranın (c) bendi uyarınca her bir fiil için asgari ücretin iki
katı tutarında olmak üzere toplamda 7.110,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup Sosyal Güvenlik
Kurumundan istenen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde hesap verilebilirlik, makul sürede karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ve karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği anlaşılmaktadır .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre
Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup anılan Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup başvuru konusu işleme karşı Kayseri İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvurunun REDDİNE, Kararın gereği için BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi