|
ÖZET: Başvuru, İstanbul İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından uygulanan idari para cezasının iptali ve denetim yetkisinin durdurulması talebiyle yapılmıştır. Başvuran, “Seyahat Acentası İşletme Belgesi Olmadan Faaliyette Bulunmak” gerekçesiyle kesilen cezanın hukuka aykırı olduğunu iddia etmekte ve yalnızca araç sahibi olduğu için ceza verilmesinin hukuka uygun olmadığını savunmaktadır. İlgili mevzuat uyarınca, transfer faaliyetlerinin taşımacılık olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiş ve Turizm İl Müdürlüklerinin bu konuda denetim yetkisi bulunmadığını ifade etmiştir.
Kültür ve Turizm Bakanlığı, turizm sektörünün ülke ekonomisine önemli katkılar sağladığını ve seyahat acentalığı faaliyetlerinin denetim altına alınmasının gerekliliğini vurgulamıştır. İlgili mevzuat, seyahat acentalarının faaliyetlerini yürütmek için işletme belgesi almasının zorunlu olduğunu belirtmektedir. Bu bağlamda, başvurunun reddedilmesine karar verilmiş ve idarenin uyguladığı cezanın hukuka uygun olduğu tespit edilmiştir. Başvuranın, idari para cezasının iptali ve denetim yetkisinin durdurulması talepleri, mevzuat çerçevesinde değerlendirilmiş ve reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/11865-S.18384
BAŞVURU NO : 2019/10614
KARAR TARİHİ : 20/11/2019
RET KARARI
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
İSTANBUL İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : İlgili idare tarafından kesilen idari para cezasının iptali ve idarenin denetim yetkisinin durdurulması talepleri hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 27/05/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi …’in vekili … tarafından, 12/04/2019 tarihinde Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; “Şahsına ait araç ile ilgili “Seyahat Acentası İşletme Belgesi Olmadan
Faaliyette Bulunmak” gerekçesiyle 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları
Birliği Kanununun 30 uncu maddesi uyarınca düzenlenen para cezasının hukuka ve mevzuata aykırı olduğunu ve iptalinin gerektiğini, ayrıca kabul anlamına gelmemek kaydı ile kendisinin sadece aracın sahibi olduğunu, aracı kullananın başkası olduğunu, suçların ve cezaların şahsiliği ilkesi gereğince de sadece araç sahibi olması sebebiyle ceza verilmesinin hukuka aykırı olduğunu,”
1.1. İlgili mevzuat hükümleri kapsamında; transfer faaliyetlerinin bir turizm faaliyeti değil bir taşımacılık faaliyeti olduğunu, seyahat acentalarının bu faaliyeti bizzat icra edemeyip ancak pazarlayabileceğinin anlaşıldığını, dolayısıyla bu alanda yapılacak denetim ve yaptırımlarında bir taşımacılık faaliyeti olduğu değerlendirilerek tatbik edilmesinin zaruret olduğunu, bununla birlikte Turizm İl Müdürlüklerinin D2 ve A1 yeki belgeli araçları denetleme ve yaptırımda bulunma yetkisi olmadığını iddia ve ifade ederek, her ne kadar Kurumumuzdan cezanın iptalini talep etmiş olsa da başvurunun asıl amacının süreklilik arz eden yetki gaspı sonucunda doğan denetimlerin durdurulması ve bunun paralelinde tatbik edilen hukuksuz ve mesnetsiz cezaların iptal edilmesine ilişkin olduğunu ifade ve iddia ederek,
1.2. 2019 tarihli, … numaralı, para cezalarının iptali ile birlikte İl Turizm Müdürlüğü’nün denetim yetkisinin durdurulması, talebi hakkında yapılan ön inceleme neticesinde; mezkûr talepler hakkında yapılan şikâyetin, idari başvuru yolları tüketilmeden Kurumumuza iletildiği tespit edilmesi üzerine, 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin dördüncü fıkrası gereğince Kurumumuzca 03/05/2019 tarih ve … sayılı ‘Gönderme Kararı verilmiştir.
1.3. Kurumumuzun anılan “Gönderme Kararı” sonrasında şikâyetçi tarihli dilekçesiyle bir kez daha başvuruda bulunmuş olup, şikâyetçinin Kurumumuza ilettiği dilekçede özetle, “03/05/2019 tarihli başvurusu üzerine verilen Gönderme Kararına istinaden idareden gelen cevabi yazı nedeniyle başvurusunun esas yönüyle incelenmesini talep ettiği” tespit edilmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 03/05//2019 tarih ve … sayılı ‘Gönderme Kararı’na istinaden İstanbul
Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünden alınan bilâ tarih ve … sayılı yazıda özetle, “… Sabiha Gökçen Havalimanında Müdürlüğümüz ve TÜRSAB denetim personellerince yapılan denetimlerde 31.08.2018 tarihinde … ve 26.02.2019 tarihinde … plakalı … adına kayıtlı araçlara 1618 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi “Madde 30 – (Değişik: 28/12/20065571/9 md.) (1) Bakanlıktan belge almaksızın bu Kanun uyarınca seyahat acentalarının yapabileceği faaliyetlerde bulunanlar hakkında, 29 uncu maddede belirtilen idarî soruşturmadan ayrı olarak, mülki amir tarafından ikibin Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar idarî para cezasına hükmolunur.” gereğince denetim tutanağı düzenlenmiştir.
2.1”Valililiğimizin 14.09.2018 tarih ve 746437 sayılı ve 22.03.2019 tarih ve 249397 sayılı olurları ile düzenlenen İdari yaptırım karar tutanağına itirazınızı tutanakta belirtilen “Yasal
Uyarılar” başlığının 2. maddesinde belirtildiği üzere, Sulh Ceza Hakimliklerine yapmanız gerekmektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Kurumumuzun 20/06/2019 tarih ve … sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden Kültür ve Turizm Bakanlığından 03.07.2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazısında özetle;
3.1. Turizm sektörünün, ülkemizde son yıllarda hızla büyüyen ve gelişen, oluşturduğu istihdam ve cari açığı azaltıcı etkileri başta olmak üzere, ülke ekonomisine çok önemli katkılar sağlayan ve önümüzdeki dönemde de bu büyüme ve gelişme potansiyeline bağlı olarak ekonomiye sağlayacağı katkının artarak devam etmesi ön görülen çok önemli bir sektör konumunda olduğu,
3.2. Bu bağlamda, turizm sektörünün ülkemiz açısından bu önemi, sektörün temel yapı taşlarından biri olan seyahat acentalığı faaliyetlerini de önemli hale getirdiği gibi, aynı zamanda bu faaliyetlerin mesleki anlamda da cazip hale gelmesine vesile olduğundan, son dönemde seyahat acentası işletme belgesi almak için Kültür ve Turizm Bakanlığı’na iletilen taleplerde önemli artışlar yaşandığını,
3.3. Seyahat acentalığı mesleğine olan bu olumlu ilginin bir takım sorunları da beraberinde getirdiği ve işletme belgesi sahibi olmadan seyahat acentacılığı faaliyeti gösteren kişi ve kuruluşların sayısında hızlı bir artış olduğu,
3.4. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, bir taraftan işletme belgesi almış seyahat acentalarının faaliyetlerinin mevzuata uygunluğu denetlenirken, bir taraftan da haksız rekabete neden olan ve kayıt dışı ekonomi oluşturan belgesiz seyahat acentalığı faaliyetlerinin önlenmesi için gerekli denetimlerin yapılması ve diğer önlemlerin alınmasının gerektiği,
3.5. Ayrıca, yurt dışındaki tur operatörünün ve/veya seyahat acentasının ulaşım ve konaklamayı içeren tur ve/veya paket turuna ilişkin ülkemizdeki ulaşım hizmetlerinin (hava alanı, gar, otogar, liman gidiş-geliş) Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından işletme belgeli seyahat acentaları tarafından yapılmasının zorunlu olduğu, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6. 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanununun;
6.1. “Seyahat acentaları” üst başlığı altında yer alan 1 inci maddesinde; “ … b) Birlik: Seyahat Acentaları Birliğini, c) İşletme belgesi: Bakanlıkça verilen seyahat acentası belgesini, d) Tur: Türkiye’nin tarihi, doğal, kültürel, turistik değerlerinden en az birini tanıtma ve ulaştırmayı birlikte kapsayan, bu hizmetlerin dahil olduğu tek bir fiyatla satılan veya satış taahhüdü yapılan ve hizmeti yirmidört saatten kısa bir süreyi kapsayan ticarî faaliyeti, e) Seyahat acentası: Kâr amacı ile turistlere turizm ile ilgili bilgiler vermeye, paket turları ve turları oluşturmaya, turizm amaçlı konaklama, ulaştırma, gezi, spor ve eğlence hizmetlerini görmeye yetkili olan, oluşturduğu ürünü kendi veya diğer seyahat acentaları vasıtası ile pazarlayabilen ticarî kuruluşu, ifade eder,”,
6.2. “İşletme belgeleri” başlıklı 4 üncü maddesinde, “Türkiye’de seyahat acentalığı faaliyeti göstermek için Bakanlıktan işletme belgesi almak zorunludur. İşletme belgesi almak isteyenlerin başvurularına ilişkin usûl ve esaslar yönetmelikle belirlenir. İşletme belgeleri bir işletmeye mahsus olmak üzere tüzel kişilere verilir. İşletme belgeleri devredilemez. Yurt dışında ve/veya yurt içinde yolcu taşımacılığı yapan otobüs işletmelerinin hizmetleri nakliyecilik hizmeti niteliğinde olup, bu Kanun hükümlerine tâbi değildir. Seyahat acentaları, işletme belgesi almak sureti ile seyahat acentalığı faaliyeti yapabilirler. 6762 sayılı
Türk Ticaret Kanunu hükümleri saklıdır.”
6.3. “Denetim” başlıklı 24 üncü maddesinde; “Bakanlık, müfettişleri, uzman denetçileri, bölge müdürleri veya Bakanlıkça yetkili kılınacak diğer kişiler vasıtasiyle seyahat acentaları ve Seyahat Acentaları Birliğini her zaman denetleme yetkisini haizdir. Seyahat Acentaları ve
Seyahat Acentaları Birliği personeli denetim sırasında her türlü bilgiyi vermek ve belgeleri göstermekle yükümlüdürler.”
6.4. “Ceza” başlıklı 30 uncu maddesinde; “Bakanlıktan belge almaksızın bu Kanun uyarınca seyahat acentalarının yapabileceği faaliyetlerde bulunanlar hakkında, 29 uncu maddede belirtilen idarî soruşturmadan ayrı olarak, mülki amir tarafından ikibin Türk Lirasından beşbin
Türk Lirasına kadar idarî para cezasına hükmolunur. Bakanlıktan belge almaksızın rehberlik faaliyetinde bulunanlar hakkında, mülki amir tarafından beşyüz Türk Lirasından ikibin Türk
Lirasına kadar idarî para cezasına hükmolunur. Seyahat acentaları ve anlaşmalı rehberlerin müşterilerine verdikleri hizmetler sırasında, müşteri ile yapılan sözleşmede açıkça taahhüt edilen ve verilen hizmetle doğrudan ilgili olanlar hariç olmak üzere ve müşterinin bilgisi dışında, müşterilerin yaptıkları alışveriş veya müşterilerin sözleşmede belirtilenler dışında belli bir işletmeye gönderilmeleri karşılığında herhangi bir menfaat temin etmeleri halinde, seyahat acentalarının ve rehberlerin belgeleri Bakanlıkça iptal edilir ve bunlar beş yıl süreyle seyahat acentacılığı veya rehberlik yapamaz.
7. Seyahat Acentaları Yönetmeliğinin;
7.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “… ğ) Seyahat acentası: Kâr amacı ile turistlere, turizmle ilgili bilgiler vermeye, paket turları ve turları oluşturmaya, turizm amaçlı konaklama, ulaştırma, gezi, spor ve eğlence sağlayan hizmetleri görmeye yetkili olan, oluşturduğu ürünü kendi veya diğer seyahat acentaları vasıtasıyla pazarlayabilen ticarî kuruluşu, …
i) Transfer: Turistin, düzenlenen paket tur veya turun başlangıç noktasına kadar, herhangi bir safhasında veya sonunda, sınır giriş ve çıkış kapıları, marinalar, şehirlerarası veya uluslararası ulaşım hizmetlerinin sunulduğu otogar, gar, liman, havalimanı gibi yerlerden konaklama yapacağı tesise veya tesisten bu ulaşım hizmetlerinin sunulduğu yerlere veya programın başladığı yerleşim yerinden konaklama tesisine veya programın bitiminde, tesisten yerleşim yerine bir araçla bir tarifeye bağlı kalmaksızın seyahat acentası tarafından verilen ulaşım hizmetini, j) Tur: Türkiye’nin tarihî, doğal, kültürel, turistik değerlerinden en az birini tanıtma ve ulaştırmayı birlikte kapsayan, bu hizmetlerin dâhil olduğu tek bir fiyatla satılan veya satış taahhüdü yapılan ve hizmeti yirmidört saatten kısa bir süreyi kapsayan veya konaklama içermeyen ticarî faaliyeti,”,
7.2. “Seyahat acentalarının hizmetleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “ Seyahat acentalarının
hizmetleri şunlardır:
a) Seyahat acentalığı faaliyetleri, Kanuna göre kurulmuş seyahat acentalarınca yerine getirilir. Tüketiciye yönelik olarak bir bedel karşılığında seyahat acentalığına münhasır faaliyet olarak tanımlanan hizmetlerin seyahat acentası olmayan kişi ve kuruluşlar
tarafından yapılması yasaktır. Seyahat acentalarına münhasır hizmetler şunlardır:
1) Münferit veya gruplar için bir programa bağlı ya da programsız gecelemeli veya gecelemesiz
yurt içi/yurt dışı tur veya paket turları tanıtır, oluşturur, pazarlar veya satar,
2) Kara, deniz ve hava ulaştırma araçlarının ve bu araçlara sahip işletmelerin rezervasyonunu
yapar, biletlerini satar,
3) Seyahat acentalarının ürettiği hizmetlerin tamamını ya da bir kısmını ürün sahibi seyahat
acentası tarafından yetki verilmek suretiyle satar,
4) Transfer yapar,
5) Kâr amacıyla konaklama, ulaşım, gezi, yeme-içme, eğlence sağlayan, sportif faaliyetler,
kongre-konferans, dinî, sağlık, eğitim, kültürel, bilimsel ve meslekî inceleme, teşvik veya destek amaçlı seyahat ve bunun içinde yer alan hizmetleri organize etmeyi, sağlamayı, pazarlamayı, gerçekleştirmeyi içeren paket tur veya turları düzenler, satar,
6) Kâr amacıyla ikram, teşvik veya destek amaçlı olarak bedelsiz sunulmak üzere bedelini bizzat
ödeyen kişi ya da kuruluşun yapacakları hizmetleri oluşturur, pazarlar veya satar.”
7.3. “Transfer araçlarında bulundurulacak belgeler” başlıklı 41 inci maddesinde; “(1)
Seyahat acentasının transfer faaliyetinde aşağıdaki belgelerin transfer elemanında bulunması zorunludur. a) Seyahat acentası işletme belgesinin TÜRSAB tarafından onaylanmış sureti,”,
7.4. “İstenilen bilgi ve belgelerin ibrazı” başlıklı 39 uncu maddesinde; “ Bu Yönetmelikte sayılan hususlara ilişkin bilgi ve belgelerin, istendiğinde denetimi yapanlara gösterilmesi zorunludur.”
7.5. “Paket tur ve turlarda bulundurulması gereken belgeler” başlıklı 40 ıncı maddesinde; “ (1) Paket tur ve turlarda seyahat acentası yetkilisinin aşağıdaki belgeleri bulundurması zorunludur.
a) Seyahat acentası işletme belgesinin TÜRSAB tarafından onaylanmış sureti, b) Paket tur veya tura katılan müşterilerin listesi, c) TÜRSAB araç plakası, ç) Araç, seyahat acentası tarafından kiralanmış ise sözleşme sureti, d) Başlangıç noktasının da belirtildiği paket tur veya tur programı, e) Paket tur zorunlu sigorta poliçe sertifikası sureti.
7.6. “Transfer araçlarında bulundurulacak belgeler” başlıklı 41 inci maddesinde, “ (1)
Seyahat acentasının transfer faaliyetinde aşağıdaki belgelerin transfer elemanında bulunması zorunludur.
a) Seyahat acentası işletme belgesinin TÜRSAB tarafından onaylanmış sureti, b) Transferi yapılan yolcu listesi, c) TÜRSAB araç plakası, ç) Transfer elemanı kimlik kartı, d) Araç, seyahat acentası tarafından kiralanmış ise sözleşme sureti.
7.7. “Faaliyet denetimleri” başlıklı 55 inci maddesinde; “Seyahat acentasının işyeri niteliklerinin korunup korunmadığı faaliyetlerinin ilgili mevzuat ile meslek ilkelerine uygun olup olmadığı Bakanlık ve TÜRSAB yetkililerince denetlenebilir.”,
8. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığının Seyahat Acentalığı Faaliyetlerine ilişkin 04/03/2015 tarih ve 43057 sayılı Genelgesinde; “Valilikler (İl Kültür ve Turizm
Müdürlükleri), Bakanlık talimatına gerek olmaksızın 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat
Acentaları Birliği Kanunun 24 üncü ve Seyahat Acentaları Yönetmeliğinin 55 inci maddeleri kapsamında her zaman denetim yetkilerini kullanabilecektir.
8.1. Tutanaklardaki aykırı fiillere Valilikler (İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri) tarafından cezai işlem uygulanması gerekiyor ise, cezai işlemler fiilin tespitini yapan ve tutanağı düzenleyen
Valiliklerce (İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri) yerine getirecektir.
8.2. Denetimlerde aksama yaşanmaması ve belgesiz faaliyetlerle etkin mücadele için, denetime katılacak personel yeterli sayıda olmak üzere en yüksek mülki amirin onayı ile yıllık olarak görevlendirecektir.
8.3. İhtiyaç duyulması halinde, etkin ve güvenli bir denetim için kolluk kuvvetlerinden ve vergi dairelerinden destek alınacaktır.” hüküm ve açıklamalarına yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından, şikayetçinin iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Uyuşmazlık konusu, şahsına ait araç ile ilgili “Seyahat Acentası İşletme Belgesi Olmadan
Faaliyette Bulunmak” gerekçesiyle 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları
Birliği Kanununun 30 uncu maddesi uyarınca düzenlenen para cezasının hukuka ve mevzuata aykırı olduğunu, ayrıca Turizm İl Müdürlüklerinin D2 ve A1 yeki belgeli araçları denetleme ve yaptırımda bulunma yetkisi olmadığını iddia ederek idari para cezasının iptali ile birlikte İl
Turizm Müdürlüğü’nün denetim yetkisinin durdurulmasını talep etmektedir.
11. İlgili idare tarafından, turizm sektörünün ülkemizde son yıllarda hızla büyüyen ve gelişen, oluşturduğu istihdam ve cari açığı azaltıcı etkileri başta olmak üzere, ülke ekonomisine çok önemli katkılar sağlayan ve önümüzdeki dönemde de bu büyüme ve gelişme potansiyeline bağlı olarak ekonomiye sağlayacağı katkının artarak devam etmesi ön görülen çok önemli bir sektör konumunda olduğunu, turizm sektörünün ülkemiz açısından bu önemi, sektörün temel yapı taşlarından biri olan seyahat acentalığı faaliyetlerini de önemli hale getirdiği gibi, aynı zamanda bu faaliyetlerin mesleki anlamda da cazip hale gelmesine vesile olduğunu, son dönemde seyahat acentası işletme belgesi almak için Kültür ve Turizm Bakanlığı’na iletilen taleplerde önemli artışlar yaşandığını, seyahat acentalığı mesleğine olan bu olumlu ilginin bir takım sorunları da beraberinde getirdiğini ve işletme belgesi sahibi olmadan seyahat acentacılığı faaliyeti gösteren kişi ve kuruluşların sayısında hızlı bir artış olduğu açıklamalarına yer verilmiştir.
12. Bununla birlikte, dünya turizmindeki pazar payının artırılması, planlanmış hedeflere ulaşılması ve turizm gelirlerindeki artışın kalıcı olabilmesi için ülkemiz turizmine zarar verecek eylemlerden kaçınılması, ortaya çıkabilecek olumsuzlukların önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınması ile yaşanan olumsuzluklar karşısında sorumlulukların layıkıyla yerine getirilmesinde herkese büyük görevler düştüğü, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, bir taraftan işletme belgesi almış seyahat acentalarının faaliyetlerinin mevzuata uygunluğu denetlenirken, bir taraftan da haksız rekabete neden olan ve kayıt dışı ekonomi oluşturan belgesiz seyahat acentalığı faaliyetlerinin önlenmesi için gerekli denetimlerin yapılarak diğer önlemlerin alınmasının gerektiği, seyahat acentalığı faaliyeti gösterebilmek için Kültür ve Turizm
Bakanlığı’ndan seyahat acentası işletme belgesinin alınmasının zorunlu olduğu, seyahat acentalarına münhasır hizmetlerden herhangi birisinin seyahat acentası olmayan kişi ve kuruluşlar tarafından yapılması veya satış taahhüdünde bulunulmasının ise yasaklandığı, bu yasağa uymayanlar hakkında yine aynı Kanunun 29 ve 30 uncu maddeleri kapsamında mülki amirliklerce cezai işlemlerin uygulandığı ifade edilmiştir.
13. 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanununun 4 üncü maddesinde; Türkiye’de seyahat acentalığı faaliyeti göstermek için Bakanlıktan işletme belgesi almanın zorunlu olduğu belirtilmiştir, aynı Kanunun 24 üncü maddesinde; “Bakanlık, müfettişleri, uzman denetçileri, bölge müdürleri veya Bakanlıkça yetkili kılınacak diğer kişiler vasıtasıyla seyahat acentaları ve Seyahat Acentaları Birliğini her zaman denetleme yetkisine haizdir.”, 30 uncu maddesinin birinci fıkrasında ise; “Bakanlıktan belge almaksızın bu Kanun uyarınca seyahat acentalarının yapabileceği faaliyetlerde bulunanlar hakkında, 29 uncu maddede belirtilen idarî soruşturmadan ayrı olarak, mülki amir tarafından iki bin Türk
Lirasından beş bin Türk Lirasına kadar idarî para cezasına hükmolunur.” hükümleri ile birlikte, Seyahat Acentaları Yönetmeliği’nin 5 inci maddesinde “Seyahat acentalığı faaliyetleri, kanuna göre kurulmuş seyahat acentalarınca yerine getirilir. Tüketiciye yönelik olarak bir bedel karşılığında seyahat acentalığına münhasır faaliyet olarak tanımlanan hizmetlerin seyahat acentası olmayan kişi ve kuruluşlar tarafından yapılması yasaktır.” düzenlemesinin olduğu, ayrıca Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2015/02 No’lu “(1)Valilikler (İl Kültür ve Turizm
Müdürlükleri) Bakanlık talimatına gerek kalmaksızın 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve
Seyahat Acentaları Birliği Kanunun 24 üncü ve Seyahat Acentaları Yönetmeliğinin 55 inci maddesi kapsamında her zaman denetim yetkilerini kullanabileceklerdir.” şeklinde Genelgenin olduğu anlaşılmaktadır.
14. Dolayısıyla, 1618 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile Seyahat Acentaları Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinde tanımlanan tur, paket tur ve transfer kapsamına giren veya münhasır hizmet olarak belirlenen faaliyetlerden herhangi birisinin Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan belge almaksızın yürütülmesinin mümkün olmadığı, bunun yanı sıra Valiliklerin (İl Kültür ve
Turizm Müdürlükleri) Bakanlık talimatına gerek kalmaksızın Kanun ve Yönetmelik hükümleri kapsamında ve Genelge doğrultusunda her zaman denetim yetkilerini kullanabileceğini ve mevzuata aykırı fiillerin tespiti halinde ise idari para cezası uygulayabileceği açık bir şekilde düzenlenmiştir.
15. Bu nedenle, 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanununun 1, 4,
24 ve 30 uncu maddeleri; Seyahat Acentaları Yönetmeliği’nin 5, 41 ve 55 inci maddeleri ve
2015/02 No’lu Genelgedeki düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; idarenin uygulamış olduğu idari para cezasının hukuka aykırılığı tespit edilememiştir.
16. Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, şikâyetçinin iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, şikayetçinin hukuksuz olduğunu iddia ettiği idari para cezası ile İl Turizm ve Kültür Müdürlüklerinin denetim yetkisinin iptaline karar verilmesi talebinin ilgili idare tarafından reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuruya ilişkin bilgi ve belgelerin Kurumumuza gönderildiği; İdarenin “kararların gerekçeli olması”, “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme” , “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve
“karara karşı başvuru yolları ve sürelerinin gösterilmesi” ilkelerine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
18. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu
“Ret Kararının başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, İstanbul Sulh Ceza
Hâkimliğine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın Başvurana, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile İstanbul Valiliği İl Kültür ve Turizm
Müdürlüğü’ne tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi