|
ÖZET: Başvuran, Düzce’de bulunan asansör firmasının sahibi olarak, 24/06/2020 tarihinde gerçekleştirilen denetim sonucunda asansörün güvensiz bulunması nedeniyle 32.986,00 TL tutarında idari para cezası uygulandığını belirtmiştir. Başvuran, bu cezanın hukuka uygun olmadığını savunarak, ödenen miktarın iadesini talep etmiştir. Düzce Valiliği İl Sanayi ve Teknoloji Müdürlüğü, denetim sürecinin yasal çerçevede yürütüldüğünü ve başvuranın taahhüt ettiği düzeltici işlemleri zamanında gerçekleştirmediğini ifade etmiştir.
İdari para cezasının uygulanması, 4703 sayılı Kanun ve Asansör Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Denetim sonrası, asansörün güvensiz olduğu tespit edilmiş ve bu durum ilgili mevzuata uygun olarak cezai işlem gerektirmiştir. Başvuran, itiraz süresi içinde yasal yollara başvurmadığı için ceza kesinleşmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini reddederek, idarenin uygulamalarının hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. Başvuran, kararın tebliğ tarihinden itibaren yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/1365-S.22.2099
BAŞVURU NO : 2021/13254
KARAR TARİHİ : 31/01/2022
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : DÜZCE VALİLİĞİ
İdari para cezasının kaldırılması talebi.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 04/08/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Düzce’de faaliyet gösteren Asansör firmasının sahibi olduğunu, 24/06/2020 tarihinde
“ Mah. Hayrettin sok. Apt. Merkez DÜZCE adresinde bulunan ve montajını gerçekleştirdiği asansöre piyasa gözetimi ve denetimi programı kapsamında denetim yapıldığı ve test raporu Düzce İl Sanayi ve Teknoloji Müdürlüğüne sunulduğunu, test raporunda belirtilen eksikliklerin giderilmesi için firmalarına 5 iş günü içinde düzeltme işleminde bulunulmasına dair taahhüt istendiğini, bu kapsamda 07/07/2020 tarihli yazı ile düzeltici faaliyet planı sunulduğunu, Düzce İl Sanayi ve Teknoloji
Müdürlüğünün 07/07/2020 tarih ve sayılı yazısı ile taahhüdün uygun bulunduğunu, işlemlerin gerçekleştirilmesi için 1 ay süre verildiğini, taahhüdün yerine getirilip getirilmediği ve uygunsuzlukların giderilip giderilmediğine bakılmaksızın 12/08/2020 tarih ve – sayılı idari yaptırım kararı ile ilgili asansörde yapılan denetimde asansörün güvensiz bulunduğundan 4703 sayılı Kanuna atıf yapılarak firma hakkında 32.986,00-TL tutarında idari para cezası uygulandığını, %25 indirimli olarak Muhasebe
Müdürlüğüne ödediklerini ancak asansördeki eksikliklerin sonradan giderilmesi hususunun değerlendirildiğinde verilen idari para cezasının hak ve nefaset ölçüleri ile bağdaşmadığı gibi usul ve yasalara uygun düşmediğini belirterek 17/11/2020 tarihinde ödenen 24.739,50-TL tutarındaki paranın iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Konuyla ilgili olarak Düzce Valiliği İl Sanayi ve Teknoloji Müdürlüğü’nün 15.12.2021 tarihinde
Kurumumuza gönderdiği bilgi ve belgelerde; 2.1. İl Müdürlüğünün piyasa gözetimi ve denetimi personeli tarafından 4703 sayılı Kanun kapsamında
24.06.2020 tarihinde – ASANSÖR unvanlı firma tarafından Mah.
Sok. Apt Merkez/Düzce adresinde montajı yapılan asansörde piyasa
gözetimi ve denetimi yapıldığı ve güvensizlik şüphesi ile yerinde test ve muayene işlemi için TSE’ye sevk edildiği,
2.2. TSE Marmara Bölge Koordinatörlüğü tarafından 29.06.2020 tarihinde denetime konu asansörde asansör firması yetkili ve İl Müdürlüğü denetim personeli nezaretinde test ve muayene işlemleri yapıldığı, 01.07.2020 tarihli ve sayılı yazı ekinde test ve muayene raporu düzenlendiği,
2.3. TSE’nin test ve muayene raporunu, İl Müdürlüğünün 10.07.2020 tarihli ve sayılı yazısı ekinde Bakanlığa göndererek, TSE test ve muayene raporunun değerlendirmesi ile sürecin işleyişi hakkında Bakanlık görüşü istendiği, Bakanlığın 21.07.2020 tarihli ve sayılı cevap yazısında, test ve muayene raporunun incelendiği ve asansörün güvensiz olduğu belirtilerek
Asansör Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliğinin 11’inci maddesinin uygulanması gerektiğinin belirtildiği,
2.4. Düzce Valiliği (Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü) tarafından 12.08.2020 tarihli ve sayılı İdari Yaptırım Kararı (Para Cezası) uygulandığı ve İl Müdürlüğünün 13.08.2020 tarihli ve sayılı ceza tebligatı yazısının 03.11.2020 tarihinde firma yetkilisi
’a elden tebliğ edildiği, 2.5. İdari yaptırım kararında ve ceza tebligat yazısında 5326 sayılı Kabahatler Kanunun 27’nci maddesine göre, idari para cezası kararına karşı kararın tebliğ veya tefhim tarihinden en geç 15 (onbeş) gün içinde yetkili Sulh Ceza Hakimliğine itiraz hakkı bulunduğu, firma yasal süresi olan 15 (on beş) gün içinde yetkili
Sulh Ceza Hakimliğine itiraz etmediği için kararın kesinleştiği, 2.6. Şikâyete konu asansöre uygulanan idari para cezası işlemleri 4703 sayılı Kanun’un 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasında “Üretici, piyasaya sadece güvenli ürünleri arz etmek zorundadır…” hükmü gereği aynı
Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca Asansör Piyasa Gözetimi ve Denetimi
Yönetmeliğinin Güvensizlik başlıklı 11. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç), (d), (e), (g) bentlerine göre uygulandığı,
2.7. Yönetmeliğin aynı maddesinin ikinci fıkrasında “(2) Birinci fıkranın (e) ve (ğ) bentleri uyarınca asansörde bulunan uygunsuzlukları düzeltmeyi taahhüt etmeyen ya da taahhüt etmesine rağmen kendisine tanınan süre içinde düzeltme işlemlerini gerçekleştirmeyen sorumluya Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca idari para cezası uygulanır.” hükmü bulunduğu,
2.8. Firmanın piyasaya güvensiz asansör sunduğu için Yönetmeliğin 11. maddesinin birinci fıkrasının (ç)
bendi gereği idari para cezasına maruz kaldığı, firmaya verilen bir ay süre içinde uygunsuzluklarını yerine getirmiş olması ikinci bir idari para cezası olan Yönetmeliğin 11. maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen
4703 sayılı Kanun’un 12/c maddesindeki cezai işlemin uygulanmasını ortadan kaldırdığı,
belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 5326 sayılı Kabahatler Kanunun; 5.1. Yaptırım türleri başlıklı 16. maddesinde; “(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir. (2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir.” 5.2. İdarî para cezası başlıklı 17 nci maddesinde; “(1) İdarî para cezası, maktu veya nispi olabilir. (2)
İdarî para cezası, kanunda alt ve üst sınırı gösterilmek suretiyle de belirlenebilir. Bu durumda, idarî para cezasının miktarı belirlenirken işlenen kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru ve ekonomik durumu birlikte göz önünde bulundurulur.” 6. 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun’un; 6.1. 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “ Üretici, piyasaya sadece güvenli ürünleri arz etmek zorundadır. Teknik düzenlemelere uygun ürünlerin güvenli olduğu kabul edilir. Teknik düzenlemenin bulunmadığı hallerde, ürünün güvenli olup olmadığı; ulusal veya uluslararası standartlara; bunların olmaması halinde ise söz konusu sektördeki iyi uygulama kodu veya bilim ve teknoloji düzeyi veya tüketicinin güvenliğe ilişkin makul beklentisi dikkate alınarak değerlendirilir.” 6.2. 12 nci maddesinin birinci fıkrasının b bendinde; “5 inci maddesinin üçüncü fıkrasına aykırı hareket eden üreticiler hakkında on dokuz bin Türk lirasından iki yüz elli bin Türk lirasına kadar,” idari para cezası uygulanır.
7. 16.10.2020 tarih ve 31276 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Asansör Piyasa
Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliğinin; 7.1. Güvensizlik başlıklı 11 inci maddesinde; “(1) Test ve muayene faaliyeti neticesinde güvensiz olarak
tespit edilen asansör için aşağıdaki işlemler uygulanır:
a) Güvenli hale getirilinceye kadar kullandırılmaması gerektiği, denetimi gerçekleştiren il müdürlüğü tarafından bina sorumlusuna tutanakla bildirilir veya resmî yazı ile tebliğ edilir.
b) Tespit edilen uygunsuzluklar, asansör monte edene iadeli taahhütlü posta ile veya Elektronik Tebligat
Yönetmeliği hükümleri kapsamında bildirilir. Asansör monte eden tebliğ tarihinden itibaren beş iş günü içerisinde tespit edilen uygunsuzluklara ilişkin savunmasını il müdürlüğüne yazılı olarak iletir.
c) Asansör monte eden, verilen süre içerisinde herhangi bir savunmada bulunmaz veya savunma yeterli görülmez ise tespit edilen uygunsuzlukların asansör monte edenden kaynaklandığı kabul edilir.
Savunmanın yeterli görülmesi halinde ise uygunsuzluğa sebep olan gerçek ya da tüzel kişi sorumlu olarak kabul edilir. Bina sorumlusu, uygunsuzluğa sebep olan gerçek ya da tüzel kişiyi belgelerle ispatlayamazsa asansörün güvenli hale getirilmesine dair sorumluluk kendisinde olur.
ç) (b) ve (c) bentleri kapsamında tespit edilen sorumluya piyasaya arz ettiği ürünün güvensiz olması nedeniyle Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen idari para cezası uygulanır.
d) Tespit edilen uygunsuzlukların düzeltilmesi amacıyla sorumluya iadeli taahhütlü posta ile veya
Elektronik Tebligat Yönetmeliği hükümleri kapsamında bildirimde bulunulur.
e) Sorumlunun, uygunsuzlukları içeren bildirimin kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren, beş iş günü içinde denetimi yapan il müdürlüğüne düzeltme işlemlerini gerçekleştireceğine dair taahhütte bulunması durumunda, kendisine otuz iş günü düzeltme süresi verilir. Taahhütte bulunmayan sorumlunun düzeltme faaliyetinde bulunmayacağı kabul edilir.
f) PGD sonucunda uygunsuzluğun giderilmesi için süre verilmiş olan asansöre aynı uygunsuzluk için tekrar süre verilmez. Ancak verilen süre sonunda uygunsuzluğun sorumlunun kusuruna dayanmayan sebeplerle giderilemediğinin tespiti halinde otuz iş gününü geçmemek üzere il müdürlüğünce ek süre verilebilir.
g) Sorumlu, düzeltmeye tabi tuttuğu asansöre ilişkin tespit yapılabilmesi amacıyla test ve muayene hizmetini gerçekleştiren onaylanmış kuruluş veya uygunluk değerlendirme kuruluşuna başvurur.
Uygunsuzlukların giderildiğine dair test ve muayene takip raporunu verilen süre içerisinde il müdürlüğüne sunar…
(2) Birinci fıkranın (e) ve (ğ) bentleri uyarınca asansörde bulunan uygunsuzlukları düzeltmeyi taahhüt etmeyen ya da taahhüt etmesine rağmen kendisine tanınan süre içinde düzeltme işlemlerini gerçekleştirmeyen sorumluya Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca idari para cezası uygulanır…” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. 1 no.lu paragrafta ayrıntılı belirtildiği üzere başvuran, sahibi olduğu firmaya ait asansöre denetim yapıldığını ve denetim sonucu eksiklikler bulunduğunu bunun üzerine yasal sürede düzeltme işleminde bulunulmasına dair taahhüt verdiklerini ve yerine getirdiklerini ancak asansörün güvensiz bulunduğundan
4703 sayılı Kanuna atıf yapılarak firma hakkında 32.986,00-TL tutarında idari para cezası uygulandığını,
bu cezanın usul ve yasalara uygun düşmediğini belirterek ödedikleri tutarın iadesini talep etmektedir.
10. 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun ile ürünlerin piyasaya arzı, uygunluk değerlendirmesi, piyasa gözetimi ve denetimi ile bunlarla ilgili olarak
yapılacak bildirimlere ilişkin usul ve esaslar belirlenmektedir. Ayrıca ürünlerin piyasaya arz koşullarını, üretici ve dağıtıcıların yükümlülüklerini, uygunluk değerlendirme kuruluşlarını, onaylanmış kuruluşları, piyasa gözetimi ve denetimini, ürünün piyasaya arzının yasaklanmasını, toplatılmasını, bertarafını ve bunlarla ilgili olarak yapılacak bildirimleri de kapsamaktadır.
11. Asansöre yönelik gerçekleştirilecek olan piyasa gözetimi ve denetiminin usul ve esaslarını belirlemek amacıyla da Asansör Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği düzenlenmiştir.
12. ASANSÖR unvanlı firma tarafından montajı yapılan asansöre il müdürlüğü yetkilileri tarafından yapılan denetim sonucu güvensizlik şüphesi sebebiyle TSE ye bilgi verildiği ve bunun üzerine
TSE Marmara Bölge Koordinatörlüğü tarafından 29.06.2020 tarihinde denetim yapılarak test ve muayene raporu düzenlendiği, raporun Bakanlık görüşüne sunulduğu ve Bakanlık tarafından da asansörün güvensiz bulunarak Asansör Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliğinin 11 inci maddesinin uygulanması gerektiğinin belirtildiği tespit edilmiştir.
13. Firmaya Yönetmeliğin 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi gereği idari para cezası uygulandığı ve bir ay süre içinde uygunsuzlukları düzeltmesinin istendiği ve firmanın bu sürede uygunsuzlukları düzelttiği anlaşılmıştır.
14. Şikâyete konu asansöre uygulanan idari para cezası işlemlerinin 4703 sayılı Kanun’un 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasında “Üretici, piyasaya sadece güvenli ürünleri arz etmek zorundadır…” hükmü gereği aynı Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca Asansör Piyasa Gözetimi ve
Denetimi Yönetmeliğinin Güvensizlik başlıklı 11. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç), (d), (e), (g) bentlerine göre uygulandığı anlaşılmıştır.
15. İdare tarafından üst norm olan 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve
Uygulanmasına Dair Kanuna ve Asansör Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği gereği idari para cezasının uygulandığı, hukuka aykırı bir hususun bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
16. Yukarıda yapılan açıklamalar, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı ile birlikte değerlendirildiğinde; idarenin para cezası uygulamasının hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu, başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
B. İyi Yönetişim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
/
18. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Bolu İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvuran ile DÜZCE VALİLİĞİ İL SANAYİ VE TEKNOLOJİ MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi